{"id":30,"date":"2004-11-29T01:29:20","date_gmt":"2004-11-28T23:29:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/11\/29\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak\/"},"modified":"2012-12-15T18:28:43","modified_gmt":"2012-12-15T17:28:43","slug":"konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak","title":{"rendered":"Sztuka mo\u017cliwa"},"content":{"rendered":"

Konceptualizm fascynuje kolejne generacje badaczy.\u00a0 \u015awiadcz\u0105 o tym wystawy: \u201eGlobal Conceptualism\u201d (Queens Museum, Nowy Jork 1999), \u201eRefleksja konceptualna w polskiej sztuce. Do\u015bwiadczenie dyskursu: 1965-1975\u201d (Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, Warszawa 1999), \u201eLive in Your Head: Concept and Experiment in Britain 1965-1975 (Whitechapel Art Gallery, Londyn 2000), \u201eProbation Area. Versuchfeld: Arte Povera, Concept Art, Minimal Art, Land Art (Hamburger Bahnhof, Berlin 2002).\u00a0 W konceptualizmie tkwi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a dzisiejszej sztuki, nic zatem dziwnego, \u017ce takim zainteresowaniem cieszy si\u0119\u00a0 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy kiedy\u015b wsp\u00f3\u0142tworzyli ten ruch artystyczny.<\/p>\n

\"Wincenty
Wincenty Dunikowski-Duniko, M\u0142otkujacy artysta\/The Hammering Artist, 1976, Transparent photo, transparent paint \u00a9ACWD Berlin, Krak\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

Kuratorzy wystawy \u201eLive in Your Head\u201d twierdz\u0105, \u017ce w po\u0142owie lat 60. znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 artyst\u00f3w zaliczanych p\u00f3\u017aniej do sztuki konceptualnej przyswoi\u0142a sobie rygor i\u00a0 dyscyplin\u0119 sztuki minimalistycznej, ale by\u0142 to zaledwie punkt wyj\u015bcia, poniewa\u017c w\u0142a\u015bciwa sztuka konceptualna stanowi\u0142a reakcj\u0119 na minimalistyczny redukcjonizm, reakcj\u0119 wynikaj\u0105ca z rozpoznania nieograniczonych mo\u017cliwo\u015bci sztuki.\u00a0 Sztuka Gilberta i George\u2019a, Barry Flanagana, Bruce\u2019a McLeana, Yoko Ono czy Rose Finn-Kelcey przekracza\u0142a minimalistyczn\u0105\u00a0 dyscyplin\u0119, wchodz\u0105c w intymne relacje z rzeczywisto\u015bci\u0105, nie stroni\u0105c przy tym od obyczajowej i politycznej prowokacji.<\/p>\n

Bardzo podobnie wygl\u0105da\u0142a sytuacja w polskiej sztuki.\u00a0 W po\u0142owie lat 60. pojawiaj\u0105 si\u0119 wyra\u017anie skrystalizowane postawy konceptualne czy protokonceptualne przenikni\u0119te minimalistycznym rygorem \u2013 liczone obrazy Romana Opa\u0142ki (od 1965 roku), rozk\u0142ady statystyczne Ryszarda Winiarskiego (od 1966 roku), minimalistyczne formy Zbigniewa Gostomskiego zapowiadaj\u0105ce najbardziej znan\u0105 prac\u0119 polskiego konceptualizmu \u201eZaczyna si\u0119 we Wroc\u0142awiu\u201d (1970).\u00a0 Arty\u015bci ci, a tak\u017ce wielu innych, Jerzy Roso\u0142owicz, Edward Krasi\u0144ski, Andrzej Matuszewski, Kajetan Sosnowski, na drodze samooczyszczania sztuki doszli do czystej, niematerialnej idei sztuki.<\/p>\n

\"Natalia
Natalia LL, \u015anienie, 1978<\/figcaption><\/figure>\n

Ale ju\u017c na pocz\u0105tku lat 70. wkroczy\u0142a na scen\u0119 artystyczn\u0105 nowa generacja, dla kt\u00f3rej konceptualizm, z przyczyn oczywistych, nie by\u0142 punktem doj\u015bcia, lecz punktem wyj\u015bcia, rodzajem radosnej inicjacji artystycznej.\u00a0 Sztuka konceptualna by\u0142a dla nich \u201eujawnianiem mo\u017cliwo\u015bci w stadium marzenia\u201d.<\/p>\n

Arty\u015bci ci si\u0119gn\u0119li po nowe, proste \u015brodki zapisu artystycznego, rysunek, fotografi\u0119, tekst, film, video,\u00a0 nie tylko z powodu ich przyst\u0119pno\u015bci i \u0142atwo\u015bci, ale tak\u017ce \u2013 czy przede wszystkim- z powodu ich kontestacyjno\u015bci wobec aprobowanych pogl\u0105d\u00f3w na sztuk\u0119, jej zadania, cele, formy, \u015brodki. By\u0142a to przecie\u017c generacja kontestacji, kontrkultury, kt\u00f3ra w konceptualizmie widzia\u0142a \u015brodek oczyszczenia sztuki\u00a0 z fa\u0142szywych mit\u00f3w, zb\u0119dnych celebracji, naros\u0142ych przez lata pozor\u00f3w, a tak\u017ce \u015brodek zbli\u017cenia sztuki do codzienno\u015bci.\u00a0 Sztuka mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 codzienno\u015bci, sposobem na to, \u017ceby \u017cy\u0107 inaczej, inaczej patrze\u0107 na \u015bwiat, na siebie, na innych ludzi.<\/p>\n

M\u0142odzi arty\u015bci debiutuj\u0105cy na pocz\u0105tku lat 70. bardzo powa\u017cnie potraktowali s\u0142owa Jerzego Ludwi\u0144skiego, kt\u00f3ry w tek\u015bcie \u201eSztuka w epoce postartystycznej\u201d (1970) pisa\u0142: \u201eBy\u0107 mo\u017ce, \u017ce ju\u017c dzisiaj nie zajmujemy si\u0119 sztuk\u0105.\u00a0 Po prostu dlatego, \u017ce przegapili\u015bmy moment, kiedy przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 ona w co\u015b zupe\u0142nie innego, czego nie potrafimy jeszcze nazwa\u0107.\u00a0 Jest jednak rzecz\u0105 pewn\u0105, \u017ce to, czym si\u0119 zajmujemy dzisiaj posiada wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci.\u201d<\/p>\n

Ludwi\u0144ski nazwa\u0142 t\u0119 now\u0105 sytuacje \u201esztuk\u0105 w epoce postartystycznej\u201d \u2013 postartystycznej, czyli takiej, w kt\u00f3rej wszystko mo\u017ce by\u0107 sztuka i nic, \u017caden przedmiot ani zdarzenie nie musi by\u0107 sztuk\u0105, poniewa\u017c znik\u0142y wizualne wyr\u00f3\u017cniki sztuki.\u00a0 Artystyczne kategorie i oceny straci\u0142y przydatno\u015b\u0107, a poj\u0119cie sztuki uleg\u0142o implozji, rozpadaj\u0105c si\u0119 na wiele indywidualnych modeli.<\/p>\n

\"Wincenty
Wincenty Dunikowski -Duniko
Moment Art \u2013 Wsp\u00f3lny druk oddechem\/Common printing breaths, 1976-80,
Transparent foto, \u00a9 ACWD Berlin, Krak\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

Generacja debiutuj\u0105ca na pocz\u0105tku lat 70. by\u0142a pierwsz\u0105 generacj\u0105, kt\u00f3ra musia\u0142a sprosta\u0107 tej nowej sytuacji.\u00a0 By\u0142a pierwsz\u0105 generacj\u0105, kt\u00f3ra potrafi\u0142a dostrzec sztuk\u0119 wsz\u0119dzie.\u00a0 \u201eMoim najlepszym obrazem jest dzie\u0144, moj\u0105 najlepsz\u0105 grafik\u0105 jest noc…\u201d pisa\u0142 Wincenty Dunikowski.\u00a0 \u201eSztuka realizuje si\u0119 w ka\u017cdym momencie rzeczywisto\u015bci, ka\u017cdy fakt, ka\u017cda sekunda jest dla cz\u0142owieka jedyna i niepowtarzalna.\u00a0 Dlatego zapisuj\u0119 wydarzenia zwyk\u0142e i trywialne, jak jedzenie, sen, kopulacja, odpoczynek, wypowiadanie itp.\u201d – pisa\u0142a Natalia LL w \u201eManife\u015bcie sztuki konsumpcyjnej\u201d (1974).<\/p>\n

Dla tych artyst\u00f3w sztuka konceptualna nie by\u0142a sztuk\u0105 niemo\u017cliw\u0105 (impossible art), jak dla generacji wcze\u015bniejszej, kt\u00f3ra ch\u0119tnie m\u00f3wi\u0142a o po-sztuce, lecz\u00a0 sztuk\u0105 mo\u017cliw\u0105, potencjaln\u0105 (Kunst der Moeglichkeit), w kt\u00f3rej praktycznie wszystko mog\u0142o sta\u0107 si\u0119 sztuk\u0105.\u00a0\u00a0 Jak w sztuce chwili (moment art) Dunikowskiego, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 i znika, jak rysunek na wodzie, jak koncert na telewizory, jak oddech artysty zatrzymany na szybie.\u00a0 Co zatrzyma\u0107, co przechowa\u0107, co o\u017cywi\u0107 tchnieniem artysty?\u00a0 Jak w permanentnej rejestracji Natalii LL, kt\u00f3ra zmienia si\u0119 stopniowo w pytanie o zapis, przedstawienie, o wizualne reprodukowanie rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

\"Jan
Jan Berdyszak, Ko\u0142a podw\u00f3jne, 1967-68<\/figcaption><\/figure>\n

Jak w pytaniach o pustk\u0119 i przezroczysto\u015b\u0107 Jana Berdyszaka, w pytaniach o stany po\u015brednie, sytuuj\u0105ce si\u0119 pomi\u0119dzy tym, co wiemy na pewno, a tym, co nam si\u0119 jedynie wydaje.\u00a0 Puste jest dla materii tym, czym potencjalne dla umys\u0142u \u2013 obszarem do wype\u0142nienia w\u0142asn\u0105 aktywno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Konceptualizm wyzwoli\u0142 nas z wielu przes\u0105dze\u0144 na temat sztuki, z wielu estetycznych pewnik\u00f3w, w tym tak\u017ce z tak oczywistego zdawa\u0142oby si\u0119 i niepodwa\u017calnego poj\u0119cia jak dzie\u0142o sztuki.\u00a0 Czym jest dzie\u0142o sztuki i jak si\u0119 ma do sztuk?\u00a0 To pytanie powraca dzisiaj ze zdwojon\u0105 by\u0107 mo\u017ce natarczywo\u015bci\u0105 i dlatego sztuka pocz\u0105tku lat 70. budzi takie zainteresowanie badaczy i artyst\u00f3w.<\/p>\n

Grzegorz Dziamski, listopad, 2004<\/em><\/strong><\/p>\n

(Grzegorz Dziamski<\/strong> jest profesorem Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu oraz Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Poznaniu. Zajmuje si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnymi teoriami sztuki. Autor wielu szkic\u00f3w i ksi\u0105\u017cek o wsp\u00f3\u0142czesnej sztuce).<\/p>\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 dzieki\u00a0dotacji Fundacji Otwarty Kod Kultury <\/a><\/p>\n

***********************************************<\/p>\n

http:\/\/moment-art.eu<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konceptualizm fascynuje kolejne generacje badaczy. \u015awiadcz\u0105 o tym wystawy: \u201eGlobal Conceptualism\u201d (Queens Museum, Nowy Jork 1999), \u201eRefleksja konceptualna w polskiej sztuce. Do\u015bwiadczenie dyskursu: 1965-1975\u201d (Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, Warszawa 1999), \u201eLive in Your Head: Concept and Experiment in Britain 1965-1975…<\/p>\n","protected":false},"author":78,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7220,1036,180,849,7209],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[100],"yoast_head":"\nSztuka mo\u017cliwa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Konceptualizm fascynuje kolejne generacje badaczy. \u015awiadcz\u0105 o tym wystawy: \u201eGlobal Conceptualism\u201d (Queens Museum, Nowy Jork 1999), ...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_29\/duniko_Hammering_76.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_29\/duniko_Hammering_76.jpg\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak\",\"name\":\"Sztuka mo\u017cliwa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2004-11-28T23:29:20+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-15T17:28:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f93f377ca1b6534468745449781e087c\"},\"description\":\"Konceptualizm fascynuje kolejne generacje badaczy. \u015awiadcz\u0105 o tym wystawy: \u201eGlobal Conceptualism\u201d (Queens Museum, Nowy Jork 1999), ...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Sztuka mo\u017cliwa\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f93f377ca1b6534468745449781e087c\",\"name\":\"Grzegorz Dziamski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/grzegorz-dziamski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sztuka mo\u017cliwa","description":"Konceptualizm fascynuje kolejne generacje badaczy. \u015awiadcz\u0105 o tym wystawy: \u201eGlobal Conceptualism\u201d (Queens Museum, Nowy Jork 1999), ...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_29\/duniko_Hammering_76.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2004_11_29\/duniko_Hammering_76.jpg"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak","name":"Sztuka mo\u017cliwa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#primaryimage"},"datePublished":"2004-11-28T23:29:20+00:00","dateModified":"2012-12-15T17:28:43+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f93f377ca1b6534468745449781e087c"},"description":"Konceptualizm fascynuje kolejne generacje badaczy. \u015awiadcz\u0105 o tym wystawy: \u201eGlobal Conceptualism\u201d (Queens Museum, Nowy Jork 1999), ...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2004\/konceptualizm-dunikowski-duniko-natalia-ll-jan-berdyszak#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Sztuka mo\u017cliwa"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f93f377ca1b6534468745449781e087c","name":"Grzegorz Dziamski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/grzegorz-dziamski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/78"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=30"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=30"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}