{"id":28875,"date":"2015-03-24T12:15:25","date_gmt":"2015-03-24T11:15:25","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=28875"},"modified":"2020-09-01T13:04:18","modified_gmt":"2020-09-01T12:04:18","slug":"monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko","title":{"rendered":"Spos\u00f3b na klasyka"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kuratorskie <em>to be or not to be<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Wystawa Jana Szczepkowskiego to wyzwanie z gatunku tradycyjnego warsztatu muzealnika. Tego typu metody na tle wsp\u00f3\u0142czesnych praktyk kuratorskich nie prezentuj\u0105 si\u0119 zbyt atrakcyjnie i zazwyczaj nie s\u0105 te\u017c wysoko oceniane w \u015brodowiskach krytyk\u00f3w sztuki. Dzisiaj bowiem nie m\u00f3wi si\u0119 ju\u017c o wystawach, ale o projektach kuratorskich. Zdarza si\u0119, \u017ce prawdziwi bohaterowie tych projekt\u00f3w \u2013 autorzy prac, schodz\u0105 na plan drugi wobec ambitnych koncepcji kurator\u00f3w, podbudowanych nie tylko fachow\u0105 wiedz\u0105, ale i filozoficznym zaci\u0119ciem. Dobierane pod okre\u015blon\u0105 tez\u0119 eksponaty tworz\u0105 cz\u0119sto interesuj\u0105ce narracje, kt\u00f3re jednak nie zawsze s\u0105 czytelne nawet dla specjalist\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c o przeci\u0119tnym odbiorcy sztuki. Bywa, \u017ce obiekty pochodz\u0105 z kra\u0144cowo r\u00f3\u017cnych \u015bwiat\u00f3w \u2013 przyk\u0142ady sztuki nowoczesnej s\u0105siaduj\u0105 z dzie\u0142ami historycznymi, tradycyjne techniki artystyczne dope\u0142niaj\u0105 multimedia, realizacjom tw\u00f3rc\u00f3w profesjonalnych towarzysz\u0105 artefakty z gabinetu osobliwo\u015bci. W Polsce takie strategie kuratorskie dotycz\u0105 przede wszystkim wystaw zbiorowych i, cho\u0107 z pewnymi pomys\u0142ami mo\u017cna by polemizowa\u0107, sta\u0142y si\u0119 ju\u017c dzisiaj praktyk\u0105 og\u00f3lnie akceptowan\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28884\" aria-describedby=\"caption-attachment-28884\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=28884\" rel=\"attachment wp-att-28884\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28884\" title=\"Jan Szczepkowski, \u201eAnio\u0142y M\u0119ki Pa\u0144skiej\u201d, 1917\u20131918, w\u0142. Gmina Milan\u00f3wek, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18-540x360.jpg\" alt=\"Jan Szczepkowski, \u201eAnio\u0142y M\u0119ki Pa\u0144skiej\u201d, 1917\u20131918, w\u0142. Gmina Milan\u00f3wek, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28884\" class=\"wp-caption-text\">Jan Szczepkowski, \u201eAnio\u0142y M\u0119ki Pa\u0144skiej\u201d, 1917\u20131918, w\u0142. Gmina Milan\u00f3wek, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Troch\u0119 inaczej rzecz si\u0119 ma z wystawami indywidualnymi. Swoboda kuratorska jest w tym przypadku mocno ograniczona. Albo przez samego artyst\u0119, kt\u00f3ry nie bardzo ma ochot\u0119 na odgrywanie drugoplanowej roli, albo, jak w przypadku wystaw tw\u00f3rc\u00f3w nie\u017cyj\u0105cych, przez trudne do przeskoczenia efekty pracy wielu pokole\u0144 historyk\u00f3w sztuki, kt\u00f3rym dan\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 uda\u0142o si\u0119 ju\u017c rozpracowa\u0107 i ustawi\u0107 na w\u0142a\u015bciwym miejscu w odniesieniu do terminologii i chronologii. Oczywi\u015bcie podejmuje si\u0119 pr\u00f3by nowego spojrzenia na kanoniczne filary polskiej sztuki. Polega to przyk\u0142adowo na doszukiwaniu si\u0119 zaskakuj\u0105cych powi\u0105za\u0144 z kultur\u0105 \u015bwiatow\u0105, czy te\u017c ujawnianiu nowych tre\u015bci, jakich nie zauwa\u017cono w dotychczasowych opracowaniach. Reinterpretacja jest jednak zawsze zabiegiem ryzykownym, kt\u00f3ry niekoniecznie przybli\u017cy tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artysty, a mo\u017ce j\u0105 nawet zagmatwa\u0107.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-28875 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/jan-szczepkowski-autoportret-1960'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-autoportret-1960-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jan Szczepkowski, \u201eAutoportret\u201d, 1960, odlew l. 90. XX wieku, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28885\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28885'>\n\t\t\t\tJan Szczepkowski, \u201eAutoportret\u201d, 1960, odlew l. 90. XX wieku, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jan Szczepkowski, \u201eSztuki pi\u0119kne\u201d, ok. 1927\u201328, replika autorska p\u0142askorze\u017aby sejmowej, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28886\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28886'>\n\t\t\t\tJan Szczepkowski, \u201eSztuki pi\u0119kne\u201d, ok. 1927\u201328, replika autorska p\u0142askorze\u017aby sejmowej, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-anioly-meki-panskiej-1917-18-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jan Szczepkowski, \u201eAnio\u0142y M\u0119ki Pa\u0144skiej\u201d, 1917\u20131918, w\u0142. Gmina Milan\u00f3wek, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28884\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28884'>\n\t\t\t\tJan Szczepkowski, \u201eAnio\u0142y M\u0119ki Pa\u0144skiej\u201d, 1917\u20131918, w\u0142. Gmina Milan\u00f3wek, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\r\n\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28883\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28883'>\n\t\t\t\tFragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28882\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28882'>\n\t\t\t\tFragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28881\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28881'>\n\t\t\t\tFragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28880\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28880'>\n\t\t\t\tFragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-28879\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-28879'>\n\t\t\t\tFragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Na gruncie sztuki rze\u017abiarskiej w ostatnich latach odnotowano wiele takich pr\u00f3b, bardziej lub mniej udanych, kt\u00f3re zasia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci i rozpocz\u0119\u0142y dyskusj\u0119 nad granicami wolno\u015bci kuratora. Dlatego wystawy monograficzne, zw\u0142aszcza retrospektywne prezentacje klasyk\u00f3w polskiej rze\u017aby, z za\u0142o\u017cenia nie pozwalaj\u0105ce na pe\u0142ne rozwini\u0119cie potencja\u0142u kreacyjnego kuratora, nie ciesz\u0105 si\u0119 w tym \u015brodowisku zbyt du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Jednak\u017ce wbrew modzie, takie pokazy s\u0105 organizowane. Pretekstem bywaj\u0105 prace naukowe, pozyskane granty czy chocia\u017cby r\u00f3\u017cnorodne rocznice. W\u0142a\u015bnie jubileusz 50 lat up\u0142ywaj\u0105cych od \u015bmierci Jana Szczepkowskiego wp\u0142yn\u0105\u0142 na ostateczn\u0105 decyzj\u0119 przygotowania wystawy w Oro\u0144sku. Niebagateln\u0105 rol\u0119 w jej podj\u0119ciu odegra\u0142y poprzednie \u201ehitowe\u201d prezentacje w Centrum Rze\u017aby Polskiej \u2013 wystawy Xawerego Dunikowskiego czy Magdaleny Abakanowicz, kt\u00f3rych udzia\u0142em by\u0142o nie tylko wzmo\u017cone zainteresowanie medialne, ale i sukces frekwencyjny. Podobnie jak w tych projektach, tak i w przypadku Szczepkowskiego przyj\u0119to zasad\u0119, \u017ce najwa\u017cniejszy jest artysta. Kszta\u0142t wystawy by\u0142 wynikiem kilkuletniego procesu obejmuj\u0105cego prac\u0119 naukowo-badawcz\u0105, kwerendy w zbiorach publicznych i prywatnych, i inne zagadnienia zwi\u0105zane chocia\u017cby z projektem aran\u017cacji czy logistyk\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28882\" aria-describedby=\"caption-attachment-28882\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=28882\" rel=\"attachment wp-att-28882\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28882\" title=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004-540x326.jpg\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"326\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004-540x326.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004-900x543.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004-576x347.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-004.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28882\" class=\"wp-caption-text\">Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Zaczyna si\u0119 zazwyczaj od pocz\u0105tku<\/strong><\/p>\n<p>Przygotowuj\u0105c scenariusz wystawy, trzeba si\u0119 z artyst\u0105 i jego dzie\u0142em \u201ezaprzyja\u017ani\u0107\u201d. Zdobyta wiedza pozwala na powi\u0105zanie \u017cycia i tw\u00f3rczo\u015bci w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Daje te\u017c pewno\u015b\u0107 w podejmowaniu decyzji o wyborze eksponat\u00f3w i formie ich prezentacji.<\/p>\n<p>Jan Szczepkowski (1878\u20131964) w mi\u0119dzywojennej Polsce to by\u0142o nazwisko. Tw\u00f3rca szanowany i ceniony przez publiczno\u015b\u0107, otoczony mecenatem pa\u0144stwa. Obecnie, nawet w gronie fachowc\u00f3w, ma\u0142o kto pami\u0119ta o jego mi\u0119dzynarodowych sukcesach, ma\u0142o kto kojarzy konkretne dzie\u0142a, ma\u0142o kto zdaje sobie spraw\u0119 z rozleg\u0142ych zainteresowa\u0144 i ca\u0142ego wachlarza technik jakie by\u0142y jego udzia\u0142em.<\/p>\n<p>Pochodzi\u0142 z ziem kresowych, we wczesnym dzieci\u0144stwie objawi\u0142 talent plastyczny, co umocni\u0142o rodzic\u00f3w w przekonaniu o dalszym kierunku kszta\u0142cenia. I tak 13-letni zaledwie ch\u0142opiec wyl\u0105dowa\u0142 w Szkole Zawodowej Przemys\u0142u Drzewnego w Zakopanem. Ju\u017c pierwsze zetkni\u0119cie si\u0119 z podhala\u0144skim rzemios\u0142em i folklorem odcisn\u0119\u0142o wyra\u017ane pi\u0119tno w \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odego cz\u0142owieka. W przysz\u0142o\u015bci to do\u015bwiadczenie pos\u0142u\u017cy mu za fundament najlepszych dzie\u0142. Ale zanim do tego dosz\u0142o Szczepkowski kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w Szkole Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, studiuj\u0105c rze\u017ab\u0119 najpierw u ucznia Matejki \u2013 Alfreda Dauna, potem w pracowni m\u0142odego profesora Konstantego Laszczki. Opr\u00f3cz wyk\u0142adowc\u00f3w niema\u0142y wp\u0142yw na jego wczesn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 mieli nieco starsi koledzy, by wymieni\u0107 chocia\u017cby Jacka Malczewskiego czy Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w rozpocz\u0105\u0142 prac\u0105 pedagogiczn\u0105 w \u017be\u0144skiej Szkole Sztuk Pi\u0119knych i Sztuki Stosowanej dla Kobiet w Krakowie i sta\u0142 si\u0119 aktywnym uczestnikiem \u017cycia m\u0142odopolskiej cyganerii artystycznej. Przez kilka lat wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z fabryk\u0105 fajansu J\u00f3zefa Nied\u017awieckiego w D\u0119bnikach pod Krakowem. Prze\u0142omowym momentem dla tw\u00f3rczo\u015bci Szczepkowskiego okaza\u0142 si\u0119 jednak wyjazd na stypendium do Pary\u017ca. W trakcie niemal dwuletniego pobytu artysta ch\u0142on\u0105\u0142 wszystko, co mia\u0142a do zaoferowania francuska stolica, pocz\u0105wszy od zabytk\u00f3w sztuki dawnej po wsp\u00f3\u0142czesne osi\u0105gni\u0119cia awangardy. Po powrocie do Polski zacz\u0105\u0142 powoli wprowadza\u0107 w \u017cycie paryskie do\u015bwiadczenia. Jednak na pe\u0142ny rozw\u00f3j nowego spojrzenia na sztuk\u0119 trzeba by\u0142o jeszcze troch\u0119 poczeka\u0107. Zadecydowa\u0142y o tym po pierwsze sprawy uczuciowe \u2013 zwi\u0105zek i \u015blub z aktork\u0105 Mari\u0105 Morozowicz, a zaraz potem narodziny ich c\u00f3rki \u2013 Hani, po drugie wybuch I wojny \u015bwiatowej i udzia\u0142 artysty w dzia\u0142aniach frontowych. W wyniku odniesionych w ich trakcie ran zosta\u0142 uznany za niezdolnego do s\u0142u\u017cby wojskowej i przeniesiony do Kriegsgrabenabteilung \u2013 oddzia\u0142u zajmuj\u0105cego si\u0119 projektowaniem i budowaniem cmentarzy wojennych. Tu\u017c po zako\u0144czeniu wojny Szczepkowscy osiedlili si\u0119 w Milan\u00f3wku, w obszernej willi \u201eWaleria\u201d nale\u017c\u0105cej do rodzic\u00f3w Marii. Artysta urz\u0105dzi\u0142 w niej swoj\u0105 pracowni\u0119 i, wy\u0142\u0105czaj\u0105c kr\u00f3tki epizod warszawski, mieszka\u0142 tu ju\u017c do ko\u0144ca \u017cycia. Jednocze\u015bnie podj\u0105\u0142 prac\u0119 w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie \u2013 najpierw w charakterze pedagoga, potem w latach 1923\u20131936 jej dyrektora. Prowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c wyk\u0142ady zlecone z rze\u017aby ornamentalnej w Szkole Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie. Praca pedagogiczna nie tylko umo\u017cliwi\u0142a Szczepkowskiemu propagowanie w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w, ale te\u017c u\u0142atwi\u0142a dost\u0119p do najlepszych na te czasy rzemie\u015blnik\u00f3w i warsztat\u00f3w technologicznych. Stabilizacja codziennej egzystencji zaowocowa\u0142a w ko\u0144cu wypracowaniem sp\u00f3jnego, indywidualnego stylu. To w\u0142a\u015bnie okres mi\u0119dzywojenny by\u0142 pasmem najwi\u0119kszych sukces\u00f3w artysty. Szczytowym osi\u0105gni\u0119ciem rze\u017abiarskim by\u0142a oczywi\u015bcie realizacja <em>Kapliczki Bo\u017cego Narodzenia<\/em> na Mi\u0119dzynarodow\u0105 Wystaw\u0119 Sztuki Dekoracyjnej i Przemys\u0142u Nowoczesnego w Pary\u017cu (1925). Werdyktem jury <em>Kapliczka<\/em> zosta\u0142a wyr\u00f3\u017cniona nagrod\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 ca\u0142ej wystawy (Grand Prix), a autor wr\u00f3ci\u0142 do Polski jako kawaler francuskiej Legii Honorowej. Jego styl by\u0142 od tej pory okre\u015blany jako narodowa odmiana art d\u00e9co. Na fali sukcesu <em>Kapliczki<\/em> przysz\u0142y kolejne zam\u00f3wienia na projekty o\u0142tarzy, dekoracji architektonicznych czy pomnik\u00f3w. Wskazywany przez publicznych zleceniodawc\u00f3w ozdabia\u0142 gmachy Sejmu RP czy Banku Gospodarstwa Krajowego. Wygra\u0142 konkurs na sarkofag J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego do katedry na Wawelu (niezrealizowany), projektowa\u0142 pomniki (m.in. Wojciecha Bogus\u0142awskiego na placu Teatralnym w Warszawie). Na lata po II wojnie \u015bwiatowej przypada schy\u0142kowy okres dzia\u0142alno\u015bci artystycznej Szczepkowskiego. Bra\u0142 czynny udzia\u0142 w projektowaniu odbudowy stolicy ze zniszcze\u0144 wojennych i ustalaniu nowych osi urbanistycznych wznoszonego na gruzach miasta. Remontowa\u0142 zniszczone w trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych pomniki, projektowa\u0142 nowe. Nawet maj\u0105c ponad 80 lat, codziennie doje\u017cd\u017ca\u0142 kolejk\u0105 z Milan\u00f3wka do Warszawy, \u017ceby na czas wywi\u0105za\u0107 si\u0119 ze wszystkich zam\u00f3wie\u0144. Do ko\u0144ca swoich dni by\u0142 wierny idei stworzenia uniwersalnego wyr\u00f3\u017cnika narodowej kultury, powo\u0142ania \u201epolskiej mowy plastycznej\u201d przemawiaj\u0105cej do pokole\u0144 jak muzyka Chopina czy nie\u015bmiertelne dzie\u0142a Wita Stwosza.<\/p>\n<p><strong>Klucz<\/strong><\/p>\n<p>Na wystaw\u0119 Jana Szczepkowskiego z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 prace wypo\u017cyczone z kilku polskich muze\u00f3w, ze zbior\u00f3w rodziny artysty oraz z kolekcji nale\u017c\u0105cej obecnie do Gminy Milan\u00f3wek. Wykorzystuj\u0105c zastany podzia\u0142 przestrzeni muzealnej na dziewi\u0119\u0107 kwater, podporz\u0105dkowano scenariusz ekspozycji chronologii eksponat\u00f3w z jednym wyj\u0105tkiem \u2013 w centralnej kwaterze swoje miejsce znalaz\u0142a autorska replika o\u0142tarza z <em>Kapliczki Bo\u017cego Narodzenia<\/em> \u2013 prze\u0142omowe i najbardziej niezwyk\u0142e dzie\u0142o artysty.<\/p>\n<p>Projekt aran\u017cacji uwzgl\u0119dnia\u0142 r\u00f3\u017cne okresy tw\u00f3rczo\u015bci Szczepkowskiego. Mia\u0142 tak\u017ce dawa\u0107 \u015bwiadectwo niezwyk\u0142o\u015bci i wszechstronno\u015bci jego talentu. Nie wszystko da\u0142o si\u0119 oczywi\u015bcie pokaza\u0107. \u015awiadomie zrezygnowano z epizodu wojennego, projekt\u00f3w cmentarzy wojennych czy utopijnych wizji urbanistycznych. Tego typu dzia\u0142alno\u015b\u0107, cho\u0107 odegra\u0142a oczywi\u015bcie wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu artysty, nigdy nie by\u0142a zasadnicz\u0105 form\u0105 jego wypowiedzi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28883\" aria-describedby=\"caption-attachment-28883\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=28883\" rel=\"attachment wp-att-28883\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28883\" title=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005-540x360.jpg\" alt=\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-005.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28883\" class=\"wp-caption-text\">Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>M\u0142odopolskie preludium<\/strong><\/p>\n<p>Pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji przeznaczono na prace pochodz\u0105ce z epoki modernizmu, nosz\u0105ce znamiona eksperymentu, poszukiwania drogi tw\u00f3rczej. Na owe czasy Szczepkowski by\u0142 typowym przedstawicielem M\u0142odej Polski. Obeznany z filozofi\u0105 modernizmu, a zw\u0142aszcza z pogl\u0105dami Stanis\u0142awa Przybyszewskiego, g\u0142\u0119boko wierzy\u0142 w pos\u0142annictwo sztuki i artysty. Za po\u015brednictwem Laszczki zapo\u017cycza\u0142 do swoich prac impresyjn\u0105 technik\u0119 Rodina, secesyjn\u0105 ide\u0119 syntezy sztuk i tematy inspirowane folklorem.<\/p>\n<p>W tej cz\u0119\u015bci wystawy znalaz\u0142a miejsce najstarsza zachowana praca artysty \u2013 symboliczna i bardzo rodinowsk\u0105 w duchu figurka <em>Nad przepa\u015bci\u0105<\/em> (ok. 1900). Kanony sztuki Rodina widoczne by\u0142y zw\u0142aszcza w symbolicznej tre\u015bci, otwartej kompozycji i impresyjnie potraktowanej powierzchni rze\u017aby. Obok prezentowano prace zainspirowane folklorem \u2013 doskona\u0142a grupa <em>Dziewki<\/em> (1903\u20131904), wyrze\u017abiona pod wp\u0142ywem rodzajowej scenki ze Zwierzy\u0144ca oraz <em>Macierzy\u0144stwo<\/em> (ok. 1905), na po\u0142y religijna, na po\u0142y ludowa wizja matki karmi\u0105cej dziecko. Ludowo\u015b\u0107 w tym wypadku by\u0142a powierzchowna i wynika\u0142a wy\u0142\u0105cznie z tematu. Nie ma tu \u015bladu charakterystycznych np. dla sztuki Podhala technik rze\u017abiarskich, nie ma zapo\u017cycze\u0144 z ludowej ornamentyki czy topornych, ostrych linii, charakteryzuj\u0105cych sztuk\u0119 ciesielsk\u0105. Na nowatorskie przetworzenie umiej\u0119tno\u015bci nabytych w zakopia\u0144skiej szkole przyjdzie jeszcze troch\u0119 poczeka\u0107.<\/p>\n<p>\u017bycie krakowskiej cyganerii ilustrowa\u0142y z kolei portrety krakowskich aktorek: m.in. Jadwigi Mrozowskiej (1904) czy Heleny Sulimy (ok. 1905), pierwszej odtw\u00f3rczymi Racheli z <em>Wesela<\/em> Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego, a tak\u017ce <em>Portret Rudolfa Starzewskiego<\/em> (1904), redaktora krakowskiego \u201eCzasu\u201d, pierwowzoru postaci Dziennikarza z tej\u017ce sztuki. W pobli\u017cu mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 przyk\u0142ady niewielkich karykaturalnych g\u0142\u00f3wek, przygotowanych do szopki <em>Zielonego Balonika<\/em> (1906).<\/p>\n<p>Osobn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0142y przyk\u0142ady wyrob\u00f3w ceramicznych \u2013 efekty wsp\u00f3\u0142pracy Szczepkowskiego z fabryk\u0105 fajansu (1902\u20131907). W trzech gablotach ustawiono wazony, misy, talerze, szkatu\u0142ki, zestawy naczy\u0144, medaliony. Ich oryginalne formy i barwna, odwa\u017cna w charakterze dekoracja, czerpi\u0105ca wzory g\u0142\u00f3wnie ze \u015bwiata ro\u015blin i zwierz\u0105t, wskazywa\u0142y jednoznacznie na secesyjny rodow\u00f3d. Z najciekawszych wyrob\u00f3w nale\u017ca\u0142oby tu wymieni\u0107 <em>Wazon dekorowany li\u015b\u0107mi kasztanowca<\/em> czy <em>Wazon z czaplami<\/em>. Troszk\u0119 inne w charakterze by\u0142y naczynia z dekoracj\u0105 symboliczn\u0105 \u2013 w tej grupie znalaz\u0142 si\u0119 najbardziej znany projekt ceramiczny Szczepkowskiego <em>Wazon z wie\u0144cem figur<\/em> (okre\u015blany tak\u017ce jako <em>Wazon z plastycznym motywem tanecznego kr\u0119gu<\/em>). Zbudowany jakby z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci \u2013 mi\u0119kkiego w modelunku brzu\u015bca i sze\u015bciu nagich, ludzkich figurek dolepionych do jego powierzchni. Symboliczne w\u0105tki poruszone by\u0142y tak\u017ce w <em>Puszce z nagimi figurkami kobiet<\/em> i <em>Przycisku do papieru<\/em>, przyjmuj\u0105cym kszta\u0142t aktu m\u0119skiego, skulonego w do\u015b\u0107 karko\u0142omnej pozie nawi\u0105zuj\u0105cej do podobnych wizji Rodina i Laszczki. Jeszcze inne motywy widoczne s\u0105 w kompletach \u015bniadaniowym i kawowym, kt\u00f3rych kszta\u0142ty i dekoracje przywodz\u0105 na my\u015bl ludowe rzemios\u0142o podhala\u0144skie, ale zdecydowanie uszlachetnione i przystosowane do wn\u0119trza mieszcza\u0144skiego salonu. W komplecie \u015bniadaniowym, tzw. \u201emalinowym\u201d, uszka fili\u017canek, maselnicy czy cukiernicy s\u0105 swobodn\u0105 wariacj\u0105 na temat uchwyt\u00f3w drewnianych czerpak\u00f3w czy skopk\u00f3w, a kwiatowo-geometryczna dekoracja na serwisie kawowym przypomina wzory pojawiaj\u0105ce si\u0119 w ludowym malarstwie czy hafcie.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Poza chronologi\u0105 \u2013 galeria portretu<\/strong><\/p>\n<p>Kolejny obszar wystawy stanowi\u0142a galeria portret\u00f3w. Wizerunki rodziny, przyjaci\u00f3\u0142, ale tak\u017ce popiersia pomnikowe czy portrety na zam\u00f3wienia komercyjne artysta tworzy\u0142 przez ca\u0142e \u017cycie, niezale\u017cnie od epoki. Prezentowany wyb\u00f3r obejmowa\u0142 okres m\u0142odopolski i pocz\u0105tki czas\u00f3w mi\u0119dzywojennych. Najwi\u0119ksza swoboda w upozowaniu modela czy opracowaniu faktury dotyczy\u0142a oczywi\u015bcie portret\u00f3w najbli\u017cszej rodziny, np. pochodz\u0105cych z l. 20. XX w. wizerunk\u00f3w \u017cony (<em>G\u0142owa \u017cony<\/em>) czy c\u00f3rki (<em>Haneczka<\/em>). R\u00f3wnie\u017c w portretach przyjaci\u00f3\u0142 artysta stara\u0142 si\u0119 unika\u0107 utartych schemat\u00f3w, rozbijaj\u0105c kompozycj\u0119 gestem r\u0105k, przechyleniem g\u0142owy lub asymetrycznym uk\u0142adem postaci. Taki zabieg zastosowa\u0142 m.in. w portretach panny G. G\u0142\u0119bokiej (przed 1914) czy Adama Dobrodzickiego (1926\u20131927). Najbardziej surowe i oficjalne s\u0105 oczywi\u015bcie studia pomnikowe, jak chocia\u017cby pierwsze zrealizowane przez artyst\u0119 zam\u00f3wienie publiczne na popiersie Henryka Jordana (1913\u20131914). Ten lekarz, spo\u0142ecznik i pomys\u0142odawca tzw. ogr\u00f3dk\u00f3w jordanowskich by\u0142 postaci\u0105 powszechnie szanowan\u0105. Gdy Szczepkowskiemu powierzono zaprojektowanie pomnika do parku imienia Jordana w Krakowie, si\u0119gn\u0105\u0142 po tradycyjne, realistyczne \u015brodki wyrazu. Zr\u00f3wnowa\u017cona kompozycja postaci, symetria uj\u0119cia en face oraz syntetycznie opracowana powierzchnia rze\u017aby wp\u0142yn\u0119\u0142y w tym przypadku na wyraz uniwersalnej ponadczasowo\u015bci. Poza wydzielon\u0105 galeri\u0105, portrety by\u0142y umieszczone we wszystkich cz\u0119\u015bciach wystawy w zale\u017cno\u015bci od czasu ich powstania. Dla osi\u0105gni\u0119cia okre\u015blonych cel\u00f3w chronologia by\u0142a czasem zarzucana. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to najcz\u0119\u015bciej z istotnym powi\u0105zaniem wizerunk\u00f3w z s\u0105siednimi pracami. Taki przypadek stanowi\u0142y popiersia Walerii i Rufina Morozowicz\u00f3w dekoruj\u0105ce zaaran\u017cowane wn\u0119trze jadalni willi \u201eWaleria\u201d. Podobnie rzecz si\u0119 mia\u0142a z pracami po\u015bwi\u0119conymi marsza\u0142kowi J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 w s\u0105siedztwie bardziej do nich pasuj\u0105cych realizacji pa\u0144stwowych okresu mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28886\" aria-describedby=\"caption-attachment-28886\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=28886\" rel=\"attachment wp-att-28886\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28886\" title=\"Jan Szczepkowski, \u201eSztuki pi\u0119kne\u201d, ok. 1927\u201328, replika autorska p\u0142askorze\u017aby sejmowej, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28-540x360.jpg\" alt=\"Jan Szczepkowski, \u201eSztuki pi\u0119kne\u201d, ok. 1927\u201328, replika autorska p\u0142askorze\u017aby sejmowej, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-sztuki-piekne-1927-28.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28886\" class=\"wp-caption-text\">Jan Szczepkowski, \u201eSztuki pi\u0119kne\u201d, ok. 1927\u201328, replika autorska p\u0142askorze\u017aby sejmowej, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>To, co najwa\u017cniejsze \u2013 wszystkie drogi prowadz\u0105 do art d\u00e9co<\/strong><\/p>\n<p>Najwi\u0119cej miejsca na wystawie zaj\u0119\u0142o przedstawienie epoki dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego. Z dzisiejszej perspektywy to w\u0142a\u015bnie ten okres by\u0142 najbardziej odkrywczy i wymaga\u0142 szczeg\u00f3lnego skupienia.<\/p>\n<p>Na pocz\u0105tku zilustrowano zwrot tw\u00f3rczo\u015bci Szczepkowskiego w stron\u0119 nurtu art d\u00e9co. Lata do\u015bwiadcze\u0144, poszukiwa\u0144, podr\u00f3\u017cy, obserwacji zjawisk zachodz\u0105cych w sztuce doprowadzi\u0142y artyst\u0119 do radykalnej zmiany stylu. I cho\u0107 mia\u0142o to miejsce w okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego, pierwsze przes\u0142anki tych zmian mo\u017cna ju\u017c by\u0142o zaobserwowa\u0107 nieco wcze\u015bniej. W latach 1917\u20131918 artysta projektowa\u0142 wystr\u00f3j prezbiterium ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Antoniego w Krzeszowicach. Nie by\u0142a to jego pierwsza realizacja na styku rze\u017aby i architektury. W okresie m\u0142odopolskim powierzono mu bowiem dekoracj\u0119 fasady domu Towarzystwa Rolniczego w Krakowie (na wystawie w postaci barwnego wydruku), kt\u00f3r\u0105 wype\u0142ni\u0142 postaciami-alegoriami siedmiu rolniczych profesji. Z ko\u015bcio\u0142a w Krzeszowicach prezentowano modele czterech <em>Anio\u0142\u00f3w M\u0119ki Pa\u0144skiej<\/em>. Por\u00f3wnanie tych dw\u00f3ch zlece\u0144 daje wyobra\u017cenie o skali zmian w sztuce artysty. Gdy w krakowskiej pracy dominuje realizm, anatomiczna poprawno\u015b\u0107, wszelkie przywileje pe\u0142noplastycznej rze\u017aby pozwalaj\u0105ce postaciom na wychodzenie poza lico \u015bcian i \u015bmia\u0142e skr\u00f3ty perspektywiczne, w realizacji krzeszowickiej dochodz\u0105 do g\u0142osu inspiracje sztuk\u0105 francusk\u0105, a zw\u0142aszcza lekcja gotyckiej rze\u017aby z katedr Notre Dame w Chartres i Pary\u017cu. Postaci anio\u0142\u00f3w zosta\u0142y podporz\u0105dkowane rytmowi architektury. Wci\u015bni\u0119te, wr\u0119cz wt\u0142oczone, w nisze okiennych w\u0119gar\u00f3w, jak figury \u015bwi\u0119tych z francuskich portali. Realizm p\u00f3z i gest\u00f3w zaczyna traci\u0107 na znaczeniu. Zawi\u0142e uk\u0142ady szat czy zrytmizowane powierzchnie skrzyde\u0142 anio\u0142\u00f3w akcentuj\u0105 ju\u017c zupe\u0142nie inny walor sztuki \u2013 jej dekoracyjno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>O ile krzeszowickie anio\u0142y zapocz\u0105tkowa\u0142y zwrot w tw\u00f3rczo\u015bci Szczepkowskiego, to trzeba powiedzie\u0107, \u017ce nagrobek Andrzeja hrabiego Potockiego (1922) stanowi\u0142 prawdziw\u0105 rewolucj\u0119. Na wystawie zosta\u0142 on zestawiony z nagrobkiem matki artysty (ok. 1915). Dzieli je niezbyt du\u017ca odleg\u0142o\u015b\u0107 czasowa, ale r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi jest kolosalna. Oba nagrobki nawi\u0105zuj\u0105 do typu wypracowanego w \u015bredniowieczu i udoskonalonego w renesansie i maj\u0105 kszta\u0142t tumby przykrytej p\u0142yt\u0105 ze sp\u0142aszczonym modelunkiem le\u017c\u0105cej figury zmar\u0142ego. Kompozycj\u0119 nagrobka matki wykonano jednak\u017ce w spos\u00f3b bardzo konwencjonalny \u2013 symetrycznie potraktowana posta\u0107, ubrana w d\u0142ug\u0105 sukni\u0119, z r\u0119kami z\u0142o\u017conymi w ge\u015bcie modlitwy, ze spokojnym obliczem i zamkni\u0119tymi oczami. Klasyczny repertuar realizmu. Takie wykonanie t\u0142umaczy silny zwi\u0105zek emocjonalny, wobec kt\u00f3rego wszelkie eksperymenty formalne mog\u0142y si\u0119 zdawa\u0107 niepotrzebne czy wr\u0119cz obrazoburcze. Zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105da to w monumencie Potockiego. Posta\u0107 zmar\u0142ego zdaje si\u0119 by\u0107 jedynie pretekstem do wypr\u00f3bowania ca\u0142kiem nowych rozwi\u0105za\u0144 formalnych. Daleko jej do realizmu \u2013 cho\u0107 oczywi\u015bcie da si\u0119 odczyta\u0107 sylwetk\u0119 zmar\u0142ego czy do\u015b\u0107 wiernie oddane rysy twarzy. Tyle, \u017ce uk\u0142ad figury na p\u0142ycie jest do\u015b\u0107 zaskakuj\u0105cy, podporz\u0105dkowany podzia\u0142om geometrii i ornamentu. Nienaturalny skr\u0119t g\u0142owy, u\u0142o\u017cenie r\u0105k, str\u00f3j zmar\u0142ego wpasowano jakby wt\u00f3rnie w przyj\u0119ty odg\u00f3rnie schemat. A jego baz\u0119 stanowi\u0142a zygzakowata linia, popularny motyw sztuki art d\u00e9co. Odrzucaj\u0105c realizm na rzecz warto\u015bci dekoracyjnych Szczepkowski wyra\u017anie opowiedzia\u0142 si\u0119 po stronie sztuki awangardowej. Wykorzysta\u0142 i przetworzy\u0142 na w\u0142asny spos\u00f3b poszukiwania kubist\u00f3w, futuryst\u00f3w czy te\u017c polskich formist\u00f3w.<\/p>\n<p>Od nagrobka Potockiego by\u0142 tylko krok do najbardziej znanego dzie\u0142a Szczepkowskiego \u2013 <em>Kapliczki Bo\u017cego Narodzenia<\/em>. Jej fragmenty zaprezentowano w centralnej przestrzeni galeryjnej. Ta niezwyk\u0142a realizacja z drewna sosnowego powsta\u0142a w 1925 roku. By\u0142a w zasadzie manifestem artysty, plastyczn\u0105 deklaracj\u0105 na chwil\u0119 obecn\u0105 i na przysz\u0142o\u015b\u0107. <em>Kapliczka<\/em> sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z wielu element\u00f3w. Obok o\u0142tarza g\u0142\u00f3wnego ze scen\u0105 Bo\u017cego Narodzenia by\u0142y \u015bciany kulisowe z przedstawieniami <em>Ho\u0142du Trzech Kr\u00f3li<\/em> i <em>Pok\u0142onu Pasterzy<\/em>. Naro\u017cniki \u015bcian dekorowa\u0142y z kolei anielskie filary z postaciami wkomponowanymi w kszta\u0142t s\u0142upa metod\u0105 znan\u0105 ju\u017c z realizacji w Krzeszowicach. Najistotniejsza by\u0142a tu jednak nie tyle tre\u015b\u0107 przedstawienia, co jego forma. Konglomerat podhala\u0144skiej sztuki ludowej i awangardowej lekcji stylu art d\u00e9co. Artysta po raz pierwszy od czas\u00f3w zakopia\u0144skiej szko\u0142y wykorzysta\u0142 zdobyte tam umiej\u0119tno\u015bci. Nie chodzi ju\u017c o eleganck\u0105, ugrzecznion\u0105 interpretacj\u0119 ludowego ornamentu. Tutaj wykorzystano przede wszystkim rzemios\u0142o, mistrzowskie opanowanie warsztatu cie\u015bli. I to, w po\u0142\u0105czeniu z nowoczesnym, kubizuj\u0105cym ornamentem, okaza\u0142o si\u0119 mieszank\u0105 \u015bwie\u017c\u0105 i odkrywcz\u0105. Szczepkowskiego okrzykni\u0119to tw\u00f3rc\u0105 polskiej sztuki narodowej, a <em>Kapliczk\u0119<\/em> zakupi\u0142 francuski rz\u0105d.<\/p>\n<p>Po <em>Kapliczce Bo\u017cego Narodzenia<\/em> Szczepkowski wykona\u0142 jeszcze dwa drewniane o\u0142tarze. Pierwszy <em>Wniebowzi\u0119cia Matki Bo\u017cej<\/em> do szwajcarskiego ko\u015bcio\u0142a w Echarlens (1925) i drugi <em>Matki Boskiej Bolesnej<\/em> do Mauzoleum Jana Kasprowicza na Harendzie w Zakopanem (ok. 1926\u20131932). Oba o\u0142tarze rozwija\u0142y zaproponowane w Pary\u017cu rozwi\u0105zania, co wzmacnia\u0142o jeszcze ich walory dekoracyjne.<\/p>\n<p>Tematyka religijna i wysoki poziom ciesielskiego rzemios\u0142a sta\u0142y si\u0119 znakiem rozpoznawczym artysty. Kolejne zlecenia nie mia\u0142y jednak nic wsp\u00f3lnego, ani z jednym, ani z drugim. Dekoracja gmachu Sejmu RP (1927\u20131928) dotyczy\u0142a r\u00f3\u017cnorodnych aspekt\u00f3w funkcjonowania pa\u0144stwa, a p\u0142askorze\u017aby mia\u0142y by\u0107 wykonane w kamieniu. Szczepkowski wywi\u0105za\u0142 si\u0119 z tego zadania w spos\u00f3b zaskakuj\u0105cy. Przeni\u00f3s\u0142 bowiem technik\u0119 obr\u00f3bki drewna na formy kamienne. Nie wida\u0107 tu d\u0142uta kamieniarza, ale narz\u0119dzia snycerza. Motywy s\u0105 ostro ci\u0119te, linie uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w siatk\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z podzia\u0142\u00f3w drewna. Kompozycja zyskuje na oryginalno\u015bci i dekoracyjno\u015bci. Na wystawie obok fotografii elewacji sejmu zaprezentowano tak\u017ce replik\u0119 jednej z kompozycji \u2013 <em>Sztuki pi\u0119kne<\/em>, kt\u00f3r\u0105 artysta wykona\u0142 na swoje potrzeby, w\u0142a\u015bnie w drewnie. Niezwyk\u0142e jest por\u00f3wnanie tej wersji do jej kamiennego odpowiednika \u2013 gdyby nie barwy, nie mo\u017cna by si\u0119 by\u0142o dopatrzy\u0107 \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy.<\/p>\n<p>Przy realizacji p\u0142askorze\u017ab dla Banku Gospodarstwa Krajowego (1929\u20131931), prezentuj\u0105cych tym razem solidno\u015b\u0107 finansow\u0105 zleceniodawcy, Szczepkowski odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do prostych alegorii. Na wystawie pokazano trzy gipsowe modele supraport \u2013 <em>Miary<\/em>, <em>Wagi<\/em> i <em>Drzewo<\/em>, wie\u0144cz\u0105cych g\u0142\u00f3wne wej\u015bcie do budynku. Kompozycje zosta\u0142y wpisane w kszta\u0142t tr\u00f3jk\u0105ta r\u00f3wnoramiennego, a ich pozbawione dekoracji t\u0142o powiela\u0142o podzia\u0142y s\u0105siaduj\u0105cych \u015bcian. W stosunku do fryzu na gmachu sejmu ta realizacja zdaje si\u0119 by\u0107 mniej zawi\u0142a. Postacie nie s\u0105 tak st\u0142oczone, a pusta przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 nich uwypukla przekaz.<\/p>\n<p>Inn\u0105 form\u0105 wypowiedzi wynikaj\u0105c\u0105 z zam\u00f3wie\u0144 pa\u0144stwowych by\u0142y projekty pomnik\u00f3w. Nie wszystkie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107. Najciekawsza mo\u017ce jest historia z sarkofagiem J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego na Wawelu. Konkurs na projekt sarkofagu wzbudzi\u0142 swego czasu og\u00f3lnonarodow\u0105 debat\u0119. Szczepkowski zaprojektowa\u0142 kilka wersji sarkofagu i srebrn\u0105 trumn\u0119. Niestety, mimo i\u017c ostatecznie konkurs wygra\u0142, nigdy nie uda\u0142o si\u0119 doprowadzi\u0107 do finalizacji zlecenia. Niezale\u017cnie od werdyktu, pomys\u0142 artysty nie do ko\u0144ca si\u0119 spodoba\u0142. Akceptacj\u0119 warunkowa\u0142 szereg poprawek. Wybuch II wojny \u015bwiatowej przekre\u015bli\u0142 wszystkie plany, a nowa, powojenna rzeczywisto\u015b\u0107 nie pozwoli\u0142a ju\u017c powr\u00f3ci\u0107 do tematu. Do dzisiaj zw\u0142oki Wodza Narodu spoczywaj\u0105 jedynie w srebrnej trumnie projektu Szczepkowskiego. Na wystawie pokazano inne zwi\u0105zane z Pi\u0142sudskim obiekty \u2013 mask\u0119 po\u015bmiertn\u0105 (1935), wykonan\u0105 przez sztukatora pod nadzorem Szczepkowskiego oraz odlany w br\u0105zie\u00a0projekt pomnika Marsza\u0142ka (ok. 1936\u20131938), kt\u00f3ry mia\u0142 stan\u0105\u0107 na placu Na Rozdro\u017cu w Warszawie.<\/p>\n<p>W ramach sztuki dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego wyodr\u0119bniono na wystawie jeszcze jedn\u0105 dziedzin\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci Szczepkowskiego \u2013 meblarstwo. Komplet mebli (l. 30. XX w.) zaprojektowany i wykonany w\u0142asnor\u0119cznie przez artyst\u0119 mia\u0142 zdobi\u0107 wn\u0119trza sali jadalnej apartament\u00f3w prezydenckich na Zamku Kr\u00f3lewskim w Warszawie. Ostatecznie znalaz\u0142 swoje miejsce w willi \u201eWaleria\u201d. Zestaw sk\u0142ada\u0142 si\u0119 ze sto\u0142\u00f3w, krzese\u0142, \u0142aw, kredensu i rega\u0142\u00f3w przy\u015bciennych. Dodatkowymi elementami by\u0142y drewniane i tekstylne ok\u0142adziny \u015bcian, rze\u017abione belki stropowe i drobne element wyposa\u017cenia \u2013 \u015bwieczniki, lampy, naczynia. Meble by\u0142y ci\u0119\u017ckie, solidne, wykonane z litego drewna. Poza oczywist\u0105 u\u017cytkowo\u015bci\u0105, charakteryzowa\u0142y si\u0119 oryginalnym motywami zdobniczymi, kt\u00f3rych rodow\u00f3d si\u0119ga\u0142 znowu sztuki Podhala.<\/p>\n<figure id=\"attachment_28885\" aria-describedby=\"caption-attachment-28885\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=28885\" rel=\"attachment wp-att-28885\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-28885\" title=\"Jan Szczepkowski, \u201eAutoportret\u201d, 1960, odlew l. 90. XX wieku, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-autoportret-1960-533x800.jpg\" alt=\"Jan Szczepkowski, \u201eAutoportret\u201d, 1960, odlew l. 90. XX wieku, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"533\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-autoportret-1960-533x800.jpg 533w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-autoportret-1960-600x900.jpg 600w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-autoportret-1960-576x863.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/jan-szczepkowski-autoportret-1960.jpg 667w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-28885\" class=\"wp-caption-text\">Jan Szczepkowski, \u201eAutoportret\u201d, 1960, odlew l. 90. XX wieku, w\u0142. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego w Milan\u00f3wku, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ostatnie spojrzenie artysty<\/strong><\/p>\n<p>Powojenn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wystawy wype\u0142nia\u0142y g\u0142\u00f3wnie projekty i modele pomnik\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci niezrealizowanych, kontynuuj\u0105ce ide\u0119 polskiej sztuki narodowej. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Szczepkowskiego po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej nie odbiega\u0142a bowiem stylistycznie od charakteru poprzedniej epoki. Zniszczone w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych warszawskie monumenty trzeba by\u0142o zrekonstruowa\u0107 czy to na podstawie zachowanych fragment\u00f3w, czy te\u017c istniej\u0105cej dokumentacji. Artysta zaj\u0105\u0142 si\u0119 najpierw pomnikiem Adama Mickiewicza na Krakowskim Przedmie\u015bciu, kt\u00f3rego autorem by\u0142 Cyprian Godebski. Potem przyst\u0105pi\u0142 do odtworzenia w\u0142asnego przedwojennego monumentu \u2013 Wojciecha Bogus\u0142awskiego na placu Teatralnym (1929). A poniewa\u017c zmieni\u0142 nieco jego form\u0119, co jest widoczne zw\u0142aszcza w partii coko\u0142u, zar\u00f3wno model pomnika, jak i jego powi\u0119kszona fotografia znalaz\u0142y si\u0119 w tej cz\u0119\u015bci ekspozycji. Figura ojca polskiego teatru wykonana zosta\u0142a, co prawda w realistycznej konwencji, ale wed\u0142ug najlepszych wzor\u00f3w sztuki pomnikowej \u2013 \u017caden szczeg\u00f3\u0142 nie zak\u0142\u00f3ca odbioru pracy. Poza i ubi\u00f3r portretowanego mog\u0142yby uchodzi\u0107 za synonim wyszukanej elegancji. Natomiast trzymane w r\u0119kach rekwizyty \u2013 p\u0142aszcz i kapelusz dodaj\u0105 kompozycji swobody i lekko\u015bci. Najciekawszy jest jednak cok\u00f3\u0142 pomnika z\u0142o\u017cony z intryguj\u0105co skr\u0119conych modu\u0142\u00f3w. Stanowi\u0105 one obramienie dla personifikacji sztuk teatralnych, zbli\u017conych w charakterze do p\u0142askorze\u017ab z sejmu czy BGK.<\/p>\n<p>W tym samym czasie powierzono Szczepkowskiemu zupe\u0142nie now\u0105 realizacj\u0119 \u2013 pomnik Stanis\u0142awa Moniuszki tak\u017ce na placu Teatralnym w Warszawie (l. 60. XX w.). Umieszczony symetrycznie w stosunku do Bogus\u0142awskiego, po przeciwnej stronie wej\u015bcia do teatru, mia\u0142 stanowi\u0107 dla niego swoist\u0105 przeciwwag\u0119. By\u0142 ju\u017c jednak znacznie s\u0142abszy od swojego poprzednika. Sp\u0142aszczaj\u0105c najlepsze wzorce art d\u00e9co, a jednocze\u015bnie ignoruj\u0105c nowoczesne tendencje awangardy, ni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 wszelkie znamiona epigonizmu. T\u0105 sam\u0105 drog\u0105 sz\u0142y projekty <em>S\u0142upa Piastowskiego<\/em> dla Szklarskiej Por\u0119by czy <em>\u0141uku Niepodleg\u0142o\u015bci<\/em> na placu Konstytucji w Warszawie.<\/p>\n<p>W centralnym punkcie ostatniej kwatery zosta\u0142a umieszczona najbardziej poruszaj\u0105ca rze\u017aba tego okresu \u2013 <em>Autoportret<\/em> (1960). Wykonany u schy\u0142ku \u017cycia by\u0142 chyba najlepszym portretem na wystawie i mimo niewielkich rozmiar\u00f3w od razu przyci\u0105ga\u0142 uwag\u0119 zwiedzaj\u0105cych. O du\u017cej swobodzie i bieg\u0142o\u015bci warsztatu \u015bwiadczy\u0142a pozorna niedba\u0142o\u015b\u0107, szkicowo\u015b\u0107 techniki. Wida\u0107 w niej najlepsze wzorce rze\u017abiarskiego impresjonizmu. Niedoko\u0144czona, poszarpana jakby konstrukcja torsu podkre\u015bla\u0142a jeszcze dynamik\u0119 rze\u017aby, kt\u00f3ra zdawa\u0142a si\u0119 unosi\u0107 ponad s\u0105siednimi pracami. Klasyczne, \u0142agodne rysy twarzy i weryzm w oddaniu oznak staro\u015bci \u2013 to by\u0142o wida\u0107 na pierwszy rzut oka. Ale potem ca\u0142\u0105 uwag\u0119 przyci\u0105ga\u0142o spojrzenie \u2013 zdecydowane i powa\u017cne, pe\u0142ne energii, kt\u00f3ra rozbija\u0142a pozorny spok\u00f3j. To niew\u0105tpliwie portret starego i zm\u0119czonego \u017cyciem cz\u0142owieka, ale jednocze\u015bnie artysty, \u015bwiadomego swojej warto\u015bci i talentu, kt\u00f3ry mo\u017ce czerpa\u0107 satysfakcj\u0119 z w\u0142asnego \u017cycia.<\/p>\n<p><strong>Czasem mniej znaczy lepiej<\/strong><\/p>\n<p>Podstaw\u0105 koncepcji wystawy Jana Szczepkowskiego by\u0142o proste za\u0142o\u017cenie, \u017ce ta sztuka obroni si\u0119 sama. Nie ma sensu budowa\u0107 piramidy znacze\u0144, tam gdzie mamy do czynienia z kunsztem w czystej postaci. Obszerne opracowania tw\u00f3rczo\u015bci artysty, zw\u0142aszcza praca pani Katarzyny Chrudzimskiej-Uhery, pozwalaj\u0105 na rezygnacj\u0119 z poszukiwania drugiego dna na rzecz delektowania si\u0119 sztuk\u0105 sam\u0105 w sobie.<\/p>\n<p>Czy minimalizm mo\u017ce by\u0107 strategi\u0105 kuratorsk\u0105? Wydaje si\u0119, \u017ce w stosunku do monograficznych wystaw klasyk\u00f3w sztuki odpowied\u017a powinna by\u0107 pozytywna. I wcale nie musi si\u0119 to wi\u0105za\u0107 z mniejsz\u0105 ilo\u015bci\u0105 pracy czy zaanga\u017cowania. Pokazanie tego, czym dysponuje kurator w spos\u00f3b obiektywnie najkorzystniejszy dla artysty, jak najmocniej akcentuj\u0105cy warto\u015b\u0107 jego sztuki, nie jest wcale zadaniem \u0142atwym. A bywa niewdzi\u0119cznym, gdy\u017c nasze wysi\u0142ki pozostaj\u0105 cz\u0119sto niewidoczne go\u0142ym okiem. Mo\u017cna si\u0119 jednak na koniec pokusi\u0107 o konkluzj\u0119, \u017ce przy tak przyj\u0119tej strategii, im ingerencja kuratorska jest mniej widoczna, tym bardziej projekt nale\u017cy oceni\u0107 jako udany. A je\u015bli we\u017amiemy jeszcze pod uwag\u0119 korzystne opinie wyra\u017cane przez zwiedzaj\u0105c\u0105 wystaw\u0119 publiczno\u015b\u0107, trzeba uzna\u0107, \u017ce minimalizm okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 tym razem dobrym \u201esposobem na klasyka\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Reinterpretacja jest zawsze zabiegiem ryzykownym, kt\u00f3ry niekoniecznie przybli\u017cy tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artysty, a mo\u017ce j\u0105 nawet zagmatwa\u0107. Na gruncie sztuki rze\u017abiarskiej w ostatnich latach odnotowano wiele takich pr\u00f3b, bardziej lub mniej udanych, kt\u00f3re zasia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci i rozpocz\u0119\u0142y dyskusj\u0119 nad granicami wolno\u015bci kuratora. <\/p>\n","protected":false},"author":554,"featured_media":28879,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[186,3641,372,3640,371,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3639],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Spos\u00f3b na klasyka<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jan Szczepkowski (1878\u20131964) w mi\u0119dzywojennej Polsce to by\u0142o nazwisko. Tw\u00f3rca szanowany i ceniony przez publiczno\u015b\u0107...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-001.jpg\",\"width\":1000,\"height\":369,\"caption\":\"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\",\"name\":\"Spos\u00f3b na klasyka\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-03-24T11:15:25+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:04:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/660ac25e160edb2133cf1cd560b54cc7\"},\"description\":\"Jan Szczepkowski (1878\u20131964) w mi\u0119dzywojennej Polsce to by\u0142o nazwisko. Tw\u00f3rca szanowany i ceniony przez publiczno\u015b\u0107...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Spos\u00f3b na klasyka\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/660ac25e160edb2133cf1cd560b54cc7\",\"name\":\"Monika Bartoszek\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-bartoszek\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Spos\u00f3b na klasyka","description":"Jan Szczepkowski (1878\u20131964) w mi\u0119dzywojennej Polsce to by\u0142o nazwisko. Tw\u00f3rca szanowany i ceniony przez publiczno\u015b\u0107...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/centrum-rzezby-polskiej-oronsko-jan-szczepkowski-001.jpg","width":1000,"height":369,"caption":"Fragment ekspozycji \u201eJan Szczepkowski (1878\u20131964). Wystawa jubileuszowa w 50. rocznic\u0119 \u015bmierci artysty\u201d, fot. Leszek Golec (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko","name":"Spos\u00f3b na klasyka","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#primaryimage"},"datePublished":"2015-03-24T11:15:25+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:04:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/660ac25e160edb2133cf1cd560b54cc7"},"description":"Jan Szczepkowski (1878\u20131964) w mi\u0119dzywojennej Polsce to by\u0142o nazwisko. Tw\u00f3rca szanowany i ceniony przez publiczno\u015b\u0107...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/monika-bartoszek-sposob-na-klasyka-oronsko#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Spos\u00f3b na klasyka"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/660ac25e160edb2133cf1cd560b54cc7","name":"Monika Bartoszek","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-bartoszek"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28875"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/554"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28875"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28875\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28875"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=28875"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=28875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}