{"id":31039,"date":"2015-07-17T18:00:56","date_gmt":"2015-07-17T17:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=31039"},"modified":"2015-07-17T10:05:44","modified_gmt":"2015-07-17T09:05:44","slug":"adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum","title":{"rendered":"ESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji"},"content":{"rendered":"

Roland Zarzycki: Panie profesorze, czym jest ostentacja polityczna?<\/strong><\/strong><\/p>\n

Adam Chmielewski:<\/strong> Uwa\u017cam, \u017ce jest to jeden z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w polskiej polityki lokalnej. Zarazem jednak jest to przymiot ka\u017cdej demokracji. Demokracja jest przestrzeni\u0105, do kt\u00f3rej ludzie wkraczaj\u0105 po to, aby wsp\u00f3\u0142decydowa\u0107 o wyborze os\u00f3b do sprawowania w\u0142adzy. Zadaniem os\u00f3b wy\u0142onionych w ten spos\u00f3b jest sprawowanie w\u0142adzy przez diagnozowanie problem\u00f3w, ich rozwi\u0105zywanie, a ze swoich dzia\u0142a\u0144 maj\u0105 by\u0107 rozliczane w demokratyczny spos\u00f3b. Jednak sam proces wy\u0142aniania kandydat\u00f3w w demokracji medialnej nak\u0142ania owych kandydat\u00f3w do skupiania si\u0119 na autoprezentacji, kt\u00f3ra wzbudzi wyborcz\u0105 aprobat\u0119, tj. pozyska im wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 g\u0142os\u00f3w. To za\u015b z biegiem czasu prowadzi do sytuacji, w kt\u00f3rej ludzie przywi\u0105zuj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 wag\u0119 do autoprezentacji wizerunkowej ani\u017celi do kompetencji w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w i w s\u0142uchaniu g\u0142osu demokratycznego. Widzimy wi\u0119c burmistrz\u00f3w wy\u0142onionych w wyborach demokratycznych \u2013 bo tego wymaga ustawa \u2013 kt\u00f3rzy w zabieganiu o przysz\u0142e wybory koncentruj\u0105 si\u0119 w czasie swojej kadencji sprawowania w\u0142adzy na realizacji projekt\u00f3w, kt\u00f3re przysporz\u0105 im zwolennik\u00f3w w perspektywie wybor\u00f3w kolejnych, nawet je\u015bli nie jest to zgodne z interesem samej spo\u0142eczno\u015bci lokalnej, ale przyniesie im poklask. Z kolei ludzie przyzwyczajani do tego rodzaju kie\u0142basy wyborczej zaczynaj\u0105 si\u0119 jej domaga\u0107, nawet je\u015bli nie jest to w ich interesie. W konsekwencji na plan dalszy spychany jest g\u0142os fachowc\u00f3w, kt\u00f3ry nie przebija si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci publicznej a\u017c do momentu kryzysu, gdy okazuje si\u0119, \u017ce na przyk\u0142ad gmina zad\u0142u\u017cona jest powy\u017cej uszu, jak to bywa w wielu przypadkach, w kt\u00f3rych burmistrz skoncentrowa\u0142 si\u0119 na budowie spektakularnych \u201eaquapark\u00f3w\u201d zamiast wa\u017cnych, a by\u0107 mo\u017ce wa\u017cniejszych, jednak nie do\u015b\u0107 spektakularnych poboczy drogowych. Innymi s\u0142owy, kandydaci na burmistrz\u00f3w s\u0105 na mocy obecnego systemu demokracji lokalnej w Polsce zaprz\u0119\u017ceni do wyborczego wy\u015bcigu szczur\u00f3w, w kt\u00f3rym walcz\u0105 o uznanie, a kiedy ju\u017c zdob\u0119d\u0105 w\u0142adz\u0119, staj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi podmiotami zmuszaj\u0105cymi kierowane przez siebie miasta i ich mieszka\u0144c\u00f3w do takiego samego wy\u015bcigu. Wszystko to odbywa si\u0119 naturalnie na koszt mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

\"Wroc\u0142aw,<\/a>
Wroc\u0142aw, Most Tumski, fot. Pawe\u0142 Szewczyk, Program MOSTY \u2013 scena performatywna, pierwsza ods\u0142ona programu Europejskiej Stolicy Kultury WRO 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe ESK Wroc\u0142aw)<\/figcaption><\/figure>\n

W pewnym sensie obserwowa\u0107 mo\u017cemy tu wi\u0119c mechanizm komodyfikacji samej demokracji lokalnej. Czy wi\u0119c tak\u017ce w tych kategoriach rozpatrywa\u0107 mo\u017cna nasz\u0105 Europejsk\u0105 Stolic\u0119 Kultury? Na ile jest ona spektakularnym narz\u0119dziem ostentacji lokalnej w\u0142adzy, a na ile autentycznym projektem kulturalno-spo\u0142ecznym?<\/strong><\/p>\n

W tym sensie jest to moim zdaniem w\u0142a\u015bnie dobry przyk\u0142ad d\u0105\u017cenia lokalnej w\u0142adzy politycznej do ostentacji. Je\u017celi tak spojrze\u0107 na t\u0119 kwesti\u0119, to trzeba powiedzie\u0107, i\u017c projekt ESK jest po prostu \u017ale urodzony. Miasto waha\u0142o si\u0119, czy do konkursu w og\u00f3le przyst\u0105pi\u0107, obawiaj\u0105c si\u0119 po\u015bmiewiska, jakim mog\u0142o si\u0119 sta\u0107 skutkiem pora\u017cki, pora\u017cka za\u015b by\u0142a bardzo mo\u017cliwa. W\u0142adza, kt\u00f3rej celem jest nade wszystko d\u0105\u017cenie do dalszego trwania, jak ognia boi si\u0119 pora\u017cki. Przypomn\u0119, \u017ce Wroc\u0142aw ju\u017c kilka takich spektakularnych pora\u017cek mia\u0142 za sob\u0105. S\u0105dz\u0119, \u017ce zadanie napisania aplikacji ostatecznie powierzono mnie, poniewa\u017c moja kandydatura by\u0142a bardzo dogodna dla w\u0142adz miasta. W przypadku pora\u017cki wstydem okry\u0142by si\u0119 kto\u015b spoza kr\u0119gu elit zwi\u0105zanych z magistratem. Dzi\u015b rozumiem, \u017ce w\u0142adze miasta do tego konkursu przyst\u0105pi\u0107 bardzo chcia\u0142y, jednocze\u015bnie jednak nie mia\u0142y wiary, \u017ce b\u0119d\u0105 w stanie przedstawi\u0107 aplikacj\u0119, kt\u00f3ra przyniesie sukces. L\u0119k przed wyrz\u0105dzeniem sobie szk\u00f3d wizerunkowych \u2013 a wizerunek jest przecie\u017c dla w\u0142adz Wroc\u0142awia najwa\u017cniejszy \u2013 od pocz\u0105tku by\u0142 wi\u0119c g\u0142\u00f3wnym hamulcem, z powodu kt\u00f3rego miasto przyst\u0105pi\u0142o do tworzenia swojej kandydatury w tym konkursie jako jedno z ostatnich w Polsce.<\/p>\n

Jak pan wie, po obj\u0119ciu stanowiska dyrektora instytucji odpowiedzialnej za stworzenie kandydatury Wroc\u0142awia do ESK nie mia\u0142em szczeg\u00f3lnej ochoty wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z urz\u0119dnikami miejskimi; ich zale\u017cno\u015b\u0107 od najwy\u017cszej w\u0142adzy lokalnej sprawia\u0142a, \u017ce l\u0119kali si\u0119 uczyni\u0107 cokolwiek, co narazi\u0142oby ich pozycj\u0119. Z powodu parali\u017cuj\u0105cego l\u0119ku przez tym ryzykiem w sprawach naprawd\u0119 wa\u017cnych nie byli wi\u0119c zbytnio pomocni; dlatego do wsp\u00f3\u0142pracy zaprosi\u0142em pana i inne osoby spoza urz\u0119du. Doskonale pan te\u017c wie, \u017ce aplikacja pisana by\u0142a w\u0142a\u015bnie przez nas w sporej mierze wbrew rozmaitym oczekiwaniom i \u017c\u0105daniom niekt\u00f3rych urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli nam narzuci\u0107 rozmaite idee, a zarazem do naszej pracy odnosili si\u0119 w spos\u00f3b skrajnie krytyczny. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to tak\u017ce z tym, \u017ce stwarzano nam celowo przeszkody, aby\u015bmy tego procesu nie mogli uko\u0144czy\u0107 w takim kszta\u0142cie, jaki uwa\u017cali\u015bmy za s\u0142uszny. Podobnie nie mogli\u015bmy te\u017c realizowa\u0107 wymy\u015blonych przez nas projekt\u00f3w \u2013 ca\u0142y czas sz\u0142o o pe\u0142n\u0105 kontrol\u0119 magistratu nad sytuacj\u0105 i nad ewentualnymi konsekwencjami.<\/p>\n

Czy takiemu miastu jest potrzebna ESK? My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cda w\u0142adza w ka\u017cdym mie\u015bcie chcia\u0142aby mie\u0107 taki tytu\u0142, bo to du\u017cy presti\u017c. A czy to si\u0119 przeobrazi w sukces w sensie pobudzenia \u017cycia kulturalnego…? Obawiam si\u0119, \u017ce nie, poniewa\u017c po tych z\u0142ych narodzinach niew\u0105tpliwy sukces tego projektu zosta\u0142 przechwycony przez w\u0142adze miejskie i przekszta\u0142cony w\u0142a\u015bnie w nic innego, jak tylko kolejne \u0107wiczenie w ostentacji.<\/p>\n

Bardzo dobrze pami\u0119tam jeden z pierwszych dni pracy nad aplikacj\u0105, kiedy zwo\u0142a\u0142 pan spotkanie i \u2013 w atmosferze niepewno\u015bci, wszyscy bowiem byli\u015bmy w tej sytuacji zupe\u0142nie nowi \u2013 stanowczo powiedzia\u0142: \u201eBierzmy si\u0119 wi\u0119c do roboty i po prostu to wygrajmy\u201d. Wiele os\u00f3b spojrza\u0142o wtedy po sobie z pow\u0105tpiewaniem, ale dla mnie s\u0142owa te sta\u0142y si\u0119 autentycznym \u017ar\u00f3d\u0142em motywacji. Z perspektywy dnia dzisiejszego wypada jednak zapyta\u0107, czy wygrali\u015bmy rzeczywi\u015bcie? Czy wygra\u0142 na tym Wroc\u0142aw?<\/strong><\/p>\n

Powiedzia\u0142em tak z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, \u017ce mo\u017cemy wygra\u0107. To zwyci\u0119stwo ma wiele aspekt\u00f3w. Pozyskanie samego tytu\u0142u jest zwyci\u0119stwem niekwestionowanym, zw\u0142aszcza \u017ce by\u0142o tak trudne. Tak\u017ce z tego wzgl\u0119du, \u017ce mieli\u015bmy zaledwie siedem miesi\u0119cy na napisanie aplikacji, podczas gdy inne miasta pracowa\u0142y du\u017co d\u0142u\u017cej, czasami kilka lat. Ale czy miasto jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 wygra\u0142o? Tutaj ocena nie mo\u017ce by\u0107 tak jednoznaczna, poniewa\u017c te nied\u0142ugie dwa lata, jakie my mieli\u015bmy do dyspozycji, nie mog\u0142y wystarczy\u0107, by przeku\u0107 sukces w konkursie na sukces miasta, obecne za\u015b kierownictwo zespo\u0142u ESK od trzech lat szansy tej nie wykorzystuje.<\/p>\n

A przypomn\u0119, o co chodzi\u0142o w tej naszej aplikacji. Zburzyli\u015bmy w niej dobre samopoczucie w\u0142adz, albowiem, wbrew temu samopoczuciu, sam fakt posiadania mocnych o\u015brodk\u00f3w kultury nie oznacza jeszcze pe\u0142ni sukcesu. Zadali\u015bmy pytanie, na ile te mocne o\u015brodki kultury oddzia\u0142uj\u0105 spo\u0142ecznie, na ile faktycznie s\u0142u\u017c\u0105 miastu, jego mieszka\u0144com. Diagnoza by\u0142a bardzo sceptyczna. Zosta\u0142a poparta badaniami socjologicznymi i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ze wzgl\u0119du na liczne wykluczenia spo\u0142eczny udzia\u0142 w kulturze jest bardzo niski. W tym sensie nale\u017cy zapyta\u0107, czy program dzia\u0142ania, czy \u2013 nie ukrywajmy \u2013 in\u017cynierski program dzia\u0142ania w kulturze, pobudzania pasywnego i aktywnego w niej uczestnictwa si\u0119 powiedzie. Czy uczestnictwo si\u0119 zwi\u0119kszy? Moim zdaniem si\u0119 nie zwi\u0119kszy. A je\u017celi ju\u017c si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142, jak w przypadku widowni teatralnej, to jest to konsekwencj\u0105, po pierwsze, zainicjowania debaty, kt\u00f3ra zreszt\u0105 mia\u0142a wp\u0142yw daleko silniejszy na elity miejskie ni\u017c na spo\u0142eczno\u015b\u0107 miasta, a po drugie, wi\u0119kszej aktywno\u015bci samych zarz\u0105dc\u00f3w kultury. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce cz\u0119\u015bciowy sukces ju\u017c odnie\u015bli\u015bmy. Czy natomiast b\u0119dzie to ten sukces, o kt\u00f3rym my\u015bmy marzyli? Osobi\u015bcie w to w\u0105tpi\u0119.<\/p>\n

Obecny program ESK zn\u00f3w chyba faworyzuje t\u0119 siln\u0105 ju\u017c we Wroc\u0142awiu kultur\u0119 instytucjonaln\u0105, kosztem dalszego marginalizowania kultury niezale\u017cnej?<\/strong><\/p>\n

Problem z organizacjami pozarz\u0105dowymi realizuj\u0105cymi inicjatywy kulturalno-spo\u0142eczne jest taki, \u017ce w istotnej mierze powsta\u0142y one po to, by by\u0107 grantobiorcami \u015brodk\u00f3w udost\u0119pnionych przez w\u0142adze publiczne. To nie jest zjawisko ca\u0142kowicie negatywne, poniewa\u017c bardzo cz\u0119sto realizuj\u0105 warto\u015bciowe projekty. Wiadomo te\u017c, \u017ce instytucje kulturalne, liczne w mie\u015bcie, cierpi\u0105 na deficyty finansowe. Wiemy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce instytucje dzielnicowe, rozmaite domy kultury, spe\u0142niaj\u0105 znakomicie rol\u0119 edukacyjn\u0105 dla dzieci, jednak mog\u0142yby oddzia\u0142ywa\u0107 jeszcze szerzej. Program ESK mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 do aktywnego komunikowania, \u017ce uczestnictwo w kulturze jest prawem ka\u017cdego mieszka\u0144ca, poniewa\u017c funkcjonowanie tych instytucji jest finansowane z podatk\u00f3w nas wszystkich.<\/p>\n

I o to te\u017c chyba chodzi\u0142o w Przestrzeniach dla pi\u0119kna<\/em>, ha\u015ble ESK we Wroc\u0142awiu?<\/strong><\/p>\n

Absolutnie tak. Powiedzmy wprost: znaczna cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w, w tym najgorzej usytuowani, finansuj\u0105 z w\u0142asnych pieni\u0119dzy elitarn\u0105 rozrywk\u0119 dla bardzo w\u0105skiej grupy ludzi, kt\u00f3rzy takiego wsparcia finansowego w og\u00f3le nie potrzebuj\u0105. To tylko pog\u0142\u0119bia istniej\u0105ce nier\u00f3wno\u015bci w dost\u0119pie do kultury. A przecie\u017c nasz cel by\u0142 odwrotny. Zaplanowany na rok 2016 spektakl na pewno przyci\u0105gnie wielu ludzi, ale czy to b\u0119dzie oznacza\u0142o, \u017ce ci ludzie trwale skorzystaj\u0105 z tego projektu? Obawiam si\u0119, \u017ce nie.<\/p>\n

UE zak\u0142ada dwa filary projekt\u00f3w ESK: \u201emiasto i obywatele\u201d oraz \u201ewymiar europejski\u201d. Do\u015b\u0107 krytycznie ocenia pan realizacj\u0119 pierwszego z nich. A jak jest z drugim? Czy ESK uczyni z Wroc\u0142awia rozpoznawalny punkt na mapie Europy?<\/strong><\/p>\n

Wymiar europejski ma wiele aspekt\u00f3w. Jego aspekt ideologiczny zosta\u0142 przez nas rozwi\u0105zany w spos\u00f3b, kt\u00f3ry zyska\u0142 szerok\u0105 aprobat\u0119, czego dowodem by\u0142y liczne pozytywne g\u0142osy, g\u0142\u00f3wnie z zagranicy. Pokazali\u015bmy bowiem, \u017ce w naszym rozumieniu ka\u017cde z miast w tym konkursie ma pe\u0142ne prawo do wsp\u00f3\u0142kreowania tego wymiaru, \u017ce rozumienie tego, czym jest Unia Europejska, nie jest czym\u015b gotowym i narzuconym z g\u00f3ry, ale \u017ce jest ci\u0105gle wsp\u00f3\u0142definiowane przez jej obywateli. To wa\u017cki cel realizowany przez unijny program ESK. Natomiast to rozwi\u0105zanie ideologiczne, skr\u00f3towo wyra\u017cone za pomoc\u0105 triady: Diversity-Opportunity-Responsibility<\/em>, musia\u0142oby prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na realne dzia\u0142anie, na trwa\u0142e programy, na w\u0142\u0105czanie spo\u0142ecze\u0144stwa Wroc\u0142awia w istniej\u0105ce sieci kulturalne Europy, w jej \u017cycie kulturalne, na autentyczne wsp\u00f3\u0142kreowanie kultury na poziomie europejskim. Jednak to, co miasto obecnie proponuje w tym zakresie, to \u2013 ponownie \u2013 spektakl. Spektakl z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce obecnie toczy\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z du\u017co wi\u0119kszym udzia\u0142em gwiazd zachodnich, za du\u017co wi\u0119ksze pieni\u0105dze. Jednak zn\u00f3w: po zako\u0144czeniu tego spektaklu to wszystko uleci jak oczekiwane fajerwerki i zostanie zapomniane. A przecie\u017c chodzi\u0142o o trwa\u0142\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie: horrendalnie drogi spektakl, po kt\u00f3rym w roku 2017 nic ju\u017c nie zostanie. A czy pana zdaniem bieg tych wydarze\u0144 m\u00f3g\u0142 odwr\u00f3ci\u0107 Krzysztof Czy\u017cewski? Pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142osy, \u017ce gdyby w owym czasie, gdy pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dyrektora artystycznego, po\u0142\u0105czy\u0142 z panem si\u0142y, by\u0142aby nadzieja na autentyczn\u0105 zmian\u0119 kulturaln\u0105 we Wroc\u0142awiu.<\/strong><\/p>\n

Czy\u017cewski ani razu nie podj\u0105\u0142 pr\u00f3by kontaktu ze mn\u0105, mimo wysy\u0142anych przeze mnie sygna\u0142\u00f3w. Moim zdaniem zosta\u0142 przyt\u0142oczony przez to miasto, przez \u2013 no w\u0142a\u015bnie \u2013 si\u0142\u0119 lokalnego burmistrza i nie o\u015bmieli\u0142 si\u0119 nawi\u0105za\u0107 kontaktu. Zarazem jednak niczego nowego nie zaproponowa\u0142. Jego g\u0142\u00f3wna idea \u201ekultury g\u0142\u0119bokiej\u201d nie r\u00f3\u017cni si\u0119 w\u0142a\u015bciwie niczym od tego, co zaproponowali\u015bmy w aplikacji, w kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c chodzi\u0142o o si\u0119ganie w g\u0142\u0105b. My r\u00f3wnie\u017c nie chcieli\u015bmy si\u0119 koncentrowa\u0107 na ulotnych wydarzeniach, a raczej wp\u0142ywa\u0107 na d\u0142ugofalow\u0105 zmian\u0119 tkanki spo\u0142ecznej, wytworzy\u0107 kapita\u0142 spo\u0142eczny.<\/p>\n

Czyli mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce koncepcje te by\u0142y zbie\u017cne?<\/strong><\/p>\n

Tak s\u0105dz\u0119, chocia\u017c nie podj\u0105\u0142em wi\u0119kszego wysi\u0142ku, by przeanalizowa\u0107 to szczeg\u00f3\u0142owo. Ale te\u017c sk\u0105din\u0105d wiem, \u017ce poza has\u0142em \u201ekultury g\u0142\u0119bokiej\u201d, kt\u00f3re jak mantr\u0119 powtarza\u0142 Czy\u017cewski, propozycja ta by\u0142a niekonkretna. Nie zni\u017cy\u0142 si\u0119 do tego, by zauwa\u017cy\u0107 w aplikacji konkretny program dzia\u0142ania, by zaprosi\u0107 ludzi z miasta, i to nie tylko instytucje, ale te\u017c organizacje pozarz\u0105dowe i inicjatywy nieformalne; nic takiego nie uczyni\u0142. Ten pierwszy okres, w kt\u00f3rym sprawowa\u0142 funkcj\u0119, zosta\u0142 ca\u0142kowicie zmarnowany, a kiedy ostatecznie podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o odej\u015bciu, dopiero wtedy wyci\u0105gn\u0105\u0142 do mnie r\u0119k\u0119. Przyznaj\u0119, \u017ce odm\u00f3wi\u0142em podania r\u0119ki, poniewa\u017c wtedy, kiedy m\u00f3g\u0142 to zrobi\u0107 i kiedy to mog\u0142o mie\u0107 sens, nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 tego uczyni\u0107. W mojej ocenie bardzo mocno przyczyni\u0142 si\u0119 do obecnej niedobrej sytuacji.<\/p>\n

A na dzie\u0144 dzisiejszy, jak ocenia pan funkcjonowanie Biura Festiwalowego Impart 2016?<\/strong><\/p>\n

Jedyne, o czym mi wiadomo, to informacje prasowe, najcz\u0119\u015bciej od Magdy Piekarskiej, kt\u00f3ra pisze krytycznie. Niewiele wi\u0119c wiem. Obecni zarz\u0105dcy nie zaprosili mnie w \u017caden spos\u00f3b do udzia\u0142u w tworzeniu programu, kt\u00f3ry tak\u017ce dzi\u0119ki mojemu wysi\u0142kowi maj\u0105 przywilej realizowa\u0107. Natomiast na pewno brakuje monitoringu, czyli narz\u0119dzia kontroli. Nie tyle kontroli ze strony prezydenta miasta, bo ona jest wszechw\u0142adna, co raczej spo\u0142ecznego udzia\u0142u kontroli nad tym, co si\u0119 dzieje w tej instytucji. Brakuje jakiego\u015b cia\u0142a, kt\u00f3re patrzy\u0142oby na to, jak powstaje program i na co s\u0105 przeznaczane pieni\u0105dze.<\/p>\n

Jest wi\u0119c troch\u0119 tak, \u017ce miasto przygotowuje podatnikom pewn\u0105 niespodziank\u0119, za kt\u00f3r\u0105 to ci podatnicy zap\u0142ac\u0105, cho\u0107 wci\u0105\u017c nie wiedz\u0105 za co. Je\u015bli oka\u017ce si\u0119 ona fajna, to fajnie, ale je\u015bli nie, to co wtedy?<\/strong><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie. Nieprzejrzysto\u015b\u0107, jaka spowija ESK, sprawia, \u017ce projekt ma bardzo wielu przeciwnik\u00f3w. Obecni zarz\u0105dcy czyni\u0105 z kolei bardzo niewiele, by komunikowa\u0107 si\u0119 z mieszka\u0144cami. I nie chodzi o same elity, ale o mieszka\u0144c\u00f3w w szerokim sensie. Pami\u0119ta pan, jak powiesili\u015bmy w ca\u0142ym mie\u015bcie wielkie plakaty. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, w\u0142adze miejskie by\u0142y z tego bardzo niezadowolone. Te ascetyczne plakaty sk\u0142ada\u0142y si\u0119 z pytania Czy Wroc\u0142aw zostanie ESK?<\/em> oraz z odpowiedzi: To zale\u017cy. Od Ciebie!<\/em> To by\u0142a z naszej strony deklaracja: chcemy z Wami wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, to jest wasz projekt. Takiego wezwania obecnie w og\u00f3le nie ma. By\u0142y pewne pr\u00f3by komunikowania si\u0119 z lud\u017ami za pomoc\u0105 spot\u00f3w reklamowych, powszechnie krytykowanych, poniewa\u017c miasto by\u0142o w tych spotach pokazywane jako miasto \u0142adnych i \u0142atwych dziewcz\u0105t; to nie by\u0142 dobry pomys\u0142, tak miasta si\u0119 po prostu nie reklamuj\u0105, to nie jest komunikat, kt\u00f3ry mo\u017cna wysy\u0142a\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie do zagranicznego turysty, a zw\u0142aszcza turysty kulturalnego. To by\u0142o kompletnie chybione. A wi\u0119c podsumowuj\u0105c: mechanizmy te s\u0105 nieprzejrzyste, natomiast s\u0105dz\u0105c po efektach, dzia\u0142ania biura s\u0105 ma\u0142o obiecuj\u0105ce, a s\u0105dz\u0105c po filmikach, wr\u0119cz szkodliwe.<\/p>\n

Te g\u0142osy przebijaj\u0105 si\u0119 jednak faktycznie za granic\u0119 i nawet dzisiaj widzieli\u015bmy artyku\u0142 z Australii(!), w kt\u00f3rym bardzo krytycznie pisze si\u0119 o ESK we Wroc\u0142awiu.<\/strong><\/p>\n

Tutaj chodzi o g\u0142os reprezentanta sztuk wizualnych \u2013 mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce tych najmniej spektakularnych, poniewa\u017c autorem tego tekstu jest wroc\u0142awski malarz, kt\u00f3ry bardzo krytycznie wyrazi\u0142 si\u0119 o tym, co dzieje si\u0119 w mie\u015bcie, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce lokalna scena plastyczna pozostaje jego zdaniem dalece niedoceniona, i domaga\u0142 si\u0119 realizacji naszego pierwotnego programu. W trakcie zmaga\u0144 o tre\u015b\u0107 naszej aplikacji oskar\u017cano mnie o szczeg\u00f3ln\u0105 predylekcj\u0119 ku malarzom, ku sztukom wizualnym. I to jest pewnie prawda; sp\u0119dzi\u0142em wiele czasu, omawiaj\u0105c i wspieraj\u0105c r\u00f3\u017cnego rodzaju inicjatywy z tego obszaru. Przypomn\u0119 projekt Dom dla sztuki, sztuka dla domu<\/em>, kt\u00f3ry zosta\u0142 niestety utr\u0105cony, cho\u0107 m\u00f3g\u0142 w\u0142a\u015bnie w spos\u00f3b d\u0142ugofalowy przyczyni\u0107 si\u0119 do rozwoju rynku prac lokalnych malarzy. Ta szansa niestety zosta\u0142a zmarnowana.<\/p>\n

Du\u017co projekt\u00f3w z aplikacji zosta\u0142o utr\u0105conych. Wracaj\u0105 natomiast teraz w innej formie. Zachowano ich nazwy, by uzasadni\u0107, \u017ce miasto realizuje aplikacj\u0119 \u2013 czego wymaga od nas Bruksela \u2013 ale pod tymi nazwami kryje si\u0119 dzi\u015b ju\u017c co\u015b zupe\u0142nie innego.<\/strong><\/p>\n

Obsesyjne nawi\u0105zywanie do aplikacji, jakie widzimy, czytaj\u0105c Wieloletni Program Rz\u0105dowy, dowodzenie, \u017ce ten czy \u00f3w projekt faktycznie jest elementem realizacji aplikacji, wygl\u0105da na szukanie usprawiedliwienia dla czego\u015b, co chce si\u0119 zrealizowa\u0107, mimo \u017ce zupe\u0142nie nie pasuje do idei, kt\u00f3re za aplikacj\u0105 sta\u0142y. Autorzy WPR-u maj\u0105 bowiem pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 rozd\u017awi\u0119ku mi\u0119dzy obecnym programem a aplikacj\u0105 \u2013 st\u0105d ta obsesja.<\/p>\n

<\/p>\n

Patrz\u0105c na \u015brodowisko lokalne, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zosta\u0142o ono podzielone na tych, kt\u00f3rzy si\u0119 za\u0142apali na udzia\u0142 w Europejskiej Stolicy Kultury, i tych, kt\u00f3rzy si\u0119 nie za\u0142apali. Jak mo\u017ce to wp\u0142yn\u0105\u0107 na kultur\u0119 we Wroc\u0142awiu po roku 2016?<\/strong><\/p>\n

Od dw\u00f3ch lat rozmawiam z artystami i dzia\u0142aczami we Wroc\u0142awiu i wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest rozczarowana tym, jak to wszystko si\u0119 potoczy\u0142o…<\/p>\n

…ale niekt\u00f3rzy chwal\u0105, bo ich projekty b\u0119d\u0105 realizowane…<\/strong><\/p>\n

Zawsze tak by\u0142o, \u017ce jedni byli bardziej \u0142askawie traktowani przez magistrat, a inni mniej. Natomiast teraz faktycznie 8 kurator\u00f3w decyduje o losie z\u0142o\u017conych projekt\u00f3w i rzeczywi\u015bcie niekt\u00f3rzy zyskuj\u0105, a inni s\u0105 odrzucani. I jest to \u017ar\u00f3d\u0142em rozczarowania, kt\u00f3rym trzeba umie\u0107 zarz\u0105dza\u0107. Ale te\u017c mo\u017cna by\u0142oby pieni\u0105dze dzieli\u0107 w taki spos\u00f3b, by wspom\u00f3c mo\u017cliwie jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 projekt\u00f3w. Jak to si\u0119 ostatecznie sko\u0144czy, trudno powiedzie\u0107, ale to niezadowolenie obecnie narasta. Z tego te\u017c powodu niekt\u00f3rzy przeklinaj\u0105 ESK, poniewa\u017c poch\u0142onie znaczne \u015brodki, do kt\u00f3rych oni mieli prawny tytu\u0142 do tej pory, jak mo\u017cna by rzec, ale teraz trzeba b\u0119dzie je przekierowa\u0107 na realizacj\u0119 program\u00f3w innych instytucji. Wi\u0119c to mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em zupe\u0142nie niepotrzebnych lokalnych animozji. To mog\u0142a by\u0107 wsp\u00f3lna sprawa, ale ostatecznie podzieli ona \u015brodowisko.<\/p>\n

Ale te\u017c, jak sam pan powiedzia\u0142, spektakl przyci\u0105gnie ludzi. Co wi\u0119cej, wiele os\u00f3b robi we Wroc\u0142awiu wa\u017cne i dobre projekty, jak Jaros\u0142aw Fret czy Roman Gutek, i te projekty dostan\u0105 teraz wi\u0119cej \u015brodk\u00f3w, zostan\u0105 zrealizowane z wi\u0119kszym rozmachem. Ludzie b\u0119d\u0105 z tego zadowoleni.<\/strong><\/p>\n

Wie pan, ja bym by\u0142 zadowolony, gdyby co\u015b wydarzy\u0142o si\u0119 na pobliskim osiedlu. Nie w kinie Nowe Horyzonty, nie na Rynku, nawet nie w Centrum Kultury Zamek czy w Agorze, ale by dzia\u0142o si\u0119 w wielu r\u00f3\u017cnych miejscach i by zaistnie\u0107 mog\u0142y inicjatywy mieszka\u0144c\u00f3w. Istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w kierowa\u0142bym na tego typu inicjatywy. Wtedy za mniejsze \u015brodki mo\u017cna by\u0142oby zrealizowa\u0107 znacznie wi\u0119cej wydarze\u0144, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ludzie mogliby wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, odkrywa\u0107 swoje talenty artystyczne, kt\u00f3re mog\u0142yby z kolei zosta\u0107 pokazane na improwizowanych scenach w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach miasta. To si\u0119 nie stanie, poniewa\u017c ESK skoncentruje si\u0119 na ofercie instytucjonalnej. Jakkolwiek nie mog\u0119 przes\u0105dza\u0107 o jako\u015bci tego, co zobaczymy, w\u0105tpi\u0119, by by\u0142o to co\u015b, czego mieliby\u015bmy si\u0119 wstydzi\u0107. B\u0119dzie to zapewne na dobrym poziomie, ale te\u017c… w og\u00f3le nie o to sz\u0142o! Wydarzenia spektakularne robimy tutaj co sylwestra czy z okazji innych zabaw, nie jest wi\u0119c to problemem. Szyld ESK nie jest takim wydarzeniom potrzebny.<\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie. Potrzebny by\u0142by mo\u017ce takim wydarzeniom, kt\u00f3re miasto pr\u00f3buje teraz realizowa\u0107 poprzez mikrogranty, czyli projekt, kt\u00f3ry uruchomili\u015bmy w ostatnim miesi\u0105cu pana pracy, kt\u00f3ry nast\u0119pnie zosta\u0142 zawieszony przez dyrektora Maja jako zupe\u0142nie niepotrzebny, a kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0142 teraz w wielkiej chwale jako antidotum na oskar\u017cenia medialne, \u017ce miasto nie robi nic dla mieszka\u0144c\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

Przypomn\u0119, \u017ce projekt ten zrodzi\u0142 si\u0119 w sytuacji, kiedy po zaproszeniu wroc\u0142awian do wsp\u00f3\u0142tworzenia ESK, otrzymali\u015bmy kilkaset r\u00f3\u017cnego rodzaju propozycji projekt\u00f3w. Wtedy utworzyli\u015bmy \u00f3w system mikrogrant\u00f3w. To by\u0142 w\u0142a\u015bciwie pa\u0144ski pomys\u0142, to pan zaprojektowa\u0142 mechanizm przyznawania \u015brodk\u00f3w. Pami\u0119tam t\u0119 histori\u0119 i wiem te\u017c, \u017ce obecnie idea mikrogrant\u00f3w cieszy si\u0119 wielkim powodzeniem, poniewa\u017c pobudza do wymy\u015blania fajnych rzeczy, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 jest realizowana. I o to sz\u0142o: o wprowadzenie pewnego mechanizmu rywalizacyjnego w pozytywnym sensie. I dobrze, \u017ce to zosta\u0142o uruchomione ponownie.<\/p>\n

Ale na program ten przekazane zostanie mniej ni\u017c 0,5% bud\u017cetu ESK czy te\u017c \u2013 jak kto\u015b wyliczy\u0142 \u2013 kwota por\u00f3wnywalna z \u0142\u0105cznym zarobkiem dyrektora projektu, Krzysztofa Maja.<\/strong><\/p>\n

Ca\u0142y czas o tym m\u00f3wi\u0119. Pomijaj\u0105c kwesti\u0119 spektakularyzacji, chcia\u0142bym, aby wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w przeznaczy\u0107 na tego rodzaju dzia\u0142ania. Ale gdyby to by\u0142o chocia\u017c 5%, to w\u00f3wczas sytuacja by\u0142aby znacz\u0105co lepsza.<\/p>\n

Czy te s\u0142abo\u015bci ESK mo\u017cna rozpatrywa\u0107 w kategoriach winy? Czy winny jest magistrat? Czy mo\u017ce mieszka\u0144cy, bo niedostatecznie si\u0119 zaanga\u017cowali? Czy instytucje? Czy organizacje pozarz\u0105dowe? Czy mo\u017ce po prostu tak to musi dzia\u0142a\u0107?<\/strong><\/p>\n

Tak to po prostu dzia\u0142a w ka\u017cdym mie\u015bcie, ale w miastach o wy\u017cszym poziomie kultury politycznej nie s\u0105 pope\u0142niane takie b\u0142\u0119dy, jak we Wroc\u0142awiu. I tu powracamy do kwestii ostentacji. Nam chodzi\u0142o o to, by zaszczepia\u0107 w ludziach potrzeb\u0119 uczestnictwa w kulturze, by podnosi\u0142 si\u0119 poziom partycypacji w niej, ale komunikacja z lud\u017ami, podobnie jak edukacja kulturalna, zosta\u0142y przez wszystkowiedz\u0105cy Magistrat niemal zupe\u0142nie zaniedbane. Zamiast nich ufunduj\u0105 ludziom, a w\u0142a\u015bciwie sobie samym, spektakl.<\/p>\n

Natomiast, co ciekawe, zar\u00f3wno prezydent Dutkiewicz, jak i dyrektor Maj, ca\u0142y czas podkre\u015blaj\u0105 wag\u0119 partycypacji.<\/strong><\/p>\n

Zgoda, tylko, \u017ce obawiam si\u0119, \u017ce jest to nic innego, jak tylko sztafa\u017c werbalny. Gdy m\u00f3wimy o ostentacji, to wydaje mi si\u0119, \u017ce prezydent Dutkiewicz i jego otoczenie znakomicie ilustruj\u0105 ten wiod\u0105cy problem polskiej samorz\u0105dno\u015bci lokalnej. Kiedy bowiem w aplikacji m\u00f3wili\u015bmy o agorafobii publicznej, to m\u00f3wili\u015bmy o zjawisku sprz\u0119\u017conym z ostentacj\u0105: kiedy kto\u015b zapycha swoj\u0105 osob\u0105 ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 publiczn\u0105 i nie pozwala, aby si\u0119 w niej zdarzy\u0142o co\u015b niezale\u017cnego od w\u0142adzy, gdy chce mie\u0107 nad wszystkim kontrol\u0119, to naturaln\u0105 reakcj\u0105 na to b\u0119dzie brak partycypacji, wycofanie si\u0119, a zatem to, co nazwa\u0142em agorafobi\u0105 publiczn\u0105. Innymi s\u0142owy, kiedy magistrat m\u00f3wi o partycypacji, to m\u00f3wi o problemie, kt\u00f3ry sam stwarza.<\/p>\n

A czy jest co\u015b, co mo\u017cna by\u0142oby jeszcze zrobi\u0107, poprawi\u0107?<\/strong><\/p>\n

Zosta\u0142o niewiele ponad p\u00f3\u0142 roku i my\u015bl\u0119, \u017ce niewiele ju\u017c da si\u0119 w tej sprawie zdzia\u0142a\u0107. Wracaj\u0105c do idei mikrogrant\u00f3w; w tej dziedzinie dostrzegam najwi\u0119kszy potencja\u0142 s\u0142u\u017c\u0105cy wzmocnieniu owego wymiaru spo\u0142ecznego, jaki mia\u0142 by\u0107 realizowany. W\u0142a\u015bnie przez przesuni\u0119cie wi\u0119kszych \u015brodk\u00f3w na projekty obywatelskie realizowane w miejscach odleg\u0142ych od Rynku. Bardzo jednak w\u0105tpi\u0119 w to, by taka decyzja mia\u0142a by\u0107 podj\u0119ta. Pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 jeszcze jednym filozoficznym terminem, zaproponowanym przez \u00c9tienne de la Bo\u00e9tie: dobrowolna s\u0142u\u017calczo\u015b\u0107. Si\u0142a w\u0142adzy we Wroc\u0142awiu sprawia, \u017ce ludzie boj\u0105 si\u0119 jej przeciwstawi\u0107 i zabiegaj\u0105 o jej aprobat\u0119. Znacznie korzystniej jest bowiem demonstrowa\u0107 pos\u0142usze\u0144stwo, a krytykowa\u0107 co najwy\u017cej szeptem po k\u0105tach, co zreszt\u0105 na du\u017c\u0105 skal\u0119 si\u0119 dzieje. W zwi\u0105zku z tym inicjatywa przekonania w\u0142adzy politycznej do zmiany postawy spe\u0142znie na niczym. Nic takiego nie nast\u0105pi. Jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano na otwarcie na inne pomys\u0142y, bo i sam proces wdra\u017cania nowych projekt\u00f3w jest czasoch\u0142onny i kosztoch\u0142onny. Musia\u0142aby si\u0119 zmieni\u0107 mentalno\u015b\u0107 ludzi, ale nie ma po temu atmosfery, to znaczy nie ma autonomicznej, wolnej kultury w mie\u015bcie.<\/p>\n

Na koniec chcia\u0142em jeszcze zapyta\u0107 o tak\u0105 refleksj\u0119, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w mojej rozmowie z osobami z Rygi w zwi\u0105zku z ESK 2014, kt\u00f3ra przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowisk lokalnych nie by\u0142a postrzegana jako sukces, poniewa\u017c \u2013 podobnie jak ma to miejsce we Wroc\u0142awiu \u2013 nie znaleziono dla nich miejsca w programie ESK. Natomiast ocena po roku 2014 by\u0142a pozytywna, poniewa\u017c ca\u0142y ten niefortunny projekt przygotowa\u0144 i realizacji ESK doprowadzi\u0142 do konsolidacji \u015brodowisk i u\u015bwiadomi\u0142 im, o co tak naprawd\u0119 idzie w polityce kulturalnej i o co tak naprawd\u0119 powinni walczy\u0107. Czy mamy we Wroc\u0142awiu szans\u0119 na to, \u017ce sprawy tak si\u0119 potocz\u0105?<\/strong><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce do czego\u015b takiego mo\u017ce doj\u015b\u0107 we Wroc\u0142awiu, kiedy ludzie zobacz\u0105 finalny produkt przygotowany przez Biuro ESK 2016 pod dyktando magistratu. Opozycja jest ju\u017c teraz odczuwalna i g\u0142o\u015bna. Je\u017celi ludzie zobacz\u0105, co si\u0119 im oferuje za ich w\u0142asne pieni\u0105dze i jaki to ma skutek, to by\u0107 mo\u017ce dojdzie do konsolidacji. Niezadowolonych jest wielu i to niezadowolenie mo\u017ce zyska\u0107 silniejszy wyraz. Obecnie jednak cz\u0119\u015b\u0107 ludzi jeszcze liczy na \u0142askawo\u015b\u0107 w\u0142adzy. Je\u017celi si\u0119 jej nie doczekaj\u0105, a obawiam si\u0119, \u017ce ESK mo\u017ce sprawi\u0107 zaw\u00f3d, to konsolidacja spo\u0142eczna jest mo\u017cliwa. Jednak takim wielkim optymist\u0105 bym nie by\u0142, poniewa\u017c konsekwencj\u0105 25 lat transformacji i 20 lat ustawy samorz\u0105dowej jest wyuczona pasywno\u015b\u0107 obywatelska.<\/p>\n

A jak patrze\u0107 na ESK z perspektywy szerszej, pomijaj\u0105c jej sukces czy pora\u017ck\u0119, z perspektywy strategicznego rozwoju miasta?<\/strong><\/p>\n

Moim zdaniem b\u0119dzie g\u0142\u00f3wnie elementem sztafa\u017cu dla obecnej elity politycznej, za kt\u00f3rej w\u0142adzy tytu\u0142 zosta\u0142 pozyskany i kt\u00f3ra b\u0119dzie wymachiwa\u0142a tytu\u0142em ESK jako argumentem za swoj\u0105 skuteczno\u015bci\u0105. Kiedy\u015b w\u0142adze szczyci\u0142y si\u0119 tym, \u017ce pozyska\u0142y Placido Domingo do Wroc\u0142awia. Wiemy, \u017ce ten koncert zosta\u0142 zepsuty od pocz\u0105tku. Po pierwsze, wcale nie trzeba by\u0142o mu p\u0142aci\u0107 tak horrendalnego honorarium, bo za takie pieni\u0105dze przyjecha\u0142aby ka\u017cda gwiazda. Nast\u0119pnie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ludzi na tym koncercie nie chciano i przep\u0119dzono ich za wyznaczony barierkami obszar. A kiedy zorientowano si\u0119, \u017ce sprowadzony za milion dolar\u00f3w Domingo \u015bpiewa do w\u0105skiego grona elit usadzonych gdzie\u015b w k\u0105cie Rynku, to stra\u017c miejska otwiera\u0142a w po\u015bpiechu te bramki i nap\u0119dza\u0142a przechodni\u00f3w. Wi\u0119c nawet tak\u0105 rzecz mo\u017cna schrzani\u0107. Mo\u017cna wyda\u0107 mn\u00f3stwo pieni\u0119dzy, a mimo wszystko i tak to zepsu\u0107, bo kalkulacje w\u0142adzy miejskiej s\u0105 zaburzone jej w\u0142asn\u0105 perspektyw\u0105. Podobnie w przypadku stadionu, kt\u00f3ry mia\u0142 kosztowa\u0107 wielokrotnie mniej i zarabia\u0107 na siebie, a obecnie nawet kibice \u015al\u0105ska nie chc\u0105 przychodzi\u0107 na mecze na tej arenie.<\/p>\n

Czy mo\u017cemy zatem spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce skoro jako podatnicy wydamy na ESK tak astronomiczn\u0105 fortun\u0119, to w \u015brodku roku miasto zacznie sp\u0119dza\u0107 nas do udzia\u0142u, podobnie, jak mia\u0142o to miejsce w przypadku koncertu Placido Domingo?<\/strong><\/p>\n

Bardzo mo\u017cliwe. To znaczy: sp\u0119dza\u0107 w takim sensie, \u017ce na niekt\u00f3re koncerty w\u0142adze miejskie rozdaj\u0105 bilety za darmo lub p\u00f3\u0142darmo, \u017ceby w telewizji nie by\u0142o wida\u0107 pustych trybun…<\/p>\n

…tak chyba jest w przypadku wi\u0119kszo\u015bci wydarze\u0144 na stadionie…<\/strong><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie, wi\u0119c tak te\u017c stanie si\u0119 prawdopodobnie w przypadku Zarzueli, kt\u00f3ra ma by\u0107 zrealizowana na stadionie, ma by\u0107 spektakularnym sukcesem w pobudzaniu udzia\u0142u spo\u0142ecznego w wydarzeniach artystycznych. Ten projekt jest moim zdaniem \u015bwietnym przyk\u0142adem niezrozumienia naszych pierwotnych idei. Dyrektor Fret chwali si\u0119 nim, podkre\u015blaj\u0105c spo\u0142eczny wymiar tego wydarzenia. Rzecz w tym, \u017ce m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy maj\u0105 bra\u0107 udzia\u0142 w tym wielkim spektaklu, b\u0119d\u0105 uczestniczyli w nim pod czyje\u015b dyktando; nam chodzi\u0142o jednak o to, aby ci m\u0142odzi ludzie dostali szans\u0119 wyst\u0119powania pod w\u0142asne dyktando, by zaproponowali co\u015b od siebie, a nie dostosowywali si\u0119 do sztywnego scenariusza, kt\u00f3ry narzuci\u0142 im kto\u015b inny. Innymi s\u0142owy, chodzi o to, aby zaprosi\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w do aktywnego wsp\u00f3\u0142tworzenia wydarze\u0144 sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na Europejsk\u0105 Stolic\u0119 Kultury. To si\u0119 nie sta\u0142o i jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano na to, aby mog\u0142o si\u0119 sta\u0107.<\/p>\n

Bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy takiemu miastu jest potrzebna ESK? My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cda w\u0142adza w ka\u017cdym mie\u015bcie chcia\u0142aby mie\u0107 taki tytu\u0142, bo to du\u017cy presti\u017c. A czy to si\u0119 przeobrazi w sukces w sensie pobudzenia \u017cycia kulturalnego…? Obawiam si\u0119, \u017ce nie, poniewa\u017c po tych z\u0142ych narodzinach niew\u0105tpliwy sukces tego projektu zosta\u0142 przechwycony przez w\u0142adze miejskie i przekszta\u0142cony w\u0142a\u015bnie w nic innego, jak tylko kolejne \u0107wiczenie w ostentacji.<\/p>\n","protected":false},"author":579,"featured_media":31053,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[3908,7301,3909,849,402],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3906,3907],"yoast_head":"\nESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Program ESK mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 do aktywnego komunikowania, \u017ce uczestnictwo w kulturze jest prawem ka\u017cdego mieszka\u0144ca...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wroclaw-most-tumski-fot-pawel-szewczyk.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wroclaw-most-tumski-fot-pawel-szewczyk.jpg\",\"width\":\"1058\",\"height\":\"605\",\"caption\":\"Wroc\u0142aw, Most Tumski, fot. Pawe\u0142 Szewczyk, Program MOSTY \u2013 scena performatywna, pierwsza ods\u0142ona programu Europejskiej Stolicy Kultury WRO 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe ESK Wroc\u0142aw)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum\",\"name\":\"ESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-07-17T17:00:56+00:00\",\"dateModified\":\"2015-07-17T09:05:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf81c76ef4626cbe7e54d3ca3d544afe\"},\"description\":\"Program ESK mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 do aktywnego komunikowania, \u017ce uczestnictwo w kulturze jest prawem ka\u017cdego mieszka\u0144ca...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"ESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf81c76ef4626cbe7e54d3ca3d544afe\",\"name\":\"Adam Chmielewski\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/adam-chmielewski\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji","description":"Program ESK mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 do aktywnego komunikowania, \u017ce uczestnictwo w kulturze jest prawem ka\u017cdego mieszka\u0144ca...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wroclaw-most-tumski-fot-pawel-szewczyk.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/wroclaw-most-tumski-fot-pawel-szewczyk.jpg","width":"1058","height":"605","caption":"Wroc\u0142aw, Most Tumski, fot. Pawe\u0142 Szewczyk, Program MOSTY \u2013 scena performatywna, pierwsza ods\u0142ona programu Europejskiej Stolicy Kultury WRO 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe ESK Wroc\u0142aw)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum","name":"ESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#primaryimage"},"datePublished":"2015-07-17T17:00:56+00:00","dateModified":"2015-07-17T09:05:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf81c76ef4626cbe7e54d3ca3d544afe"},"description":"Program ESK mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 do aktywnego komunikowania, \u017ce uczestnictwo w kulturze jest prawem ka\u017cdego mieszka\u0144ca...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/adam-chmielewski-roland-zarzycki-esk-wroclaw-2016-cwiczenie-w-ostentacji-rita-baum#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"ESK Wroc\u0142aw 2016: \u0106wiczenie w ostentacji"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bf81c76ef4626cbe7e54d3ca3d544afe","name":"Adam Chmielewski","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/adam-chmielewski"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/579"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31039"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31039\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31039"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=31039"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=31039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}