{"id":30075,"date":"2015-05-25T18:45:46","date_gmt":"2015-05-25T17:45:46","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=30075"},"modified":"2021-01-12T09:37:33","modified_gmt":"2021-01-12T08:37:33","slug":"kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze","title":{"rendered":"Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?"},"content":{"rendered":"<p>Z ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki, o kt\u00f3rej b\u0119dzie tu mowa, spogl\u0105da na czytelnika m\u0119ska twarz. To autoportret w autoportrecie. Model-autor utrwala na fotografii swoje lustrzane odbicie w momencie, kiedy trzyma w d\u0142oni zdj\u0119cie \u2013 zbli\u017cenie w\u0142asnej twarzy. Mowa o pracy Jorge Moldera zatytu\u0142owanej <em>Nox<\/em> (1999). Otwieramy ksi\u0105\u017ck\u0119 i czytamy: \u201eZawsze gdy chcemy ujrze\u0107 nasz\u0105 twarz \u2013 a istnieje dowolnie wiele jej uj\u0119\u0107 \u2013 dana jest nam ona wy\u0142\u0105cznie na obrazach, jednak nigdzie nie uchwycimy jej samej, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o ukazuj\u0105cej si\u0119 w niej osobie. Otwiera si\u0119 tu labirynt twarzy, w kt\u00f3rym istniej\u0105 jedynie maski\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. <a title=\"News.O.pl: Faces. Historia twarzy od epoki kamiennej do kultury masowej\" href=\"http:\/\/news.o.pl\/2015\/05\/08\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria\/\"><em>Faces.&nbsp;Historia twarzy<\/em> Hansa Beltinga<\/a> to niespieszna podr\u00f3\u017c przez ten labirynt, a tak\u017ce przez epoki, praktyki i media.<\/p>\n<figure id=\"attachment_30118\" aria-describedby=\"caption-attachment-30118\" style=\"width: 534px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-003\/\" rel=\"attachment wp-att-30118\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-30118\" title=\"Jorge Molder, fotografia z serii \u201eINOX\u201d, 1995; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-003.jpg\" alt=\"Jorge Molder, fotografia z serii \u201eINOX\u201d, 1995; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" width=\"534\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-003.jpg 534w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-003-80x80.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 534px) 100vw, 534px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-30118\" class=\"wp-caption-text\">Jorge Molder, fotografia z serii \u201eINOX\u201d, 1995; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Najnowsza, wydana w 2013 roku ksi\u0105\u017cka niemieckiego historyka sztuki nie jest wy\u0142\u0105cznie histori\u0105 szeroko poj\u0119tej reprezentacji ludzkiego oblicza, tym bardziej nie jest alternatywn\u0105 histori\u0105 portretu. Hans Belting ujmuje twarz jako kulturowy fenomen, badaj\u0105c to zagadnienie szeroko \u2013 tropi i buduje analogie pomi\u0119dzy obszarami kulturowymi, epokami oraz polami ludzkiej aktywno\u015bci.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-30075 gallery-columns-4 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Keith Cottingham, \u201eFictitious Portrait (Double)\u201d, fotografia, 1993; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-30120\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-30120'>\n\t\t\t\tKeith Cottingham, \u201eFictitious Portrait (Double)\u201d, fotografia, 1993; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Andy Warhol, \u201eMao\u201d, 1973; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-30119\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-30119'>\n\t\t\t\tAndy Warhol, \u201eMao\u201d, 1973; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jorge Molder, fotografia z serii \u201eINOX\u201d, 1995; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-30118\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-003-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-003.jpg 534w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-30118'>\n\t\t\t\tJorge Molder, fotografia z serii \u201eINOX\u201d, 1995; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maska kamienna z okolic Hebronu; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-30117\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-30117'>\n\t\t\t\tMaska kamienna z okolic Hebronu; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Nusra Latif Qureshi, \u201eDid You Come Here to Find History?\u201d, 2009; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-30116\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-30116'>\n\t\t\t\tNusra Latif Qureshi, \u201eDid You Come Here to Find History?\u201d, 2009; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-30082\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-30082'>\n\t\t\t\tHans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Belting (ur. 1935) da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 polskiemu czytelnikowi jako autor monumentalnej pozycji <em>Obraz i kult. Historia obrazu przed epok\u0105 sztuki <\/em>(wyd. 1990 [wyd. polskie 2010]), po\u015bwi\u0119conej malarstwu ikonowemu, a tak\u017ce nieco mniej pot\u0119\u017cnej, natomiast chyba jednak jeszcze bardziej inspiruj\u0105cej pozycji \u2013 <em>Antropologia obrazu<\/em>. <em>Szkice do nauki o obrazie<\/em> (wyd. 2001 [wyd. polskie 2007]), b\u0119d\u0105cej pok\u0142osiem interdyscyplinarnego projektu badawczego z udzia\u0142em m\u0142odych naukowc\u00f3w. Ta wyrazista dla antropologicznego nurtu historii sztuki posta\u0107 nie budzi jednak w Polsce szczeg\u00f3lnego zainteresowania; z jednej strony jego podej\u015bcie do obrazu \u2013 i historii obraz\u00f3w \u2013 mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 ju\u017c \u201eklasyczne\u201d, jako bliskie ikonologii Aby Warburga i Erwina Panofsky\u2019ego, z drugiej \u2013 autorska, mocna teza o \u201eko\u0144cu historii sztuki\u201d z lat 80. nie wzbudza ju\u017c emocji, dla jednych jest oczywista, dla innych niedorzeczna. Wi\u0119ksze zainteresowanie wzbudza inny historyk sztuki, tym razem \u015bredniego pokolenia, Francuz Georges Didi-Huberman, kt\u00f3ry \u2013 wierz\u0105c, \u017ce historia sztuki jako historia styl\u00f3w rzeczywi\u015bcie ju\u017c si\u0119 zdezaktualizowa\u0142a \u2013 szerokie, kulturowe spojrzenie na obraz \u0142\u0105czy z metodami psychoanalitycznymi. Belting natomiast eksponuje przede wszystkim kontekst historyczno-spo\u0142eczny, funkcj\u0119 obrazu, jego miejsce w rzeczywisto\u015bci cz\u0142owieka, innymi s\u0142owy pr\u00f3buje znale\u017a\u0107 odpowiedzie\u0107 na pytanie: co o cz\u0142owieku m\u00f3wi\u0105 jego (a wi\u0119c wytwarzane przez niego, ale te\u017c reprezentuj\u0105ce go) obrazy?<\/p>\n<figure id=\"attachment_30082\" aria-describedby=\"caption-attachment-30082\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015\/\" rel=\"attachment wp-att-30082\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-30082\" title=\"Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-540x790.jpg\" alt=\"Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"790\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-540x790.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-120x176.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-90x132.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-320x468.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-560x820.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015-576x843.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015.jpg 649w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-30082\" class=\"wp-caption-text\">Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Nie inaczej jest w <em>Historii twarzy<\/em> \u2013 ksi\u0105\u017cka ta, id\u0105c za przekazem zawartym we wspomnianej ok\u0142adkowej fotografii, jest w gruncie rzeczy poszukiwaniem \u201eprawdy\u201d twarzy, kt\u00f3rej nie jeste\u015bmy w stanie uchwyci\u0107, zw\u0142aszcza w obrazie, cho\u0107 jednocze\u015bnie ods\u0142ania si\u0119 ona w\u0142a\u015bnie w obrazie. W ksi\u0105\u017cce Beltinga mamy zatem do czynienia z pr\u00f3b\u0105 opisania jednego z fundamentalnych ludzkich d\u0105\u017ce\u0144 \u2013 potrzeby pochwycenia nagiego \u201eja\u201d, dotkni\u0119cia prawdy o sobie samych. D\u0105\u017cenie to autor rozpatruje na r\u00f3\u017cnych, wzajemnie si\u0119 przenikaj\u0105cych p\u0142aszczyznach, zasadniczo jednak m\u00f3wi o trzech: kulcie, sztuce i wsp\u00f3\u0142czesnej sferze medialnej, a w ten spos\u00f3b proponuje czytelnikowi tak\u017ce podr\u00f3\u017c przez epoki, od Antyku przez nowo\u017cytno\u015b\u0107 po wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107. Na tym gruncie rodz\u0105 si\u0119 kluczowe kwestie, przede wszystkim rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy twarz\u0105 a mask\u0105 \u2013 a tak\u017ce mask\u0105 jako ekwiwalentem twarzy, jej reprezentacj\u0105, \u201ewzmocnieniem\u201d, w\u0142a\u015bciwym dla rozumienia obrazu w kulcie a mask\u0105 jako imitacj\u0105 twarzy, fa\u0142szerstwem, zas\u0142oni\u0119ciem.<\/p>\n<p>Zagadnienie twarzy \u2013 i badanie dziej\u00f3w jej funkcjonowania jako obrazu (oraz motywu w obrazie) na przestrzeni epok \u2013 to tylko jedna p\u0142aszczyzna refleksji. Jest jeszcze drugie dno, czyli pytanie o obraz, jego powstawanie i badanie. Tak jak poprzez obraz nie spos\u00f3b dotrze\u0107 do twarzy jako takiej, a jednocze\u015bnie tylko w obrazie mo\u017ce si\u0119 ona ujawni\u0107 (niczym w przeb\u0142ysku), sens wytwarzania i funkcjonowania obraz\u00f3w nie daje si\u0119 uj\u0105\u0107 bezpo\u015brednio, w prostych stwierdzeniach \u2013 mo\u017cliwe jest tylko na\u015bwietlanie rozmaitych strategii, funkcji i artefakt\u00f3w. Wiedza staje si\u0119 dost\u0119pna gdzie\u015b na przeci\u0119ciu w\u0105tk\u00f3w, jednak ju\u017c za chwil\u0119, pod wp\u0142ywem innych informacji i interpretacji, traci ona znamiona pewnej. Belting przywo\u0142uje wi\u0119c realizacje, teksty kultury, wyja\u015bnia, podsumowuje, otwiera refleksje (cho\u0107 czasem podsuwa te\u017c gotowe wnioski). Wy\u0142ania si\u0119 coraz bardziej sp\u00f3jna ca\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra pozostaje dynamiczna. Tworzenie obraz\u00f3w jest zatem przez Beltinga rozumiane jako praktyka kulturowa, kt\u00f3ra niezale\u017cnie od epoki wykazuje wsp\u00f3lne determinanty; to czy wyra\u017aniej wybrzmi ten, czy inny ton zale\u017cy jednak od medium, okre\u015blonej funkcji i historii konkretnego obrazu. W <em>Historii twarzy<\/em> wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce historia sztuki (a raczej szerzej, historia obrazu) uprawiana przez Beltinga to w\u0142a\u015bnie historia medi\u00f3w \u2013 wskazanie, w jaki spos\u00f3b warunki komunikacji wp\u0142ywaj\u0105 na praktyk\u0119 tworzenia obraz\u00f3w.<\/p>\n<figure id=\"attachment_30116\" aria-describedby=\"caption-attachment-30116\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-001\/\" rel=\"attachment wp-att-30116\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-30116\" title=\"Nusra Latif Qureshi, \u201eDid You Come Here to Find History?\u201d, 2009; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-001-540x270.jpg\" alt=\"Nusra Latif Qureshi, \u201eDid You Come Here to Find History?\u201d, 2009; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"270\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-001-540x270.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-001.jpg 544w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-30116\" class=\"wp-caption-text\">Nusra Latif Qureshi, \u201eDid You Come Here to Find History?\u201d, 2009; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Belting prowokuje te\u017c do zadawania pytania o to, jakie jest miejsce naszej epoki w tym dynamicznym procesie kulturotw\u00f3rczym. I nienachalnie podsuwa odpowiedzi. Przyk\u0142ad? W zako\u0144czeniu swojej ksi\u0105\u017cki przywo\u0142uje wystawiony w moskiewskiej Galerii Trietiakowskiej ikonostas, z\u0142o\u017cony z \u201eikon cyfrowych nadnaturalnej wielko\u015bci\u201d, kt\u00f3ry mia\u0142 wywo\u0142a\u0107 wra\u017cenie obecno\u015bci \u2013 obcowania ze \u015bwiatem nadprzyrodzonym. Kultowe praktyki zwi\u0105zane z obrazami i utrwalonymi w nich twarzami, pomimo zmiany medi\u00f3w, obecne s\u0105 wi\u0119c tak\u017ce w epoce cyfrowej, odradzaj\u0105 si\u0119 w \u201ecyberutopiach\u201d; obrazy nie maj\u0105 ju\u017c \u201ecia\u0142\u201d, ale unosz\u0105 si\u0119 w niezdefiniowanej przestrzeni wci\u0105\u017c doskonalszych no\u015bnik\u00f3w. Belting pisze: \u201eW \u015bwiecie cyfrowym dawne archetypy powracaj\u0105 w artefaktach, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 w tym samym interwale mi\u0119dzy marzeniem a dowodem. Gdy widzimy \u00abprawdziwy obraz\u00bb, nigdy nie widzimy prawdziwej twarzy, lecz jej reprezentacj\u0119 albo \u2013 inaczej m\u00f3wi\u0105c \u2013 mask\u0119\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p align=\"center\">*<\/p>\n<p><em>Historia twarzy<\/em> to rozprawa o trzycz\u0119\u015bciowej strukturze. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona jest zdefiniowaniu twarzy jako zjawiska kulturowego i jako wizerunku, wprowadzone zostaje wspomniane rozr\u00f3\u017cnienie na twarz i mask\u0119. Belting okre\u015bla funkcj\u0119 maski w kulcie, przede wszystkim kulcie zmar\u0142ych, nast\u0119pnie w teatrze greckim i rzymskim, wskazuj\u0105c na istotn\u0105 zmian\u0119 rozumienia tego poj\u0119cia; podczas gdy w Grecji twarz i mask\u0119 uto\u017csamiano, a zatem maska nie tyle zas\u0142ania\u0142a twarz aktora, co s\u0142u\u017cy\u0142a ukazaniu twarzy stwarzanej postaci, w Rzymie maska zacz\u0119\u0142a oznacza\u0107 rol\u0119, tak\u017ce w wymiarze spo\u0142ecznym \u2013 takie rozumienie maski przeniesione zosta\u0142o w nowo\u017cytno\u015b\u0107 (stanowi\u0105c fundament nowo\u017cytnego portretu rozumianego jako maska w\u0142a\u015bnie), gdzie ponadto zacz\u0119\u0142a ona sygnalizowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c sytuacj\u0119 ucieczki od r\u00f3l spo\u0142ecznych, tak jak chocia\u017cby w s\u0142ynnym weneckim karnawale.<\/p>\n<p>Druga cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki to czytana na nowo historia portretu \u2013 nie we w\u0142a\u015bciwy dla tradycyjnej historii sztuki spos\u00f3b, przez nazwiska i dzie\u0142a, ale poprzez stosowane przez artyst\u00f3w nowatorskie rozwi\u0105zania, prze\u0142omowe kroki, utrwalaj\u0105ce b\u0105d\u017a prze\u0142amuj\u0105ce \u201eportret jako mask\u0119\u201d; pojawia si\u0119 tutaj zatem i Jan van Eyck, i D\u00fcrer, i Rembrandt, bez kt\u00f3rych trudno wyobrazi\u0107 sobie histori\u0119 portretu. Belting opisuje stopniowy \u201ezwrot ku facjalno\u015bci\u201d, ku mimice i uwzgl\u0119dnieniu aktu mowy i spojrzenia, b\u0119d\u0105cy w istocie \u201erewolt\u0105\u201d przeciwko \u201eportretowi jako masce\u201d, pr\u00f3b\u0105 przekroczenia sztuczno\u015bci wizerunku ku obecno\u015bci&nbsp;(jak w ikonie)&nbsp;\u2013 tym samym pokazuje, jak interwa\u0142 mi\u0119dzy ikon\u0105 a portretem kurczy si\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_30119\" aria-describedby=\"caption-attachment-30119\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\/hans-belting-historia-twarzy-004\/\" rel=\"attachment wp-att-30119\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-30119\" title=\"Andy Warhol, \u201eMao\u201d, 1973; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-004-540x697.jpg\" alt=\"Andy Warhol, \u201eMao\u201d, 1973; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)\" width=\"540\" height=\"697\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-004-540x697.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-historia-twarzy-004.jpg 556w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-30119\" class=\"wp-caption-text\">Andy Warhol, \u201eMao\u201d, 1973; Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ilustracja (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W trzeciej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki Belting zajmuje si\u0119 XIX i XX-wiecznymi mediami: fotografi\u0105, filmem i wideo, a wi\u0119c \u201eprodukcj\u0105 twarzy\u201d. Pokazuje \u017ar\u00f3d\u0142a i konsekwencje multiplikacji i wszechobecno\u015bci twarzy-masek, zaniku indywidualno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 na powr\u00f3t pragnie przywr\u00f3ci\u0107 sztuka; autor tropi twarze w prasie ilustrowanej (\u201eLife\u201d), filmie (Eisenstein i jego technika monta\u017cu filmowego) czy sztuce wideo, wskazuje na wsp\u00f3\u0142czesne obiekty kultu (Marylin Monroe, Mao Tse-tung) i ich artystyczne reinterpretacje (Warhol).<\/p>\n<p>Wyw\u00f3d Beltinga przekonuje i wci\u0105ga, pozwalaj\u0105c znale\u017a\u0107 sw\u00f3j ulubiony, szczeg\u00f3lnie bliski moment narracji (moim jest na przyk\u0142ad kapitalna analiza autoportret\u00f3w D\u00fcrera), mimo to obszerna publikacja pozostawia wra\u017cenie pewnego niedosytu, a mo\u017ce wydaje si\u0119 nawet nieco powierzchowna. Chocia\u017c we wst\u0119pie Belting pisze, \u017ce ksi\u0105\u017cka nie pretenduje do miana uj\u0119cia ca\u0142o\u015bciowego, ale raczej traktuje problem wariantowo (geograficznie ogranicza si\u0119 te\u017c do Europy, tylko nieznacznie wychodz\u0105c poza ten obszar kulturowy), niekt\u00f3re analizy wydaj\u0105 si\u0119 nadmiernie skr\u00f3towe, jak gdyby g\u0142\u00f3wny cel \u2013 pokazanie mi\u0119dzyepokowych powrot\u00f3w twarzy i maski, d\u0142ugiego \u017cycia obraz\u00f3w oraz medi\u00f3w, kt\u00f3re te obrazy \u201euciele\u015bniaj\u0105\u201d \u2013 przes\u0142oni\u0142 nieco konieczno\u015b\u0107 bada\u0144 \u201eod podstaw\u201d, s\u0142u\u017c\u0105cych podparciu zasadniczej tezy. Nie jest to zreszt\u0105 w \u017cadnej mierze zarzut dyskwalifikuj\u0105cy, rodzi si\u0119 raczej z ch\u0119ci bardziej wnikliwego przyjrzenia si\u0119 przypadkom, kt\u00f3re, dla autora niew\u0105tpliwie przejrzyste, dla czytelnika niekoniecznie s\u0105 oczywiste. By\u0107 mo\u017ce zreszt\u0105 tego zarzutu w og\u00f3le nie nale\u017ca\u0142oby formu\u0142owa\u0107, gdyby publikacja mia\u0142a nieco bardziej literack\u0105, eseistyczn\u0105 form\u0119, tymczasem mamy do czynienia raczej z rozpraw\u0105 naukow\u0105,&nbsp;cho\u0107 napisan\u0105 nieco l\u017cejszym j\u0119zykiem i z wyra\u017an\u0105 intencj\u0105 dotarcia do szerokiego kr\u0119gu odbiorc\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce te\u017c tekst straci\u0142 nieco na lekko\u015bci w t\u0142umaczeniu? Niezale\u017cnie od tego, <em>Historia twarzy<\/em> mo\u017ce zainteresowa\u0107 szerokie spektrum odbiorc\u00f3w \u2013 dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w historii sztuki jest tutaj propozycja przyjrzenia si\u0119 dziejom z nieco innej perspektywy, a na amator\u00f3w czeka kilka ciekawych interpretacji dzie\u0142, kt\u00f3re mog\u0105 zach\u0119ci\u0107 do dalszych lektur i w\u0142asnych poszukiwa\u0144. Belting ho\u0142duje dialogowi, szanuje czytelnika, chce rozwa\u017ca\u0107 razem z nim i zach\u0119ca do podr\u00f3\u017cy przez labirynt twarzy (oraz obraz\u00f3w). Fakt ten sprawia, \u017ce <em>Historia twarzy<\/em> powinna zach\u0119ci\u0107 nie tylko specjalist\u00f3w czy g\u0142odnych wiedzy adept\u00f3w humanistyki.<\/p>\n<p>Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria trzeba pochwali\u0107 za doskona\u0142e opracowanie graficzne publikacji, co w przypadku gda\u0144skiej oficyny jest ju\u017c regu\u0142\u0105.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Hans Belting, <em>Faces. Historia twarzy<\/em>, t\u0142um. Tadeusz Zatorski, Gda\u0144sk 2015, s. 208.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 303.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najnowsza, wydana w 2013 roku ksi\u0105\u017cka niemieckiego historyka sztuki nie jest wy\u0142\u0105cznie histori\u0105 szeroko poj\u0119tej reprezentacji ludzkiego oblicza, tym bardziej nie jest alternatywn\u0105 histori\u0105 portretu. Hans Belting ujmuje twarz jako kulturowy fenomen, badaj\u0105c to zagadnienie szeroko \u2013 tropi i buduje analogie pomi\u0119dzy obszarami kulturowymi, epokami oraz polami ludzkiej aktywno\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":164,"featured_media":30082,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1294,3747,1123,849,1534],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14162],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"O ksi\u0105\u017cce &quot;Faces. Historia twarzy&quot;, kt\u00f3rej autorem jest Hans Belting, pisze Kamila Le\u015bniak.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015.jpg\",\"width\":649,\"height\":950,\"caption\":\"Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\",\"name\":\"Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-05-25T17:45:46+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T08:37:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/730c2e0a40a38161707a3bf207fd578e\"},\"description\":\"O ksi\u0105\u017cce \\\"Faces. Historia twarzy\\\", kt\u00f3rej autorem jest Hans Belting, pisze Kamila Le\u015bniak.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/730c2e0a40a38161707a3bf207fd578e\",\"name\":\"Kamila Dworniczak-Le\u015bniak\",\"description\":\"KAMILA DWORNICZAK-LE\u015aNIAK (1985) \u2013 historyk sztuki ze specjalizacj\u0105 muzealnicz\u0105, doktor nauk humanistycznych, autorka tekst\u00f3w krytycznych i redaktorka. Zajmuje si\u0119 histori\u0105 fotografii i krytyki artystycznej w Polsce, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnymi obszarami polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. W latach 2009\u20132014 doktorantka w Katedrze Historii Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej KUL. Laureatka Nagrody im. ks. prof. Szcz\u0119snego Dettloffa za rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 recepcji wystawy The Family of Man w Polsce (2014). Publikowa\u0142a m.in. w Magazynie O.pl, \u201eDwutygodniku\u201d, \u201eArteonie\u201d, w latach 2010\u20132012 szefowa oddzia\u0142u lubelskiego Internetowego Magazynu \u201eTeatralia\u201d. Od 2013 do 2017 roku redaktor naczelna O.pl.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/kamila-lesniak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?","description":"O ksi\u0105\u017cce \"Faces. Historia twarzy\", kt\u00f3rej autorem jest Hans Belting, pisze Kamila Le\u015bniak.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/hans-belting-faces-historia-twarzy-slowo-obraz-terytoria-2015.jpg","width":649,"height":950,"caption":"Hans Belting, \u201eFaces. Historia twarzy\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Wydawnictwa)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze","name":"Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#primaryimage"},"datePublished":"2015-05-25T17:45:46+00:00","dateModified":"2021-01-12T08:37:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/730c2e0a40a38161707a3bf207fd578e"},"description":"O ksi\u0105\u017cce \"Faces. Historia twarzy\", kt\u00f3rej autorem jest Hans Belting, pisze Kamila Le\u015bniak.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/kamila-lesniak-co-mowia-o-nas-nasze-twarze#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Co m\u00f3wi\u0105 o nas nasze twarze?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/730c2e0a40a38161707a3bf207fd578e","name":"Kamila Dworniczak-Le\u015bniak","description":"KAMILA DWORNICZAK-LE\u015aNIAK (1985) \u2013 historyk sztuki ze specjalizacj\u0105 muzealnicz\u0105, doktor nauk humanistycznych, autorka tekst\u00f3w krytycznych i redaktorka. Zajmuje si\u0119 histori\u0105 fotografii i krytyki artystycznej w Polsce, a tak\u017ce r\u00f3\u017cnymi obszarami polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. W latach 2009\u20132014 doktorantka w Katedrze Historii Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej KUL. Laureatka Nagrody im. ks. prof. Szcz\u0119snego Dettloffa za rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 recepcji wystawy The Family of Man w Polsce (2014). Publikowa\u0142a m.in. w Magazynie O.pl, \u201eDwutygodniku\u201d, \u201eArteonie\u201d, w latach 2010\u20132012 szefowa oddzia\u0142u lubelskiego Internetowego Magazynu \u201eTeatralia\u201d. Od 2013 do 2017 roku redaktor naczelna O.pl.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/kamila-lesniak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30075"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/164"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30075"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49104,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30075\/revisions\/49104"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30075"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=30075"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=30075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}