{"id":28224,"date":"2015-02-20T15:00:10","date_gmt":"2015-02-20T14:00:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=28224"},"modified":"2021-01-12T09:32:04","modified_gmt":"2021-01-12T08:32:04","slug":"monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia","title":{"rendered":"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>\u201ePewnego dnia historycy i archeologowie odkryj\u0105, \u017ce reklamy naszych czas\u00f3w s\u0105 najbogatszym i najwierniejszym odzwierciedleniem \u017cycia codziennego i wszelkich czynno\u015bci ludzkich, jakie pozostawi\u0142o po sobie jakiekolwiek spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d.<\/p>\n<p>Marshall McLuhan<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Reklama dawniej i dzi\u015b<\/strong><\/p>\n<p>Nowoczesna reklama jest w du\u017cej mierze wynalazkiem naszego stulecia. Jednak przekaz informacyjny jest cz\u0119\u015bci\u0105 handlu tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo ludzie wymieniaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 towarami. Babilo\u0144ska tabliczka gliniana z oko\u0142o 3000 roku przed nasz\u0105 er\u0105 zawiera uwagi o sprzedawcy ma\u015bci, pisarzu czy szewcu. Grecy polegali na heroldach, kt\u00f3rzy wy\u015bpiewywali obwieszczenia o przybyciu statk\u00f3w z \u0142adunkiem wina, przypraw, metali. Heroldowi cz\u0119sto towarzyszy\u0142 muzyk pilnuj\u0105cy tonacji. Natomiast Rzymianie wykazali si\u0119 zmys\u0142em reklamy tworz\u0105c szyldy kamienne, kt\u00f3re prezentowa\u0142y towary sprzedawane przez sklepy. Mieszka\u0144cy Pompej\u00f3w opanowali te\u017c sztuk\u0119 opowiadania o sobie za pomoc\u0105 szyld\u00f3w malowanych na \u015bcianach. Jednak prawdziwy pocz\u0105tek i rozw\u00f3j reklamy nast\u0105pi\u0142 w czasach nowo\u017cytnych, a wi\u0105\u017ce si\u0119 \u015bci\u015ble z pras\u0105, pochodn\u0105 wynalazku Jana Gutenberga \u2013 drukowania z wykorzystaniem ruchomych czcionek (oko\u0142o 1438 roku).<\/p>\n<figure id=\"attachment_28235\" aria-describedby=\"caption-attachment-28235\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921\" rel=\"attachment wp-att-28235\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28235\" title=\"Man Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-540x677.jpg\" alt=\"Man Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" width=\"540\" height=\"677\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-540x677.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-120x150.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-90x113.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-320x401.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-560x702.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-717x900.jpg 717w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-576x722.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28235\" class=\"wp-caption-text\">Man Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jest wiele teorii na temat daty rocznej wydrukowania pierwszej reklamy, kt\u00f3ra zach\u0119ca\u0142a do kupna towaru. Angielscy historycy reklamy twierdz\u0105, by\u0142 to rok 1658, a zamieszczona by\u0142a ona na \u0142amach \u201eMercurius Politicus\u201d. Natomiast Francuzi licz\u0105 histori\u0119 reklamy od roku 1730, kiedy to w \u201eJournal de la Cour\u201d wydrukowano wierszowane og\u0142oszenie, zachwalaj\u0105ce cukiernika. Od roku 1450 do 1814 szybko\u015b\u0107 druku wzros\u0142a dziesi\u0119\u0107 razy, w nast\u0119pnych siedemdziesi\u0119ciu \u2013 sto razy. Dopiero u schy\u0142ku XIX wieku reklama przyj\u0119\u0142a form\u0119 ciekawego, nierzadko dowcipnego czy prowokuj\u0105cego inseratu, do kt\u00f3rego od 1840 roku wprowadzono ilustracje. Kolejne dziesi\u0105tki lat przynios\u0142y wiele wynalazk\u00f3w. W 1915 przekazano drog\u0105 radiow\u0105 g\u0142os ludzki, a w 1920 powsta\u0142a ju\u017c pierwsza radiostacja komercyjna. W 1927 roku zademonstrowano system nadawczy telewizji. Post\u0119p techniczny w ostatnim dziesi\u0119cioleciu XX wieku przygotowa\u0142 grunt pod kolejn\u0105 er\u0119 w dziejach reklamy i masowego przekazu \u2013 Internet.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-28224 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/prada-perfumy'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/prada-perfumy-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Perfumy Infusion de Fleur d\u2019Oranger marki Prada w\u0142\u0105czone do wystawy przedstawiaj\u0105cej sztuk\u0119 artyst\u00f3w tworz\u0105cych w stylu Art Noveau Musee d\u2019Orsay w Pary\u017cu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28245\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/prada-perfumy-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/prada-perfumy.jpg 390w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28245'>\n\t\t\t\tPerfumy Infusion de Fleur d\u2019Oranger marki Prada w\u0142\u0105czone do wystawy przedstawiaj\u0105cej sztuk\u0119 artyst\u00f3w tworz\u0105cych w stylu Art Noveau Musee d\u2019Orsay w Pary\u017cu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/kampania-dove-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kampania-dove-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zmodyfikowana reklama Dove. Frida Kahlo, w\u0142a\u015bc. Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calder\u00f3n (ur. 6 lipca 1907, zm. 13 lipca 1954) \u2013 meksyka\u0144ska malarka. Ow\u0142osiona? Przera\u017caj\u0105ca? Do\u0142\u0105cz do debaty (\u017arod\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28244\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28244'>\n\t\t\t\tZmodyfikowana reklama Dove. Frida Kahlo, w\u0142a\u015bc. Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calder\u00f3n (ur. 6 lipca 1907, zm. 13 lipca 1954) \u2013 meksyka\u0144ska malarka. Ow\u0142osiona? Przera\u017caj\u0105ca? Do\u0142\u0105cz do debaty (\u017arod\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/kampania-dove-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kampania-dove-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kampania Dove \/ 44 i gor\u0105ca?44 i nie bardzo? Czy kobieta mo\u017ce by\u0107 bardziej seksowna maj\u0105c 40 lat ni\u017c by\u0142a maj\u0105c ich 20? Do\u0142\u0105cz do debaty nad pi\u0119knem (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28243\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28243'>\n\t\t\t\tKampania Dove \/  44 i gor\u0105ca?44 i nie bardzo? Czy kobieta mo\u017ce by\u0107 bardziej seksowna maj\u0105c 40 lat ni\u017c by\u0142a maj\u0105c ich 20? Do\u0142\u0105cz do debaty nad pi\u0119knem (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/kampania-dove-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kampania-dove-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kampania Dove (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28242\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28242'>\n\t\t\t\tKampania Dove (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/nissan-sentra-kadr-z-reklamy'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/nissan-sentra-kadr-z-reklamy-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kadr z reklamy Nissana Sentra (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28241\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28241'>\n\t\t\t\tKadr z reklamy Nissana Sentra (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/andy-warhol-122-one-dollar-bills-1962'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/andy-warhol-122-one-dollar-bills-1962-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Andy Warhol, \u201e122 one dollar bills\u201d, 1962 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.artplus.cz\/cs\/aukcni-zpravodajstvi\/1\/top-10-andy-warhol, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu) Warhol wykorzystuje pierwszy raz technik\u0119 sitodruku podczas tworzenia obrazu, przedstawiaj\u0105c szereg jednodolarowych banknot\u00f3w. Zastosowanie techniki jednoznacznie wskazuje na identyfikacj\u0119 z zespo\u0142owym i ca\u0142kowicie umaszynowionym sposobem tworzenia dzie\u0142a. Pozwoli\u0142o mu to najpe\u0142niej wyrazi\u0107 jego \u015bwiecki spos\u00f3b traktowania sztuki \u2013 wyeliminowanie osobowo\u015bci artysty w dziele sztuki.\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28239\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28239'>\n\t\t\t\tAndy Warhol, \u201e122 one dollar bills\u201d, 1962 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.artplus.cz\/cs\/aukcni-zpravodajstvi\/1\/top-10-andy-warhol, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)  Warhol wykorzystuje pierwszy raz technik\u0119 sitodruku podczas tworzenia obrazu, przedstawiaj\u0105c szereg jednodolarowych banknot\u00f3w. Zastosowanie techniki jednoznacznie wskazuje na identyfikacj\u0119 z zespo\u0142owym i ca\u0142kowicie umaszynowionym sposobem tworzenia dzie\u0142a. Pozwoli\u0142o mu to najpe\u0142niej wyrazi\u0107 jego \u015bwiecki spos\u00f3b traktowania sztuki \u2013 wyeliminowanie osobowo\u015bci artysty w dziele sztuki.\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/robert-rauschenberg-coca-cola-plan-1958'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/robert-rauschenberg-coca-cola-plan-1958-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Robert Rauschenberg, \u201eCoca Cola Plan\u201d, 1958 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.caareviews.org\/reviews\/941, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28238\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28238'>\n\t\t\t\tRobert Rauschenberg, \u201eCoca Cola Plan\u201d, 1958\r\n(\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.caareviews.org\/reviews\/941, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu) \r\n\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/man-ray-portret-rose-selavy-1921'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-portret-rose-selavy-1921-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Portret Marcela Duchampa jako Rrose S\u00e9lavy, 1921 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28236\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28236'>\n\t\t\t\tPortret Marcela Duchampa jako Rrose S\u00e9lavy, 1921 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/marinetti-1915'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/marinetti-1915-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Filippo Tommaso Marinetti, ok. 1915 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28237\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28237'>\n\t\t\t\tFilippo Tommaso Marinetti, ok. 1915 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Man Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28235\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28235'>\n\t\t\t\tMan Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Ku nowym narz\u0119dziom<\/strong><\/p>\n<p>Dzi\u015b, chc\u0105c nie chc\u0105c, jeste\u015bmy otoczeni reklam\u0105. Zjawisko to wkroczy\u0142o w ka\u017cd\u0105 sfer\u0119 \u017cycia. Spotykamy si\u0119 z ni\u0105 czy to w warunkach naukowych \u2013 snuj\u0105c rozwa\u017cania nad jej istot\u0105, funkcj\u0105, czy te\u017c w warunkach domowych\u2013 przeklinaj\u0105c blok spot\u00f3w, kt\u00f3re co chwila przerywaj\u0105 ulubiony film. Reklama \u201etowarzyszy\u201d nam na ulicy, podczas za\u0142atwiania codziennych spraw, wita nas przed wej\u015bciem do parku. Wtargn\u0119\u0142a ju\u017c do szk\u00f3\u0142, a jej ilo\u015bci w centrach rozrywki s\u0105 ogromne. Jest wi\u0119c elementem naszej codzienno\u015bci. R\u00f3wnie\u017c sam termin <em>reklama<\/em> na sta\u0142e wszed\u0142 do naszego s\u0142ownika, a istota zjawiska, kt\u00f3ra si\u0119 za nim kryje zajmuje specjalist\u00f3w wielu dziedzin nauki \u2013 psychologii, socjologii, marketingu, czy antropologii. Ka\u017cda z nauk proponuje nieco inn\u0105 jej definicj\u0119, uwzgl\u0119dniaj\u0105c w\u0142asny punkt widzenia. Trudno wi\u0119c przytoczy\u0107 jedn\u0105, kt\u00f3ra wyja\u015bnia\u0142aby, czym jest reklama i nie wymaga\u0142a uzupe\u0142nienia. Anna Koz\u0142owska przytacza definicj\u0119 ustalon\u0105 przez Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Marketingu, kt\u00f3re okre\u015bla reklam\u0119, jako wszelk\u0105 p\u0142atn\u0105 form\u0119 nieosobowego prezentowania i popierania d\u00f3br, us\u0142ug oraz idei przez okre\u015blonego nadawc\u0119<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Mimo \u017ce jest to jedna z pierwszych definicji reklamy, wydaje si\u0119 by\u0107 nadal aktualna i na tyle pojemna, i\u017c mie\u015bci r\u00f3wnie\u017c nowe formu\u0142y dzia\u0142ania podejmowane przez reklamodawc\u00f3w \u2013 jak marketing partyzancki<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>&nbsp;czy marketing szeptany<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Ja r\u00f3wnie\u017c jestem konsumentk\u0105, elementem jednego z segment\u00f3w rynku, podmiotem bada\u0144 zachowa\u0144 rynkowych. Na podstawie ponad dziesi\u0119cioletnich obserwacji tej przestrzeni \u017cycia jednym z zagadnie\u0144, kt\u00f3re wzbudza moje zainteresowanie jest zmieniaj\u0105cy si\u0119 spos\u00f3b przekonywania nas-konsument\u00f3w do konsumowania. Wydaje si\u0119, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 medi\u00f3w sprawi\u0142a, i\u017c odbiorcy-klienci stali si\u0119 bardzo wymagaj\u0105cy. Konsument zamienia si\u0119 powoli w prosumenta, aktywnego, poszukuj\u0105cego informacji oraz krytycznego uczestnika rynku. Reklamodawcy nie mog\u0105 liczy\u0107 na to, \u017ce odbiorcy b\u0119d\u0105 przyjmowa\u0107 wszystko, co im si\u0119 podaje \u2013 zar\u00f3wno na poziomie \u015brodka przekazu, jak i tre\u015bci. Pojawienie si\u0119 nowych technologii w wi\u0119kszym stopniu skomplikowa\u0142o proces przekazu reklamowego. Pocz\u0105tkowo zjawisko reklamy by\u0142o oczywistym uzupe\u0142nieniem dzia\u0142a\u0144 handlowych. Polega\u0142o na informowaniu o towarze i firmie, co mia\u0142o sk\u0142oni\u0107 do korzystania w\u0142a\u015bnie z owych zachwalanych towar\u00f3w. Obecnie nadal jest to, formalnie, zasadniczy cel reklamy. Jednak spos\u00f3b, w jaki si\u0119 do niego dochodzi, jest zupe\u0142nie inny. Poparty jest licznymi badaniami rynku, kt\u00f3re polegaj\u0105 mi\u0119dzy innymi na scharakteryzowaniu adresat\u00f3w reklamy, a tak\u017ce okre\u015bleniu ich potrzeb, preferencji. Reklama, staj\u0105c si\u0119 coraz bardziej wyrafinowanym przekazem perswazyjnym, si\u0119ga\u0142a po coraz to nowsze \u201enarz\u0119dzia\u201d. Jednym z nich by\u0142a, jest i zapewne nadal b\u0119dzie sztuka.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Krzycz\u0105cy afisz w nie\u015bmia\u0142ym pejza\u017cu. Kubi\u015bci i futury\u015bci<\/strong><\/p>\n<p>Andrzej Kisielewski w swojej ksi\u0105\u017cce pt. <em>Sztuka i reklama<\/em> si\u0119ga do korzeni. Przytacza s\u0142owa L\u00e9gara: \u201etablica reklamowa wynika z nowoczesnych potrzeb handlowych; taka tablica brutalnie przecina pejza\u017c i jest jedn\u0105 z tych rzeczy, kt\u00f3re najbardziej oburzaj\u0105 ludzi o tak zwanym dobrym smaku. (\u2026) A jednak \u00f3w \u017c\u00f3\u0142ty i czerwony afisz, krzycz\u0105cy w nie\u015bmia\u0142ym pejza\u017cu, jest jednym z najpi\u0119kniejszych argument\u00f3w malarskich, obala wszelki zamys\u0142 sentymentalny i literacki i oznajmia nadej\u015bcie ery kontrastu plastycznego. Oczywi\u015bcie, \u017ceby znale\u017a\u0107 w tym zerwaniu ze wszystkim, co u\u015bwi\u0119ca\u0142o przyzwyczajenie, racj\u0119 nowej harmonii malarskiej i plastyczny wyraz \u017cycia i ruchu, trzeba wra\u017cliwo\u015bci artystycznej, zawsze wyprzedzaj\u0105cej zdolno\u015bci widzenia t\u0142umu\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>.<em> <\/em>Owe krzyki i kontrasty zainicjowany przez wczesn\u0105 form\u0119 reklamy zacz\u0119\u0142y przenika\u0107 do sztuki. Pierwszy raz, pojawi\u0142y si\u0119, jako litery w obrazach Georges\u2019a Braque\u2019a \u2013 w namalowanych w 1911 roku <em>Emigrancie<\/em> i <em>Hommage dla J. S. Bacha.<\/em> W 1912 roku Braque posun\u0105\u0142 si\u0119 jeszcze dalej. Wraz z Pablem Picassem tworzyli p\u0142\u00f3tna, do kt\u00f3rych wklejali przedmioty zaczerpni\u0119te z codziennej rzeczywisto\u015bci \u2013 od ceraty, po sznur imituj\u0105cy ram\u0119, przez kartki z nutami i s\u0142owami popularnych piosenek, etykiety z butelek, fragment\u00f3w reklam prasowych czy opakowa\u0144 elektrycznych \u017car\u00f3wek. Te inspiracje stawa\u0142y si\u0119 pomostem mi\u0119dzy sztuk\u0105 a nowoczesno\u015bci\u0105, by\u0142y \u015bwiadectwem do komercyjnych przejaw\u00f3w w malarstwie kubist\u00f3w. Obrazy te by\u0142y komentarzem do otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci, w moim odczuciu niekoniecznie krytycznym czy negatywnym. By\u0142y pr\u00f3b\u0105 dyskusji z rzeczywisto\u015bci\u0105, wpisania si\u0119 w ni\u0105 i uczestniczenia w niej poprzez \u015brodki przekazu, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y funkcjonowa\u0107 i by\u0142y elementem codzienno\u015bci. Przez wielu \u00f3wczesnych krytyk\u00f3w ich obrazy by\u0142y odbierane bardziej jako \u201eformy reklamy ni\u017c prawdziwy system malarski\u201d (Armand Fourreau).<\/p>\n<figure id=\"attachment_28237\" aria-describedby=\"caption-attachment-28237\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/marinetti-1915\" rel=\"attachment wp-att-28237\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28237\" title=\"Filippo Tommaso Marinetti, ok. 1915 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/marinetti-1915-540x504.jpg\" alt=\"Filippo Tommaso Marinetti, ok. 1915 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" width=\"540\" height=\"504\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/marinetti-1915-540x504.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/marinetti-1915-576x538.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/marinetti-1915.jpg 822w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28237\" class=\"wp-caption-text\">Filippo Tommaso Marinetti, ok. 1915 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Tak\u017ce idee futuryzmu nag\u0142a\u015bniano w spos\u00f3b przypominaj\u0105cy promocje handlowe. Wykorzystywano warstw\u0119 werbaln\u0105, wizualn\u0105, efekty muzyczne. Dla futuryst\u00f3w bardzo ciekawym obszarem tw\u00f3rczo\u015bci inspirowanym komercj\u0105 sta\u0142a si\u0119 szczeg\u00f3lnie typografia i grafika u\u017cytkowa. Opublikowany w 1914 roku przez Umberto Bioccioniego manifest <em>Dynamizm plastyczny<\/em> zawiera\u0142 zasady poetyki projekt\u00f3w graficznych realizowane w futurystycznych wydawnictwach: broszurach, ksi\u0105\u017ckach, ulotkach. Tak\u017ce kolejne poszukiwania Marinettiego \u2013 drukowanie kilkoma kolorami, pogrubianie, stosowanie kursywy \u2013 by\u0142y przejawem inspiracji j\u0119zykiem reklam, kt\u00f3re krzykliwie eksponowa\u0142y has\u0142a. Dla futuryst\u00f3w reklama by\u0142a idealnym komunikatem \u2013 wyrazem nowoczesno\u015bci i nowej, oderwanej od tradycji, estetyki. Ich fascynacja reklam\u0105 powodowana by\u0142a d\u0105\u017ceniem do odnalezienia nowych form wyrazu.<\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce te przejawy nowoczesno\u015bci, jak i s\u0142owa krytyki, by\u0142y ju\u017c zapowiedzi\u0105 wielkiej dyskusji na temat sztuki (lub zacierania si\u0119 pewnych wcze\u015bniej ustalonych granic), kt\u00f3r\u0105 na dobre zapocz\u0105tkowa\u0142 za kilka lat Marcel Duchamp, prezentuj\u0105c w Nowym Jorku na wystawie Stowarzyszenia Artyst\u00f3w Niezale\u017cnych w 1917 roku pisuar jako <em>Fontann\u0119<\/em>.<\/p>\n<p><strong>Duchampowski prze\u0142om i jego handlowy kontekst<\/strong><\/p>\n<p>Ma\u0142o kto jednak pami\u0119ta o handlowym kontek\u015bcie, kt\u00f3ry w \u00f3wczesnym czasie panowa\u0142, a kt\u00f3ry tak doskonale wykorzysta\u0142 Duchamp. Producenci wyposa\u017cenia \u0142azienek zwi\u0119kszyli swoje dzia\u0142ania reklamowe, kt\u00f3re nie ogranicza\u0142y si\u0119 ju\u017c do standardowych anons\u00f3w w gazecie. Zmieniano naturalny kontekst, \u201ewk\u0142adano\u201d za\u015b reklamowany produkt w nowym dla niego \u015bwiecie, \u015bwiecie dopracowanym artystycznie \u2013 w odpowiedniej formie nadaj\u0105c mu w\u0142a\u015bnie cechy dzia\u0142a sztuki. Zatem wystawienie pisuaru w muzeum nie by\u0142o dzia\u0142aniem impulsywnym czy czysto prowokacyjnym, lecz pr\u00f3b\u0105 rozpocz\u0119cia dialogu z kultur\u0105, spo\u0142ecze\u0144stwem, kt\u00f3re j\u0105 tworzy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28236\" aria-describedby=\"caption-attachment-28236\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/man-ray-portret-rose-selavy-1921\" rel=\"attachment wp-att-28236\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28236\" title=\"Portret Marcela Duchampa jako Rrose S\u00e9lavy, 1921 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-portret-rose-selavy-1921-540x649.jpg\" alt=\"Portret Marcela Duchampa jako Rrose S\u00e9lavy, 1921 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\" width=\"540\" height=\"649\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-portret-rose-selavy-1921-540x649.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-portret-rose-selavy-1921-748x900.jpg 748w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-portret-rose-selavy-1921-576x693.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-portret-rose-selavy-1921.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28236\" class=\"wp-caption-text\">Portret Marcela Duchampa jako Rrose S\u00e9lavy, 1921 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wspominaj\u0105c osob\u0119 Duchamp\u2019a, warto r\u00f3wnie\u017c zatrzyma\u0107 si\u0119, by dostrzec napi\u0119cie mi\u0119dzy jego dzia\u0142alno\u015bci\u0105 a sfer\u0105 handlow\u0105, kt\u00f3ra przejawia\u0142a si\u0119 w jego znaku rozpoznawczym, podpisach, kt\u00f3re \u2013 u\u017cywaj\u0105c nomenklatury reklamy \u2013 stanowi\u0142y swoisty logotyp autora. Podobnie jak znak graficzny firmy by\u0142 i jest konstruktem przemy\u015blanym, &nbsp;podpis Duchampa, a w zasadzie jego feministycznej autoidentyfikacji \u2013 monogramu, odwr\u00f3conej litery R i S, mia\u0142 g\u0142\u0119boki sens. Gra s\u0142\u00f3w \u2013 Rrose S\u00e9lavy \u2013 c\u2019est la vie (takie jest \u017cycie)\u2013 by\u0142a przejawem gry prowadzonej przez artyst\u0119 ze swoim nazwiskiem i w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Pisz\u0105c o powi\u0105zaniach dzia\u0142alno\u015bci artysty z reklam\u0105 nie mo\u017cna zapewne pomin\u0105\u0107 <em>Wielkiej Szyby<\/em>, kt\u00f3ra ju\u017c w\u0142a\u015bnie na poziomie tytu\u0142u, jak i materia\u0142u (rozleg\u0142a tafla szk\u0142a) \u2013 nawi\u0105zuj\u0105 do \u015bwiata handlu, do estetyki wystawy. <em>Wielka Szyba<\/em> jest te\u017c odwo\u0142aniem si\u0119 do fascynacji rzeczywisto\u015bci\u0105 przedstawian\u0105 w folderach handlowych. Efektem prac artysty by\u0142a dyskusja na temat roli przedmiotu zar\u00f3wno w \u017cyciu codziennym, jak i w sztuce. <em>Readymades<\/em> stanowi\u0105 bowiem przyk\u0142ad innego, niecodziennego zobaczenia banalnych, codziennych przedmiot\u00f3w. Warto\u015bciowanie rzeczy, przedmiotu zale\u017ca\u0142o w jego odczuciu od kontekstu, w jakim si\u0119 znajduje.<\/p>\n<p>Duchamp poprzez swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 pr\u00f3bowa\u0142 dowie\u015b\u0107, \u017ce sztuka na przestrzeni lat sta\u0142a si\u0119 towarem. S\u0142owa artysty \u2013 \u201esto lat temu by\u0142o kilku malarzy, kilku dealer\u00f3w i kilku kolekcjoner\u00f3w i tworzenie sztuki by\u0142o form\u0105 dzia\u0142alno\u015bci ezoterycznej (\u2026) od tej pory wszystko zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do sfery publicznej. Ka\u017cdy m\u00f3wi o malarstwie, nie tylko ten, kt\u00f3ry si\u0119 tym zajmuje, kto to kupuje, lub sprzedaje, ale szeroka publiczno\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c m\u00f3wi o malarstwie\u201d \u2013 w dzisiejszym \u015bwiecie wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 jeszcze bardziej aktualne. W dobie Internetu, aparat\u00f3w i kamer cyfrowych wszystko mo\u017ce potencjalnie sta\u0107 si\u0119 \u201edzie\u0142em\u201d, a potencjalnym autorem, malarzem, fotografikiem ka\u017cdy, kto ma dost\u0119p do narz\u0119dzi.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Reklama jako sztuka?<\/strong><\/p>\n<p>Takich przyk\u0142ad\u00f3w przenikania si\u0119 reklamy i \u015bwiata handlu ze sztuk\u0105 jest wiele. Inspiracje i zale\u017cno\u015bci dotycz\u0105 nie tylko bezpo\u015brednich zapo\u017cycze\u0144 element\u00f3w drugiego \u015bwiata (jak u kubist\u00f3w), ale tak\u017ce form, materia\u0142\u00f3w, czy samego j\u0119zyka, jego poetyki. Taki przejaw werbalnych zapo\u017cycze\u0144 mo\u017cna zaobserwowa\u0107 u Dadaist\u00f3w, kt\u00f3rych has\u0142a niejednokrotnie przypomina\u0142y slogany reklamowe (\u201eKlub Dada. Cud nad Cudami! Dadaistyczny \u015bwiat realizuje si\u0119 w mgnieniu oka\u201d, \u201eOtw\u00f3rz Wielki Sezon Dada\u201d).<\/p>\n<p>Warto r\u00f3wnie\u017c przypomnie\u0107, \u017ce wielu artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z nadrealizmem, m.in. Rene Magritte, Salvador Dali, czy te\u017c sam Marcel Duchamp \u2013 zajmowali si\u0119 aran\u017cowaniem wystaw sklepowych.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28238\" aria-describedby=\"caption-attachment-28238\" style=\"width: 430px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/robert-rauschenberg-coca-cola-plan-1958\" rel=\"attachment wp-att-28238\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-28238\" title=\"Robert Rauschenberg, \u201eCoca Cola Plan\u201d, 1958 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.caareviews.org\/reviews\/941, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu) \" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/robert-rauschenberg-coca-cola-plan-1958.jpg\" alt=\"Robert Rauschenberg, \u201eCoca Cola Plan\u201d, 1958 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.caareviews.org\/reviews\/941, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" width=\"430\" height=\"468\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28238\" class=\"wp-caption-text\">Robert Rauschenberg, \u201eCoca Cola Plan\u201d, 1958<br \/>(\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.caareviews.org\/reviews\/941, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Po dziesi\u0105tkach lat, kiedy to w reklamie dominowa\u0142o s\u0142owo, nast\u0105pi\u0142 okres wzrostu wagi strony wizualnej. Wydaje si\u0119, \u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie okres ten jest zmian\u0105 kierunku inspiracji \u2013 po okresie, kiedy to arty\u015bci inspirowali si\u0119 reklam\u0105, reklama zacz\u0119\u0142a nawi\u0105zywa\u0107 do sztuki. Earnest Elmo Calkins z nowojorskiej agencji Calkins &amp; Holden pisa\u0142, \u017ce \u201emodernizm oferowa\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyra\u017cania niewyra\u017calnego, sugerowania nie tyle samochodu, lecz pr\u0119dko\u015bci, nie tyle sukni, lecz stylu, nie tyle puderniczki, lecz pi\u0119kna\u201d. Nie oznacza to, \u017ce arty\u015bci nie czerpali ju\u017c z przekaz\u00f3w reklamowych. Wystarczy wspomnie\u0107 prac\u0119 Rauschenberga, kt\u00f3ry uczyni\u0142 centralnym akcentem swojej drewnianej konstrukcji w\u0142a\u015bnie butelki Coca-coli (ju\u017c w\u00f3wczas jednego z najbardziej znanych i rozpoznawanych symboli przemys\u0142owej pot\u0119gi USA<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>).<\/p>\n<p>W zr\u00f3wnywaniu sztuki z komercj\u0105 niew\u0105tpliwie przodowa\u0142 Andy Warhol. Ci\u0105g\u0142e odwo\u0142ywanie si\u0119 do handlu, reklam by\u0142y jego autorskim komentarzem \u2013 adoracji Ameryki, symboli codzienno\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28239\" aria-describedby=\"caption-attachment-28239\" style=\"width: 532px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/andy-warhol-122-one-dollar-bills-1962\" rel=\"attachment wp-att-28239\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-28239\" title=\"Andy Warhol, \u201e122 one dollar bills\u201d, 1962 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.artplus.cz\/cs\/aukcni-zpravodajstvi\/1\/top-10-andy-warhol, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)  Warhol wykorzystuje pierwszy raz technik\u0119 sitodruku podczas tworzenia obrazu, przedstawiaj\u0105c szereg jednodolarowych banknot\u00f3w. Zastosowanie techniki jednoznacznie wskazuje na identyfikacj\u0119 z zespo\u0142owym i ca\u0142kowicie umaszynowionym sposobem tworzenia dzie\u0142a. Pozwoli\u0142o mu to najpe\u0142niej wyrazi\u0107 jego \u015bwiecki spos\u00f3b traktowania sztuki \u2013 wyeliminowanie osobowo\u015bci artysty w dziele sztuki.\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/andy-warhol-122-one-dollar-bills-1962.jpg\" alt=\"Andy Warhol, \u201e122 one dollar bills\u201d, 1962 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.artplus.cz\/cs\/aukcni-zpravodajstvi\/1\/top-10-andy-warhol, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu) Warhol wykorzystuje pierwszy raz technik\u0119 sitodruku podczas tworzenia obrazu, przedstawiaj\u0105c szereg jednodolarowych banknot\u00f3w. Zastosowanie techniki jednoznacznie wskazuje na identyfikacj\u0119 z zespo\u0142owym i ca\u0142kowicie umaszynowionym sposobem tworzenia dzie\u0142a. Pozwoli\u0142o mu to najpe\u0142niej wyrazi\u0107 jego \u015bwiecki spos\u00f3b traktowania sztuki \u2013 wyeliminowanie osobowo\u015bci artysty w dziele sztuki.\" width=\"532\" height=\"462\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28239\" class=\"wp-caption-text\">Andy Warhol, \u201e122 one dollar bills\u201d, 1962 (\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.artplus.cz\/cs\/aukcni-zpravodajstvi\/1\/top-10-andy-warhol, materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu) Warhol wykorzystuje pierwszy raz technik\u0119 sitodruku podczas tworzenia obrazu, przedstawiaj\u0105c szereg jednodolarowych banknot\u00f3w. Zastosowanie techniki jednoznacznie wskazuje na identyfikacj\u0119 z zespo\u0142owym i ca\u0142kowicie umaszynowionym sposobem tworzenia dzie\u0142a. Pozwoli\u0142o mu to najpe\u0142niej wyrazi\u0107 jego \u015bwiecki spos\u00f3b traktowania sztuki \u2013 wyeliminowanie osobowo\u015bci artysty w dziele sztuki.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce dzisiejsze przejawy dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej \u2013 zar\u00f3wno grafik\u00f3w reklamowych jak i artyst\u00f3w niekomercyjnych \u2013 s\u0105 rozwini\u0119ciem pytania Duchampa o sztuk\u0119.<\/p>\n<p>Relacje te mo\u017cna by\u0142oby podzieli\u0107 na:<\/p>\n<ul>\n<li>wzajemne inspiracje, przenikanie \u015bwiat\u00f3w (nawi\u0105zywanie w reklamie do dzie\u0142a sztuki, czy te\u017c wykorzystanie w dziele sztuki poetyki j\u0119zyka reklamy)<\/li>\n<li>zatarcie granicy pomi\u0119dzy reklam\u0105 i sztuk\u0105 (wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 si\u0119 ze zmian\u0105 postrzegania i definiowania sztuki, ale r\u00f3wnie\u017c samej reklamy).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nadal obie p\u0142aszczyzny nawzajem si\u0119 przenikaj\u0105 i inspiruj\u0105. Wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wci\u0105\u017c, przy ca\u0142ej dyskusji o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej, post\u0119puje zatarcie si\u0119 granic mi\u0119dzy reklam\u0105, jako tylko \u201eelementem marketingu, kt\u00f3ry ma sprzedawa\u0107\u201d a sztuk\u0105, kt\u00f3ra \u201ema przyczynia\u0107 si\u0119 do prze\u017cywania przez nas metafizycznych stan\u00f3w\u201d.<\/p>\n<p>Przyk\u0142ad\u00f3w takich kampanii jest bardzo wiele. Jedna z kampanii reklamowych sieci telefonii kom\u00f3rkowej Plus nawi\u0105zywa\u0142a do p\u0142\u00f3tna i osoby Salvadora Dali. W tworzeniu reklam cz\u0119sto bior\u0105 udzia\u0142 plakaci\u015bci i malarze. Kampania PZU z 2007 roku oparta na plakatach znanego tw\u00f3rcy, Andrzeja P\u0105gowskiego oraz w og\u00f3le dzia\u0142alno\u015b\u0107 artysty w bran\u017cy reklamowej jest r\u00f3wnie\u017c przyk\u0142adem przenikania si\u0119 reklamy ze sztuk\u0105. Kilka lat temu g\u0142o\u015bno by\u0142o z powodu kampanii Calvina Kleina. Fotograf odpowiedzialny za wizualn\u0105 stron\u0119 kampanii inspirowa\u0142 si\u0119 filmami m.in. Riefenstahl i Cavani. Czas i kontekst tw\u00f3rczo\u015bci Riefenstahl by\u0142 podstaw\u0105 spor\u00f3w nad etycznym i ideologicznym wymiarem kampanii CK. Z kolei ta kampania sta\u0142a si\u0119 impulsem dla pracy <em>Eternity<\/em> Macieja Toporowicza, w kt\u00f3rej autor zestawia kadry z film\u00f3w reklamowych i zdj\u0119cia Calvina Kleina z kadrami pochodz\u0105cymi mi\u0119dzy innymi z film\u00f3w <em>Olimpiada<\/em>, <em>Triumf woli<\/em> oraz <em>Nocny portier<\/em>. W reklamie piwa Carlton Draught <em>The Big Ad<\/em> zosta\u0142a wykorzystana jedna z pie\u015bni zbioru <em>Carmina Burana<\/em> Carla Orfa. Patetyczna muzyka i obraz, kt\u00f3rego styl przypomina wizje wielkich bitew z <em>W\u0142adcy Pier\u015bcieni<\/em> Petera Jacksona, to \u015bwiadoma gra tw\u00f3rc\u00f3w tego spotu.<\/p>\n<p>W reklamie Nissana pojawia si\u0119 natomiast tost z dziurami, przypominaj\u0105cy do z\u0142udzenia rze\u017ab\u0119 Matta Johnsona.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28241\" aria-describedby=\"caption-attachment-28241\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/nissan-sentra-kadr-z-reklamy\" rel=\"attachment wp-att-28241\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-28241\" title=\"Kadr z reklamy Nissana Sentra (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/nissan-sentra-kadr-z-reklamy.jpg\" alt=\"Kadr z reklamy Nissana Sentra (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" width=\"500\" height=\"334\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28241\" class=\"wp-caption-text\">Kadr z reklamy Nissana Sentra (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Gillo Dorfles podkre\u015bla, \u017ce sztuka d\u0105\u017cy do reklamowania samej siebie, podczas gdy reklama promuje towar. Dzi\u015b ju\u017c nie jest tak do ko\u0144ca. Wydaje si\u0119, \u017ce dzia\u0142anie artysty, podobnie jak reklama, jest nastawione cz\u0119sto na cel \u2013 ma wywo\u0142a\u0107 okre\u015blone reakcje u odbiorcy, wp\u0142ywa\u0107 na jego postaw\u0119, za\u015b wiele kampanii reklamowych realizuje tak\u017ce inne cele ni\u017c sprzeda\u017cowe. Z inicjatywy marki Dove przeprowadzone zosta\u0142o globalne badanie w\u015br\u00f3d 3000 kobiet z 10 kraj\u00f3w \u015bwiata. Raport z tego badania wykaza\u0142, i\u017c jedynie 2% kobiet okre\u015bla siebie jako \u201epi\u0119kne\u201d, a a\u017c 75% jako \u201eprzeci\u0119tne\u201d. Ponad po\u0142owa z nich uwa\u017ca, \u017ce s\u0105 \u201eza grube\u201d. Tak zrodzi\u0142a si\u0119 kampania o globalnym zasi\u0119gu, <em>Prawdziwe Pi\u0119kno<\/em>, kt\u00f3ra w Europie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 2004 roku, a w Polsce w pa\u017adzierniku 2006. Kampania powsta\u0142a w wyniku wsp\u00f3\u0142pracy z fotografem gwiazd, Johnem Rankinem, a jej bohaterkami by\u0142a grupa kobiet, maj\u0105cych figury bardziej pe\u0142ne od tych zwyczajowo przedstawianych w reklamie. Polskimi ambasadorami kampanii zostali: Katarzyna Figura, Dorota Wellman, Gosia Baczy\u0144ska i Janusz L. Wi\u015bniewski. Agnieszka Krajewska, Senior Marketing Specialist Dove, m\u00f3wi, \u017ce \u201emarketing spo\u0142ecznie zaanga\u017cowany nie jest wykorzystywany, aby przynosi\u0107 wymierne zyski \u2013 bardziej, aby budowa\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie konkretne warto\u015bci spo\u0142eczne. W przypadku kampanii Prawdziwe Pi\u0119kno takim celem jest zbudowanie: poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, samoakceptacji, wiary w siebie, a tak\u017ce inspirowanie innych\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28243\" aria-describedby=\"caption-attachment-28243\" style=\"width: 460px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/kampania-dove-002\" rel=\"attachment wp-att-28243\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-28243\" title=\"Kampania Dove \/  44 i gor\u0105ca?44 i nie bardzo? Czy kobieta mo\u017ce by\u0107 bardziej seksowna maj\u0105c 40 lat ni\u017c by\u0142a maj\u0105c ich 20? Do\u0142\u0105cz do debaty nad pi\u0119knem (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kampania-dove-002.jpg\" alt=\"Kampania Dove \/ 44 i gor\u0105ca?44 i nie bardzo? Czy kobieta mo\u017ce by\u0107 bardziej seksowna maj\u0105c 40 lat ni\u017c by\u0142a maj\u0105c ich 20? Do\u0142\u0105cz do debaty nad pi\u0119knem (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" width=\"460\" height=\"237\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28243\" class=\"wp-caption-text\">Kampania Dove \/ 44 i gor\u0105ca?44 i nie bardzo? Czy kobieta mo\u017ce by\u0107 bardziej seksowna maj\u0105c 40 lat ni\u017c by\u0142a maj\u0105c ich 20? Do\u0142\u0105cz do debaty nad pi\u0119knem (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kampania \u017cyje w Internecie dalej swoim w\u0142asnym \u017cyciem. Na jednym z portali, gdzie internauci zamieszczaj\u0105 w\u0142asne prace, odnalaz\u0142am interesuj\u0105cy przyk\u0142ad, dalsz\u0105 kampani\u0119 Dove w nieco zmodyfikowanej wersji.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28244\" aria-describedby=\"caption-attachment-28244\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/kampania-dove-003\" rel=\"attachment wp-att-28244\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-28244\" title=\"Zmodyfikowana reklama Dove. Frida Kahlo, w\u0142a\u015bc. Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calder\u00f3n (ur. 6 lipca 1907, zm. 13 lipca 1954) \u2013 meksyka\u0144ska malarka. Ow\u0142osiona? Przera\u017caj\u0105ca? Do\u0142\u0105cz do debaty (\u017arod\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/kampania-dove-003.jpg\" alt=\"Zmodyfikowana reklama Dove. Frida Kahlo, w\u0142a\u015bc. Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calder\u00f3n (ur. 6 lipca 1907, zm. 13 lipca 1954) \u2013 meksyka\u0144ska malarka. Ow\u0142osiona? Przera\u017caj\u0105ca? Do\u0142\u0105cz do debaty (\u017arod\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" width=\"500\" height=\"702\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28244\" class=\"wp-caption-text\">Zmodyfikowana reklama Dove. Frida Kahlo, w\u0142a\u015bc. Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calder\u00f3n (ur. 6 lipca 1907, zm. 13 lipca 1954) \u2013 meksyka\u0144ska malarka. Ow\u0142osiona? Przera\u017caj\u0105ca? Do\u0142\u0105cz do debaty (\u017arod\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Czy ten plakat ma znamiona dzie\u0142a sztuki? Pewnie nie, a mo\u017ce? Na pewno jest to ilustracja dialogu mi\u0119dzy reklam\u0105 i sztuk\u0105 \u2013 zrealizowana w ciekawej, intryguj\u0105cej formie. Jednak w historii reklamy, czy nawet samego produktu, wydarzy\u0142y si\u0119 tak\u017ce przez niekt\u00f3rych odbierane jako skrajne dzia\u0142ania, takie jak \u201ewystawy opakowa\u0144\u201d. Tak\u017ce jedno z najbardziej znanych i presti\u017cowych muze\u00f3w na \u015bwiecie, Musee d\u2019Orsay w Pary\u017cu, w\u0142\u0105czy\u0142o perfumy <em>Infusion de Fleur d\u2019Oranger<\/em> marki Prada do wystawy przedstawiaj\u0105cej sztuk\u0119 artyst\u00f3w tworz\u0105cych w stylu Art Noveau. Wed\u0142ug kurator\u00f3w wystawy, flakon i opakowanie tych perfum to doskona\u0142y przyk\u0142ad wp\u0142ywu Art Noveau na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 mod\u0119. Wz\u00f3r na opakowaniu zainspirowa\u0142a bowiem klasyczna tapeta z tej epoki.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28245\" aria-describedby=\"caption-attachment-28245\" style=\"width: 390px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/prada-perfumy\" rel=\"attachment wp-att-28245\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-28245\" title=\"Perfumy Infusion de Fleur d\u2019Oranger marki Prada w\u0142\u0105czone do wystawy przedstawiaj\u0105cej sztuk\u0119 artyst\u00f3w tworz\u0105cych w stylu Art Noveau Musee d\u2019Orsay w Pary\u017cu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/prada-perfumy.jpg\" alt=\"Perfumy Infusion de Fleur d\u2019Oranger marki Prada w\u0142\u0105czone do wystawy przedstawiaj\u0105cej sztuk\u0119 artyst\u00f3w tworz\u0105cych w stylu Art Noveau Musee d\u2019Orsay w Pary\u017cu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)\" width=\"390\" height=\"390\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/prada-perfumy.jpg 390w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/prada-perfumy-80x80.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28245\" class=\"wp-caption-text\">Perfumy Infusion de Fleur d\u2019Oranger marki Prada w\u0142\u0105czone do wystawy przedstawiaj\u0105cej sztuk\u0119 artyst\u00f3w tworz\u0105cych w stylu Art Noveau Musee d\u2019Orsay w Pary\u017cu (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y udost\u0119pnione przez autork\u0119 tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Z kolei kalendarze reklamowe Pirelli czy Lavazza s\u0105 nie mniej po\u017c\u0105dane ni\u017c obrazy wielu znanych artyst\u00f3w.<\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce sztuka jest dla tw\u00f3rc\u00f3w reklamy kolejnym naturalnym \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji, technik wyrazu, czy wiedzy o cz\u0142owieku. Dzi\u0119ki temu zdarza si\u0119, \u017ce do szerokich rzesz odbiorc\u00f3w, niemal\u017ce przez przypadek, przenika \u201edzie\u0142o sztuki\u201d, z kt\u00f3rym nigdy by si\u0119 nie zapoznali, bo muzeum czy teatr \u201enie s\u0105 dla nich\u201d. Tak\u017ce powo\u0142ane do \u017cycia Og\u00f3lnopolskie Konkursy Reklamy \u201eKreatura\u201d wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 przejawem d\u0105\u017cenia do rozumienia reklamy nie tylko jako \u201eczystej perswazji\u201d, ale raczej sztuki perswazji, sztuki komunikacji. Potwierdzeniem s\u0105 cho\u0107by zdania definiuj\u0105ce cel \u201eKreatur\u201d: \u201ecelem konkursu jest uhonorowanie d\u0105\u017cenia do doskona\u0142o\u015bci w polskiej sztuce reklamowej. Prace b\u0119d\u0105 oceniane pod k\u0105tem oryginalno\u015bci pomys\u0142u oraz jako\u015bci jego wykonania\u201d. Z drugiej strony wsp\u00f3\u0142czesny artysta (zdarza si\u0119, \u017ce jest to r\u00f3wnie\u017c grafik, designer z agencji reklamowej, czy brandingowej) poszukuje wsp\u00f3\u0142czesnym mu form wyrazu i si\u0119ga do rzeczywisto\u015bci, w tym do reklamy. Mo\u017ce jest to dialog mi\u0119dzy przejawami r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w kultury? Mo\u017ce z perspektywy lat i poczynionych na ich przestrzeni obserwacji, b\u0119dziemy mogli wi\u0119cej powiedzie\u0107 o nas samych, o naszych potrzebach. To przenikanie si\u0119 tak r\u00f3\u017cnych, a zarazem tak zbli\u017conych \u015bwiat\u00f3w jest przecie\u017c jakim\u015b tw\u00f3rczym poszukiwaniem sensu. Reklama i sztuka zbli\u017caj\u0105 si\u0119 do siebie, ale te\u017c nigdy nie zamieni\u0105 si\u0119 miejscami.<\/p>\n<p>Wydaje si\u0119, \u017ce McLuhan, stwierdzaj\u0105c, \u017ce reklama jest najbogatszym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji o \u017cyciu codziennym, po raz kolejny mia\u0142 racj\u0119. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce maj\u0105c dost\u0119p do zbioru reklam z ostatnich stu lat mo\u017cna by\u0142oby o nas samych napisa\u0107 bardzo wiele\u2026 i to nie koniecznie tylko o konsumpcji, ale r\u00f3wnie\u017c o naszych potrzebach estetycznych, poszukiwaniach form wyrazu, problemach, czy egzystencjalnych pytaniach. Jestem r\u00f3wnie\u017c przekonana, \u017ce niniejszy tekst nie ma postaci sko\u0144czonej. Z ka\u017cdym zdaniem uzmys\u0142awia\u0142am sobie kolejne pok\u0142ady relacji, zale\u017cno\u015bci, czekaj\u0105ce na ponowne odkrycie (jak cho\u0107by zmieniaj\u0105ca si\u0119 rola odbiorcy w obu sytuacjach komunikacyjnych). Poza tym niew\u0105tpliwie dzia\u0142alno\u015b\u0107 wielu artyst\u00f3w jest mi nieznana\u2026 i mo\u017ce poznam j\u0105 dopiero w\u00f3wczas, gdy pojawi si\u0119 w reklamie. Smutne? Nie wiem, ale w dzisiejszym \u015bwiecie po prostu prawdzie.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Anna Koz\u0142owska, Reklama.&nbsp; Techniki perswazyjne, Warszawa 2001.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Forma marketingu polegaj\u0105ca na promowaniu d\u00f3br i us\u0142ug za pomoc\u0105 niekonwencjonalnych technik, w zale\u017cno\u015bci od grupy docelowej, jak np. napisy sprayem na murach prezentuj\u0105ce dan\u0105 mark\u0119 czy vlepki; Andrzej Ehrlich, Jay Conrad Levinson&nbsp;<em>Marketing partyzancki<\/em>, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1998.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Ang.&nbsp;<em>whisper marketing<\/em>,&nbsp;<em>word of mouth marketing<\/em>&nbsp;\u2013 to dzia\u0142ania marketingowe maj\u0105ce za zadanie dotarcie z informacj\u0105 marketingow\u0105 do odbiorcy za po\u015brednictwem bezpo\u015bredniego \u201espontanicznego\u201d przekazu ustnego.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Kisielewski Andrzej,&nbsp;<em>Reklama i sztuka<\/em>, Bia\u0142ystok 1999.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Dzi\u015b znak Coca-cola jest rozpoznawany przez 94% ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie, w tym przez 97% Polak\u00f3w.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po dziesi\u0105tkach lat, kiedy to w reklamie dominowa\u0142o s\u0142owo, nast\u0105pi\u0142 okres wzrostu wagi strony wizualnej. Wydaje si\u0119, \u017ce r\u00f3wnocze\u015bnie okres ten jest zmian\u0105 kierunku inspiracji \u2013 po okresie, kiedy to arty\u015bci inspirowali si\u0119 reklam\u0105, reklama zacz\u0119\u0142a nawi\u0105zywa\u0107 do sztuki. <\/p>\n","protected":false},"author":536,"featured_media":28235,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3543,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14255],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia pomi\u0119dzy dziedzinami \u015bledzi Monika Pazik.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921.jpg\",\"width\":768,\"height\":963,\"caption\":\"Man Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\",\"name\":\"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-02-20T14:00:10+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T08:32:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f9f79cfffd206de6e7bf4f2d0d4c94a7\"},\"description\":\"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia pomi\u0119dzy dziedzinami \u015bledzi Monika Pazik.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f9f79cfffd206de6e7bf4f2d0d4c94a7\",\"name\":\"Monika Pazik\",\"description\":\"Monika Anna Pazik \u2013 od ponad 12 lat zwi\u0105zana z agencjami brandinowymi. Holistyczne podej\u015bcie do marek przekazuje w Szkole Mistrz\u00f3w Reklamy i Collegium Civitas. Wsp\u00f3\u0142autorka filmu dokumentalnego Na zdrowie. Obecnie realizuje projekt fotograficzny oraz pracuje nad scenariuszem drugiego dokumentu.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-pazik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia","description":"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia pomi\u0119dzy dziedzinami \u015bledzi Monika Pazik.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/man-ray-belle-haleine-marcel-duchamp-1921.jpg","width":768,"height":963,"caption":"Man Ray, \u201eBelle Haleine: Eau de Voilette (Beautiful Breath: Veil Water)\u201d, Marcel Duchamp jako Rrose S\u00e9lavy, z ok\u0142adki \u201eNew York Dada\u201d, New York, kwiecie\u0144 1921, zbiory Getty Museum (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia","name":"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#primaryimage"},"datePublished":"2015-02-20T14:00:10+00:00","dateModified":"2021-01-12T08:32:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f9f79cfffd206de6e7bf4f2d0d4c94a7"},"description":"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia pomi\u0119dzy dziedzinami \u015bledzi Monika Pazik.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-pazik-sztuka-i-reklama-granice-przenikania-tarcia#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Sztuka i reklama \u2013 granice, przenikania, tarcia"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f9f79cfffd206de6e7bf4f2d0d4c94a7","name":"Monika Pazik","description":"Monika Anna Pazik \u2013 od ponad 12 lat zwi\u0105zana z agencjami brandinowymi. Holistyczne podej\u015bcie do marek przekazuje w Szkole Mistrz\u00f3w Reklamy i Collegium Civitas. Wsp\u00f3\u0142autorka filmu dokumentalnego Na zdrowie. Obecnie realizuje projekt fotograficzny oraz pracuje nad scenariuszem drugiego dokumentu.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-pazik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28224"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/536"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28224"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49070,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28224\/revisions\/49070"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28224"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=28224"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=28224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}