{"id":29968,"date":"2015-05-18T17:00:48","date_gmt":"2015-05-18T16:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=29968"},"modified":"2015-05-18T10:26:06","modified_gmt":"2015-05-18T09:26:06","slug":"katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja","title":{"rendered":"Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja"},"content":{"rendered":"

W ramach My\u015blnika inaugurujemy sta\u0142\u0105 rubryk\u0119 Katarzyny Trzeciak\u00a0<\/strong>\u2013\u00a0DEBIUTY NA SKR\u00d3TY<\/strong>. O co tutaj chodzi? Wyja\u015bnia autorka:<\/p>\n

DEBIUTY NA SKR\u00d3TY<\/strong> to cykl komentarzy, interpretacji, dowod\u00f3w uznania i wyraz\u00f3w rozczarowa\u0144 z debiut\u00f3w polskiej prozy. To r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3by nakre\u015blania zainteresowa\u0144 literackich debiutant\u00f3w i debiutantek, kt\u00f3rzy buduj\u0105 najbardziej aktualny obraz polskiej literatury. O czym i jak pisz\u0105? Jak i po co czyta\u0107 najnowsz\u0105 polsk\u0105 proz\u0119? Czego oczekujemy od debiut\u00f3w, a co dostajemy? I jak\u0105 rol\u0119 w naszych oczekiwaniach pe\u0142ni\u0105 marketingowe zabiegi wydawc\u00f3w? O tym wszystkim \u201ena skr\u00f3ty\u201d, czyli niekoniecznie wyczerpuj\u0105co, ale sugestywnie, bo stawk\u0105 nie jest wyczerpanie, lecz zach\u0119ta do lektury tych najbardziej \u017cywych g\u0142os\u00f3w polskiej literatury.<\/p><\/blockquote>\n

W pierwszej ods\u0142onie g\u0142o\u015bny ostatnio\u00a0Atlas: Doppelganger<\/em> Dominiki S\u0142owik.\u00a0Zach\u0119camy do lektur(y) i \u015bledzenia najciekawszych debiut\u00f3w literackich!<\/p>\n

Redakcja O.pl<\/p>\n

\"Dominika<\/a>
Dominika S\u0142owik \u201eAtlas: Doppelganger\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa Znak)<\/figcaption><\/figure>\n

<\/em>Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja<\/strong><\/p>\n

Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te to wzbieraj\u0105ce obecnie \u017ar\u00f3d\u0142o nostalgii i czas obrastaj\u0105cy mitologiami; to z jednej strony wyko\u015blawiona, szara rzeczywisto\u015b\u0107 blokowisk, a r\u00f3wnocze\u015bnie fantazja o uwolnionych pragnieniach, poluzowanych normach, rozpi\u0119ta mi\u0119dzy ol\u015bnieniem pierwszymi wyprawami do supermarket\u00f3w a szale\u0144stwem remontowania mieszka\u0144 i przyozdabiania ich w nie\u015bmierteln\u0105 boazeri\u0119. W Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych <\/em>S\u0142awomira Shutego \u201enajtisy\u201d to przygoda zach\u0142y\u015bni\u0119cia si\u0119 zachodnimi fantazmatami, kt\u00f3re w polskim, lokalnym wydaniu ujawniaj\u0105 sw\u00f3j karykaturalny rewers. W debiutanckiej powie\u015bci Dominiki S\u0142owik Atlas: Doppelganger<\/em> przygoda fantazji miesza si\u0119 z rozpoznaniami o kondycji spo\u0142ecze\u0144stwa, ulokowanego w \u015bl\u0105skim blokowisku, na kt\u00f3rym \u017cyj\u0105 naznaczeni transformacj\u0105 mieszka\u0144cy \u201ew po\u015brednim stadium przepoczwarzania si\u0119\u201d.<\/p>\n

Do\u015b\u0107 szybko jednak polski czas przej\u015bcia zostaje wprz\u0119gni\u0119ty ca\u0142kowicie w narracj\u0119 prowadzon\u0105 z poziomu fantazji. Niczym w Disco Polo<\/em> Macieja Bochniaka, w kt\u00f3rym spektakularna scena kr\u0119cenia teledysku na pustyni, na kt\u00f3r\u0105 \u201ewp\u0142ywa\u201d ogromny statek, w Atlasie<\/em> fantazja dziadka jest kluczow\u0105 zasad\u0105 konstruowania rzeczywisto\u015bci. Dwie dziewczynki, narratorka i Anna, wnuczka dziadka, patrz\u0105 na blok i osiedle przez poci\u0119ty, przezroczysty kryszta\u0142 dziadkowych historii, kt\u00f3ry rozprasza szaro\u015b\u0107 i podsuwa zamiast niej niesko\u0144czon\u0105 i nieprawdopodobn\u0105 ilo\u015b\u0107 barw. Osnow\u0105 fantazji marynarskich dziadka, jego morskich przyg\u00f3d w nieznane, s\u0105 mapy. Jednak nie s\u0142u\u017c\u0105 one za precyzyjny odno\u015bnik, dzi\u0119ki kt\u00f3remu zafascynowane s\u0142uchaczki maj\u0105 lepiej pozna\u0107 dziadkowe losy i przygody. Przeciwnie \u2013 mapa jest traktowana jako no\u015bnik fantazji, bo przecie\u017c \u201enikt do ko\u0144ca nie wie, jak wygl\u0105da rozk\u0142ad m\u00f3\u017c i kontynent\u00f3w\u201d. W opowie\u015bci dziadka na r\u00f3wnych prawach wyst\u0119puje opowie\u015b\u0107 o marynarzach, \u0142owi\u0105cych poprzez przyn\u0119t\u0119 z \u017cywego kota, o dzikich ludach, kt\u00f3rych sk\u00f3ra pokryta jest chropowat\u0105 skorup\u0105, jak te\u017c historie o kupnie bloku i \u017cyj\u0105cej w nim spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra tak\u017ce zostaje przefiltrowana przez fantazj\u0119.<\/p>\n

W kluczowej opowie\u015bci dziadka, kt\u00f3ra w toku historii zaczyna wyodr\u0119bnia\u0107 si\u0119 w drugi tor narracyjny, pojawia si\u0119 posta\u0107 m\u0119\u017cczyzny, Sadowskiego, kt\u00f3ry przyje\u017cd\u017ca do bloku dziadka (a w bloku tym \u017cyje ju\u017c tylko dziadek i jego ekscentryczna gospodyni), by przeszukiwa\u0107 dokumenty, pozostawione w opuszczonych mieszkaniach i w oparciu o nie pozna\u0107 i zrekonstruowa\u0107 histori\u0119. I podobnie jak w przypadku dziewczynek, pr\u00f3buj\u0105cych odtworzy\u0107 mapy dziadka, wysi\u0142ek rekonstrukcyjny Sadowskiego okazuje si\u0119 bezowocny. Poznanie historii jest tylko elementem ca\u0142ej tej fantazji o \u017cyciu w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, o \u017cegludze po nieznanych morzach czy o \u015bl\u0105skim blokowisku. I na prawach tej wielkiej fantazji, w kt\u00f3rej tkwi\u0105 narratorka i Anna, mo\u017cliwe jest uzasadnienie tych wszystkich klisz, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w Atlasie<\/em>. A mamy ich tu naprawd\u0119 sporo; od uznania lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych za \u201eostatnie lata prawdziwej Polski\u201d, poprzez mityczne wyprawy do market\u00f3w, czy wreszcie widmo nadchodz\u0105cych prywatyzacji, restrukturyzacji i znikni\u0119cia kr\u00f3lestwa prywatnych biznes\u00f3w.<\/p>\n

Atlas<\/em> nie jest jednak nostalgi\u0105 za minionym, \u201eprawdziwym\u201d \u015bwiatem, nie jest te\u017c cynicznym obna\u017ceniem niedoskona\u0142o\u015bci i karykaturalno\u015bci tego \u015bwiata. Perspektywa narracyjna dziecka pozwala bowiem na podkre\u015blenie, \u017ce wszystkie te strategie opisywania \u015bwiata s\u0105 fantazj\u0105, w kt\u00f3rej tkwimy, zar\u00f3wno s\u0142uchaj\u0105c nieprawdopodobnych opowie\u015bci dziadka, jak te\u017c obserwuj\u0105c blokowiskow\u0105 \u201erzeczywisto\u015b\u0107\u201d. Jednocze\u015bnie, nie jest ro realizm magiczny czy proza metafizyczna, to raczej tekst w ca\u0142o\u015bci skonstruowany z fantazji, kt\u00f3ra \u2013 jak m\u00f3wi \u017di\u017eek \u2013 ma charakter obiektywnie subiektywny. Dlatego Atlas<\/em> S\u0142owik jest istotnie atlasem \u2013 gromadz\u0105cym r\u00f3\u017cne dobrze przyswojone wizje lat 90., charakterystyczny dla nich sztafa\u017c i antropologiczn\u0105 refleksj\u0119, a przy tym dostarcza scenariuszy pokazuj\u0105cych, dlaczego tak ch\u0119tnie uznajemy te wszystkie klisze za obiektywne. By\u0107 mo\u017ce z tych samych powod\u00f3w, z kt\u00f3rych potrzebujemy opowie\u015bci o gigantycznych larwach i blokowym magnacie, \u017cyj\u0105cym w swoim z\u0142oconym mieszkaniu na \u015al\u0105sku.<\/p>\n

Sukces Atlasu <\/em>wspieraj\u0105 dobrze sprawdzone komentarze o pokoleniowym g\u0142osie, por\u00f3wnania do Schulza i Marqueza oraz autorytet pisarski Paw\u0142a Huellego, kt\u00f3re \u015bwietnie wskazuj\u0105 na utarte tory promowania debiutu tak, by sta\u0142 si\u0119 rozpoznawalny i oswojony jeszcze przed lektur\u0105. To ryzykowane, bo czytelnik \u0142atwo zauwa\u017cy, \u017ce Atlas<\/em> to nie Ulica krokodyli, <\/em>ani nie Sto lat samotno\u015bci<\/em>, a \u201eg\u0142os pokolenia\u201d to chyba jedna z bardziej irytuj\u0105cych etykiet, jakimi mo\u017cna opatrzy\u0107 ka\u017cdy tekst kultury. Je\u015bli jednak debiut Dominiki S\u0142owik ma by\u0107 pokoleniowym g\u0142osem, to tylko po to, by pokaza\u0107, jak fantazmatyczny status ma sama ta kategoria. Bo czy mo\u017cna wytworzy\u0107 pokolenie s\u0142uchaczy niesamowitych opowie\u015bci o morskich woja\u017cach? Mo\u017cna, mo\u017cna tak samo, jak i ka\u017cde inne, bo przecie\u017c zawsze tkwimy w jakie\u015b fantazji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Debiuty na skr\u00f3ty<\/strong> to cykl komentarzy, interpretacji, dowod\u00f3w uznania i wyraz\u00f3w rozczarowa\u0144 z debiut\u00f3w polskiej prozy. To r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3by nakre\u015blania zainteresowa\u0144 literackich debiutant\u00f3w i debiutantek, kt\u00f3rzy buduj\u0105 najbardziej aktualny obraz polskiej literatury. O czym i jak pisz\u0105? Jak i po co czyta\u0107 najnowsz\u0105 polsk\u0105 proz\u0119? Czego oczekujemy od debiut\u00f3w, a co dostajemy?<\/p>\n","protected":false},"author":294,"featured_media":29975,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3740,7361,484,1058],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2017],"yoast_head":"\nRzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W debiutanckiej powie\u015bci Dominiki S\u0142owik Atlas: Doppelganger przygoda fantazji miesza si\u0119 z rozpoznaniami o kondycji spo\u0142ecze\u0144stwa.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/dominika-slowik-atlas-doppelganger-wydawnictwo-znak-2015.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/dominika-slowik-atlas-doppelganger-wydawnictwo-znak-2015.jpg\",\"width\":648,\"height\":950,\"caption\":\"Dominika S\u0142owik \u201eAtlas: Doppelganger\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa Znak)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja\",\"name\":\"Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-05-18T16:00:48+00:00\",\"dateModified\":\"2015-05-18T09:26:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104\"},\"description\":\"W debiutanckiej powie\u015bci Dominiki S\u0142owik Atlas: Doppelganger przygoda fantazji miesza si\u0119 z rozpoznaniami o kondycji spo\u0142ecze\u0144stwa.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104\",\"name\":\"Katarzyna Trzeciak\",\"description\":\"KATARZYNA TRZECIAK \u2013 krytyczka i badaczka literatury. Wsp\u00f3\u0142redaktorka audycji krytycznoliterackiej Book's not dead w radiofonia.net. Doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-trzeciak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja","description":"W debiutanckiej powie\u015bci Dominiki S\u0142owik Atlas: Doppelganger przygoda fantazji miesza si\u0119 z rozpoznaniami o kondycji spo\u0142ecze\u0144stwa.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/dominika-slowik-atlas-doppelganger-wydawnictwo-znak-2015.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/dominika-slowik-atlas-doppelganger-wydawnictwo-znak-2015.jpg","width":648,"height":950,"caption":"Dominika S\u0142owik \u201eAtlas: Doppelganger\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa Znak)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja","name":"Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#primaryimage"},"datePublished":"2015-05-18T16:00:48+00:00","dateModified":"2015-05-18T09:26:06+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104"},"description":"W debiutanckiej powie\u015bci Dominiki S\u0142owik Atlas: Doppelganger przygoda fantazji miesza si\u0119 z rozpoznaniami o kondycji spo\u0142ecze\u0144stwa.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katarzyna-trzeciak-debiuty-na-skroty-rzeczywistosc-jako-fantazja#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Rzeczywisto\u015b\u0107 jako fantazja"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/38ad1a36a4f0eb354c14ef58c90c6104","name":"Katarzyna Trzeciak","description":"KATARZYNA TRZECIAK \u2013 krytyczka i badaczka literatury. Wsp\u00f3\u0142redaktorka audycji krytycznoliterackiej Book's not dead w radiofonia.net. Doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katarzyna-trzeciak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29968"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/294"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29968"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29968\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29968"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=29968"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=29968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}