{"id":29598,"date":"2015-05-04T12:10:10","date_gmt":"2015-05-04T11:10:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=29598"},"modified":"2015-05-04T12:03:59","modified_gmt":"2015-05-04T11:03:59","slug":"edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent","title":{"rendered":"\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d"},"content":{"rendered":"

Andrzej Muszy\u0144ski to bardzo interesuj\u0105ca posta\u0107 \u2013 absolwent prawa, kt\u00f3ry porzuci\u0142 aplikacj\u0119, aby realizowa\u0107 reportersk\u0105 pasj\u0119; sam o sobie m\u00f3wi, \u017ce \u201eby\u0142 szajbni\u0119ty na punkcie reporta\u017cu\u201d[1]<\/sup><\/a>. Pierwsze podr\u00f3\u017ce w poszukiwaniu temat\u00f3w odbywa\u0142 za po\u017cyczone pieni\u0105dze; wyje\u017cd\u017ca\u0142, pisa\u0142, wraca\u0142 do kraju, publikowa\u0142 i zn\u00f3w wyje\u017cd\u017ca\u0142. W centrum jego zainteresowa\u0144 znajdowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie kraje Azji, Ameryki \u0141aci\u0144skiej i Afryki. Zosta\u0142 pierwszym stypendyst\u0105 Fundacji \u201eHerodot\u201d im. Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego \u2013 jury doceni\u0142o przygotowany przez niego projekt ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119conej Birmie. Owocem podr\u00f3\u017cy by\u0142 r\u00f3wnie\u017c zbi\u00f3r reporta\u017cy Po\u0142udnie<\/em> z 2013 roku. Niespe\u0142na trzydziestoletni autor da\u0142 si\u0119 w nich pozna\u0107 jako wnikliwy i wra\u017cliwy na detale obserwator. Jego teksty por\u00f3wnywano niejednokrotnie z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Kapu\u015bci\u0144skiego, a cz\u0119\u015b\u0107 krytyk\u00f3w (m.in. Hanna Trubicka w recenzji umieszczonej na stronie artpapier.pl[2]<\/sup><\/a>) okrzykn\u0119\u0142a m\u0142odego pisarza wr\u0119cz kontynuatorem tradycji zapocz\u0105tkowanej przez Cesarza Reporta\u017cu, co ju\u017c samo w sobie stanowi wyj\u0105tkow\u0105 nobilitacj\u0119. Muszy\u0144ski \u2013 pomimo wielkiej mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 \u017cywi do formy reporta\u017cowej \u2013 podkre\u015bla, \u017ce \u201enic nie zmie\u015bci tyle, co kawa\u0142ek dobrej prozy\u201d[3]<\/sup><\/a>. Nie zaskakuje wi\u0119c, \u017ce zaledwie kilka miesi\u0119cy po publikacji Po\u0142udnia<\/em> wyda\u0142 zbi\u00f3r opowiada\u0144 Miedza<\/em>.<\/p>\n

\"Andrzej<\/a>
Andrzej Muszy\u0144ski, \u201eMiedza\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa Czarne)<\/figcaption><\/figure>\n

Obie ksi\u0105\u017cki ujawniaj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 fascynacj\u0119 prowincj\u0105. Jest ona dla Muszy\u0144skiego \u201eszko\u0142\u0105 \u017cycia i naiwno\u015bci. (…) Miejscem, gdzie zwykle nie trzeba nikogo ani niczego udawa\u0107\u201d[4]<\/sup><\/a>. O ile w reporta\u017cach autor \u201epodr\u00f3\u017cowa\u0142\u201d na \u201eprowincje \u015bwiata\u201d, staraj\u0105c si\u0119 uchwyci\u0107 \u201educha\u201d Po\u0142udnia, o tyle w Miedzy<\/em> przygl\u0105da si\u0119 swojej \u201ema\u0142ej ojczy\u017anie\u201d, czyli wsi po\u0142o\u017conej na obszarze Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej. Ta wyprawa, cho\u0107 geograficznie bli\u017csza, okazuje si\u0119 nie mniej interesuj\u0105ca, bo Muszy\u0144ski \u2013 jak sam zaznacza \u2013 \u201enie chce pisa\u0107 o wsi tylko jako o utraconym raju\u201d[5]<\/sup><\/a>. Zawarte w ksi\u0105\u017cce teksty odczyta\u0107 mo\u017cna jako wyraz niezgody na \u015bmier\u0107 dawnego \u015bwiata, na niszczenie odwiecznego porz\u0105dku, na nowoczesno\u015b\u0107 odgradzaj\u0105c\u0105 si\u0119 od tego, co stare.<\/p>\n

Miedza<\/em> to zbi\u00f3r dziewi\u0119ciu opowiada\u0144, kt\u00f3rych akcja w przewa\u017caj\u0105cej mierze toczy si\u0119 w Sosnowicach, ma\u0142ej miejscowo\u015bci na skraju Pustyni B\u0142\u0119dowskiej (wyj\u0105tek stanowi Gemeinschaft<\/em> \u2013 relacja z podr\u00f3\u017cy do Kambod\u017cy)[6]<\/sup><\/a>. Narratorem jest m\u0142ody cz\u0142owiek, alter ego Muszy\u0144skiego (trudno w tym przypadku ustrzec si\u0119 przed uto\u017csamianiem narratora z autorem, mo\u017ce to efekt niezwykle sugestywnych opis\u00f3w, a mo\u017ce \u201eprzyzwyczajenie\u201d po lekturze Po\u0142udnia<\/em>?). Opisuje on \u015bwiat swego dzieci\u0144stwa oraz dokonuj\u0105c\u0105 si\u0119 niemal na naszych oczach metamorfoz\u0119 \u2013 g\u0142\u00f3wnym w\u0105tkiem, pojawiaj\u0105cym si\u0119 we wszystkich tekstach zbioru, jest temat przemian demograficzno-kulturowych, w wyniku kt\u00f3rych rdzenni mieszka\u0144cy wyje\u017cd\u017caj\u0105 w poszukiwaniu pracy, natomiast do wsi wprowadzaj\u0105 si\u0119 nowobogaccy z pobliskich miast: \u201ewie\u015b zamieni\u0142a si\u0119 w kamie\u0144, oblekli j\u0105 murem, ludzi pozwiewa\u0142o, a wie\u015b sta\u0142a si\u0119 miastowsi\u0105, cmentarzem poros\u0142ym tujami\u201d (s. 32). Ka\u017cde z opowiada\u0144 ukazuje, a tym samym ocala inny fragment dawnej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

Zacznijmy od tekstu Trawy, trawy, zimne gruszki<\/em>, kt\u00f3ry w 2012 roku zdoby\u0142 pierwsze miejsce na Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Opowiadania we Wroc\u0142awiu. To proza rzeczywi\u015bcie niezwyk\u0142a. Muszy\u0144ski opisuje nadej\u015bcie jesieni. Relacja zbudowana jednak zosta\u0142a na wz\u00f3r przepowiedni o ko\u0144cu \u015bwiata. Jesie\u0144, kt\u00f3rej trudno by\u0142o zaprzeczy\u0107<\/em> (s. 23), poprzedzi\u0142 ci\u0105g niecodziennych zdarze\u0144: lato by\u0142o \u201elatem traw\u201d, kt\u00f3re niczym podczas plagi wszystko \u201eobros\u0142y (…), opasa\u0142y ci\u0119\u017ck\u0105 wst\u0119g\u0105, wdar\u0142y si\u0119 do bud i piwnic, chlew\u00f3w i stod\u00f3\u0142\u201d (s. 25). W bujnej ro\u015blinno\u015bci zal\u0119g\u0142y si\u0119 owady i ptaki: \u201ezacz\u0119\u0142y j\u0119cze\u0107 (…), \u017ce og\u0142uchn\u0105\u0107 nam by\u0142o, otumani\u0107\u201d <\/em>(s.\u00a025). Potem trawy sp\u0142on\u0119\u0142y, a po ogniu \u201eprzysz\u0142y roje kot\u00f3w\u201d: \u201esame czarne, tylko noc\u0105. Kr\u0105\u017cy\u0142y jak hieny po ulicach\u201d (s. 27), na ko\u0144cu za\u015b nasta\u0142a cisza. Zachodz\u0105cych zjawisk nie potrafili wyja\u015bni\u0107 nawet najbardziej wiekowi mieszka\u0144cy: \u201ePyta\u0142em babki, jak si\u0119 na nie m\u00f3wi, powiedzia\u0142a: nie wiem. (…) Pyta\u0142em babki, sk\u0105d ich tyle, nie wiem\u201d (s.\u00a027). Na tle do\u015b\u0107 przera\u017caj\u0105cych obraz\u00f3w przesuwa si\u0119 niczym cie\u0144 lub tajemnicza zjawa starsza kobieta: \u201eTyngielk\u0105 zwana, ale nikt nie wie czemu. Ani sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a, cho\u0107 we wsi ca\u0142e \u017cycie\u201d (s. 26). Ta \u201eludzka kulka z dwoma garbami\u201d latem rwie trawy, a kiedy przychodzi jesie\u0144, zbiera \u201ezimne gruszki\u201d, cho\u0107 nie jest jej to \u201epotrzebne ani do \u017cycia, ani do \u015bmierci\u201d (s. 28), wreszcie \u2013 \u201eniknie w ciemno\u015bci\u201d (s.\u00a028). Opisy Muszy\u0144skiego s\u0105 niezwykle plastyczne, a\u00a0momentami wr\u0119cz poetyckie, autor w\u00a0mistrzowski spos\u00f3b buduje nastr\u00f3j niepokoju, towarzysz\u0105cy przemijaniu.<\/p>\n

Temat \u015bmierci jest zdecydowanie bardziej \u201eoswojony\u201d w opowiadaniu R\u00f3\u017ca<\/em>. Wie\u015b, w kt\u00f3rej rozgrywa si\u0119 akcja, to \u201ewie\u015b cmentarna\u201d \u2013 od lat grzebano tu ludzi z ca\u0142ej okolicy. Egzystencja w s\u0105siedztwie cmentarza sprawi\u0142a, \u017ce \u015bmier\u0107 wydaje si\u0119 mieszka\u0144com czym\u015b naturalnym, natomiast \u017cycie wed\u0142ug nich to co\u015b, co si\u0119 jedynie \u201eprzydarza\u201d. G\u0142\u00f3wny w\u0105tek utworu stanowi historia babki Heleny, kt\u00f3ra chcia\u0142a, aby jej gr\u00f3b \u201ezasadzi\u0107 r\u00f3\u017c\u0105\u201d. Kwiaty mia\u0142y przypomina\u0107 o zmar\u0142ej i wyr\u00f3\u017cnia\u0107 mogi\u0142\u0119 spo\u015br\u00f3d setek innych. Z czasem podj\u0119to decyzj\u0119, aby krzew wyci\u0105\u0107, a piaskowy nagrobek przykry\u0107 kamienn\u0105 p\u0142yt\u0105. Jednak r\u00f3\u017ce odrasta\u0142y wci\u0105\u017c na nowo, nawet gdy zdecydowano si\u0119 u\u017cy\u0107 \u015brodk\u00f3w chemicznych. Dano za wygran\u0105, kiedy jeden z krewnych przypomnia\u0142 sobie pro\u015bb\u0119 babki, a tak\u017ce g\u0142oszon\u0105 przez ni\u0105 maksym\u0119: \u201eR\u00f3b, co chcesz, ale ko\u0144ca patrz\u201d.<\/p>\n

Opowiadania Mleko<\/em> i Kundel. Dziennik czwartoligowca<\/em> ukazuj\u0105 prowincj\u0119 jako \u201eszko\u0142\u0119 \u017cycia\u201d \u2013 narrator wspomina w nich wydarzenia z dzieci\u0144stwa, kt\u00f3re w pewnym sensie ukszta\u0142towa\u0142y jego osobowo\u015b\u0107. Pierwszy z tekst\u00f3w to obraz walki z w\u0142asnym wstydem i strachem, w drugim ukazane zosta\u0142o zderzenie m\u0142odzie\u0144czych pasji i marze\u0144 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Ca\u0142ym \u015bwiatem bohatera by\u0142a pi\u0142ka no\u017cna: \u201eNie my\u015bla\u0142em o niczym ani o nikim innym. Nie my\u015bla\u0142em o Bogu ani o rodzinie (…). Plasowany strza\u0142 z k\u0105ta w (…) wewn\u0119trzny bok siatki to by\u0142a moc, czysto\u015b\u0107, perfekcja, wiktoria, nadzieja\u201d (ss. 49-50). Wraz z r\u00f3wie\u015bnikami rozgrywa\u0142 mecze \u201eo wszystko\u201d na zaro\u015bni\u0119tym boisku pod lasem, jako nastolatek zapisa\u0142 si\u0119 do czwartoligowego klubu w mie\u015bcie, wierz\u0105c, \u017ce wytrwa\u0142e treningi otworz\u0105 mu drog\u0119 do \u015bwiatowej kariery. Z\u0142udzenia leg\u0142y w gruzach, kiedy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce starsi koledzy z dru\u017cyny sprzedali decyduj\u0105cy mecz w sezonie.<\/p>\n

\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n

<\/p>\n

W Bio\u0142ym<\/em>, \u0141awce<\/em> i M\u0105ce<\/em> narrator przyjmuje rol\u0119 s\u0142uchacza, a g\u0142os oddaje starszym ludziom, opowiadaj\u0105cym o swoim \u017cyciu, interesuj\u0105cych zdarzeniach z przesz\u0142o\u015bci lub powtarzaj\u0105cym stare, przekazywane z pokolenia na pokolenie historie. Taki charakter ma np. stanowi\u0105ca obszern\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Bio\u0142ego<\/em> legenda o\u00a0pustelniku, kt\u00f3ry wskazywa\u0142 drog\u0119 w\u0119drowcom zagubionym na Pustyni B\u0142\u0119dowskiej. \u017by\u0142, dop\u00f3ki \u201erozprawiali o nim po karczmach i polach\u201d (s. 19), dop\u00f3ki \u201ewa\u017cne by\u0142y opowie\u015bci i s\u0142owa\u201d (s. 19); znikn\u0105\u0142, \u201egdy do bia\u0142ej rzeki pu\u015bcili \u015bciek, pobudowali chi\u0144skie fabryki i szwalnie\u201d <\/em>\u2013 bo teraz \u201eprzez pustyni\u0119 nikt nie chodzi, maj\u0105 samochody i pekaesy\u201d (s. 19). Ludowa opowie\u015b\u0107 staje si\u0119 pretekstem do podj\u0119cia refleksji nad zdarzeniami, w wyniku kt\u00f3rych tradycyjn\u0105 wie\u015b \u201eotoczy\u0142a \u015bmier\u0107\u201d. Resztki dawnego \u015bwiata przechowuj\u0105 tylko \u201ekronikarze kultury \u015bmierci\u201d \u2013 jedynie owi starzy ludzie, cho\u0107 bywaj\u0105 nieufni, pozwalaj\u0105 czasem s\u0142ucha\u0107 swoich opowie\u015bci.<\/p>\n

Tytu\u0142ow\u0105 \u201e\u0142awk\u0119\u201d z kolejnego tekstu potraktowa\u0107 mo\u017cna jako symbol mi\u0119dzyludzkich wi\u0119zi i zro\u015bni\u0119cia z miejscem. Narratorem jest 79-letni m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry opowiada histori\u0119 wsi. Kiedy\u015b nieod\u0142\u0105czny element wiejskiego krajobrazu stanowi\u0142y \u0142awki; sta\u0142y one przed ka\u017cdym domem: \u201eBo ko\u017cden musi mie\u0107 swojo \u0142awke, nie tyle cha\u0142upe, co \u0142awke\u201d (s. 67). To na nich toczy\u0142o si\u0119 \u017cycie towarzyskie: ludzie siadali wsp\u00f3lnie i rozmawiali, spierali si\u0119, godzili, wyznawali sobie mi\u0142o\u015b\u0107, za\u0142atwiali s\u0105siedzkie interesy… Z czasem jednak zacz\u0119\u0142y znika\u0107 \u201ei na wsi zacz\u0119\u0142o si\u0119 dzia\u0107 \u017ale. Ludzie si\u0119 poodgradzali, gniewa\u0107 zacz\u0119li, odwiedza\u0107 przestali\u201d (s. 70). Samotna, nara\u017caj\u0105ca na \u015bmieszno\u015b\u0107 walka narratora o swoj\u0105 \u0142awk\u0119 jest w\u00a0rzeczywisto\u015bci batali\u0105 o zachowanie resztek naturalnej, wiejskiej wsp\u00f3lnotowo\u015bci.<\/p>\n

W M\u0105ce<\/em> autor pokazuje, jak naturalny rytm wiejskiego \u017cycia ulega zaburzeniu po pojawieniu si\u0119 narkotyk\u00f3w: \u201eSko\u0144czy\u0142y si\u0119 czasy czystej cebuli. Teraz jest proch. Sypie si\u0119 toto ze s\u0142oik\u00f3w i work\u00f3w po stodo\u0142ach i przystankach i bia\u0142ym im przed oczami zachodzi, i na haju kopy zielone im w oczach szumi\u0105, i cierpi\u0105 im kikuty, i\u00a0cicho potem wioska \u015bpi\u201d (s. 86). Przypadkow\u0105 ofiar\u0105 u\u017cywki pada Ba\u015bka \u2013 zwyk\u0142a wiejska kobieta, kt\u00f3ra bia\u0142y proszek bierze za m\u0105k\u0119. W przesz\u0142o\u015bci wszystko by\u0142o bardziej znane i oczywiste, na cz\u0142owieka nie czyha\u0142y niespodziewane, ukryte niebezpiecze\u0144stwa…<\/p>\n

Proces wypierania tradycyjnej kultury, zwyczaj\u00f3w i warto\u015bci przez destrukcyjn\u0105 nowoczesno\u015b\u0107 ukazany zosta\u0142 bardzo sugestywnie w zamykaj\u0105cym zbi\u00f3r opowiadaniu Cep<\/em>. Jego bohaterem jest \u201eostatni ch\u0142op\u201d \u2013 starszy cz\u0142owiek, nieumiej\u0105cy \u017cy\u0107 \u201epo nowemu\u201d. On jako jedyny we wsi uprawia pole, hoduje zwierz\u0119ta, przez co staje si\u0119 po\u015bmiewiskiem: \u201eczekali, a\u017c zdechnie i jego ostatnie pole poro\u015bnie perz. A potem oni wy\u0142o\u017c\u0105 je baum\u0105 i zasadz\u0105 tuje. Idiota, stary g\u0142upiec, nie te czasy\u201d (s.\u00a0132). Starzec por\u00f3wnany zosta\u0142 do Noego, kt\u00f3ry stara si\u0119 ocali\u0107 dawny \u015bwiat i wypatruje potopu.<\/p>\n

Jedno z opowiada\u0144 na poz\u00f3r nie pasuje do reszty. Gemeinschaft<\/em> zupe\u0142nie niespodziewanie przenosi czytelnik\u00f3w z Jury Krakowsko-Cz\u0119stochowskiej do… Kambod\u017cy. To relacja z podr\u00f3\u017cy, jak\u0105 odbywa narrator. Zgrzyt okazuje si\u0119 jednak tylko pozorny \u2013 wystarczy przeczyta\u0107 motto, kt\u00f3re Muszy\u0144ski umie\u015bci\u0142 na pocz\u0105tku Miedzy<\/em>: \u201eTymczasem ka\u017cdy cz\u0142owiek, z prowincji czy nie, jest prowincj\u0105. Nienawidzi si\u0119 swojej prowincji, kiedy si\u0119 w niej tkwi, i robi si\u0119 wszystko, \u017ceby przej\u015b\u0107 do Wielkiego \u015awiata. (…) trzeba by\u0107 z prowincji i trzeba si\u0119 z niej wydosta\u0107. Znowu paradoks: mo\u017cna mie\u0107 to, co si\u0119 straci\u0142o\u201d (S\u0142awomir Mro\u017cek: Prowincja<\/em>). \u201eGemeinschaft\u201d to termin zaczerpni\u0119ty z niemieckiej socjologii, oznacza spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym wi\u0119zi oparte s\u0105 na pokrewie\u0144stwie i braterstwie[7]<\/sup><\/a>. Mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce podr\u00f3\u017c \u2013 zetkni\u0119cie z inn\u0105 kultur\u0105, inn\u0105 prowincj\u0105 \u2013 jest dla narratora sposobem na poszukiwanie zagubionej to\u017csamo\u015bci. Po spotkaniu z\u00a0kambod\u017ca\u0144skimi ch\u0142opami bohater stwierdza: \u201eOni zazdro\u015bcili mi, ja im i dopiero gdzie\u015b na styku naszych uczu\u0107 rodzi\u0142o si\u0119 poczucie, kt\u00f3re mia\u0142o co\u015b wsp\u00f3lnego z\u00a0wolno\u015bci\u0105 i tym nieszcz\u0119snym byciem sob\u0105, ale tak czy inaczej nie by\u0142o pisane nikomu z nas\u201d (s. 111). Filip Springer w recenzji Miedzy<\/em> bardzo trafnie stwierdzi\u0142, i\u017c Muszy\u0144ski \u201edobitnie i bezpretensjonalnie potwierdza to, co inni by\u0107 mo\u017ce tylko podejrzewaj\u0105 \u2013 podr\u00f3\u017cujemy g\u0142\u00f3wnie po to, by skosztowa\u0107 s\u0142odyczy powrotu i\u00a0zrozumie\u0107, kim naprawd\u0119 jeste\u015bmy\u201d[8]<\/sup><\/a>. Bogatszy o nowe do\u015bwiadczenia bohater-narrator powraca do rodzinnych Sosnowic. D\u0142uga nieobecno\u015b\u0107 pozwala mu dostrzec zmiany, jakie zasz\u0142y na wsi. Zapami\u0119tany \u015bwiat pordzewia\u0142 jak furtka do sadu, a \u201ena wylinia\u0142ej, wrzosowej przestrzeni le\u017ca\u0142a pustka\u201d (s. 127). Narrator nie nale\u017cy do \u017cadnej z dw\u00f3ch rzeczywisto\u015bci, daleko mu zar\u00f3wno do \u201eostatnich\u201d, jak i do \u201enowych\u201d mieszka\u0144c\u00f3w \u201emiastowsi\u201d. Cho\u0107 nie jest ju\u017c \u201esw\u00f3j\u201d, nie sta\u0142 si\u0119 jeszcze \u201eobcy\u201d \u2013 stoi niejako na granicy, na… miedzy: \u201e\u017cyj\u0119 na miedzy. Lubi\u0119 przycupn\u0105\u0107 i patrze\u0107, jak uwa\u017cnie umiera \u015bwiat. Potem wstaj\u0119 i wracam ni\u0105 w\u015br\u00f3d ugor\u00f3w do domu. I tylko but mi si\u0119 \u015blizga, raz w lewo, raz w prawo. Raz \u00abino\u00bb, raz \u00abjedynie\u00bb, raz kwanty, raz g\u0119si. P\u00f3\u0142 litra czystej i Biblia Tysi\u0105clecia. Czarny moleskine za p\u00f3\u0142 st\u00f3wy, a w nim spis zasianego\u201d (s. 20). Pozycja, jak\u0105 zajmuje, pozwala mu te\u017c pr\u00f3bowa\u0107 uchwyci\u0107 i ocali\u0107 resztki odchodz\u0105cego \u015bwiata: \u201eZ\u0142api\u0119 ten rylec i wszystko opisz\u0119, a niech czytaj\u0105, a niech si\u0119 \u0142api\u0105 za g\u0142ow\u0119. Tylko po jakiemu napisa\u0107, i co? A mo\u017ce lepiej zapomnie\u0107\u201d <\/em>(s. 44).<\/p>\n

Kluczem do odczytania zbioru wydaje si\u0119 jego tytu\u0142. Miedza to oczywi\u015bcie typowy element wiejskiego krajobrazu \u2013 linia gruntu oddzielaj\u0105ca dzia\u0142ki, pola uprawne, wewn\u0119trzna, nieco umowna granica, pas ziemi niczyjej. W ksi\u0105\u017cce Muszy\u0144skiego nabiera ona jednak znaczenia symbolicznego, stanowi cezur\u0119 mi\u0119dzy \u201edawniej\u201d a \u201edzi\u015b\u201d. Po jednej stronie zosta\u0142y \u201ewa\u017cne opowie\u015bci i s\u0142owa\u201d: ludowe legendy o pustelniku pomagaj\u0105cym zab\u0142\u0105kanym odnale\u017a\u0107 drog\u0119, \u201eczortach-sprzymierze\u0144cach\u201d i odchodz\u0105ce w niepami\u0119\u0107 czynno\u015bci: \u201e\u0142uskanie fasoli, darcie pierza, kr\u0119cenie kiszek, ubijanie kapusty (…), przebieranie kartofli\u201d (s. 38). Dzi\u015b nie ma ju\u017c r\u00f3wnie\u017c miejsca na wiejskie pota\u0144c\u00f3wki, boisko pod lasem, kundle, cepy, zimne gruszki i \u201eszachownic\u0119 po horyzont\u201d, co wi\u0119cej \u2013 przestaje obowi\u0105zywa\u0107 okre\u015blony, dyktowany rytmem prac gospodarskich porz\u0105dek: <\/em>\u201euwijali\u015bmy si\u0119 przy gnojownikach i strz\u0119pi\u0105cych si\u0119 furach. Traktory przemieszcza\u0142y si\u0119 wolno, buksuj\u0105c w mokrej ziemi. Zbierali\u015bmy ziemniaki i pomidory. Wrzucali\u015bmy siano na wozy. \u015aci\u0105gali\u015bmy koszulki, a s\u0142o\u0144ce opala\u0142o marmurowe i r\u00f3\u017cowe sk\u00f3ry. Jesieni\u0105 wszystko palili\u015bmy, wrzucali\u015bmy w \u017car ziemniaki. Konie ora\u0142y pole. Ch\u0142opi wstawali przed \u015bwitem i \u0142ykali misk\u0119 ciep\u0142ego mleka\u201d (ss. 126-127).<\/p>\n

Po drugiej stronie symbolicznej miedzy znajduj\u0105 si\u0119 natomiast \u201eglancowane krasnale\u201d, \u201ekosiarki, ekspresy do kawy, beemki i kostki brukowe (…), pok\u00f3j w Szarm el-Szejk i full HD\u201d (s. 123). W nowym \u015bwiecie, gdzie \u201etrzeba wycina\u0107 stare sady, a\u00a0sadzi\u0107 w doniczkach tuje (…), wyzwolony z pa\u0144szczyzny lud baja\u0142 o all inclusive nad Morzem Czerwonym. Je\u017adzi\u0142 do Tunezji i Zabarbaru\u201d (s. 131). Wskazany dualizm widoczny jest we wszystkich opowiadaniach: z jednej strony tradycja, naturalny spok\u00f3j i harmonia, z drugiej nowoczesno\u015b\u0107 i sztucznie budowany porz\u0105dek; tu autentyczna wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107, tam \u2013 powierzchowne relacje mi\u0119dzyludzkie. Muszy\u0144ski bardzo wyra\u017anie warto\u015bciuje oba przedstawione \u015bwiaty. To, co dobre i prawdziwe, odchodzi, a raczej jest zabijane przez p\u0119d nowoczesno\u015bci.<\/p>\n

Po wydaniu Po\u0142udnia<\/em> recenzenci zwracali uwag\u0119 na wyj\u0105tkowo oryginalny, dojrza\u0142y i bogaty j\u0119zyk Muszy\u0144skiego. Warto przytoczy\u0107 cho\u0107by opini\u0119 Joanny Gajek, kt\u00f3ra napisa\u0142a, \u017ce \u201eMuszy\u0144ski w swym debiucie prezentuje styl zadziwiaj\u0105co dojrza\u0142y i bogaty. Plastyczne opisy maj\u0105 w sobie co\u015b z liryki, a troch\u0119 te\u017c z realizmu magicznego\u201d[9]<\/sup><\/a>. W Miedzy<\/em> autor potwierdza, \u017ce jest mistrzem opisu \u2013 dostrzega drobne szczeg\u00f3\u0142y, gra nastrojami: humor przeplata z dojmuj\u0105cym smutkiem, entuzjazm z nostalgi\u0105. Zdumiewa te\u017c bogactwo skojarze\u0144 \u2013 na przyk\u0142ad rozlane na asfalcie mleko staje si\u0119 punktem wyj\u015bcia do refleksji nad przemijaniem: \u201eMleko p\u0142yn\u0119\u0142o ulic\u0105 lecz nikt nie potrafi\u0142 dostrzec jego ruchu (…). Sz\u0142a zima. Pami\u0119tam t\u0119 noc. Z gwiazd przybyli\u015bmy i do gwiazd wracamy, m\u00f3wi\u0142y babki. Przed oczami drga\u0142y przezroczyste, blade b\u0142ony ostatnich ciem. Ruch stawa\u0142 si\u0119 z\u0142udzeniem. W\u00a0drodze mlecznej odbija\u0142y si\u0119 skamienia\u0142e twarze tych, kt\u00f3rzy odje\u017cd\u017cali, lecz ju\u017c nikt nie wierzy\u0142, \u017ce tam\u201d <\/em>(s. 40). Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce pod wzgl\u0119dem j\u0119zykowym s\u0105 fragmenty, w kt\u00f3rych Muszy\u0144ski oddaje g\u0142os swoim bohaterom. Wprowadzaj\u0105c elementy gwarowe, proste, momentami dosadne sformu\u0142owania (\u201eAmeryke chcom z Sosnowic zrobi\u0107, a kury to zaroz zasrajom i wszystko w b\u0142ocie nazod si\u0119 ubabro\u201d; s. 67), pisarz udowadnia, \u017ce potrafi nie tylko podgl\u0105da\u0107 \u015bwiat, ale te\u017c uwa\u017cnie go s\u0142ucha\u0107.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym celem, jaki przy\u015bwieca autorowi Miedzy<\/em>, wydaje si\u0119 ocalanie umieraj\u0105cych opowie\u015bci. Andrzej Muszy\u0144ski nie czyni tego, rzecz jasna, jedynie z\u00a0kronikarskiego obowi\u0105zku. Pisanie sta\u0142o si\u0119 dla niego substytutem walki, w\u00a0jednym z\u00a0wywiad\u00f3w przyznaje: \u201echcia\u0142em wszystko wykrzycze\u0107, pisa\u0142em ka\u017cde opowiadanie z dzid\u0105 w r\u0119ce. Mia\u0142em alternatyw\u0119: albo komu\u015b da\u0107 w dzi\u00f3b, albo napisa\u0107 opowiadanie. Zdecydowanie bardziej po chrze\u015bcija\u0144sku by\u0142o napisa\u0107 jaki\u015b kawa\u0142ek\u201d[10]<\/sup><\/a>. Dziewi\u0119\u0107 \u201e\u017cywych, pe\u0142nokrwistych, zawadiackich opowiada\u0144\u201d[11]<\/sup><\/a>\u00a0jest najlepszym dowodem zwyci\u0119stwa.<\/p>\n

\n
\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n

 <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Zob. zamieszczony w internecie film\u00a0Andrzej Muszy\u0144ski\u00a0<\/em>z cyklu\u00a0M\u0142oda Polska Proza.\u00a0<\/em>http:\/\/xiegarnia.pl\/wideo\/mloda-polska-proza-andrzej-muszynski\/ (10.01.2015).\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Zob. H. Trubicka:\u00a0Obrazy po\u0142udnia<\/em>. http:\/\/artpapier.com\/index.php?page=artykul&wydanie=178&artykul=3805&kat=1 (10.01.2015).\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. Zob.\u00a0M\u0142oda Polska Proza…<\/em>, dz. cyt.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. A. Muszy\u0144ski:\u00a0Po\u0142udnie<\/em>. Wo\u0142owiec 2013, s. 14.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. Tam\u017ce.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. Warto doda\u0107, \u017ce dwa teksty mia\u0142y pierwodruk w \u201eAkcencie\u201d (Cep<\/em>\u00a0w numerze 2 z 2012 roku i\u00a0Gemeinschaft<\/em>\u00a0w numerze 2 z roku 2013).\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. Por. A. Muszy\u0144ski: Gemeinschaft<\/em>. \u201eAkcent\u201d 2013, nr 2, s. 10, przypis do tytu\u0142u.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. F. Springer: Recenzja: \u201eMiedza\u201d Andrzej Muszy\u0144ski<\/em>. Tekst Springera opublikowany zosta\u0142 na \u0142amach \u201eTygodnika Powszechnego\u201d. Cytat podaj\u0119 za stron\u0105 http:\/\/ksiazki.onet.pl\/recenzje\/recenzja-miedza-andrzej-muszynski\/f9gy2 (10.01.2015).\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. J. Gajek: Nowa gwiazda polskiego reporta\u017cu?<\/em> http:\/\/xiegarnia.pl\/recenzje\/nowa-gwiazda-polskiego-reportazu\/ (10.01.2015).\u21b5<\/a><\/li>\n
  10. Zob. M\u0142oda Polska Proza…<\/em>, dz. cyt.\u21b5<\/a><\/li>\n
  11. M. Robert: Upomnia\u0142 si\u0119 o wie\u015b<\/em>. \u201ePolityka\u201d 2013, nr 43, s. 80.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Jego teksty por\u00f3wnywano niejednokrotnie z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Kapu\u015bci\u0144skiego, a cz\u0119\u015b\u0107 krytyk\u00f3w okrzykn\u0119\u0142a m\u0142odego pisarza wr\u0119cz kontynuatorem tradycji zapocz\u0105tkowanej przez Cesarza Reporta\u017cu, co ju\u017c samo w sobie stanowi wyj\u0105tkow\u0105 nobilitacj\u0119. Muszy\u0144ski \u2013 pomimo wielkiej mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 \u017cywi do formy reporta\u017cowej \u2013 podkre\u015bla, \u017ce \u201enic nie zmie\u015bci tyle, co kawa\u0142ek dobrej prozy\u201d. Nie zaskakuje wi\u0119c, \u017ce zaledwie kilka miesi\u0119cy po publikacji Po\u0142udnia<\/em> wyda\u0142 zbi\u00f3r opowiada\u0144 Miedza<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"author":558,"featured_media":29603,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[2139,3704,7321,484,713],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3703],"yoast_head":"\n\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Andrzej Muszy\u0144ski to bardzo interesuj\u0105ca posta\u0107 \u2013 absolwent prawa, kt\u00f3ry porzuci\u0142 aplikacj\u0119, aby realizowa\u0107 reportersk\u0105 pasj\u0119.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/andrzej-muszynski-miedza-czarne-2013.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/andrzej-muszynski-miedza-czarne-2013.jpg\",\"width\":641,\"height\":1000,\"caption\":\"Andrzej Muszy\u0144ski, \u201eMiedza\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa Czarne)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent\",\"name\":\"\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-05-04T11:10:10+00:00\",\"dateModified\":\"2015-05-04T11:03:59+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a805d1901309963fb087684734ae8e1e\"},\"description\":\"Andrzej Muszy\u0144ski to bardzo interesuj\u0105ca posta\u0107 \u2013 absolwent prawa, kt\u00f3ry porzuci\u0142 aplikacj\u0119, aby realizowa\u0107 reportersk\u0105 pasj\u0119.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a805d1901309963fb087684734ae8e1e\",\"name\":\"Edyta Ignatiuk\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/edyta-ignatiuk\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d","description":"Andrzej Muszy\u0144ski to bardzo interesuj\u0105ca posta\u0107 \u2013 absolwent prawa, kt\u00f3ry porzuci\u0142 aplikacj\u0119, aby realizowa\u0107 reportersk\u0105 pasj\u0119.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/andrzej-muszynski-miedza-czarne-2013.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/andrzej-muszynski-miedza-czarne-2013.jpg","width":641,"height":1000,"caption":"Andrzej Muszy\u0144ski, \u201eMiedza\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa Czarne)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent","name":"\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#primaryimage"},"datePublished":"2015-05-04T11:10:10+00:00","dateModified":"2015-05-04T11:03:59+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a805d1901309963fb087684734ae8e1e"},"description":"Andrzej Muszy\u0144ski to bardzo interesuj\u0105ca posta\u0107 \u2013 absolwent prawa, kt\u00f3ry porzuci\u0142 aplikacj\u0119, aby realizowa\u0107 reportersk\u0105 pasj\u0119.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/edyta-ignatiuk-kronikarz-kultury-smierci-akcent#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"\u201eKronikarz kultury \u015bmierci\u201d"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/a805d1901309963fb087684734ae8e1e","name":"Edyta Ignatiuk","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/edyta-ignatiuk"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29598"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/558"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29598"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29598\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29598"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=29598"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=29598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}