{"id":29423,"date":"2015-04-22T12:30:57","date_gmt":"2015-04-22T11:30:57","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=29423"},"modified":"2015-04-24T10:12:48","modified_gmt":"2015-04-24T09:12:48","slug":"katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca","title":{"rendered":"Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105"},"content":{"rendered":"<p>Mapa i paszport \u2013 dwie ikony nowoczesnego \u015bwiata, w ponowoczesno\u015bci zast\u0105pione swoimi elektronicznymi odpowiednikami. Zast\u0105pione, jednak wci\u0105\u017c obecne, bo potrzebne, by podczas podr\u00f3\u017cy nie straci\u0107 orientacji i to\u017csamo\u015bci. Mapy (tak\u017ce ich cyfrowe warianty) pozwalaj\u0105 podr\u00f3\u017cowa\u0107 \u015bwiadomie, panuj\u0105c nad poznawanym terenem i orientuj\u0105c si\u0119 w tym, co nieznane. Mapa to figura podporz\u0105dkowania si\u0119 hierarchii i respektowania granic, paszport to gwarancja samo\u015bwiadomo\u015bci, podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3ra nie pozwala na utrat\u0119 w\u0142asnego pochodzenia i to\u017csamo\u015bci oraz pewno\u015b\u0107, \u017ce przekraczanie granic zawsze b\u0119dzie zgodne z ustalonymi regu\u0142ami. Innymi s\u0142owy \u2013 mapa i paszport to synonimy bezpiecznego oraz kontrolowanego ekscesu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_29431\" aria-describedby=\"caption-attachment-29431\" style=\"width: 492px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-007\/\" rel=\"attachment wp-att-29431\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-29431 \" title=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-007.jpg\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" width=\"492\" height=\"396\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-29431\" class=\"wp-caption-text\">Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015<\/figcaption><\/figure>\n<p>Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki <em>Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu<\/em>\u00a0Tomasz Szersze\u0144 deklaruje, \u017ce podr\u00f3\u017c bez mapy i paszportu jest do\u015bwiadczeniem niemo\u017cliwym. Przewodnikiem po tej niemo\u017cliwej przygodzie czyni Michela Leirisa, francuskiego antropologa, etnografa, pisarza, podr\u00f3\u017cnika, krytyka sztuki i kolekcjonera, zwi\u0105zanego z pismem \u201eDocuments\u201d i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0119 nowoczesnej antropologii. Leiris, <em>l\u2019homme int\u00e9gral, <\/em>cz\u0142owiek kompletny, lecz niesp\u00f3jny, bo nie spos\u00f3b osi\u0105gn\u0105\u0107 sp\u00f3jno\u015bci w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra sama pozostaje domen\u0105 bezkszta\u0142tu i rozproszenia.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-29423 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-010'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-010-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-29434\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-29434'>\n\t\t\t\tTomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 \n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-29433\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-29433'>\n\t\t\t\tTomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 \n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-007'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-29431\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-29431'>\n\t\t\t\tTomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 \n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-29429\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-29429'>\n\t\t\t\tTomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/attachment\/29426'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-29426\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-29426'>\n\t\t\t\tTomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>\u201ePodr\u00f3\u017ce kszta\u0142c\u0105\u201d \u2013 sentencja ta wybrzmiewa nie tylko przy okazji wakacyjnych wyjazd\u00f3w, lecz stanowi wa\u017cny komponent my\u015blenia o \u015bwiecie, w kt\u00f3rym fundamentem jest kumulowanie wiedzy, poznawanie nieznanego i nadawanie kszta\u0142tu \u2013 formowanie granic, obrysowywanie kontur\u00f3w i wype\u0142nianie ich pewn\u0105, sprawdzon\u0105 wiedz\u0105. Czytaj\u0105c Michela Leirisa <em>Regu\u0142\u0119 gry<\/em> czy <em>Afryk\u0119 widmow\u0105<\/em>, do\u015bwiadczamy takich podr\u00f3\u017cy, kt\u00f3re neguj\u0105 chronologi\u0119, przyczynowo\u015b\u0107, celowo\u015b\u0107 i inscenizuj\u0105 fakt, \u017ce przemieszczanie si\u0119 nie jest tylko ruchem w przestrzeni, lecz tak\u017ce ruchem sensu. \u201ePodr\u00f3\u017ce bezkszta\u0142c\u0105\u201d, mog\u0142oby brzmie\u0107 podr\u00f3\u017cnicze <em>credo<\/em> francuskiego antropologa, kt\u00f3ry pokazuje, \u017ce sednem podr\u00f3\u017cy jest otwarcie si\u0119 na nieci\u0105g\u0142o\u015b\u0107, niewiedz\u0119, ryzyko b\u0142\u0119du i nieustann\u0105 niepewno\u015b\u0107 poznawcz\u0105, bowiem dezorientacja w podr\u00f3\u017cy nie jest efektem niepo\u017c\u0105danego dzia\u0142ania, lecz tym, co pozwala przekracza\u0107 sztywne ramy mapowanych podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_29429\" aria-describedby=\"caption-attachment-29429\" style=\"width: 524px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-005\/\" rel=\"attachment wp-att-29429\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-29429 \" title=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-005.jpg\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" width=\"524\" height=\"664\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-29429\" class=\"wp-caption-text\">Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zasada bezkszta\u0142tu jako dominanta epistemologiczna podr\u00f3\u017cy by\u0142a r\u00f3wnie\u017c sednem tworzonego przez Leirisa i jego przyjaciela, Georgesa Bataille\u2019a pisma \u201eDocuments\u201d. Mog\u0142o by\u0107 ono ekskluzywnym magazynem po\u015bwi\u0119conym sztuce prymitywnej, \u0142\u0105cz\u0105cym dyskurs akademicki z rynkiem sztuki. Mog\u0142o, ale w rzeczywisto\u015bci powsta\u0142o pismo \u201eniemo\u017cliwe\u201d, \u201edziwaczny amalgamat skomponowany z wielu zaskakuj\u0105cych sk\u0142adnik\u00f3w\u201d \u2013 jak nazywa\u0142 je sam Leiris. Poza niew\u0105tpliw\u0105 efektowno\u015bci\u0105, sformu\u0142owanie to doskonale oddaje heteronomiczn\u0105 struktur\u0119 pisma, w kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powali klasyczni arty\u015bci francuscy, sztuka afryka\u0144ska, meksyka\u0144ski barok, wsp\u00f3\u0142czesna kultura popularna i wiele innych, trudnych do zaklasyfikowania temat\u00f3w. Szersze\u0144 nazywa \u201eDocuments\u201d \u201erodzajem heterogenicznego archiwum\u201d i okre\u015blenie to wydaje si\u0119 niezwykle celne dla praktyki Leirisa i pozosta\u0142ych tw\u00f3rc\u00f3w czasopisma. Je\u015bli bowiem archiwum, jak sugerowa\u0142 Jacques Derrida w <em>Mal d\u2019archive<\/em> jest efektem woli panowania \u2013 skoro istnieje archiwum, istnieje r\u00f3wnie\u017c w\u0142adza, kt\u00f3ra decyduje, co ma si\u0119 w nim znale\u017a\u0107, a co zostanie skazane na zapomnienie \u2013 to archiwum \u201eDocuments\u201d jest rodzajem krytyki samego poj\u0119cia \u201earchiwum\u201d, eksponuj\u0105c r\u00f3\u017cne sposoby porz\u0105dkowania i poznawania \u015bwiata w europejskiej kulturze.<\/p>\n<figure id=\"attachment_29434\" aria-describedby=\"caption-attachment-29434\" style=\"width: 346px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-010\/\" rel=\"attachment wp-att-29434\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-29434 \" title=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-010.jpg\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" width=\"346\" height=\"592\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-29434\" class=\"wp-caption-text\">Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eDocuments\u201d zrodzi\u0142y si\u0119 nagle i na chwil\u0119 w momencie splotu \u015bcie\u017cek surrealizmu i antropologii. Jako efekt tego splotu sta\u0142y si\u0119 rodzajem laboratorium, mieszaj\u0105cym porz\u0105dki sztuki i nauki; w kt\u00f3rym nieustanne badane by\u0142y nie tylko artefakty, lecz przede wszystkim warunki powstawania dyskurs\u00f3w je opisuj\u0105cych. Jako zbi\u00f3r dokument\u00f3w, \u201eDocuments\u201d gromadzi\u0142o rzeczy jednostkowe i wyj\u0105tkowe, ale nie w celu czynienie z nich obiekt\u00f3w estetycznej kontemplacji, lecz by ustanowi\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 jako kopi\u0119, kt\u00f3ra nie zosta\u0142a zasymilowana przez estetyk\u0119. Takie nieprzetworzone metaforycznie \u015blady rzeczywisto\u015bci nie pr\u00f3buj\u0105 jej strukturyzowa\u0107 czy porz\u0105dkowa\u0107 wed\u0142ug okre\u015blonych plan\u00f3w. Strukturyzowanie rzeczywisto\u015bci jest bowiem efektem samozwa\u0144czej dominacji cz\u0142owieka nad \u015bwiatem, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142 zrewidowa\u0107 Leiris. To, co bezforemne, pozbawione kszta\u0142tu zagra\u017ca cz\u0142owiekowi i jego sp\u00f3jno\u015bci, dlatego \u201eDocuments\u201d to archiwum ryzykowne, bo ujawniaj\u0105ce to wszystko, co cz\u0142owiek stara si\u0119 okie\u0142zna\u0107, poprzez hierarchizuj\u0105ce i porz\u0105dkuj\u0105ce dyskursy.<\/p>\n<p>Je\u015bli rzeczywisto\u015b\u0107 nie ma \u017cadnego kszta\u0142tu, to jej dokumentowanie nie mo\u017ce mie\u0107 przemocowego charakteru, rozpoznanego w archiwum przez Derrid\u0119, lecz w\u0142a\u015bnie rodzajem podr\u00f3\u017cy obliczonej na niewiedz\u0119, mno\u017cenie sprzeczno\u015bci i gotowo\u015b\u0107 na konfrontacj\u0119 z tym wszystkim, co przekracza mo\u017cliwo\u015b\u0107 identyfikacji i jednoznacznego, definiuj\u0105cego opisu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_29433\" aria-describedby=\"caption-attachment-29433\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009\/\" rel=\"attachment wp-att-29433\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-29433 \" title=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009-540x266.jpg\" alt=\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015\" width=\"540\" height=\"266\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009-540x266.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009-576x284.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-009.jpg 587w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-29433\" class=\"wp-caption-text\">Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mo\u017cna by\u0142oby s\u0105dzi\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka Tomasza Szerszenia jest interesuj\u0105ca i zachwycaj\u0105ca, bo takie s\u0105 opisywane przez niego rzeczy, zjawiska i intelektualne projekty; bo interesuj\u0105cy i zachwycaj\u0105cy jest sam Michel Leiris. Jednak\u017ce <em>Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy<\/em> nie s\u0105 tekstem, kt\u00f3ry uwodzi tylko swoim tematem, a kt\u00f3rego autor pozostaje wy\u0142\u0105cznie po stronie prezentacji i opowie\u015bci. Ksi\u0105\u017ck\u0119 otwiera sekwencja fotografii i reprodukcji, uporz\u0105dkowanych tematycznie (np. <em>Podr\u00f3\u017c ameryka\u0144ska <\/em>czy <em>Portret grupowy<\/em>), jednak pozbawionych precyzyjnego ulokowania w czasie czy wyodr\u0119bnienia umieszczonych na nich postaci. Czytelnik przegl\u0105da kolejne strony z tymi obrazami i by\u0107 mo\u017ce oczekuje, \u017ce kilkudziesi\u0119cioelementowa sekwencja wizualna zostanie mu wreszcie wyt\u0142umaczona. Nic takiego si\u0119 nie zdarza, po obrazach nast\u0119puje tekst, sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z kolejnych element\u00f3w-szkic\u00f3w, kt\u00f3re nie stanowi\u0105 kompletnej, chronologicznie rozwijaj\u0105cej si\u0119 historii, lecz przeznaczone s\u0105 do lektury \u201er\u00f3wnoleg\u0142ej, niczym w stereoskopie\u201d \u2013 jak zaznacza sam autor. To efektowny zabieg, mog\u0105cy sugerowa\u0107, \u017ce pisz\u0105c o Leirisie, Szersze\u0144 chce pisa\u0107 jak Leiris. Gdyby jednak by\u0142o tylko tak, <em>Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu<\/em> by\u0142aby ksi\u0105\u017ck\u0105 niezrozumia\u0142\u0105, napisan\u0105 przez wiernego kopist\u0119, staraj\u0105cego si\u0119 uciele\u015bni\u0107 w swoim j\u0119zyku styl opisywanego tw\u00f3rcy. Szersze\u0144 zdaje si\u0119 wybiera\u0107 pisanie pomi\u0119dzy potrzeb\u0105 porz\u0105dkowania, hierarchizowania i orientowania a pragnieniem oddania pierwsze\u0144stwa bezkszta\u0142tnej, nieuformowanej rzeczywisto\u015bci \u2013 <em>id\u00e9e fixe <\/em>Leirisa. Jest to wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c rodzaj dokumentacji pisania, jako procesu wymagaj\u0105cego negocjowania swoich potrzeb i pragnie\u0144. Gdzie\u015b pomi\u0119dzy pismem jako podr\u00f3\u017c\u0105 z map\u0105 i paszportem a ca\u0142kowitym wystawieniem si\u0119 na dezorientacj\u0119.<\/p>\n<p><em>Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu<\/em> to rodzaj mapy, na kt\u00f3rej wyodr\u0119bniony zostaje wy\u0142\u0105cznie jeden punkt orientacyjny: Michel Leiris. Wszystkie inne \u015bcie\u017cki, szlaki i po\u0142\u0105czenia s\u0105 kwesti\u0105 otwarto\u015bci na dowolno\u015b\u0107 ruchu interpretatora i czytelnika. S\u0105 kwesti\u0105 gotowo\u015bci do podj\u0119cia ryzyka (bez)kszta\u0142cenia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki <em>Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu<\/em>, Tomasz Szersze\u0144 deklaruje, \u017ce podr\u00f3\u017c bez mapy i paszportu jest do\u015bwiadczeniem niemo\u017cliwym. Przewodnikiem po tej niemo\u017cliwej przygodzie czyni Michela Leirisa, francuskiego antropologa, etnografa, pisarza, podr\u00f3\u017cnika, krytyka sztuki i kolekcjonera, zwi\u0105zanego z pismem \u201eDocuments\u201d i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0119 nowoczesnej antropologii.<\/p>\n","protected":false},"author":294,"featured_media":29426,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7361,484,3677,3676,1534],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2017],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki &quot;Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu&quot;, Tomasz Szersze\u0144 deklaruje, \u017ce podr\u00f3\u017c bez mapy i paszportu jest do\u015bwiadczeniem niemo\u017cliwym.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-001.jpg\",\"width\":676,\"height\":1000,\"caption\":\"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\",\"name\":\"Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-04-22T11:30:57+00:00\",\"dateModified\":\"2015-04-24T09:12:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104\"},\"description\":\"Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki \\\"Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu\\\", Tomasz Szersze\u0144 deklaruje, \u017ce podr\u00f3\u017c bez mapy i paszportu jest do\u015bwiadczeniem niemo\u017cliwym.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104\",\"name\":\"Katarzyna Trzeciak\",\"description\":\"KATARZYNA TRZECIAK \u2013 krytyczka i badaczka literatury. Wsp\u00f3\u0142redaktorka audycji krytycznoliterackiej Book's not dead w radiofonia.net. Doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-trzeciak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105","description":"Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki \"Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu\", Tomasz Szersze\u0144 deklaruje, \u017ce podr\u00f3\u017c bez mapy i paszportu jest do\u015bwiadczeniem niemo\u017cliwym.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/tomasz-szerszen-podroznicy-bez-mapy-i-paszportu-slowo-obraz-terytoria-2015-001.jpg","width":676,"height":1000,"caption":"Tomasz Szersze\u0144, \u201ePodr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i \u00abDocuments\u00bb\u201d, Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria, Gda\u0144sk 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Wydawnictwa)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca","name":"Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#primaryimage"},"datePublished":"2015-04-22T11:30:57+00:00","dateModified":"2015-04-24T09:12:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104"},"description":"Na pocz\u0105tku ksi\u0105\u017cki \"Podr\u00f3\u017cnicy bez mapy i paszportu\", Tomasz Szersze\u0144 deklaruje, \u017ce podr\u00f3\u017c bez mapy i paszportu jest do\u015bwiadczeniem niemo\u017cliwym.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-podroze-bezksztalca#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Podr\u00f3\u017ce (bez)kszta\u0142c\u0105"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104","name":"Katarzyna Trzeciak","description":"KATARZYNA TRZECIAK \u2013 krytyczka i badaczka literatury. Wsp\u00f3\u0142redaktorka audycji krytycznoliterackiej Book's not dead w radiofonia.net. Doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-trzeciak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29423"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/294"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29423"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29423\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29423"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=29423"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=29423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}