{"id":29,"date":"2004-11-17T20:03:08","date_gmt":"2004-11-17T18:03:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/11\/17\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota\/"},"modified":"2012-12-15T18:23:45","modified_gmt":"2012-12-15T17:23:45","slug":"natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota","title":{"rendered":"Prognoza konsumpcji"},"content":{"rendered":"

W\u00a0jednej z autorskich wypowiedzi Natalii LL znajdujemy stwierdzenie, \u017ce sztuka nie rozwi\u0105zuje bynajmniej zagadek egzystencji, natomiast w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b na nie wskazuje. Natomiast w tek\u015bcie Sztuka i wolno\u015b\u0107 z r. 1987 definiuje ona sztuk\u0119 jako poszukiwanie wolno\u015bci, pisz\u0105c: \u201eWolno\u015b\u0107 jest celem samym w sobie, sztuka za\u015b ten cel realizuje.\u201d<\/p>\n

\"Natalia
Natalia LL, Sztuka konsumpcyjna,1972<\/figcaption><\/figure>\n

Z zestawienia tych wypowiedzi mo\u017cna wywnioskowa\u0107, \u017ce wolno\u015b\u0107 nie jest przez artystk\u0119 rozumiana jako oswobodzenie si\u0119 z determinant \u017cycia, ale jako wolno\u015b\u0107 dociekania ich tajemnicy. Autentyczna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 powinna by\u0107 w tym dociekaniu nieskr\u0119powana, a wi\u0119c tak\u017ce musi by\u0107 indywidualna, odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do do\u015bwiadcze\u0144 konkretnej egzystencji.<\/p>\n

Artystka zak\u0142ada, \u017ce nieunikniona wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 jednostki i spo\u0142ecze\u0144stwa wystarczaj\u0105co gwarantuje komunikatywno\u015b\u0107 nawet najbardziej osobistych manifestacji sztuki, tym bardziej, gdy zdecydowanie artyku\u0142owane s\u0105 tam zasadnicze problemy kszta\u0142tuj\u0105ce ludzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 na r\u00f3\u017cnych poziomach.<\/p>\n

Czasami wyra\u017canie takich opozycji jest dodatkowo akcentowane poprzez u\u017cycie przeciwstawnie traktowanych medi\u00f3w (np. fotografii i malarstwa). Komentatorzy tw\u00f3rczo\u015bci Natalii LL niejednokrotnie wskazywali na tego typu strategi\u0119 artystyczn\u0105 jako charakterystyczn\u0105 dla jej sztuki. Na przyk\u0142ad Lech Karwowski w tek\u015bcie do katalogu jej wystawy z r. 1990 napisa\u0142: \u201ePodw\u00f3jno\u015b\u0107 to tre\u015b\u0107 i obsesja wielkiego katalogu masek Natalii LL. Wyznacza pole jej refleksji autorskiej dr\u0105\u017c\u0105cej moment jedno\u015bci, ale zawsze z punktu widzenia podw\u00f3jno\u015bci […] Dualizm Natalia LL odczuwa jako g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 zadan\u0105 ja\u017ani przez istnienie. Traktuj\u0105c przeciwie\u0144stwa jako realne, boryka si\u0119 z problemem substancjalno\u015bci z\u0142a, jego demonicznej obecno\u015bci.\u201d\u00a0 Z kolei Grzegorz Sztabi\u0144ski (we wst\u0119pie do katalogu wystawy Natalii LL w r. 1993) napisa\u0142 m. in.: \u201eNadmiar znacze\u0144, cz\u0119sto wzajemnie kwestionuj\u0105cych si\u0119 lub znosz\u0105cych, charakter osobisty i dystans, ironia, to cechy wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105ce w cyklach obraz\u00f3w i instalacjach Natalii LL w latach osiemdziesi\u0105tych.W tw\u00f3rczo\u015bci Natalii LL wyra\u017anie akcentowane s\u0105 takie problemy, kategorie czy poj\u0119cia, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do podstawowych dylemat\u00f3w, biegunowo r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych ludzk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Mo\u017ce to by\u0107 pytanie o jedno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a dualizm zwi\u0105zku ducha i cia\u0142a, przeciwstawienie idealnej wiecznej formy (tzw. plato\u0144skiej) oraz twor\u00f3w materialnych ulegaj\u0105cych destrukcji w czasie, odmienno\u015b\u0107 do\u015bwiadczania \u015bwiata poprzez poj\u0119cia i obrazy, przeciwie\u0144stwa witalno\u015bci i \u015bmierci czy intymno\u015bci i zewn\u0119trzno\u015bci.<\/p>\n

Artystka \u0142\u0105czy w nich to, co wydaje si\u0119 sprzeczne. Pokazuje, \u017ce rzecz lub sytuacja jest zarazem taka i inna. Mo\u017cna wi\u0119c uzna\u0107, \u017ce w ostatniej dekadzie Natalia LL zrealizowa\u0142a swoje postulaty z po\u0142owy lat siedemdziesi\u0105tych, doprowadzaj\u0105c do spotkania elementy ze \u015bwiata rzeczy i \u015bwiata idei, kt\u00f3re nie przystaj\u0105 do siebie, rozchodz\u0105 si\u0119, a jednocze\u015bnie na siebie wsp\u00f3\u0142oddzia\u0142ywuj\u0105.\u201d<\/p>\n

Jedn\u0105 z kategorii, jakie pojawiaj\u0105 si\u0119 w obr\u0119bie tw\u00f3rczo\u015bci Natalii LL i kompleksowo obejmuj\u0105 skrajne mo\u017cliwo\u015bci interpretacji, jest konsumpcja. To has\u0142o pojawia\u0142o si\u0119 w latach 1972 \u2013 1975 w tytu\u0142ach cyklu prac okre\u015blanych jako Sztuka konsumpcyjna, a w r. 1975 tak\u017ce jako Sztuka postkonsumpcyjna. By\u0142y to serie fotografii i filmy ukazuj\u0105ce twarze kobiet zjadaj\u0105cych w ostentacyjny spos\u00f3b banany, par\u00f3wki czy kisiel.<\/p>\n

\"Natalia
Natalia LL, Sztuka konsumpcyjna,1972<\/figcaption><\/figure>\n

Motyw konsumpcji ponownie bezpo\u015brednio pojawi\u0142 si\u0119 w pracach Natalii LL w ko\u0144cu lat osiemdziesi\u0105tych, gdzie przedstawiana by\u0142a g\u0142owa poddawana r\u00f3\u017cnym manipulacjom i po\u017ceraj\u0105ca obiekty w formie lalek. W tym czasie sama autorka skomentowa\u0142a ten fakt w tek\u015bcie pt. Teoria g\u0142owy (opublikowanym w r. 1991), pisz\u0105c m.in.: \u201eG\u0142owa jest nie tylko zacn\u0105 siedzib\u0105 m\u00f3zgowia. Jest to tak\u017ce tw\u00f3r posiadaj\u0105cy jam\u0119, kt\u00f3ra wch\u0142ania zewn\u0119trzno\u015b\u0107, a wi\u0119c r\u00f3\u017cne pokarmy sta\u0142e i p\u0142ynne, zapachy i d\u017awi\u0119kowe odg\u0142osy.<\/p>\n

Zdolno\u015b\u0107 wch\u0142aniania materii zewn\u0119trznej jest nieprawdopodobn\u0105 tajemnic\u0105 g\u0142owy, jest tu pokazana z wielk\u0105 moc\u0105 zasada, \u017ce chleb staje si\u0119 cia\u0142em, a wino krwi\u0105. Bez tej zasady idea chrze\u015bcija\u0144stwa by\u0142aby nie do pomy\u015blenia. Tajemnica wch\u0142aniania zewn\u0119trzno\u015bci jawi\u0142a mi si\u0119 z tak\u0105 ostro\u015bci\u0105, \u017ce ca\u0142a moja sztuka od 1972 roku by\u0142a zwi\u0105zana z konceptualn\u0105 zabaw\u0105 konsumpcji.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

Dzie\u0142o sztuki w postaci fotografii aktu konsumpcji mo\u017cna odebra\u0107 jako prowokacyjn\u0105 gloryfikacj\u0105 bana\u0142u, zw\u0142aszcza gdy czynno\u015b\u0107 taka wyrwana jest z kontekstu, np. nie odwo\u0142uje si\u0119 do dokumentacji obyczajowej czy do tej symboliki jak\u0105 mia\u0142y liczne przedstawienia uczt w dawnym malarstwie.<\/p>\n

Taka prowokacja mo\u017ce wynika\u0107 z ch\u0119ci przeciwstawienia si\u0119 typowej ekskluzywno\u015bci czy abstrakcyjno\u015bci przekazu artystycznego, zapewniaj\u0105cej identyfikowanie dzie\u0142a poprzez odbiorc\u00f3w na podstawie aktualnych konwencji przypisanych do poj\u0119cia sztuki. W tym aspekcie Sztuka konsumpcyjna Natalii LL jest bliska jej wcze\u015bniejszym realizacjom, takim jak: Rejestracja permanentna, 24 godziny, lub Sfera intymna. Te realizacje z lat 1970 \u2013 1972 wynika\u0142y z przyj\u0119cia koncepcji sztuki jako ci\u0105gle dokonuj\u0105cego si\u0119 procesu, kt\u00f3rego \u201epermanentno\u015b\u0107\u201d i bezpo\u015brednio\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 por\u00f3wnywana do charakteru takich proces\u00f3w \u017cyciowych jak: oddychanie, sen, jedzenie czy poruszanie si\u0119 w przestrzeni. Permanentno\u015b\u0107 sztuki by\u0142a has\u0142em g\u0142oszonym od r. 1970 przez grup\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 \u201eGaleria Permafo\u201d w kt\u00f3rej dzia\u0142a\u0142a Natalia LL wraz ze Zbigniewem D\u0142ubakiem, Andrzejem Lachowiczem i Antonim Dzieduszyckim. Ich strategia zak\u0142ada\u0142a osi\u0105ganie tych wyj\u0105tkowych jako\u015bci, jakie s\u0105 wymagane od sztuki, za po\u015brednictwem temat\u00f3w zwi\u0105zanych z pospolitymi sytuacjami, kt\u00f3re dokumentowano w mo\u017cliwie bezpo\u015bredni spos\u00f3b.<\/p>\n

Taka analogia \u2013 jak tego dowodz\u0105 dzie\u0142a artystki \u2013 mo\u017ce dotyczy\u0107 jednak tylko pewnych aspekt\u00f3w zewn\u0119trznego przejawiania si\u0119 sztuki, ale nie sfery mentalnej. Na poziomie umys\u0142u sztuka musi bowiem wymaga\u0107 wgl\u0105du w istot\u0119 proces\u00f3w \u017cyciowych, a w\u00f3wczas bana\u0142 staje si\u0119 tylko medium sztuki, czyli jednak czym\u015b niezwyk\u0142ym. We wszystkich pracach Natalii LL bana\u0142 nabiera wi\u0119c intryguj\u0105cego wyrazu, gdy\u017c zostaje zintensyfikowany dzi\u0119ki seryjnym powt\u00f3rzeniom i ostentacyjnej szczero\u015bci, kt\u00f3ra wyzwala te\u017c niejasny erotyzm. Fakty zwyk\u0142e i osobiste, ukazywane w ten spos\u00f3b, mog\u0105 zarazem fascynowa\u0107 i odpycha\u0107, tak jak to dzisiaj bywa z telewizyjnymi programami typu reality show. Nabieraj\u0105 niepokoj\u0105cego wyrazu, gdy\u017c mniej lub bardziej \u015bwiadomie identyfikujemy je jako wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej, z\u0142o\u017conej ze zjawisk i pragnie\u0144, kt\u00f3re zwykle t\u0142umimy i ukrywamy.<\/p>\n

Specyficzne dla klimatu lat siedemdziesi\u0105tych by\u0142o to, \u017ce Sztuk\u0119 konsumpcyjn\u0105 interpretowano w duchu strukturalistycznych i semiotycznych teorii dotycz\u0105cych tworzenia i funkcjonowania znak\u00f3w. Z jednej strony by\u0142o to pomocne dla przeciwstawiania si\u0119 przesadnie emocjonalnym i czysto sensualistycznym interpretacjom sztuki, jednak z drugiej strony ogranicza\u0142o to mo\u017cliwo\u015bci interpretacji tych prac w oparciu o bogate tradycje symbolu i alegorii w sztuce. Spostrze\u017cenia dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci przemiany ci\u0105gu fizycznych wydarze\u0144 w znaki \u2013 za po\u015brednictwem fotografii \u2013 mia\u0142y tendencj\u0119 do zatrzymywania si\u0119 na poziomie operacyjnym. Oczywi\u015bcie na tyle, na ile \u00f3wczesne tzw. nowe media (fotografia, film, video) prze\u0142amywa\u0142y stereotypowe zasady identyfikacji i warto\u015bciowania sztuki, mia\u0142o to sw\u00f3j sens.<\/p>\n

Antoni Dzieduszycki w r. 1973 napisa\u0142 m.in.: \u201eW pracach Natalii LL rejestracja obejmuje przede wszystkim czynno\u015bci, dzia\u0142ania przeradzaj\u0105ce si\u0119 w znaki […] Sens tego dzia\u0142ania jest chyba najjaskrawiej widoczny w ostatnim cyklu prac Natalii \u201eFotografia konsumpcyjna\u201d. Dwuznaczno\u015b\u0107 dzia\u0142ania, kt\u00f3re z prostej czynno\u015bci jedzenia przeradza si\u0119 jakby w wyrafinowan\u0105 erotyk\u0119, a wreszcie w gest niemal magiczny, w system znak\u00f3w, wydawa\u0142o by si\u0119 powszechnie stosowanego, a przecie\u017c nie znanego nam kodu, nie tylko intryguje, ale i powoduje budzenie si\u0119 refleksji w\u0142a\u015bnie nad znakiem, nad kodami stosowanymi przez nas powszechnie dla uzyskania wzajemnego porozumienia. I ta refleksja, kt\u00f3ra ostatecznie staje si\u0119 refleksj\u0105 sztuki nad sztuk\u0105, nale\u017cy niew\u0105tpliwie do najcenniejszych osi\u0105gni\u0119\u0107 artystycznych Natalii Lach-Lachowicz.\u201d (\u201eFotografia\u201d, nr 7\/1973)<\/p>\n

Sztuka konsumpcyjna mog\u0142a budzi\u0107 pewne skojarzenia z pop-artem, nurtem sztuki rozwijaj\u0105cym si\u0119 od lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, gdzie arty\u015bci programowo wykorzystywali wzory kultury masowej oraz ustosunkowywali si\u0119 do wizji kapitalistycznego dobrobytu i propagandy powszechnej konsumpcji. Co prawda na og\u00f3\u0142 kwestionowano sens takiej sztuki w \u00f3wczesnej Polsce, z jej socjalistyczn\u0105 gospodark\u0105 niedoboru, ale z drugiej strony lata siedemdziesi\u0105te w Polsce by\u0142y okresem silnego rozbudzenia potrzeb konsumpcyjnych i lansowania uproszczonych sposob\u00f3w ich zaspokajania. Nawet je\u015bli mo\u017cliwo\u015bci spo\u0142eczne by\u0142y ograniczone, to dla Polak\u00f3w w pe\u0142ni zrozumia\u0142e by\u0142y standardy wizualnych zach\u0119t do maksymalnej konsumpcji.<\/p>\n

W tw\u00f3rczo\u015bci niekt\u00f3rych artyst\u00f3w kojarzonych z pop-artem (np. Mel Ramos, Allan Jones czy Sigmar Polke) mo\u017cna znale\u017a\u0107 pewne analogie z tym dwuznacznym sposobem w jaki Natalia LL traktuje procesy materialnej i estetycznej konsumpcji. Artystka konstruuje swoje prace jako mentalne zbitki w kt\u00f3rych miesza si\u0119 trywialno\u015b\u0107 i transcendencja, dos\u0142owno\u015b\u0107 i metafora. W latach siedemdziesi\u0105tych wykorzystuje modelki, kt\u00f3rych nieco lalkowata uroda podkre\u015blana jest steryln\u0105 elegancj\u0105 b\u0142yszcz\u0105cych czarno-bia\u0142ych lub barwnych odbitek fotograficznych, i kt\u00f3re ostentacyjnie konsumuj\u0105 banany, par\u00f3wki czy kisiel, nadaj\u0105c tej czynno\u015bci nieco perwersyjny charakter.<\/p>\n

<\/p>\n

Autorka d\u0105\u017cy do tego, aby uwaga ogl\u0105daj\u0105cego kr\u0105\u017cy\u0142a pomi\u0119dzy ustami jedz\u0105cej osoby i jej szeroko otwartymi oczami skierowanymi w kamer\u0119, jakby w celu uto\u017csamienia poj\u0119\u0107 patrzenia i konsumpcji. W istocie jest to zabieg szeroko stosowany w r\u00f3\u017cnych materia\u0142ach reklamowych, dla utrwalenia nazwy jakiego\u015b produktu w warstwie podstawowych skojarze\u0144 wizualno – emocjonalnych. Jednak prace Natalii LL nie wychodz\u0105 poza czysty model takich sytuacji, prezentuj\u0105c b\u0142yskotliwe po\u0142\u0105czenie skrajnych efekt\u00f3w: dos\u0142owno\u015bci przedstawienia i mo\u017cliwo\u015bci jak najbardziej og\u00f3lnej jego interpretacji (w tej intencji czasami po\u015br\u00f3d zdj\u0119\u0107 pojawia si\u0119 s\u0142owo \u201eart\u201d).<\/p>\n

Rezultat tej strategii jest tyle\u017c oryginalny w wyrazie co uniwersalny i po\u015bwiadcza to sukces Sztuki konsumpcyjnej na licz\u0105cych si\u0119 wystawach w Europie Zachodniej i USA. W latach siedemdziesi\u0105tych tacy polscy arty\u015bci m\u0142odszego pokolenia, jak Zdzis\u0142aw Sosnowski i Zygmunt Rytka, tak\u017ce wykorzystywali formy kultury mass-medi\u00f3w dla kwestionowania warto\u015bci tam propagowanych, ale nie osi\u0105gn\u0119li w tym r\u00f3wnie przekonywuj\u0105cych rezultat\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce podejmowana przez nich tematyka obyczajowa (postacie sportowych czy politycznych idoli) nie przekszta\u0142ca\u0142a si\u0119 tak \u0142atwo w ponadczasowe symbole wizualne.<\/p>\n

\"Natalia
Natalia LL, Forma Plato\u0144ska – H, 1990<\/figcaption><\/figure>\n

W latach osiemdziesi\u0105tych i dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w wielu pracach Natalii LL kategoria konsumpcji nabiera ju\u017c wyra\u017anie sensu metafizycznego czy nawet mitycznego (cykle: Trwoga paniczna, Puszysta tragedia, Pejza\u017ce eschatologiczne czy Formy plato\u0144skie). S\u0105 to powi\u0119kszone fotograficzne wizerunki g\u0142owy autorki, cz\u0119sto z ekspresyjnymi podmalowaniami, gdzie dodatkowo siatki linii i grymasy deformuj\u0105 twarz, a otwarte usta eksponuj\u0105 z\u0119by lub j\u0119zyk.<\/p>\n

\"NATALIA
NATALIA LL – instalacja “Puszysta Tragedia”, 1988
z wystawy “Wczoraj i dzi\u015b”, Galeria BWA, Sopot, 1988<\/figcaption><\/figure>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od wykorzystywanych dawniej twarzy modelek, kt\u00f3rych szeroko otwarte oczy wyra\u017ca\u0142y stan zadowolenia i zewn\u0119trznej aktywno\u015bci, tutaj przymkni\u0119te oczy artystki sugeruj\u0105 wewn\u0119trzne napi\u0119cie, jednoczesno\u015b\u0107 u\u015bpienia czy transu, jak i agresywnego poch\u0142aniania, walki o przetrwanie oraz erupcji energii. Ukazywana osoba \u2013 reprezentowana przez g\u0142ow\u0119 – wydaje si\u0119 toczy\u0107 zmagania o sw\u00f3j byt i pozycj\u0119, konsumuj\u0105c obiekty i energetyczne fluidy. Jednocze\u015bnie podkre\u015blony jest fakt, \u017ce jednocze\u015bnie i ona sama jest \u201ekonsumowana\u201d, poniewa\u017c widoczne s\u0105 symptomy up\u0142ywu biologicznego czasu istnienia cia\u0142a, a i same wizerunki s\u0105 destruowane poprzez r\u00f3\u017cne formy manualnej agresji w fotograficzne tworzywo.<\/p>\n

Do mitologicznego sensu konsumpcji wydaj\u0105 si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 te wizerunki g\u0142\u00f3w, gdzie usta rozgryzaj\u0105 figurki lalek. Przywodzi to na my\u015bl mity o \u201ezjadaniu bog\u00f3w\u201d, np. grecki mit o tytanicznym bogu Kronosie, kt\u00f3ry po\u017cera\u0142 w\u0142asne dzieci, aby nie dopu\u015bci\u0107 do spe\u0142nienia si\u0119 przepowiedni i utraty w\u0142adzy. Do s\u0142awnych przedstawie\u0144 tego mitu w historii sztuki nale\u017cy obraz Francisco Goyi z 1821 r. pt. Saturn po\u017ceraj\u0105cy w\u0142asne dzieci.<\/p>\n

Mity, religijne przypowie\u015bci czy wyznania mistyk\u00f3w s\u0105 tymi przekazami wiedzy, kt\u00f3re opisuj\u0105 archetypowe sytuacje oraz podstawowe impulsy ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci w oparciu o pewn\u0105 anegdot\u0119, pewne ukonkretnienie, aczkolwiek zawieraj\u0105ce du\u017cy zakres og\u00f3lno\u015bci. Natalia LL zdecydowa\u0142a si\u0119 odwo\u0142a\u0107 do tej sfery do\u015bwiadcze\u0144 ju\u017c w drugiej po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych (poprzez cykle seans\u00f3w pt. \u015anienie i Punkty podparcia) i w ten spos\u00f3b poszerzy\u0142a te\u017c sens kategorii konsumpcji, kt\u00f3ra wcze\u015bniej w jej pracach bardziej zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do potocznej dos\u0142owno\u015bci.<\/p>\n

<\/p>\n

Realizacje Natalii LL w ostatnich dw\u00f3ch dekadach pe\u0142ni\u0105 wi\u0119c te\u017c funkcj\u0119 postmodernistycznej reinterpretacji zasad jej wcze\u015bniejszej tw\u00f3rczo\u015bci (co te\u017c mo\u017cna pomie\u015bci\u0107 w szeroko rozumianej konsumpcji). Te same elementy i strategie pojawiaj\u0105 si\u0119 w nowych szatach, w innym sztafa\u017cu i zestawieniach.<\/p>\n

Banany, kt\u00f3re w zmys\u0142owy spos\u00f3b konsumowa\u0142y modelki w latach 1972-75, p\u00f3\u017aniej staj\u0105 si\u0119 obiektem brutalnie destruowanym przez mityczn\u0105 Brunhild\u0119 w kt\u00f3r\u0105 wciela si\u0119 niekiedy Natalia LL. Banany pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c jako element instalacji z czaszk\u0105 i kwiatami (\u017bar\u0142oczna czaszka z r. 1994), albo ich zwielokrotnione reprodukcje dekoruj\u0105 wielometrowe wst\u0119gi materia\u0142u obejmuj\u0105cego przestrze\u0144 galerii.<\/p>\n

\"Natalia
Natalia LL, Aifargotof,1998<\/figcaption><\/figure>\n

Jeden z wroc\u0142awskich pokaz\u00f3w Sztuki konsumpcyjnej w r. 1973 by\u0142 z\u0142o\u017cony z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: jedna cz\u0119\u015b\u0107 obejmowa\u0142a fotograficzne plansze z twarzami jedz\u0105cych modelek, a druga \u2013 zlokalizowana w innej galerii \u2013 zawiera\u0142a plansze ze zwielokrotnionym zapisem imienia artystki, pokrywaj\u0105ce ca\u0142\u0105 posadzk\u0119 (ponadto ta\u015bma magnetofonowa odtwarza\u0142a s\u0142owny opis prac wystawionych w pierwszej cz\u0119\u015bci wystawy).<\/p>\n

Sugerowana w tym pokazie (i wielu innych\u00a0 pracach) mo\u017cliwo\u015b\u0107 r\u00f3wnorz\u0119dnej zamiany form zapisu w\u0142asnej osoby, czy innych os\u00f3b, odpowiada wskazywaniu na mo\u017cliwe analogie pomi\u0119dzy prost\u0105 banaln\u0105 czynno\u015bci\u0105, a mitycznym czy transcendentalnym aktem. Ale, jak ju\u017c wspomniano, w przypadku dzie\u0142 Natalii LL takie por\u00f3wnanie obejmuje te\u017c ukazanie dramatycznej rozbie\u017cno\u015bci tych stan\u00f3w, przez co ich jednoczesna aktualno\u015b\u0107 staje si\u0119 zagadk\u0105, a nawet przyczyn\u0105 egzystencjalnej trwogi.<\/p>\n

Konsumpcja, rozumiana we wszelkich aspektach i wymiarach, jest wi\u0119c kategori\u0105 przez kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna uchwyci\u0107 g\u0142\u00f3wne w\u0105tki tw\u00f3rczo\u015bci Natalii LL. Rozumiana najbardziej og\u00f3lnie jest procesem wielokierunkowym i przenikaj\u0105cym ca\u0142e istnienie. Rozumiana konkretnie i szczeg\u00f3\u0142owo wzbudza nie mniejsze kontrowersje; jest bezwzgl\u0119dn\u0105 biologiczn\u0105 potrzeb\u0105, ale i ot\u0119piaj\u0105cym brzemieniem porz\u0105dku spo\u0142ecznego, od kt\u00f3rego chcieliby\u015bmy si\u0119 uwolni\u0107.<\/p>\n

\"Natalia
Natalia LL,TONIEMY, TO NIE MY, TO NIEMY,1998<\/figcaption><\/figure>\n

Z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 psychicznej reakcji cz\u0142owieka na te uwarunkowania trafnie oddaje aforystyczny tytu\u0142 wystawy – instalacji Natalii LL z r. 1998. Odniesieniem dla tej wystawy z jednej strony by\u0142a wielka pow\u00f3d\u017a z poprzedniego roku, a z drugiej strony tekst Norwida m\u00f3wi\u0105cy o duchowym zagubieniu \u2013 toni\u0119ciu. Tytu\u0142 tej wystawy trzykrotnie powtarza\u0142 ten sam zestaw liter, tworz\u0105cych r\u00f3\u017cny uk\u0142ad s\u0142\u00f3w, o odmiennym sensie: Toniemy, To niemy, To nie my.<\/p>\n

Adam Sobota, 2004<\/em><\/strong><\/p>\n

(Adam Sobota jest kustoszem Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu)<\/p>\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 dzieki\u00a0dotacji Fundacji Otwarty Kod Kultury <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obserwuj\u0119 coraz cz\u0119stsze pr\u00f3by ods\u0142oni\u0119cia r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w polskiej sztuki (i kultury) lat siedemdziesi\u0105tych. Godny uwagi jest r\u00f3wnie\u017c fakt, i\u017c pr\u00f3by te podejmuj\u0105 ludzie m\u0142odzi \u2013 krytycy i badacze sztuki – znajduj\u0105c w tw\u00f3rczo\u015bci i dzia\u0142aniach artystycznych tamtego czasu materia\u0142 do interpretacji, kt\u00f3ry \u015bwietnie rezonuje r\u00f3wnie\u017c dzisiejsze problemy kultury artystycznej. <\/p>\n","protected":false},"author":147,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7292,180,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1003],"yoast_head":"\nPrognoza konsumpcji<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dualizm Natalia LL odczuwa jako g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 zadan\u0105 ja\u017ani przez istnienie. Traktuj\u0105c przeciwie\u0144stwa jako realne, boryka si\u0119 z problemem...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_17\/Sztuka-postponsumpcy.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_17\/Sztuka-postponsumpcy.jpg\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota\",\"name\":\"Prognoza konsumpcji\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2004-11-17T18:03:08+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-15T17:23:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1d744d951eda6f8c7d52bed5cd83c2bc\"},\"description\":\"Dualizm Natalia LL odczuwa jako g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 zadan\u0105 ja\u017ani przez istnienie. Traktuj\u0105c przeciwie\u0144stwa jako realne, boryka si\u0119 z problemem...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Prognoza konsumpcji\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1d744d951eda6f8c7d52bed5cd83c2bc\",\"name\":\"Adam Sobota\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/adam-sobota\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Prognoza konsumpcji","description":"Dualizm Natalia LL odczuwa jako g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 zadan\u0105 ja\u017ani przez istnienie. Traktuj\u0105c przeciwie\u0144stwa jako realne, boryka si\u0119 z problemem...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_17\/Sztuka-postponsumpcy.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_17\/Sztuka-postponsumpcy.jpg"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota","name":"Prognoza konsumpcji","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#primaryimage"},"datePublished":"2004-11-17T18:03:08+00:00","dateModified":"2012-12-15T17:23:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1d744d951eda6f8c7d52bed5cd83c2bc"},"description":"Dualizm Natalia LL odczuwa jako g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 zadan\u0105 ja\u017ani przez istnienie. Traktuj\u0105c przeciwie\u0144stwa jako realne, boryka si\u0119 z problemem...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/natalia-ll-sztuka-konsumpcyjna-1972-prognoza-konsumpcji-adam-sobota#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Prognoza konsumpcji"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1d744d951eda6f8c7d52bed5cd83c2bc","name":"Adam Sobota","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/adam-sobota"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/147"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=29"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=29"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}