{"id":30831,"date":"2015-07-07T11:45:27","date_gmt":"2015-07-07T10:45:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=30831"},"modified":"2021-01-12T09:39:12","modified_gmt":"2021-01-12T08:39:12","slug":"miroslaw-ratajczak-kto-uczesze-tego-konia-odra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/miroslaw-ratajczak-kto-uczesze-tego-konia-odra","title":{"rendered":"Kto uczesze tego konia?"},"content":{"rendered":"

Nie wiem, czy jeste\u015bmy ju\u017c gotowi na przyj\u0119cie tego, co robi Krzysztof Wa\u0142aszek; tego, wok\u00f3\u0142 czego kr\u0105\u017c\u0105 jego my\u015bli, i tego, co pr\u00f3buje nam jako pewn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wyt\u0142umaczy\u0107, przybli\u017cy\u0107 \u2013 w wywiadach, w filmach, na spotkaniach z widzami przy okazji swoich wystaw. Wa\u0142aszek pos\u0142uguje si\u0119 s\u0142owami na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w, ale teoretycznego zaci\u0119cia nie ma, woli raczej demonstrowa\u0107 co\u015b na przyk\u0142adach i pointowa\u0107 to kr\u00f3tk\u0105 wypowiedzi\u0105. \u0141apiemy sens, ale gdy przechodzi do nast\u0119pnej \u201eprezentacji\u201d, ju\u017c nam on umyka. Kiedy ogl\u0105damy jego prace na wystawie, mamy wra\u017cenie, \u017ce wr\u0119cz \u201epotykamy si\u0119\u201d o nie mentalnie. Co\u015b znajomego, banalnego, zamienia si\u0119 w absurd, ale nadal trwa w swojej materialno\u015bci i banalno\u015bci. W swoich pracach Wa\u0142aszek stosuje cytaty: zas\u0142yszane w\u015br\u00f3d \u201eprostego ludu\u201d m\u0105dro\u015bci (dowcipne powiedzonka, okoliczno\u015bciowe formu\u0142ki pointuj\u0105ce jakie\u015b zdarzenia czy sytuacje, quasi <\/em>przys\u0142owia), ale te\u017c fragmenty reklamowych ulotek, deklaracji wyborczych polityk\u00f3w, propagandowe i religijne has\u0142a itp. Cytuje \u201ena\u201d swoich pracach, na obrazach i rze\u017abach (czasem nawet na ubiorach), czyli przede wszystkim MALUJE s\u0142owa. Obrazy s\u0105 profesjonalnie wykonanymi blejtramami, rze\u017aby to przewa\u017cnie wyroby ceramiczne. Estetyka tych \u201episanych\u201d obraz\u00f3w nie odbiega na oko od tandetnych, amatorskich \u201eszyld\u00f3w\u201d i handlowych og\u0142osze\u0144, kt\u00f3rych dzisiaj ju\u017c nie widujemy tak cz\u0119sto w wi\u0119kszych miastach, ale kt\u00f3re w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, gdy rodzi\u0142 si\u0119 nasz rodzimy kapitalizm, by\u0142y niemal wsz\u0119dzie. Ten tandeciarski styl wcale nie jest \u0142atwo wykszta\u0142conemu arty\u015bcie wiarygodnie podrobi\u0107. Wa\u0142aszkowi wychodzi to doskonale. Autentyczno\u015bci tym pracom przydaj\u0105 cz\u0119sto przedmioty \u201ez \u017cycia wzi\u0119te\u201d, byle jakie \u2013 od starych urz\u0105dze\u0144 gospodarstwa domowego, zdezelowanych cz\u0119\u015bci wyposa\u017cenia mieszka\u0144, po wyrzucone na \u015bmietnik plastikowe zabawki itp. Bywa \u017ce Krzysztof Wa\u0142aszek wykonuje przedmioty ceramiczne, kt\u00f3re cho\u0107 wymagaj\u0105 profesjonalnego podej\u015bcia, nie odbiegaj\u0105 jednak poziomem od wyrob\u00f3w amatorskich, s\u0105 cz\u0119sto tak samo nieporadne, niekszta\u0142tne, pozbawione wdzi\u0119ku i proporcji. Ale maj\u0105 to co\u015b, czego w amatorskiej \u201etw\u00f3rczo\u015bci\u201d nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107, a mianowicie zdradzaj\u0105 wyra\u017anie pretensj\u0119 do bycia przedmiotami dekoracyjnymi.<\/p>\n

\"Krzysztof<\/a>
Krzysztof Wa\u0142aszek \u201ePami\u0119tnik\u201d, 2008 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe BWA Wroc\u0142aw)<\/figcaption><\/figure>\n

Wa\u0142aszek balansuje na granicy kiczu \u2013 materialnego i mentalnego, zasysa materi\u0119 swojej sztuki z obszar\u00f3w kultury peryferyjnej: czasem ludowej, czasem popkulturowej (ale tej najni\u017cszej, ju\u017c przefiltrowanej na bazarach i jarmarkach, ze wsi i przedmie\u015b\u0107), czasem si\u0119ga po warto\u015bci cenione w r\u00f3\u017cnych subkulturach miejskich. Nie jest to jednak camp ani dekonstrukcja, ani postmodernizm, nie jest to zafiksowanie si\u0119 obsesyjne na jakiej\u015b \u201esztuce biednej\u201d. To jest, jak s\u0105dz\u0119, raczej pewien rodzaj re-konstrukcji, kt\u00f3ry ma s\u0142u\u017cy\u0107 wyrobieniu u widza wi\u0119kszego i bardziej zgodnego z prawd\u0105  poczucia rzeczywisto\u015bci. Bo Krzysztof Wa\u0142aszek ma chyba przemo\u017cne poczucie, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u017cyjemy w nierzeczywisto\u015bci, stracili\u015bmy wyczucie realizmu, czy wr\u0119cz prawdy, m\u00f3wi\u0105c patetycznie (jak on sam by raczej nie powiedzia\u0142). Poczucie nierzeczywisto\u015bci dotyka go nie tylko wskutek obserwowania \u017cycia spo\u0142ecznego w Polsce ostatnich dekad, czyli czasu transformacji ustrojowej, ale tak\u017ce z racji \u017cycia osobistego, w tym przede wszystkim zakresie, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 z jego zawodem \u2013 szkolonego artysty. Wa\u0142aszek, jak mniemam, \u017cywi przekonanie, i\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzeczy zwi\u0105zanych ze sztuk\u0105, z procesem tw\u00f3rczym, z \u017cyciem artystycznym jest u nas zmistyfikowana, mierzona na wyrost, i nie ma pokrycia w realiach. Pocz\u0105wszy od \u201em\u0105k\u201d tw\u00f3rczych kreatywnej jednostki, przez spo\u0142eczn\u0105 recepcj\u0119 sztuki, po najzwyczajniejsze w \u015bwiecie materialne zaplecze artysty, umo\u017cliwiaj\u0105ce mu wykonywanie zawodu. W jego tw\u00f3rczo\u015bci obie te sfery \u2013 spo\u0142eczna i jednostkowa, osobista \u2013  silnie si\u0119 zaz\u0119biaj\u0105: gdy jedna pojawia si\u0119 na pierwszym planie, druga s\u0142u\u017cy za t\u0142o, kontekst dopowiadaj\u0105cy intencj\u0119 tw\u00f3rcy.<\/p>\n