{"id":31983,"date":"2015-09-21T00:00:01","date_gmt":"2015-09-20T23:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=31983"},"modified":"2015-09-23T21:01:58","modified_gmt":"2015-09-23T20:01:58","slug":"eulalia-domanowska-urszula-usakowska-wolff-male-prace-wielkich-artystow-na-wystawie-the-touch-w-berlinie-oronsko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/eulalia-domanowska-urszula-usakowska-wolff-male-prace-wielkich-artystow-na-wystawie-the-touch-w-berlinie-oronsko","title":{"rendered":"Ma\u0142e prace wielkich artyst\u00f3w na wystawie \u201eThe Touch\u201d"},"content":{"rendered":"

Urszula Usakowska-Wolff: Wystawa pokazywana w Up Gallery w Berlinie zatytu\u0142owana zosta\u0142a przez pani\u0105 The Touch<\/em>, co po polsku znaczy Dotyk<\/em>. Najbardziej chyba dos\u0142ownie wyra\u017ca go jedna z centralnych prac tej wystawy: R\u0119ka<\/em> Magdaleny Abakanowicz z 1991 r. Wydaje si\u0119, \u017ce dotyk jest jednym z podstawowych zmys\u0142\u00f3w w przypadku tworzenia sztuki, bo przecie\u017c sztuka, \u0142\u0105cznie ze sztuk\u0105 nowych medi\u00f3w, powstaje przy udziale r\u0105k. Pani jednak jest zdania, \u017ce \u201ezmys\u0142 dotyku od wiek\u00f3w jest w kulturze Zachodu niedoceniany jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 estetycznego do\u015bwiadczenia, gdy\u017c mamy wobec niego liczne uprzedzenia. Uwa\u017cany jest za zwierz\u0119c\u0105, cielesn\u0105, mniej cywilizowan\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 cz\u0142owieka\u201d. Czego ta estetyka nie dotyka? Na jakiej podstawie twierdzi pani, \u017ce zmys\u0142 dotyku w kulturze zachodniej jest niedoceniany? W kulturze zachodniej, czyli w polskiej te\u017c? <\/strong><\/p>\n

Eulalia Domanowska:<\/strong> Manualno\u015b\u0107 od dawna traktowana jest jako co\u015b po\u015bledniejszego od zdolno\u015bci intelektualnych. Zaw\u00f3d malarza, a jeszcze bardziej rze\u017abiarza pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 r\u0119kami i paraj\u0105cego si\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105 fizyczn\u0105 prac\u0105 by\u0142 w \u015bredniowieczu traktowany jako rzemios\u0142o, a nie sztuka. Pozycja artysty zmieni\u0142a si\u0119 co prawda w renesansie wraz z nadej\u015bciem humanizmu. Cz\u0142owiek sta\u0142 si\u0119 kreatorem, a jego cia\u0142o zyska\u0142o na znaczeniu, ale wiele uprzedze\u0144 pozosta\u0142o. Powsta\u0142a w\u00f3wczas szczeg\u00f3lna mieszanka kulturowa godz\u0105ca antyczne idea\u0142y z chrze\u015bcija\u0144stwem. A chrze\u015bcija\u0144stwo od wiek\u00f3w ma podejrzany stosunek do cielesno\u015bci, a tak\u017ce do dotyku.<\/p>\n

\"Marek<\/a>
Marek Kijewski \/ Ma\u0142gorzata Malinowska \u201eKocur\u201d, \u201eAutoportret w burgundowej muszli\u201d, 1996, fot. J. Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: Kwartalnik Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n

Inn\u0105 spraw\u0105 jest dystans spo\u0142eczny panuj\u0105cy w wielu kulturach. Odleg\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy ludzkimi cia\u0142ami jest r\u00f3\u017cna. W wielu kr\u0119gach dotyk uwa\u017ca si\u0119 za co\u015b familiarnego i niew\u0142a\u015bciwego. Naukowcy m\u00f3wi\u0105 o dystansie indywidualnym: przestrzeni, kt\u00f3ra rozci\u0105ga si\u0119 wok\u00f3\u0142 cz\u0142owieka pomi\u0119dzy 45 a120 cm1<\/sup>. Okre\u015blaj\u0105 j\u0105 stref\u0105 \u0142atwego dotyku. Jej naruszenie traktowane jest jako agresja terytorialna. W zwi\u0105zku z tym ro\u015bnie tu rola wzroku i s\u0142uchu, a zmniejsza si\u0119 rola w\u0119chu i dotyku. Naukowcy dziel\u0105 kraje na kultury kontaktowe, gdzie dotyk i blisko\u015b\u0107 s\u0105 rzecz\u0105 naturaln\u0105, a wsp\u00f3lnota jest na pierwszym planie (np. W\u0142osi, Hiszpanie, Arabowie) oraz na kultury dystansowe, w kt\u00f3rych rozm\u00f3wcy utrzymuj\u0105 pomi\u0119dzy sob\u0105 dystans spo\u0142eczny i cechuj\u0105 si\u0119 indywidualizmem (Anglosasi i Skandynawowie). Polacy sk\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ku tym ostatnim. Kultura XX wieku zosta\u0142a zdominowana przez Anglosas\u00f3w, czyli kultur\u0119 zdystansowan\u0105. Zw\u0142aszcza drug\u0105 po\u0142ow\u0119 zesz\u0142ego stulecia, kiedy stolic\u0105 \u015bwiatowej sztuki i g\u0142\u00f3wnym jej centrum sta\u0142 si\u0119 Nowy Jork, cechuje sztuka intelektualna, silnie oddzia\u0142uj\u0105ca na inne regiony \u015bwiata. Kwit\u0142 w\u00f3wczas minimalizm, neokonstruktywizm i sztuka konceptualna. Przyjrzyjmy si\u0119 cho\u0107by parkom rze\u017aby czy sztuce w przestrzeni publicznej, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a rozwija\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w tamtych latach. Wsz\u0119dzie spotkamy tzw. \u201edrop sculptures\u201d (rze\u017aby upuszczone) \u2013 abstrakcyjne prace, nieposiadaj\u0105ce kontekstu, nale\u017c\u0105ce do epoki modernizmu. Podobnie jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w architektury tego czasu, nie mia\u0142y one \u017cadnego zwi\u0105zku z danym terenem. By\u0142y raczej ch\u0142odnymi modelami idei. Dopiero pocz\u0105tek lat 80. przyni\u00f3s\u0142 prze\u0142om w tym wzgl\u0119dzie. Zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 prace site-specific, a w malarstwie kwit\u0142a ekspresja.<\/p>\n