{"id":31072,"date":"2015-07-21T09:25:37","date_gmt":"2015-07-21T08:25:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=31072"},"modified":"2020-09-01T13:04:06","modified_gmt":"2020-09-01T12:04:06","slug":"pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu","title":{"rendered":"Duma z polskiego krymina\u0142u"},"content":{"rendered":"<p>Jest trup, jest opowie\u015b\u0107. Tak w skr\u00f3cie mo\u017cna by podsumowa\u0107 ide\u0119 krymina\u0142u. Zbrodnia jest chyba, obok mi\u0142o\u015bci, najwdzi\u0119czniejszym tematem dla literatury. Morderstwo, tak samo jak romans, jest bowiem idealnym zawi\u0105zaniem fabu\u0142y, kondensacj\u0105 lu\u017anych w\u0105tk\u00f3w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3re w tym momencie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 i tworz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce zar\u00f3wno krymina\u0142, jak i romans nale\u017c\u0105 do najpopularniejszych gatunk\u00f3w literatury popularnej, chocia\u017c tzw. literatura \u201ewysoka\u201d tak\u017ce czerpie z nich pe\u0142nymi gar\u015bciami. Krymina\u0142 jest prawdziw\u0105 kopalni\u0105 archetyp\u00f3w (walka dobra ze z\u0142em), klisz kulturowych (prywatny detektyw, <em>famme fatale<\/em>), ale tak\u017ce pretekstem do zg\u0142\u0119bienia powa\u017cniejszych temat\u00f3w: spo\u0142ecznych, politycznych, czy nawet metafizycznych.<\/p>\n<figure id=\"attachment_31083\" aria-describedby=\"caption-attachment-31083\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015\/\" rel=\"attachment wp-att-31083\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-31083\" title=\"Maryla Szymiczkowa (Jacek Dehnel, Piotr Tarczy\u0144ki), \u201eTajemnica domu Helcl\u00f3w\u201d, Wyd. Znak \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015-540x763.jpg\" alt=\"Maryla Szymiczkowa (Jacek Dehnel, Piotr Tarczy\u0144ki), \u201eTajemnica domu Helcl\u00f3w\u201d, Wyd. Znak \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"540\" height=\"763\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015-540x763.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015-636x900.jpg 636w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015-576x814.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015.jpg 672w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31083\" class=\"wp-caption-text\">Maryla Szymiczkowa (Jacek Dehnel, Piotr Tarczy\u0144ki), \u201eTajemnica domu Helcl\u00f3w\u201d, Wyd. Znak \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jeden z najbardziej znanych krymina\u0142\u00f3w \u2013 <em>Zbrodnia i kara<\/em> Dostojewskiego, nie jest na pewno brukow\u0105 \u201eliteratur\u0105 stylu zerowego\u201d, a patronat takiego mistrza nobilituje z pewno\u015bci\u0105 gatunek do tego stopnia, \u017ce pisanie krymina\u0142\u00f3w nie jest obciachem. A na pewno nie jest obciachem w Polsce. Polski krymina\u0142 miewa\u0142 swoje wzloty i upadki, ale zawsze posiada\u0142 niezagro\u017con\u0105 pozycj\u0119 na krajowym rynku wydawniczym. Co wi\u0119cej \u2013 o czym chyba nie musz\u0119 przekonywa\u0107, prze\u017cywa obecnie sw\u00f3j renesans. Krajewski, Mi\u0142oszewski, Wro\u0144ski \u2013 to nazwiska oczywiste. Ale co maj\u0105 z nimi wsp\u00f3lnego \u015awietlicki, Tokarczuk, Dehnel? Te\u017c pisz\u0105 krymina\u0142y. Bo dzisiaj pisanie krymina\u0142\u00f3w jest w bardzo dobrym stylu.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-31072 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/maryla-szymiczkowa-tajemnica-domu-helclow-wydawnictwo-znak-2015-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maryla Szymiczkowa (Jacek Dehnel, Piotr Tarczy\u0144ki), \u201eTajemnica domu Helcl\u00f3w\u201d, Wyd. Znak \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-31083\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-31083'>\n\t\t\t\tMaryla Szymiczkowa (Jacek Dehnel, Piotr Tarczy\u0144ki), \u201eTajemnica domu Helcl\u00f3w\u201d, Wyd. Znak \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/powiesci-marcin-swietlicki-emg'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/powiesci-marcin-swietlicki-emg-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Marcin \u015awietlicki, \u201ePowie\u015bci: Dwana\u015bcie, Trzyna\u015bcie, Jedena\u015bcie\u201d, Wyd. EMG (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-31082\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-31082'>\n\t\t\t\tMarcin \u015awietlicki, \u201ePowie\u015bci: Dwana\u015bcie, Trzyna\u015bcie, Jedena\u015bcie\u201d, Wyd. EMG (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/marcin-wronski-kwestja-krwi-wab'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marcin-wronski-kwestja-krwi-wab-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Marcin Wro\u0144ski, \u201eKwestja krwi\u201d, Wyd. W.A.B., 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-31081\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-31081'>\n\t\t\t\tMarcin Wro\u0144ski, \u201eKwestja krwi\u201d, Wyd. W.A.B., 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/zygmunt-miloszewski-gniew-okladka-wydawnictwo-wab-2014'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/zygmunt-miloszewski-gniew-okladka-wydawnictwo-wab-2014-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Zygmunt Mi\u0142oszewski,\u201eGniew\u201d, Wyd. W.A.B. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-31080\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-31080'>\n\t\t\t\tZygmunt Mi\u0142oszewski,\u201eGniew\u201d, Wyd. W.A.B. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Marek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-31079\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-31079'>\n\t\t\t\tMarek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>Troch\u0119 historii krymina\u0142u<\/strong><\/p>\n<p>O tym, \u017ce polski krymina\u0142 zawsze mia\u0142 si\u0119 dobrze, \u015bwiadczy\u0107 mog\u0105 nazwiska tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy je pope\u0142niali. <em>Granica<\/em> Na\u0142kowskiej jest klasykiem gatunku, podobnie opowiadania Gombrowicza ze zbioru <em>Bakakaj<\/em>, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o jego <em>Kosmosie<\/em>, kt\u00f3ry eksploatuje w\u0105tek tropienia zagadki kryminalnej od pocz\u0105tku do ko\u0144ca powie\u015bci, r\u00f3wnie\u017c <em>Z\u0142y<\/em> Tyrmanda, czy powie\u015bci Joanny Chmielewskiej nale\u017c\u0105 do kanonu.<\/p>\n<p>Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce popularno\u015b\u0107 krymina\u0142u wykorzystana zosta\u0142a tak\u017ce przez propagand\u0119 \u2013 \u00a0w PRL-u powie\u015bci milicyjne mia\u0142y za zadanie budowanie obrazu milicji obywatelskiej jako instytucji sprawnej, bez wyj\u0105tku skutecznej, walcz\u0105cej z wrogami ludu i Polski. Niewiele mia\u0142o to wsp\u00f3lnego z mrocznym krymina\u0142em ameryka\u0144skim, w kt\u00f3rym nie istnia\u0142 ostry podzia\u0142 na dobrych i z\u0142ych, a moralno\u015b\u0107 detektywa by\u0142a r\u00f3wnie dyskusyjna, jak moralno\u015b\u0107 mordercy (co do PRL-owskich standard\u00f3w pasowa\u0142oby idealnie). W zgodzie z wymogami sztuki realnego socjalizmu, powie\u015b\u0107 milicyjna by\u0142a odmian\u0105 tendencyjnej powie\u015bci produkcyjnej. Jednak w przeciwie\u0144stwie do tej ostatniej, niekt\u00f3re utwory tego nurtu, np. powie\u015bci Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego, czy seria opowiada\u0144 <em>Ewa wzywa 07 <\/em>(kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 inspiracj\u0105 do popularnego serialu<em> 07 zg\u0142o\u015b si\u0119!<\/em>) zyskiwa\u0142y spor\u0105, niek\u0142aman\u0105 popularno\u015b\u0107 i poczytno\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>Dzisiaj<\/strong><\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c i wsp\u00f3\u0142cze\u015bni tw\u00f3rcy nie wstydz\u0105 si\u0119 krymina\u0142u. Po dwudziestu latach fascynacji Polak\u00f3w zagranicznym \u2013 zw\u0142aszcza ameryka\u0144skim i skandynawskim, krymina\u0142em, w 1999 roku pojawi\u0142a si\u0119 posta\u0107 Eberharda Mocka, stworzona przez Marka Krajewskiego. Rok ten mo\u017cna uzna\u0107 za dat\u0119 graniczn\u0105 \u2013 Krajewski przypomnia\u0142, \u017ce Polacy nie g\u0119si, te\u017c sw\u00f3j krymina\u0142 maj\u0105 \u2013 i zapocz\u0105tkowa\u0142 renesans tego gatunku.<\/p>\n<p>Sami byli\u015bmy chyba zaskoczeni tym, \u017ce polskie krymina\u0142y mog\u0105 si\u0119 podoba\u0107 \u2013 r\u00f3wnie\u017c za granic\u0105. Co wi\u0119cej, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nasza historia \u2013 zw\u0142aszcza dwudziestolecie i powojenne losy Polak\u00f3w, s\u0105 idealnym materia\u0142em powie\u015bciowym, a miasta takie jak Wroc\u0142aw, Warszawa, Krak\u00f3w, idealnymi sceneriami retrokrymina\u0142\u00f3w. Za tym sukcesem stoi zapewne moda na retro, a tak\u017ce po\u0142\u0105czenie egzotyki, jak\u0105 dla zachodniego czytelnika, a tak\u017ce dla m\u0142odszych polskich czytelnik\u00f3w, jest bez w\u0105tpienia skomplikowana polska historia (zagadkowy, nieistniej\u0105cy ju\u017c Breslau, czy niemniej tajemniczy okres PRL), z wyczuleniem na niejednoznaczno\u015b\u0107 i relatywno\u015b\u0107 postaw ludzkich. Tym razem bli\u017cej jest tym powie\u015bciom do ameryka\u0144skiej szko\u0142y krymina\u0142u, ni\u017c do wydelikaconych salonowych gier towarzyskich w szukanie mordercy, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 znakiem rozpoznawczym krymina\u0142\u00f3w Agaty Christie i jej na\u015bladowc\u00f3w, czy do powie\u015bci milicyjnej tym bardziej. Nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce z jednej strony jest to recepta dosy\u0107 uniwersalna, dzi\u0119ki czemu kolejni tw\u00f3rcy mogli i\u015b\u0107 t\u0105 sama drog\u0105, opowiadaj\u0105c zupe\u0142nie inne historie, tworz\u0105c sw\u00f3j w\u0142asny styl, akcentuj\u0105c w\u0142asne punkty centralne, ale z drugiej strony \u2013 szybko mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce nadmiar produkcji w tym stylu mo\u017ce doprowadzi\u0107 do przesytu i znu\u017cenia.<\/p>\n<figure id=\"attachment_31079\" aria-describedby=\"caption-attachment-31079\" style=\"width: 534px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014\/\" rel=\"attachment wp-att-31079\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-31079\" title=\"Marek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-534x800.jpg\" alt=\"Marek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"534\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-534x800.jpg 534w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-120x180.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-90x135.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-320x479.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-560x839.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014-576x862.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014.jpg 601w\" sizes=\"(max-width: 534px) 100vw, 534px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31079\" class=\"wp-caption-text\">Marek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Kryminalna mapa polski<\/strong><\/p>\n<p>Moda na retrokrymina\u0142 jednak si\u0119 przyj\u0119\u0142a i, jak dot\u0105d, nie ma mowy o przesycie. Po Krajewskim i jego przedwojennym Wroc\u0142awiu, przyszed\u0142 czas na powojenn\u0105 Warszaw\u0119, Sandomierz i Olsztyn zobrazowane szczeg\u00f3\u0142owo w powie\u015bciach Zygmunta Mi\u0142oszewskiego, przedwojenny Lublin w powie\u015bciach Marcina Wro\u0144skiego. Kryminaln\u0105 map\u0119 Polski uzupe\u0142niaj\u0105 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesne krymina\u0142y \u015awietlickiego, kt\u00f3rych akcja toczy si\u0119 w Krakowie, a ju\u017c niebawem zobaczymy tak\u017ce jego historyczn\u0105 opraw\u0119 w powie\u015bci-koprodukcji <em>Tajemnica domu Helc\u00f3w<\/em> Jacka Dehnela, Maryli Szymiczkowej i Piotra Tarczy\u0144skiego (premiera ju\u017c w lipcu!).<\/p>\n<p>Nie mo\u017cna oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce z tego punktu widzenia \u201ePolska nierz\u0105dem stoi\u201d, a kraj nasz od zawsze by\u0142 siedliskiem zbrodni, przemocy i niebezpiecznych intryg. Jak wida\u0107, charakterystyczn\u0105 cech\u0105 rodzimego krymina\u0142u jest jego \u201egeolokalizacja\u201d. Sama kryminalna intryga, poszukiwanie rozwi\u0105zania kryminalnej zagadki s\u0105 cz\u0119sto tylko pretekstem do czego\u015b zupe\u0142nie innego \u2013 do spaceru po historii i topografii polskich miast, tych ju\u017c nieistniej\u0105cych w tamtym kszta\u0142cie, jaki mo\u017cemy zobaczy\u0107 w powie\u015bciach. To w\u0142a\u015bnie miasta s\u0105 prawdziwymi bohaterami tych powie\u015bci, a odtwarzane z pietyzmem realia topograficzno-urbanistyczne i spo\u0142eczne, to znak rozpoznawczy naszego krymina\u0142u.<\/p>\n<p>Przedwojenny Breslau ju\u017c nie istnieje, powojenna Warszawa, \u201emiasto ruin\u201d i trudu klasy robotniczej, ust\u0105pi\u0142a miejsca normalnemu \u015bredniej wielko\u015bci sto\u0142ecznemu miastu w Europie. Poza kartkami powie\u015bci kryminalnych i starymi albumami trudno doszukiwa\u0107 si\u0119 dzisiaj tak\u017ce ca\u0142ych grup spo\u0142ecznych i etnicznych, takich jak arystokracja, \u017bydzi, mieszcza\u0144stwo, s\u0142u\u017cba bezpiecze\u0144stwa, czy partyjniacy, bohater\u00f3w poczytnych polskich krymina\u0142\u00f3w. Moda na retro tak\u017ce trwa w najlepsze, dzia\u0142aj\u0105c jak woda na m\u0142yn dla kolejnych powie\u015bci, prezentuj\u0105cych kolejne miasta i kolejne historie. I kolejne \u201ep\u0142aszczyki z epoki\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_31080\" aria-describedby=\"caption-attachment-31080\" style=\"width: 513px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/zygmunt-miloszewski-gniew-okladka-wydawnictwo-wab-2014\/\" rel=\"attachment wp-att-31080\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-31080\" title=\"Zygmunt Mi\u0142oszewski,\u201eGniew\u201d, Wyd. W.A.B. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/zygmunt-miloszewski-gniew-okladka-wydawnictwo-wab-2014.jpg\" alt=\"Zygmunt Mi\u0142oszewski,\u201eGniew\u201d, Wyd. W.A.B. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"513\" height=\"768\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-31080\" class=\"wp-caption-text\">Zygmunt Mi\u0142oszewski,\u201eGniew\u201d, Wyd. W.A.B. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Krymina\u0142 metafizyczny<\/strong><\/p>\n<p>Na tym tle wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia si\u0119 Olga Tokarczuk, kt\u00f3ra podejmuje r\u0119kawic\u0119 krymina\u0142u z zupe\u0142nie innych powod\u00f3w, skrajnie odmienny jest wi\u0119c tak\u017ce rezultat tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Fabu\u0142a <em>Prowad\u017a sw\u00f3j p\u0142ug przez ko\u015bci umar\u0142ych<\/em> dzieje si\u0119 z zupe\u0142nie innej scenografii \u2013 nazwa\u0107 j\u0105 Polsk\u0105 ma\u0142omiasteczkow\u0105, prowincjonaln\u0105, to nie powiedzie\u0107 nic. Akcja powie\u015bci dzieje si\u0119 na absolutnym pustkowiu, prawdziwym zadupiu, w miejscu gdzie diabe\u0142 m\u00f3wi dobranoc, a cywilizacja jest jedynie abstrakcyjn\u0105 ide\u0105, nie do ko\u0144ca zrozumia\u0142\u0105 przez lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Ta pustka jest oczywi\u015bcie \u2013 jak to u Tokarczuk \u2013 symboliczna, a ca\u0142y w\u0105tek krymina\u0142y dzi\u0119ki temu przenosi si\u0119 w stref\u0119 metafizyki. Istnieje tu wprawdzie ostry podzia\u0142 na dobro i z\u0142o (podzia\u0142 pomi\u0119dzy g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0105-narratork\u0105, kt\u00f3ra kieruje si\u0119 przede wszystkim emocjami i wsp\u00f3\u0142czuciem, dla kt\u00f3rej wszystko \u2013 nawet przedmioty, posiada swoj\u0105 podmiotowo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy uszanowa\u0107, a brutalnymi m\u0119\u017cczyznami z ko\u0142a \u0142owieckiego, dla kt\u00f3rych wszystko, nawet \u017cywe istoty, s\u0105 przeciwnie \u2013 jedynie przedmiotami). Podzia\u0142 ten jednak nie upraszcza nic, a staje si\u0119 podstawow\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dzaj\u0105c\u0105 fabu\u0142\u0119.<\/p>\n<p><strong>Moda czy polska specjalno\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Bez w\u0105tpienia krymina\u0142 sta\u0142 si\u0119 modny. Za sukcesem gatunku stoi zar\u00f3wno sukces tw\u00f3rc\u00f3w zagranicznych \u2013 zw\u0142aszcza Skandynaw\u00f3w, ale tak\u017ce wysoki poziom, narzucony od samego pocz\u0105tku przez polskich pisarzy. Krymina\u0142 ma w Polsce bogat\u0105 i d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, wiele z powie\u015bci tego gatunku wesz\u0142o na sta\u0142e do polskiego kanonu, s\u0105 pozycjami obowi\u0105zkowymi dla ka\u017cdego, kto chce uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za cz\u0142owieka oczytanego.<\/p>\n<p>Jest jednak w kryminale tak\u017ce co\u015b, co doskonale odzwierciedla polsk\u0105 dusz\u0119, a dzi\u0119ki temu idealnie nadaje si\u0119 do opisu naszej rzeczywisto\u015bci. Polska nieufno\u015b\u0107, narzekactwo, ironia i sk\u0142onno\u015b\u0107 do paranoi \u015bwietnie komponuj\u0105 si\u0119 z zagadk\u0105 kryminaln\u0105, co pozwala s\u0105dzi\u0107, \u017ce gdyby Charles Bukowski nie stworzy\u0142 postaci cynicznego, pozbawionego z\u0142udze\u0144 detektywa-alkoholika, zrobi\u0142by to pewnie kt\u00f3ry\u015b z naszych tw\u00f3rc\u00f3w, gdyby akurat nie by\u0142 w tym czasie ograniczany wymogami socrealizmu.<\/p>\n<p>Wydaje mi si\u0119 wi\u0119c, \u017ce przede naszym krymina\u0142em jeszcze sporo t\u0142ustych lat, pe\u0142nych nowych powie\u015bci, festiwali, nowych gwiazd, temat\u00f3w i nieszablonowych podej\u015b\u0107 do tematu. Oby tak by\u0142o.<\/p>\n<p><em>Zobacz <a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/2\/\">zestawienie 20 najciekawszych wsp\u00f3\u0142czesnych polskich krymina\u0142\u00f3w<\/a> przygotowane przez autora &#8211;&gt;<\/em><\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Prezentujemy zestawienie\u00a0<strong>20 najciekawszych wsp\u00f3\u0142czesnych polskich krymina\u0142\u00f3w<\/strong> przygotowane przez <strong>Paw\u0142a Brze\u017cka<\/strong>. Zach\u0119camy do lektury i do uzupe\u0142niania listy w komentarzach!<\/p>\n<p>Redakcja O.pl<\/p>\n<p>1. <em>\u015amier\u0107 w Breslau<\/em>, Marek Krajewski<\/p>\n<p>2. <em>Koniec \u015bwiata w Breslau<\/em>, Marek Krajewski<\/p>\n<p>3. <em>Festung Breslau<\/em>, Marek Krajewski<\/p>\n<p>4. <em>G\u0142owa Minotaura<\/em>, Marek Krajewski<\/p>\n<p>5. <em>Erynie<\/em>, Marek Krajewski<\/p>\n<p>6. <em>Uwik\u0142anie<\/em>, Zygmunt Mi\u0142oszewski<\/p>\n<p>7. <em>Gniew<\/em>, Zygmunt Mi\u0142oszewski<\/p>\n<p>8. <em>Ziarno prawdy<\/em>, Zygmunt Mi\u0142oszewski<\/p>\n<p>9. <em>Bezcenny<\/em>, Zygmunt Mi\u0142oszewski<\/p>\n<p>10. <em>Kino Venus<\/em>, Marcin Wro\u0144ski<\/p>\n<p>11. <em>A na imi\u0119 jej b\u0119dzie Aniela<\/em>, Marcin Wro\u0144ski<\/p>\n<p>12. <em>Morderstwo pod cenzur\u0105<\/em>, Marcin Wro\u0144ski<\/p>\n<p>13. <em>Dwana\u015bcie<\/em>, Marcin \u015awietlicki<\/p>\n<p>14. <em>Trzyna\u015bcie<\/em>, Marcin \u015awietlicki<\/p>\n<p>15. <em>Jedena\u015bcie<\/em>, Marcin \u015awietlicki<\/p>\n<p>16. <em>Orchidea<\/em>, Marcin \u015awietlicki, Gaja Grzegorzewska, Irek Grin<\/p>\n<p>17. <em>Ofiara Polikseny<\/em>, Marta Guzowska<\/p>\n<p>18. <em>Tajemnica domu Helcl\u00f3w<\/em>, Jacek Dehnel, Maryla Szymiczkowa, Piotr Tarczy\u0144ski<\/p>\n<p>19. <em>Drwal<\/em>, Micha\u0142 Witkowski<\/p>\n<p>20. <em>Ciemno, prawie noc<\/em>, Joanna Bator<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polski krymina\u0142 miewa\u0142 swoje wzloty i upadki, ale zawsze posiada\u0142 niezagro\u017con\u0105 pozycj\u0119 na krajowym rynku wydawniczym. Co wi\u0119cej \u2013 o czym chyba nie musz\u0119 przekonywa\u0107, prze\u017cywa obecnie sw\u00f3j renesans. Krajewski, Mi\u0142oszewski, Wro\u0144ski \u2013 to nazwiska oczywiste. Ale co maj\u0105 z nimi wsp\u00f3lnego \u015awietlicki, Tokarczuk, Dehnel? Te\u017c pisz\u0105 krymina\u0142y. Bo dzisiaj pisanie krymina\u0142\u00f3w jest w bardzo dobrym stylu.<\/p>\n","protected":false},"author":272,"featured_media":31079,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3914,3915,1164,1604,484,3913,3912,3911,3916,3917,3919,1873,3918,2875],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1871],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Krymina\u0142 w Polsce: Duma z gatunku<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"O tym, \u017ce polski krymina\u0142 zawsze mia\u0142 si\u0119 dobrze, \u015bwiadczy\u0107 mog\u0105 nazwiska tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy je pope\u0142niali.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014.jpg\",\"width\":601,\"height\":900,\"caption\":\"Marek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\",\"name\":\"Krymina\u0142 w Polsce: Duma z gatunku\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-07-21T08:25:37+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:04:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f\"},\"description\":\"O tym, \u017ce polski krymina\u0142 zawsze mia\u0142 si\u0119 dobrze, \u015bwiadczy\u0107 mog\u0105 nazwiska tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy je pope\u0142niali.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Duma z polskiego krymina\u0142u\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f\",\"name\":\"Pawe\u0142 Brze\u017cek\",\"description\":\"Pawe\u0142 Brze\u017cek jest krytykiem literackim, absolwentem Wydzia\u0142u Filologicznego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego na kierunku filologia polska, stypendyst\u0105 Uniwersytetu Florenckiego (Facolt\u00e1 di Lettere e Filosofia). Zajmuje si\u0119 dziennikarstwem kulturalnym, krytyk\u0105 literack\u0105, a tak\u017ce prowadzeniem zaj\u0119\u0107 kreatywnego pisania.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-brzezek\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Krymina\u0142 w Polsce: Duma z gatunku","description":"O tym, \u017ce polski krymina\u0142 zawsze mia\u0142 si\u0119 dobrze, \u015bwiadczy\u0107 mog\u0105 nazwiska tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy je pope\u0142niali.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/marek-krajewski-wladca-liczb-2014.jpg","width":601,"height":900,"caption":"Marek Krajewski, \u201eW\u0142adca liczb\u201d, Wydawnictwo Znak, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu","name":"Krymina\u0142 w Polsce: Duma z gatunku","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#primaryimage"},"datePublished":"2015-07-21T08:25:37+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:04:06+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f"},"description":"O tym, \u017ce polski krymina\u0142 zawsze mia\u0142 si\u0119 dobrze, \u015bwiadczy\u0107 mog\u0105 nazwiska tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy je pope\u0142niali.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/pawel-brzezek-duma-z-polskiego-kryminalu#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Duma z polskiego krymina\u0142u"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7b7e9c7c69e2037b7dc825dc64be5c6f","name":"Pawe\u0142 Brze\u017cek","description":"Pawe\u0142 Brze\u017cek jest krytykiem literackim, absolwentem Wydzia\u0142u Filologicznego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego na kierunku filologia polska, stypendyst\u0105 Uniwersytetu Florenckiego (Facolt\u00e1 di Lettere e Filosofia). Zajmuje si\u0119 dziennikarstwem kulturalnym, krytyk\u0105 literack\u0105, a tak\u017ce prowadzeniem zaj\u0119\u0107 kreatywnego pisania.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-brzezek"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31072"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/272"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31072"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31072\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31072"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=31072"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=31072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}