{"id":32791,"date":"2015-10-29T18:00:22","date_gmt":"2015-10-29T17:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=32791"},"modified":"2015-10-30T08:13:51","modified_gmt":"2015-10-30T07:13:51","slug":"katia-petrowska-moze-estera-wuj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj","title":{"rendered":"Mo\u017ce Estera"},"content":{"rendered":"

(\u2026)<\/p>\n

Kiedy w sierpniu 1941 roku rodzina ucieka\u0142a z Kijowa przed armi\u0105 niemieck\u0105, a m\u00f3j dziadek Siemion musia\u0142 i\u015b\u0107 na front, babuszka zosta\u0142a sama w domu przy ulicy Engelsa, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a stromo w d\u00f3\u0142 na wspania\u0142y bulwar Kreszczatik.<\/p>\n

\"Katia<\/a>
Katia Petrowska, \u201eMo\u017ce Estera\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Babuszki nie zabrano. Nie mog\u0142a si\u0119 ju\u017c prawie porusza\u0107 i w ci\u0105gu ca\u0142ego wojennego lata nie uda\u0142o jej si\u0119 zej\u015b\u0107 po schodach na d\u00f3\u0142 i wyj\u015b\u0107 na ulic\u0119. Zabranie jej z sob\u0105 by\u0142o wykluczone, nie wytrzyma\u0142aby drogi.<\/p>\n

Ta ewakuacja przypomina\u0142a wyjazd na dacz\u0119 i babuszk\u0119 pozostawiono z my\u015bl\u0105, \u017ce wszyscy si\u0119 znowu zobacz\u0105, kiedy sko\u0144czy si\u0119 lato. Lipiec nakazywa\u0142 zmian\u0119 miejsca pobytu i wszyscy ci ludzie na ulicy nosili walizki i tobo\u0142ki, jak zawsze w lecie, tylko po\u015bpiech i to, \u017ce by\u0142o ich tak du\u017co, zdradza\u0142y, \u017ce wydarzenie, mimo w\u0142a\u015bciwej pory roku i zwyk\u0142ych manatek, nie ma nic, ale to nic wsp\u00f3lnego z wyjazdem na dacz\u0119.<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce nazywa\u0142a si\u0119 Estera, powiedzia\u0142 m\u00f3j ojciec. Tak, mo\u017ce Estera. Mia\u0142em dwie babcie i jedna z nich nazywa\u0142a si\u0119 Estera, w\u0142a\u015bnie tak.<\/p>\n

Jak to \u2013 mo\u017ce? \u2013 spyta\u0142am zbulwersowana. \u2013 Nie wiesz, jak nazywa\u0142a si\u0119 twoja babcia?<\/p>\n

Nigdy nie nazywa\u0142em jej po imieniu, odpar\u0142 ojciec, m\u00f3wi\u0142em babuszka, a moi rodzice m\u00f3wili matka. <\/strong><\/p>\n

Mo\u017ce Estera zosta\u0142a w Kijowie. Porusza\u0142a si\u0119 z trudem po nagle opustosza\u0142ym mieszkaniu, jedzenie przynosili s\u0105siedzi. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce wkr\u00f3tce wr\u00f3cimy, doda\u0142 m\u00f3j ojciec, ale wr\u00f3cili\u015bmy dopiero po siedmiu latach.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo w mie\u015bcie zasadniczo nic si\u0119 nie zmieni\u0142o. Po prostu przyszli Niemcy. Kiedy r\u00f3wnie\u017c do babuszki dotar\u0142o wezwanie, \u017ce Wszyscy \u017bydzi miasta Kijowa musz\u0105 si\u0119 punktualnie… itd., zacz\u0119\u0142a si\u0119 natychmiast przygotowywa\u0107. S\u0105siedzi pr\u00f3bowali jej to wyperswadowa\u0107. Niech pani nie idzie! Przecie\u017c pani nie mo\u017ce w og\u00f3le chodzi\u0107!<\/p>\n

(\u2026)<\/p>\n

Jak Wszyscy, to Wszyscy, powiedzia\u0142a sobie, jakby to by\u0142a sprawa honoru. I zesz\u0142a na d\u00f3\u0142. Wszystko inne zamar\u0142o. W jaki spos\u00f3b zesz\u0142a, historia milczy. Chocia\u017c nie. Musieli jej pom\u00f3c s\u0105siedzi, jak\u017ceby inaczej?<\/p>\n

Na skrzy\u017cowaniu w dole ulice tworzy\u0142y zakr\u0119ty, zaokr\u0105gla\u0142y si\u0119 w oddali i czu\u0142o si\u0119, \u017ce ziemia jednak si\u0119 obraca. Na ulicy by\u0142a potem sama.<\/p>\n

Poza jednym patrolem nikogo w tym momencie nie by\u0142o wida\u0107. Mo\u017ce Wszyscy ju\u017c poszli. Na skrzy\u017cowaniu przechadzali si\u0119 niespiesznie dwaj lnianow\u0142osi, spr\u0119\u017cy\u015bci, niemal eleganccy m\u0119\u017cczy\u017ani, \u015bwiadomi swoich obowi\u0105zk\u00f3w. By\u0142o jasno i zupe\u0142nie pusto, jak we \u015bnie. Gdy Mo\u017ce Estera do nich dosz\u0142a, zobaczy\u0142a, \u017ce to niemiecki patrol.<\/p>\n

(\u2026)<\/p>\n

Cherr ofizehr, zacz\u0119\u0142a babuszka z jedynym w swoim rodzaju przydechem, przekonana, \u017ce m\u00f3wi po niemiecku, niech pan bh\u0119dzie tak uprzejmy, zajn Zi zo fajn, i powie mi, co ja mam rhobi\u0107, was zol ikh denn machen? Widzia\u0142am plakhaty z instrhukcj\u0105 dla \u017bydh\u00f3w, ale nie mogh\u0119 tak dobrzhe chodzi\u0107, ikh kan nyszt lojfn azoj sznel.<\/p>\n

Zastrzelono j\u0105 na miejscu, z niedba\u0142\u0105 rutyn\u0105, \u017co\u0142nierze nie przerwali nawet rozmowy, nawet dobrze si\u0119 nie odwr\u00f3cili, jakby przy okazji. Albo nie, nie. Mo\u017ce zapyta\u0142a: Niech pan bh\u0119dzie takh mi\u0142y, cher ofizehr, prhosz\u0119 mi powiedzie\u0107, jak doj\u015b\u0107 do Babiego Jarhu? To mog\u0142o by\u0107 naprawd\u0119 denerwuj\u0105ce. Kto lubi odpowiada\u0107 na g\u0142upie pytania?<\/p>\n

Obserwuj\u0119 t\u0119 scen\u0119 z okna domu po\u0142o\u017conego naprzeciwko jak B\u00f3g. Mo\u017ce tak si\u0119 pisze powie\u015bci. Albo bajki. Siedz\u0119 wysoko, widz\u0119 wszystko! Czasami zbieram si\u0119 na odwag\u0119 i podchodz\u0119 bli\u017cej, i ustawiam si\u0119 za plecami oficera, \u017ceby pods\u0142ucha\u0107 rozmow\u0119. Dlaczego stoj\u0105 do mnie plecami? Chodz\u0119 wok\u00f3\u0142 nich i widz\u0119 tylko ich plecy. Chocia\u017c bardzo si\u0119 staram, \u017ceby zobaczy\u0107 twarze, \u017ceby spojrze\u0107 w ich twarze, babuszki i oficera, cho\u0107 bardzo si\u0119 nat\u0119\u017cam, \u017ceby im si\u0119 przyjrze\u0107, i napinam wszystkie musku\u0142y pami\u0119ci, wyobra\u017ani i intuicji \u2013 nic z tego. Nie widz\u0119 ich twarzy, nie rozumiem, a ksi\u0105\u017cki historyczne milcz\u0105.<\/p>\n

Wi\u0119cej o ksi\u0105\u017cce: Chyba mia\u0142a na imi\u0119 Estera.<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w sierpniu 1941 roku rodzina ucieka\u0142a z Kijowa przed armi\u0105 niemieck\u0105, a m\u00f3j dziadek Siemion musia\u0142 i\u015b\u0107 na front, babuszka zosta\u0142a sama w domu przy ulicy Engelsa, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a stromo w d\u00f3\u0142 na wspania\u0142y bulwar Kreszczatik.<\/p>\n","protected":false},"author":605,"featured_media":32797,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[4301,4303,484,4302],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[4300],"yoast_head":"\nKatia Petrowska \u2013 \u201eMo\u017ce Estera\u201d<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eMo\u017ce Estera\u201d, kt\u00f3rej autork\u0105 jest Katia Petrowska.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/katia-petrowska-moze-estera-wuj-2015.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/katia-petrowska-moze-estera-wuj-2015.jpg\",\"width\":\"530\",\"height\":\"795\",\"caption\":\"Katia Petrowska, \u201eMo\u017ce Estera\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj\",\"name\":\"Katia Petrowska \u2013 \u201eMo\u017ce Estera\u201d\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-10-29T17:00:22+00:00\",\"dateModified\":\"2015-10-30T07:13:51+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/76d9df1a5f6558fa839b268300b37572\"},\"description\":\"Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eMo\u017ce Estera\u201d, kt\u00f3rej autork\u0105 jest Katia Petrowska.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Mo\u017ce Estera\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/76d9df1a5f6558fa839b268300b37572\",\"name\":\"Katia Petrowska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katia-petrowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Katia Petrowska \u2013 \u201eMo\u017ce Estera\u201d","description":"Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eMo\u017ce Estera\u201d, kt\u00f3rej autork\u0105 jest Katia Petrowska.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/katia-petrowska-moze-estera-wuj-2015.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/katia-petrowska-moze-estera-wuj-2015.jpg","width":"530","height":"795","caption":"Katia Petrowska, \u201eMo\u017ce Estera\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj","name":"Katia Petrowska \u2013 \u201eMo\u017ce Estera\u201d","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#primaryimage"},"datePublished":"2015-10-29T17:00:22+00:00","dateModified":"2015-10-30T07:13:51+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/76d9df1a5f6558fa839b268300b37572"},"description":"Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eMo\u017ce Estera\u201d, kt\u00f3rej autork\u0105 jest Katia Petrowska.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/katia-petrowska-moze-estera-wuj#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Mo\u017ce Estera"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/76d9df1a5f6558fa839b268300b37572","name":"Katia Petrowska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/katia-petrowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/605"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32791"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32791\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32791"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=32791"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=32791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}