{"id":33514,"date":"2015-12-03T10:00:32","date_gmt":"2015-12-03T09:00:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=33514"},"modified":"2021-01-12T09:25:56","modified_gmt":"2021-01-12T08:25:56","slug":"rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany","title":{"rendered":"Orszak pogrzebowy"},"content":{"rendered":"<p>Jak pokaza\u0107 co\u015b, co uznaje si\u0119 za nieprzedstawialne? Jak uciec od ikonicznych obraz\u00f3w oboz\u00f3w zag\u0142ady, znanych ju\u017c z tylu film\u00f3w? Jak zachowa\u0107 etyk\u0119 obrazu, gdy dokumentalist\u0119 kusi obfito\u015b\u0107 archiw\u00f3w, a fabularzyst\u0119 wykorzystanie widowiskowych konwencji? To sta\u0142e wyzwanie stoj\u0105ce przed realizatorami dzie\u0142 o Holocau\u015bcie i cz\u0119sta refleksja widz\u00f3w <a title=\"News.O.pl: Syn Szaw\u0142a w kinach od stycznia\" href=\"http:\/\/news.o.pl\/2015\/09\/16\/syn-szawla-laszlo-nemes-gutek-film\/\"><em>Syna Szaw\u0142a<\/em><\/a>. O debiucie L\u00e1szl\u00f3 Nemesa s\u0142yszeli ju\u017c chyba wszyscy, a o podstawowym zabiegu narracyjno-operatorskim pisa\u0142 ka\u017cdy recenzent filmu \u2013 niekt\u00f3rzy nawet przed jego triumfaln\u0105 premier\u0105 na festiwalu w Cannes. Chyba jeszcze nigdy nie byli\u015bmy bowiem tak blisko \u015bmierci, jednocze\u015bnie tak ma\u0142o j\u0105 widz\u0105c.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33523\" aria-describedby=\"caption-attachment-33523\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003\" rel=\"attachment wp-att-33523\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33523\" title=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003-540x410.jpg\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" width=\"540\" height=\"410\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003-540x410.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003-576x437.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33523\" class=\"wp-caption-text\">\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Punkt wyj\u015bcia fabu\u0142y wzbudza op\u00f3r. S\u0105 przecie\u017c tematy tabu i miejsca u\u015bwi\u0119cone ofiar\u0105, do kt\u00f3rych nie wolno wkracza\u0107 z kamer\u0105. Czy na pewno? W <em>Kornblumenblau<\/em> (1988, L. Wosiewicz) pojawia si\u0119 ilustrowana <em>Od\u0105 do rado\u015bci<\/em> Beethovena sekwencja zagazowywania wi\u0119\u017ani\u00f3w w Birkenau, w <em>Li\u015bcie Schindlera<\/em> (1993, S. Spielberg) \u2013 udramatyzowana na thriller scena niedosz\u0142ej agonii \u017byd\u00f3w, a w kuriozalnej <em>Arytmetyce diab\u0142a<\/em> (1999, D. Deitch) pobyt w obozie koncentracyjnym okaza\u0142 si\u0119 rojeniem wsp\u00f3\u0142czesnej nastolatki \u2013 snem o komorze gazowej, z kt\u00f3rego mo\u017cna si\u0119 bezpiecznie wybudzi\u0107.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-33514 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-005-80x80.png\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes, plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33525\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33525'>\n\t\t\t\t\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes, plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33524\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33524'>\n\t\t\t\tL\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33523\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33523'>\n\t\t\t\t\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33522\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33522'>\n\t\t\t\t\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33521\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33521'>\n\t\t\t\t\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Nemes opisa\u0142 Sonderkommando, specjaln\u0105 jednostk\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w Birkenau, kt\u00f3rej wymieniani co kilka tygodni cz\u0142onkowie najpierw wprowadzali ofiary do kom\u00f3r, a potem ich cia\u0142a palili w krematoryjnych piecach. \u201eP\u0142akali\u015bmy bez \u0142ez\u201d \u2013 mawiali, nierzadko widz\u0105c \u015bmier\u0107 najbli\u017cszych, cho\u0107 tak\u017ce los ich samych nie by\u0142 lepszy. Spali wprawdzie na poddaszu krematorium, mieli w\u0142asne \u0142\u00f3\u017cka i wi\u0119ksze racje \u017cywno\u015bciowe, ale \u015bmier\u0107 pisana by\u0142a im bardziej ni\u017c tym z pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci obozu. \u015awiadkowie mieli by\u0107 likwidowani nied\u0142ugo po ofiarach.<\/p>\n<p>Jest pa\u017adziernik 1944 roku, Sonderkommanda nie nad\u0105\u017caj\u0105 z prac\u0105. Do O\u015bwi\u0119cimia przyje\u017cd\u017caj\u0105 kolejne transporty w\u0119gierskich \u017byd\u00f3w \u2013 ostatnia masowa wyw\u00f3zka tej wojny. Rosjanie pono\u0107 dotarli pod Krak\u00f3w, lada moment minie ostatnia okazja na bunt \u2013 cho\u0107 to wci\u0105\u017c marna szansa na prze\u017cycie. G\u0142\u00f3wny bohater, Szawe\u0142, r\u00f3wnie\u017c pochodzi z W\u0119gier. Wykonuje s\u0142u\u017cb\u0119 jak idealnie nakr\u0119cony mechanizm, nawet w chwili bezruchu napi\u0119ty jest niczym struna. Kr\u0105\u017cy w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w jak wodzirej dansingu, prowadz\u0105c poch\u00f3d jak tanecznego w\u0119\u017ca. Kamera \u2013 wierny satelita \u2013 nie odst\u0119puje go nawet o krok.<\/p>\n<p>Wszystko do czasu. Nagle w kilkunastoletnim ch\u0142opcu, kt\u00f3ry niespodziewanie nie zgin\u0105\u0142 w komorze gazowej i ci\u0119\u017cko dysz\u0105c, dogorywa na stole, rozpoznaje syna. W\u0142asnego? To mo\u017ce jest bez znaczenia. Ch\u0142opiec umrze zaraz potem, doduszony jak szczeni\u0119 i przekazany na sekcj\u0119 zw\u0142ok. Potem \u2013 jak inni \u2013 ma zosta\u0107 wrzucony do pieca. Ale nie tym razem. Dziecko zas\u0142uguje na co\u015b wi\u0119cej, nie jest przecie\u017c liczb\u0105, obiektem, egzemplarzem. Jego \u015bmier\u0107 by\u0142a osobna, nabra\u0142a kszta\u0142t\u00f3w, wyrazu i rys\u00f3w twarzy. A zatem tu, na dnie piek\u0142a, Szawe\u0142 decyduje si\u0119 pochowa\u0107 syna. W ziemi i zgodnie z religijnym obrz\u0105dkiem. Na najwi\u0119kszym cmentarzysku \u015bwiata chce wykopa\u0107 pierwszy gr\u00f3b.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33522\" aria-describedby=\"caption-attachment-33522\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002\" rel=\"attachment wp-att-33522\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33522\" title=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002-540x410.jpg\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" width=\"540\" height=\"410\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002-540x410.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002-900x683.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002-576x437.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-002.jpg 1316w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33522\" class=\"wp-caption-text\">\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jak pokaza\u0107 nieprzedstawialne? Zn\u00f3w trzeba wr\u00f3ci\u0107 do pytania o etyk\u0119 obrazu i granice inscenizacji. Nemes wybra\u0142 drog\u0119 ascetyczn\u0105 i brawurow\u0105 zarazem, intymn\u0105 i karko\u0142omn\u0105. Obiektyw kamery wyostrzy\u0142 na pierwszy plan, rozmy\u0142 t\u0142o i w ekwilibrystyczny spos\u00f3b zamkn\u0105\u0142 w p\u00f3\u0142zbli\u017ceniach g\u0142\u00f3wnego bohatera. Tylko dwa razy odsun\u0105\u0142 si\u0119 od Szaw\u0142a: w pierwszym uj\u0119ciu, gdy wydoby\u0142 go z nieostrej kompozycji plam barwnych, i w ostatnim \u2013 kt\u00f3rego si\u0142y ra\u017cenia nie zdradz\u0119. W pozosta\u0142ych scenach towarzyszy\u0142 mu jak w ta\u0144cu, a kunsztowno\u015b\u0107 pierwszej sekwencji podpatrzy\u0142 zapewne u swego mistrza, B\u00e9li Tarra, w scenie pacyfikacji szpitala<em> <\/em>z <em>Harmonii Werckmeistera<\/em> (2000), cho\u0107 swojemu filmowi nada\u0142 niepor\u00f3wnanie bardziej gor\u0105czkow\u0105 ekspresj\u0119. Kto\u015b powie: niestosowne refleksy chwyt\u00f3w narracyjnych znanych z gier wideo i obraz\u00f3w wywo\u0142anych u\u017cyciem <em>snorri cam<\/em>? Niekoniecznie to wadzi, bo nowoczesne zabiegi nie musz\u0105 prowadzi\u0107 do aktu profanacji.<\/p>\n<p>W ten spos\u00f3b jeste\u015bmy wci\u0105\u017c przy bohaterze, w jego najbli\u017cszej, intymnej odleg\u0142o\u015bci. T\u0142o znika, przelewa si\u0119 jak bezkszta\u0142tna masa, jedynie w pojedynczych fragmentach zaostrzaj\u0105c si\u0119 do twarzy anonimowego wi\u0119\u017ania, dystynkcji munduru, fragmentu r\u0119ki i \u2013 najbardziej wstrz\u0105saj\u0105cego detalu \u2013 piersi martwej kobiety, naznaczonej niewyobra\u017calnym tu erotyzmem. Selekcja na rampie, rozbieralnia i uk\u0142adanie cia\u0142 w stosy \u2013 nago\u015b\u0107 w obozach koncentracyjnych by\u0142a powszechna i sadystyczna, stanowi\u0105c cz\u0105stk\u0119 procesu uprzedmiotowienia ofiar i odebrania im resztek godno\u015bci. To wiemy, znamy z niejednego filmu i archiwalnych materia\u0142\u00f3w. Nemes wi\u0119c odwraca perspektyw\u0119, ka\u017ce jedynie wpatrywa\u0107 si\u0119 w niemal nieruchom\u0105 i nic niewyra\u017caj\u0105c\u0105 twarz Szaw\u0142a \u2013 zaci\u015bni\u0119t\u0105 i pust\u0105 jak u bohater\u00f3w film\u00f3w Roberta Bressona. Widzimy tylko jego oczy: matowe, nieobecne, pozbawione jakiegokolwiek wyrazu. Tylko w chwili patrzenia na nagie cia\u0142o syna zyskuj\u0105 one jaki\u015b ludzki smutek.<\/p>\n<p>Widzimy zatem niewiele, ale wiemy a\u017c nadto. Z przestrzeni pozakadrowej, z amorficznego t\u0142a przeciskaj\u0105 si\u0119 na ekran s\u0142owa i d\u017awi\u0119ki. Urywane, nag\u0142e, bez\u0142adne, nawarstwiaj\u0105ce si\u0119 w pomruk fabryki \u015bmierci. Nemes przypomina, \u017ce ob\u00f3z koncentracyjny by\u0142 jak wie\u017ca Babel, tygiel kultur, narod\u00f3w i j\u0119zyk\u00f3w. Miejsce spotka\u0144. Auschwitz to audiosfera dialog\u00f3w prowadzonych w wielu dialektach, zar\u00f3wno w tym u\u017cywanym przez oprawc\u00f3w, jak i w tym przekszta\u0142conym w slang obozowy. Nikt nie rozgl\u0105da\u0142 si\u0119 na boki, lecz chodzi\u0142 ze spuszczon\u0105 g\u0142ow\u0105, akustyka dudni\u0142a wszystkimi tonacjami strachu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33525\" aria-describedby=\"caption-attachment-33525\" style=\"width: 478px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-005\" rel=\"attachment wp-att-33525\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-33525\" title=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes, plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-005.png\" alt=\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes, plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\" width=\"478\" height=\"669\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33525\" class=\"wp-caption-text\">\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes, plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Czy <em>Syn Szaw\u0142a<\/em> jest o szale\u0144stwie, czy przeciwnie \u2013 o godno\u015bci? Paradoks miejsc ka\u017ani jest powszechnie znany z lagrowej literatury i kina: cz\u0142owiecze\u0144stwo to tutaj objaw ob\u0142\u0119du i prosta droga do \u015bmierci. Szawe\u0142 przecie\u017c nikogo nie ratuje; przeciwnie \u2013 swymi czynami tylko \u015bci\u0105ga na siebie i innych jeszcze wi\u0119ksze ryzyko. Towarzyszy bardziej \u015bmierci, ni\u017c \u015bciga si\u0119 z \u017cyciem, ale po raz pierwszy owa wszechobecna \u015bmier\u0107 uleg\u0142a personifikacji. Po raz pierwszy jest wizualnie ostra, zindywidualizowana i prywatna. Cia\u0142o syna nie jest ju\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 stosu trup\u00f3w. Le\u017cy osobno, okryte kocem, przenoszone z matczyn\u0105 delikatno\u015bci\u0105 i ojcowsk\u0105 si\u0142\u0105, chronione przed kulami stra\u017cnik\u00f3w i wzrokiem ciekawskich.<\/p>\n<p>Mam k\u0142opot z tym filmem. Nie wiem, czy jego zalet\u0105 jest, \u017ce umiem si\u0119 nim \u2013 jak inni widzowie \u2013 zachwyci\u0107? Czerpi\u0119 w ko\u0144cu estetyczn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 z narracji i technologicznej sprawno\u015bci \u2013 cho\u0107 zarazem zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z jej etyczno-moralnej funkcji. Ale w pewnym momencie projekcji poczu\u0142em inscenizacyjno-fabularny nadmiar. <em>Syn Szaw\u0142a<\/em> sta\u0142 si\u0119 w\u0119dr\u00f3wk\u0105 po obozie; uzasadnion\u0105 przez intryg\u0119 opowie\u015bci\u0105 o miejscu ods\u0142anianym jak na kolejnych poziomach gry wideo. Tak jakby re\u017cyser chcia\u0142 nam pokaza\u0107 wszystkie barwy Birkenau, tak jakby same komory gazowe i krematoria to by\u0142o za ma\u0142o. Ten sam taniec kamery i poszerzaj\u0105cy diegez\u0119 d\u017awi\u0119k pojawia si\u0119 wi\u0119c w warsztatach dla kobiet (\u015blad melodramatu), w Sonderkommando zwyrodnia\u0142ego Mietka (horror), na tropie rabina (krymina\u0142) i podczas palenia zw\u0142ok, sk\u0105d pochodzi jeden z najs\u0142ynniejszych, bo nielicznych, materialnych dowod\u00f3w zbrodni \u2013 fotografia wykonana przez przemycony do obozu aparat. Nie pierwszy raz film o Holocau\u015bcie zamienia si\u0119 w thriller, tak jakby makabry samego miejsca by\u0142o za ma\u0142o.<\/p>\n<p>Ale to tylko fragmenty rysowane grub\u0105 kresk\u0105. Dominuje najczystszy tragizm i niesentymentalny fatalizm. Te wszystkie dzia\u0142ania, zamierzenia i usi\u0142owania Szaw\u0142a s\u0105 przecie\u017c tak beznadziejne, tak ca\u0142kowicie niemo\u017cliwe do spe\u0142nienia. Jak\u017ce gorzko i tragicznie brzmi przes\u0142anie dzie\u0142a. Skoro nie mo\u017cemy chroni\u0107 \u017cycia, oddajmy w\u0142asne \u015bmierci. Pokonamy w ten spos\u00f3b z\u0142o, kt\u00f3re wydaje si\u0119 wszechogarniaj\u0105ce. Z\u0142o w filmie Nemesa ostatecznie nie posiad\u0142o przecie\u017c oczu g\u0142\u00f3wnego bohatera, kt\u00f3ry w finale zosta\u0142 nagrodzony najpi\u0119kniejszym dla\u0144 widokiem. Mo\u017ce to by\u0142 tylko objaw szale\u0144stwa, ale chc\u0119 wierzy\u0107, \u017ce tak\u017ce chwilowy triumf \u017cycia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak pokaza\u0107 co\u015b, co uznaje si\u0119 za nieprzedstawialne? Jak uciec od ikonicznych obraz\u00f3w oboz\u00f3w zag\u0142ady, znanych ju\u017c z tylu film\u00f3w? Jak zachowa\u0107 etyk\u0119 obrazu, gdy dokumentalist\u0119 kusi obfito\u015b\u0107 archiw\u00f3w, a fabularzyst\u0119 wykorzystanie widowiskowych konwencji?<\/p>\n","protected":false},"author":244,"featured_media":33521,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[377,3999,7327,1608],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14314],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Syn Szaw\u0142a: Orszak pogrzebowy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jak pokaza\u0107 co\u015b, co uznaje si\u0119 za nieprzedstawialne? To wyzwanie stoj\u0105ce przed realizatorami filmu &quot;Syn Szaw\u0142a&quot; L\u00e1szl\u00f3 Nemesa.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-001.jpg\",\"width\":800,\"height\":608,\"caption\":\"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\",\"name\":\"Syn Szaw\u0142a: Orszak pogrzebowy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-12-03T09:00:32+00:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T08:25:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585\"},\"description\":\"Jak pokaza\u0107 co\u015b, co uznaje si\u0119 za nieprzedstawialne? To wyzwanie stoj\u0105ce przed realizatorami filmu \\\"Syn Szaw\u0142a\\\" L\u00e1szl\u00f3 Nemesa.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Orszak pogrzebowy\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585\",\"name\":\"Rafa\u0142 Syska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/rafal-syska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Syn Szaw\u0142a: Orszak pogrzebowy","description":"Jak pokaza\u0107 co\u015b, co uznaje si\u0119 za nieprzedstawialne? To wyzwanie stoj\u0105ce przed realizatorami filmu \"Syn Szaw\u0142a\" L\u00e1szl\u00f3 Nemesa.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/syn-szawla-laszlo-nemes-2015-09-15-001.jpg","width":800,"height":608,"caption":"\u201eSyn Szaw\u0142a\u201d, re\u017c. L\u00e1szl\u00f3 Nemes (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe dystrybutora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany","name":"Syn Szaw\u0142a: Orszak pogrzebowy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2015-12-03T09:00:32+00:00","dateModified":"2021-01-12T08:25:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585"},"description":"Jak pokaza\u0107 co\u015b, co uznaje si\u0119 za nieprzedstawialne? To wyzwanie stoj\u0105ce przed realizatorami filmu \"Syn Szaw\u0142a\" L\u00e1szl\u00f3 Nemesa.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/rafal-syska-orszak-pogrzebowy-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Orszak pogrzebowy"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/287211abaa9f5fc4507aa7e1c6d88585","name":"Rafa\u0142 Syska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/rafal-syska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33514"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/244"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33514"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49003,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33514\/revisions\/49003"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33521"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33514"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=33514"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=33514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}