{"id":33673,"date":"2015-12-11T09:00:56","date_gmt":"2015-12-11T08:00:56","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=33673"},"modified":"2015-12-15T10:44:10","modified_gmt":"2015-12-15T09:44:10","slug":"maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci","title":{"rendered":"Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci"},"content":{"rendered":"<p><strong>Monika Nowakowska: Ten rok jest dla Pani szczeg\u00f3lny. Czy dziewi\u0119\u0107 wystaw indywidualnych, jakie Pani otworzy\u0142a od stycznia po listopad w r\u00f3\u017cnych miejscach w Polsce to swoisty prezent urodzinowy? Kt\u00f3ra z tych prezentacji by\u0142a dla Pani szczeg\u00f3lna i dlaczego?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Maria Wollenberg-Kluza:<\/strong> W tym roku w lipcu sko\u0144czy\u0142am 70 lat i ta data sta\u0142a si\u0119 dla mnie pretekstem do zorganizowania szeregu wystaw, \u017cartobliwie m\u00f3wi\u0119, \u017ce urz\u0105dzi\u0142am sobie roczny festiwal. Te wystawy nie odby\u0142y si\u0119 w przypadkowych miejscach. Swego rodzaju inauguracja mia\u0142a miejsce na pokazie w Teatrze Wielkim w Warszawie, towarzysz\u0105cym Gali Biznesu BCC. Pokaz niedu\u017cy, w foyer Teatru, ale ze znakomit\u0105 widowni\u0105. Pokaza\u0142am dwa obrazy z cyklu SALIGIA, trzy z cyklu CAMINO (najnowsze prace) oraz kilka nieco mniejszych formatowo.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33682\" aria-describedby=\"caption-attachment-33682\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm\/\" rel=\"attachment wp-att-33682\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33682\" title=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePrzyspieszenie czasu i my\u015bli. Ursyn\u00f3w\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 130\u00d7115 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm-540x634.jpg\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePrzyspieszenie czasu i my\u015bli. Ursyn\u00f3w\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 130\u00d7115 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" width=\"540\" height=\"634\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm-540x634.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm-765x900.jpg 765w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm-576x676.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm.jpg 1232w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33682\" class=\"wp-caption-text\">Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePrzyspieszenie czasu i my\u015bli. Ursyn\u00f3w\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 130\u00d7115 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Z okazji czterdziestolecia mojej tw\u00f3rczej w 2008 roku mia\u0142am m.in. wystaw\u0119 <em>Cz\u0142owiek i architektura<\/em> w Muzeum Gazownictwa w Warszawie. Tak\u017ce i w tym roku z okazji nowego jubileuszu zaproponowano mi ekspozycj\u0119 o tematyce muzycznej <em>Od Chopina do Paderewskiego<\/em>. Muzeum Gazownictwa w Warszawie to wyj\u0105tkowe miejsce. Cz\u0119\u015b\u0107 galeryjna \u2013 przestronna, z dobrym \u015bwiat\u0142em przylega do cz\u0119\u015bci ekspozycji sta\u0142ej, czyli starych maszyn, urz\u0105dze\u0144 gazowniczych, niekt\u00f3re z nich s\u0105 pi\u0119kne jak rze\u017aby, pot\u0119\u017cne, \u017celiwne. Wszystko to razem tworzy niepowtarzalny nastr\u00f3j. Lubi\u0119 to nietypowe, wyj\u0105tkowe miejsce.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-33673 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/attachment\/33678'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33678\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33678'>\n\t\t\t\tMaria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-aligia-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-ALIGIA-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eALIGIA. Luxuria i Alegria\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33679\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33679'>\n\t\t\t\tMaria Wollenberg-Kluza, \u201eALIGIA. Luxuria i Alegria\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-camino-ol-pl-120-105cm-2013'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-camino-ol-pl-120-105cm-2013-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eCAMINO\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 120\u00d7105 cm, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33680\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33680'>\n\t\t\t\tMaria Wollenberg-Kluza, \u201eCAMINO\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 120\u00d7105 cm, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-saligia-ira-iii-ol-pl-155-210cm-1989-2004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-SALIGIA-ira-III-ol-pl-155-210cm-1989-2004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eSALIGIA. Ira III\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989-2004 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33683\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33683'>\n\t\t\t\tMaria Wollenberg-Kluza, \u201eSALIGIA. Ira III\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989-2004 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePracownia. Kwiat\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 115\u00d7130 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33681\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33681'>\n\t\t\t\tMaria Wollenberg-Kluza, \u201ePracownia. Kwiat\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 115\u00d7130 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-przyspieszenie-czasu-i-mysli-ursynow-ol-pl-130-115-cm-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePrzyspieszenie czasu i my\u015bli. Ursyn\u00f3w\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 130\u00d7115 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-33682\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-33682'>\n\t\t\t\tMaria Wollenberg-Kluza, \u201ePrzyspieszenie czasu i my\u015bli. Ursyn\u00f3w\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 130\u00d7115 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>W tym samym czasie mia\u0142am niezwykle wa\u017cn\u0105 dla mnie wystaw\u0119 w Centrum Kultury w Lublinie. Wa\u017cn\u0105, bo z szeregiem powi\u0105za\u0144 rodzinnych. Urodzi\u0142am si\u0119 w Pu\u0142awach, gdzie moi rodzice zamieszkali po wojnie. M\u00f3j ojciec, Piotr Wollenberg, absolwent warszawskiej ASP w Warszawie, ucze\u0144 Tadeusza Pruszkowskiego, po wojnie z racji zamieszkania w Pu\u0142awach zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze ZPAP w Lublinie. Dla Lublina opracowywa\u0142 (podobnie jak i dla Warszawy) plany odbudowy star\u00f3wki. Do wykonania rekonstrukcji elewacji zaproszono wielu artyst\u00f3w-plastyk\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie z warszawskiej Akademii. Sam ojciec by\u0142 autorem elewacji dw\u00f3ch lubelskich kamieniczek. W Pu\u0142awach r\u00f3wnie\u017c stara\u0142 si\u0119 odtworzy\u0107 zabytkowe obiekty i nada\u0107 im w\u0142a\u015bciwe przeznaczenie, np. wykona\u0142 polichromi\u0119 dla muzeum w Domku Gotyckim, rekonstrukcj\u0119 fresk\u00f3w w ko\u015bciele Wniebowst\u0105pienia NMP projektu Piotr Aignera. Tak wi\u0119c przede wszystkim ze wzgl\u0119du na pami\u0119\u0107 o dokonaniach ojca moja wystawa jubileuszowa w Lublinie mia\u0142a bardzo uroczysty charakter. Patronat nad ni\u0105 obj\u0105\u0142 prezydent miasta, Krzysztof \u017buk, a zorganizowano mi j\u0105 w okaza\u0142ym obiekcie Centrum Kultury, w samym \u015brodku miasta. W sali dawnego oratorium o wysoko\u015bci dziewi\u0119ciu metr\u00f3w mog\u0142am pokaza\u0107 m. in. <em>Drzewo \u017cycia<\/em> \u2013 pionowy tryptyk o \u0142\u0105cznej wysoko\u015bci prawie sze\u015bciu metr\u00f3w. To by\u0142 obszerny pokaz mojej tw\u00f3rczo\u015bci. Pocz\u0105tkowym has\u0142em wystawy (nie tytu\u0142em) by\u0142 ruch \u2013 taniec. Zw\u0142aszcza ta koncepcja przypad\u0142a do gustu dyrektorowi Centrum, Januszowi Opry\u0144skiemu, znanemu re\u017cyserowi nowoczesnego teatru. W sumie w oparciu o pierwotne za\u0142o\u017cenie ekspresji i ruchu powsta\u0142a du\u017ca wystawa, w pewnym sensie retrospektywna. Do wystawy zosta\u0142 opracowany i wydrukowany album, kt\u00f3ry obok ponad stu reprodukcji prac zawiera te\u017c bardzo ciekawy esej profesora Lechos\u0142awa Lame\u0144skiego o mojej tw\u00f3rczo\u015bci, tekst opracowany przez Zdzis\u0142awa Brudnickiego o moich zwi\u0105zkach z pisarzami oraz moje wspomnienia z dzieci\u0144stwa sp\u0119dzonego w Pu\u0142awach (<em>Magia Pu\u0142aw<\/em>).<\/p>\n<p>W roku jubileuszowym postanowi\u0142am przypomnie\u0107, jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w moim malarstwie odgrywa romantyzm i to nie jako nurt w sztukach pi\u0119knych, ale przede wszystkim jako kierunek my\u015bli literackiej. Romantyzm to wielki ruch narodowy, kt\u00f3ry odegra\u0142 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 nie tylko w Polsce, cho\u0107 tu szczeg\u00f3lnie. Uwa\u017cam, \u017ce moje sk\u0142onno\u015bci do refleksji w malowaniu, do szukania znacze\u0144 cz\u0119sto niedos\u0142ownych zapocz\u0105tkowane zosta\u0142y wnikliw\u0105 lektur\u0105 dzie\u0142 Norwida. W 1981 roku, jeszcze przed stanem wojennym, w warszawskiej Kordegardzie pokaza\u0142am cykl malarski <em>Obrazy z Norwida<\/em>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych prac zakupi\u0142a Biblioteka im. Cypriana Kamila Norwida w Elbl\u0105gu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33678\" aria-describedby=\"caption-attachment-33678\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/attachment\/33678\/\" rel=\"attachment wp-att-33678\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33678\" title=\"Maria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015-540x389.jpg\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)\" width=\"540\" height=\"389\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015-540x389.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015-900x648.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015-576x415.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33678\" class=\"wp-caption-text\">Maria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jednym z wielkich polskich romantyk\u00f3w jest Zygmunt Krasi\u0144ski. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich utwor\u00f3w napisa\u0142 w rodzinnej posiad\u0142o\u015bci Opinog\u00f3ra (na Mazowszu, ko\u0142o Ciechanowa). Tam jest jego gr\u00f3b oraz du\u017cej cz\u0119\u015bci jego rodu. Obecnie w Opinog\u00f3rze znajduje si\u0119 Muzeum Romantyzmu i tam zamarzy\u0142am sobie pokaza\u0107 prace. To takie zderzenie my\u015bli dawnej, romantycznej z jej interpretacj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. Inna epoka, inne realia, a podobna potrzeba deklarowania patriotyzmu. Poprosi\u0142am dyrektora Muzeum Romantyzmu o wypo\u017cyczenie moich obraz\u00f3w z Biblioteki w Elbl\u0105gu. Przyznam, mia\u0142am du\u017c\u0105 trem\u0119 zobaczy\u0107 je po przesz\u0142o 30 latach. Przecie\u017c zmienia\u0142 si\u0119 w tym czasie m\u00f3j warsztat, moje widzenie \u015bwiata \u2013 mam dzi\u015b inn\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107. Jednak z pewn\u0105 satysfakcj\u0105 stwierdzi\u0142am, \u017ce starsze moje obrazy wytrzyma\u0142y pr\u00f3b\u0119 czasu i mo\u017cna je zestawia\u0107 z o wiele m\u0142odszymi pracami. Na wystawie <em>Romantyzm, refleksje<\/em> pokaza\u0142am g\u0142\u00f3wnie prace inspirowane muzyk\u0105 Fryderyka Chopina i dawn\u0105 muzyk\u0105 polsk\u0105 a\u017c po czasy Ignacego Paderewskiego. Szczeg\u00f3lny fragment wystawy stanowi\u0142y obrazy z r\u00f3\u017cnych moich cykl\u00f3w, ale wybrane pod k\u0105tem pisarzy odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do mojej tw\u00f3rczo\u015bci. Ci pisarze, ju\u017c nie\u017cyj\u0105cy, to: Zbigniew Jerzyna, Roman \u015aliwonik, Piotr Kuncewicz, Krzysztof G\u0105siorowski, Zygmunt Trziszka, Wojciech Siemion. To by\u0142a wystawa w otoczeniu s\u0142\u00f3w lirycznych, s\u0142\u00f3w zmuszaj\u0105cych do zastanowienia, do przemy\u015ble\u0144. Swoim malarstwem chc\u0119 prowadzi\u0107 dyskurs o sprawach wa\u017cnych dla cz\u0142owieka. Pochylam si\u0119 nad jego prze\u017cyciami. Staram si\u0119 wyra\u017ca\u0107 og\u00f3lnoludzkie emocje i uczucia.<\/p>\n<p>Kolejna tegoroczna ekspozycja odby\u0142a si\u0119 w Muzeum w Nysie i wynik\u0142a z wystawy, jak\u0105 dwa lata wcze\u015bniej mia\u0142am przy okazji konferencji <em>Muzyka i warto\u015bci<\/em> w Chorzowie. Znalaz\u0142o si\u0119 tam kilka prac muzycznych , \u201ezaprosi\u0142am\u201d te\u017c widza do mojej pracowni sprzed lat i do obecnej pracowni. Troch\u0119 chcia\u0142am go postraszy\u0107 grzechami (z cyklu <em>SALIGIA<\/em>), ale sama patrz\u0119 na nie z du\u017cym przymru\u017ceniem oka wi\u0119c i ogl\u0105daj\u0105cym to si\u0119 udzieli\u0142o. Przyznam, \u017ce pi\u0119knie eksponowa\u0142y si\u0119 prace w okaza\u0142ym wn\u0119trzu Pa\u0142acu Biskup\u00f3w, siedzibie Muzeum w Nysie.<\/p>\n<p>Galeria Kordegarda w Warszawie, miejsce kolejnej jubileuszowej prezentacji w tym roku, jest dla mnie szczeg\u00f3lne. Przesz\u0142o 30 lat temu moim najwi\u0119kszym marzeniem by\u0142a wystawa w tej galerii. I uda\u0142o si\u0119, pokaza\u0142am tam \u201eNorwidowe\u201d obrazy. To by\u0142 prawdziwy sukces. Po kilku latach zn\u00f3w mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie pokaza\u0107 w Kordegardzie <em>Impresje z Hiszpanii<\/em>, namalowane po powrocie ze stypendium artystycznego w tym kraju. Wystaw indywidualnych mia\u0142am naprawd\u0119 du\u017co w r\u00f3\u017cnych miastach w kraju i za granic\u0105, nawet indywidualn\u0105 wystaw\u0119 w Zach\u0119cie Narodowej Galerii Sztuki w 1989 roku, a jednak w roku jubileuszowym ponownie wymarzy\u0142am sobie wystaw\u0119 w Galerii Kordegarda, kt\u00f3ra teraz podlega Narodowemu Centrum Kultury. Kordegarda jest niedu\u017c\u0105 galeri\u0105, natomiast znakomicie usytuowan\u0105. To miejsce bardzo presti\u017cowe. Pokaza\u0142am tu fragment mojego najnowszego cyklu CAMINO. <em>Camino<\/em> po hiszpa\u0144sku znaczy droga, ale i pielgrzymowanie. To dobry tytu\u0142 na czas jubileuszu. To znaczy, \u017ce mam za sob\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 przebytej drogi, obecnie te\u017c jestem w drodze i mam nadziej\u0119 pod\u0105\u017ca\u0107 dalej. To droga mojej tw\u00f3rczo\u015bci. Na wystawie pokaza\u0142am fragment drogi wiod\u0105cej przez miasto, wsp\u00f3\u0142czesne miasto, miasto napieraj\u0105ce na cz\u0142owieka, miasto zagra\u017caj\u0105ce, chwilami wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce bez wyj\u015bcia, zawik\u0142ane. Nie by\u0142abym sob\u0105, gdybym nie dawa\u0142a tym ludziom, energicznie krocz\u0105cym, nadziei. W moich obrazach zawsze pojawia si\u0119 \u015bwiat\u0142o, \u015bwiat\u0142o prowadz\u0105ce, \u015bwiat\u0142o optymizmu. Kilka obraz\u00f3w z cyklu CAMINO znalaz\u0142o si\u0119 na kolejnej mojej tegorocznej wystawie w Galerii Willa w \u0141odzi, m.in. <em>Cisza krajobrazu<\/em>, <em>Finisterre<\/em>, <em>Nihil novi<\/em>, na kt\u00f3rych cz\u0142owiek nie w\u0119druje przez miejskie blokowiska, tu jest oddech pejza\u017cu lub nawi\u0105zanie do antyku.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33681\" aria-describedby=\"caption-attachment-33681\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm\/\" rel=\"attachment wp-att-33681\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33681\" title=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePracownia. Kwiat\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 115\u00d7130 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm-540x461.jpg\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePracownia. Kwiat\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 115\u00d7130 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" width=\"540\" height=\"461\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm-540x461.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm-900x768.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm-576x492.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-pracownia-kwiat-ol-pl-115-130cm.jpg 1536w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33681\" class=\"wp-caption-text\">Maria Wollenberg-Kluza, \u201ePracownia. Kwiat\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 115\u00d7130 cm (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wystawa w Galerii Willa jest moj\u0105 trzeci\u0105 obecno\u015bci\u0105 w \u0142\u00f3dzkich przestrzeniach wystawienniczych i to w kr\u00f3tkim czasie. Pierwszy pokaz prac w \u0141odzi mia\u0142am w 2012 roku w Galerii Ba\u0142uckiej, podlegaj\u0105cej Miejskiej Galerii Sztuki w \u0141odzi. To doskona\u0142e pod wzgl\u0119dem ekspozycyjnym wn\u0119trze. Bardzo dobrze wspominam t\u0119 wystaw\u0119, kt\u00f3ra zreszt\u0105 zaowocowa\u0142a zaproszeniem mnie do pokazania prac w nast\u0119pnym roku w Muzeum Kinematografii. To przepi\u0119kny obiekt \u2013 dawny pa\u0142ac XIX-wiecznego przemys\u0142owca Karola Scheiblera \u2013 ale sala wystawiennicza trudna. W moim przekonaniu znajduj\u0105ce si\u0119 tam meble rozprasza\u0142y czysto\u015b\u0107 przekazu. Co za\u015b tyczy si\u0119 Galerii Willa, gdzie aktualnie mam wystaw\u0119, to prawdziwa pere\u0142ka secesyjnej architektury, perfekcyjnie odrestaurowana i przygotowana do ekspozycji sztuki. Wzbudza m\u00f3j zachwyt. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, prace ze znawstwem rzeczy powieszone. Wchodz\u0105c do obiektu jednym spojrzeniem ogarn\u0119\u0142am dwie sale, a w nich moje dwa du\u017ce obrazy. Do wystawy w Willi zosta\u0142 wydany album dopracowany z ogromn\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105, zaprojektowany przez artyst\u0119 grafika z Warszawy, Janusza Golika. Ten album, poza reprodukcjami obraz\u00f3w i wst\u0119pem Eugeniusza Kabatca cytuje wiersze i utwory napisane przez moich przyjaci\u00f3\u0142 literat\u00f3w do moich obraz\u00f3w. To m\u00f3j ho\u0142d dla klasyk\u00f3w polskiej literatury, z kt\u00f3rymi mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie prowadzi\u0107 d\u0142ugie inspiruj\u0105ce rozmowy o sztuce.<\/p>\n<p>Mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce \u201ez marszu\u201d pojawi\u0142a si\u0119 propozycja nast\u0119pnej wystawy na Stadionie Arena w Gda\u0144sku w pomieszczeniach VIP. Pokaza\u0142am tam prace zwi\u0105zane z podr\u00f3\u017cami do Hiszpanii, Gruzji, Turcji. Temat \u201epodr\u00f3\u017ce\u201d mam zamiar pokaza\u0107 szerzej na ekspozycji zaplanowanej na stycze\u0144 przysz\u0142ego roku w Warszawie.<\/p>\n<p>I ostatnia moja indywidualna ekspozycja, kt\u00f3ra aktualnie trwa, to <em>Polski Listopad<\/em> w Galerii Delfiny w Warszawie. Z <em>Drogi<\/em> (<em>CAMINO<\/em>) pokazywanej dopiero co w Kordegardzie zesz\u0142am, aby zatrzyma\u0107 si\u0119 na temacie \u201eniepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d. Wystawa dedykowana jest Ignacemu Paderewskiemu, st\u0105d prace: <em>Portret Ignacego Paderewskiego<\/em>, <em>Rok 1918<\/em>, <em>Przed koncertem<\/em>, <em>Po pierwsze Ojczyzna<\/em>, kilka obraz\u00f3w po\u015bwi\u0119conych Chopinowi, jak r\u00f3wnie\u017c utworom Ogi\u0144skiego, Wieniawskiego.<\/p>\n<p>Rok jubileuszowy zamkn\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107 pod koniec tego miesi\u0105ca kr\u00f3tkim pokazem prac lekkich, muzycznych, troch\u0119 zadumanych, lirycznych, \u017ceby nie powiedzie\u0107 \u2013 poetyckich. Takie spotkanie planuj\u0119 mo\u017ce nie tyle w w\u0105skim, ile w zamkni\u0119tym gronie w Pa\u0142acu Prymasowskim w Warszawie.<\/p>\n<p>Na 2016 rok szykuj\u0105 si\u0119 kolejne plany wystaw, m.in. w lutym na Wilanowie poka\u017c\u0119 pastele i rysunki, mam te\u017c wyznaczony termin wystawy moich pejza\u017cy inspirowanych Ba\u0142tykiem w Zamku Ksi\u0105\u017c\u0105t Pomorskich w Szczecinie.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Od prawie p\u00f3\u0142 wieku konsekwentnym \u015brodkiem Pani malarskich wypowiedzi s\u0105 farby olejne, p\u0119dzel i p\u0142\u00f3tno (z aneksem na pastele i szkice o\u0142\u00f3wkiem\/pi\u00f3rkiem) \u2013 czy taki wyb\u00f3r u\u0142atwia czy mo\u017ce utrudnia poszukiwanie nowych form wypowiedzi, wypracowanie w\u0142asnego stylu?<\/strong><\/p>\n<p>Stosuj\u0119 tradycyjne narz\u0119dzia, gdy\u017c nie lubi\u0119 efekciarstwa szpachli. Szanuj\u0119 tradycyjny warsztat. Lubi\u0119 wypowiada\u0107 si\u0119 nie tylko farb\u0105 olejn\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c pastelami suchymi, rysunkiem. W moim malarstwie jest du\u017co tre\u015bci, ka\u017cdy obraz ma swoj\u0105 fabu\u0142\u0119, nie chc\u0119 tego zakrzycze\u0107 innymi formami wyrazu, to zak\u0142\u00f3ci\u0142oby czysto\u015b\u0107 przekazu. Staram si\u0119 by\u0107 wierna rzetelnemu malarstwu, aczkolwiek nie pr\u00f3buj\u0119 zbyt du\u017co dopowiada\u0107. Uwa\u017cam, \u017ce powinnam poprzez pozornie niedopracowanie detalu zostawia\u0107 miejsce dla wyobra\u017ani, dla w\u0142asnej interpretacji ogl\u0105daj\u0105cego.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33683\" aria-describedby=\"caption-attachment-33683\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-saligia-ira-iii-ol-pl-155-210cm-1989-2004\/\" rel=\"attachment wp-att-33683\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33683\" title=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eSALIGIA. Ira III\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989-2004 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-SALIGIA-ira-III-ol-pl-155-210cm-1989-2004-540x400.jpg\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eSALIGIA. Ira III\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989-2004 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" width=\"540\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-SALIGIA-ira-III-ol-pl-155-210cm-1989-2004-540x400.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-SALIGIA-ira-III-ol-pl-155-210cm-1989-2004-900x667.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-SALIGIA-ira-III-ol-pl-155-210cm-1989-2004-576x426.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-SALIGIA-ira-III-ol-pl-155-210cm-1989-2004.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33683\" class=\"wp-caption-text\">Maria Wollenberg-Kluza, \u201eSALIGIA. Ira III\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989-2004 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Okre\u015blana jest Pani mianem prekursorki malarstwa refleksyjnego, wywiedzionego z preromantyzmu, symbolizmu i polskiego koloryzmu \u2013 czy to oznacza, \u017ce strona formalna Pani prac podporz\u0105dkowana jest tre\u015bci dzie\u0142a?<\/strong><\/p>\n<p>Tre\u015bci s\u0105 istot\u0105 mojej tw\u00f3rczo\u015bci. Chc\u0119 opowiada\u0107 o cz\u0142owieku, cz\u0142owieku wsp\u00f3\u0142czesnym z ca\u0142ym baga\u017cem jego prze\u017cy\u0107, emocji, uczu\u0107, jego wzlot\u00f3w i upadk\u00f3w, uwik\u0142aniach i walce z niemoc\u0105. Z natury jestem optymistk\u0105, dlatego te\u017c w nawet trudnych sytuacjach odnajduj\u0119 nadziej\u0119. Wiem, \u017ce pozytywnym nastawieniem mo\u017cna \u201ezaczarowa\u0107\u201d z\u0142e odczucia, mo\u017cna obroni\u0107 si\u0119 przed z\u0142em. Podj\u0119\u0142am w swojej tw\u00f3rczo\u015bci temat siedmiu grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych \u2013 cykl <em>SALIGIA<\/em> powsta\u0142 nie po to, aby pot\u0119pia\u0107 ludzkie poczynania, a raczej aby je zrozumie\u0107. Grzech, a mo\u017ce b\u0142\u0105d, jest wpisany w nasze dzia\u0142ania. Czym jest pycha? Dla artysty cz\u0119sto jest wiar\u0105 we w\u0142asne dokonania, w s\u0142uszno\u015b\u0107 wybranej drogi, a wi\u0119c bywa tarcz\u0105 przed krytyk\u0105, niezrozumieniem. Pycha bywa jednak\u017ce niebezpieczna, wiedzie w \u015bwiat z\u0142udze\u0144. Albo lenistwo \u2013 kolejny grzech. \u017bartuj\u0119, \u017ce ca\u0142e \u017cycie marz\u0119 o lenistwie, tylko nie mam czasu, aby je realizowa\u0107. Nic nierobienie fizyczne to jeszcze nie jest gro\u017ane lenistwo, znacznie gorsze jest lenistwo my\u015bli, brak podejmowania decyzji, konformizm. Podobnie mo\u017cna przyjrze\u0107 si\u0119 ka\u017cdemu grzechowi, jedne s\u0105 przejawem niedobor\u00f3w a inne nadmiaru i to pokazuj\u0119 w moich obrazach.<\/p>\n<p><strong>Pracuje Pani najcz\u0119\u015bciej tematycznymi cyklami, obejmuj\u0105cymi po 20-30 obraz\u00f3w, w kt\u00f3rych podejmuje Pani osobisty dialog z poezj\u0105, histori\u0105, muzyk\u0105, religi\u0105. Kt\u00f3re z tych cykli s\u0105 szczeg\u00f3lnie znacz\u0105ce, prze\u0142omowe?<\/strong><\/p>\n<p>Maluj\u0105c zawsze staram si\u0119 zmierzy\u0107 z jakim\u015b problemem. Zadaj\u0119 sobie temat pod rozwag\u0119. Jednym obrazem nie potrafi\u0119 na niego odpowiedzie\u0107, w\u00f3wczas maluj\u0119 wi\u0119cej obraz\u00f3w, kt\u00f3re wzajemnie uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119, dopowiadaj\u0105 to, co pierwszy obraz zasygnalizowa\u0142. Zauwa\u017cy\u0142 to Piotr Kuncewicz i nazwa\u0142 mnie malark\u0105 swoistych poliptyk\u00f3w. Jednym z wcze\u015bniejszych moich malarskich cykli by\u0142 <em>Cz\u0142owiek w mie\u015bcie<\/em> i, jak nietrudno zauwa\u017cy\u0107, jest on ci\u0105gle modyfikowany, ci\u0105gle odmieniany a\u017c po najnowsz\u0105 seri\u0119 obraz\u00f3w z cyklu <em>CAMINO<\/em>. Zupe\u0142nie niezamierzony, a obszerny powsta\u0142 cykl <em>Ursyn\u00f3w<\/em>. Ursyn\u00f3w to dzielnica Warszawy, du\u017ca i jak sprowadzi\u0142am si\u0119 tam przed laty, wiecznie w budowie, st\u0105d te wsz\u0119dzie obecne \u201eoczodo\u0142y dom\u00f3w\u201d, puste okna, jeszcze bezludne przestrzenie pojawiaj\u0105ce si\u0119 w moich obrazach. Nie by\u0142a to przyjazna ludziom dzielnica, ma\u0142o w niej zieleni, du\u017co betonu. Roman \u015aliwonik, kt\u00f3ry mieszka\u0142 dwie ulice dalej ode mnie podarowa\u0142 mi wiersz <em>Niebo nad Ursynowem<\/em>, mia\u0142 podobne odczucia.<\/p>\n<p>Zawsze lubi\u0142am uwiecznia\u0107 cz\u0142owieka w rozmaitych aspektach jego \u017cycia, ale prze\u0142omowym momentem w mojej tw\u00f3rczo\u015bci sta\u0142a si\u0119 fascynacja tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Cypriana Kamila Norwida. <em>Obrazy z Norwida<\/em> to zwarty cykl opowiadaj\u0105cy o moich odczuciach, przemy\u015bleniach zwi\u0105zanych z lektur\u0105 dzie\u0142 wieszcza. Nie s\u0105 to ilustracje do jego utwor\u00f3w. Stara\u0142am si\u0119 odda\u0107 nastr\u00f3j, odnale\u017a\u0107 my\u015bl w ca\u0142o\u015bci utworu. Uwa\u017cam, \u017ce w\u0142a\u015bnie te obrazy g\u0142\u0119boko przemy\u015blane skierowa\u0142y moje malarstwo w kierunku literackich, muzycznych inspiracji, te za\u015b powiod\u0142y mnie dalej, ku sacrum. Niew\u0105tpliwie z inspiracji sacrum powsta\u0142 cykl <em>SALIGIA<\/em>. Te obrazy powstawa\u0142y niezwykle powoli. 21 du\u017cych p\u0142\u00f3cien (o wymiarach 210 x 160 cm ka\u017cde) poprzedzonych licznymi szkicami, malowa\u0142am oko\u0142o siedem lat po czym wystawi\u0142am w Zach\u0119cie i przyznam, \u017ce jeszcze przez nast\u0119pne lata je korygowa\u0142am, poprawia\u0142am. Podpiera\u0142am si\u0119 r\u00f3wnie\u017c literatur\u0105 obc\u0105 (Dante, Machiavelli, de Ghelderode). Zbigniew Jerzyna poradzi\u0142 mi, abym przeczyta\u0142a zbi\u00f3r wyk\u0142ad\u00f3w Czes\u0142awa Mi\u0142osza pt. <em>Ogr\u00f3d nauk<\/em>, gdzie znajd\u0119 jego rozwa\u017cania na temat <em>SALIGII<\/em>. Piotr Kuncewicz uwa\u017ca\u0142, \u017ce te grzechy na kszta\u0142t wielkiego o\u0142tarza powinnam uzupe\u0142ni\u0107 elementem \u015brodkowym, jakby s\u0105dem ostatecznym. I wymy\u015bli\u0142am <em>Drzewo \u017cycia<\/em>, pionowy tryptyk.<\/p>\n<p><strong>Ch\u0119tnie podkre\u015bla Pani swoje poetyckie i literackie przyja\u017anie, Pani malarstwo nasycone jest poezj\u0105, poezja cz\u0119sto odwo\u0142uje si\u0119 do Pani obraz\u00f3w. W \u0141odzi mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 prace, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 inspiracj\u0105 do napisania wierszy.<\/strong><\/p>\n<p>Na wystawie w Galerii Willa jest kilka obraz\u00f3w, do kt\u00f3rych powsta\u0142y utwory literackie. Wiersze Zbigniewa Jerzyny o tym samym tytule co obrazy: <em>Pokonani-niepokonani<\/em>, <em>Na pokuszenie<\/em> oraz esej do obraz\u00f3w z cyklu <em>SALIGIA<\/em> Piotra Kuncewicza, czy tekst Zygmunta Trziszki.<\/p>\n<p>Po latach, czytaj\u0105c jeszcze raz te utwory, a jest ich sporo, przypominaj\u0105c sobie wiele rozm\u00f3w z lud\u017ami pi\u00f3ra dostrzegam, i\u017c najbli\u017csi moim malarskim odczuciom byli: Zbigniew Jerzyna i Piotr Kuncewicz.<\/p>\n<p>Zbigniew Jerzyna napisa\u0142 ciekaw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o moim malarstwie, w\u0142a\u015bciwie poetycki esej o sztuce, niestety nie zosta\u0142o to nigdy wydane. \u017ba\u0142uj\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_33679\" aria-describedby=\"caption-attachment-33679\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/m-wollenberg-kluza-aligia-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989\/\" rel=\"attachment wp-att-33679\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-33679\" title=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eALIGIA. Luxuria i Alegria\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-ALIGIA-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989-540x401.jpg\" alt=\"Maria Wollenberg-Kluza, \u201eALIGIA. Luxuria i Alegria\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)\" width=\"540\" height=\"401\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-ALIGIA-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989-540x401.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-ALIGIA-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989-900x669.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-ALIGIA-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989-576x428.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/m-wollenberg-kluza-ALIGIA-luxuria-i-alegria-ol-pl-155-210cm-1989.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-33679\" class=\"wp-caption-text\">Maria Wollenberg-Kluza, \u201eALIGIA. Luxuria i Alegria\u201d, olej, p\u0142\u00f3tno, 155\u00d7210 cm, 1989 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci artystki)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Kolejnym \u017ar\u00f3d\u0142em Pani inspiracji jest polska muzyka, najcz\u0119\u015bciej patriotyczna. Jak okre\u015bli\u0142aby Pani zwi\u0105zki muzyki z emocjami i ekspresj\u0105 Pani obraz\u00f3w, nawet tych \u201enie muzycznych\u201d tematycznie? Jak rozumie Pani, jako artystka, wsp\u00f3\u0142czesny patriotyzm?<\/strong><\/p>\n<p>W moich obrazach jest du\u017co ruchu, gestu, ekspresji. I tu, w pewnym sensie pobrzmiewa muzyka, st\u0105d zgadzam si\u0119 \u2013 nawet w tych niemuzycznych obrazach \u201es\u0142ycha\u0107 d\u017awi\u0119ki\u201d.<\/p>\n<p>Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce dostrzeg\u0142a Pani w obrazach dedykowanych Chopinowi, Paderewskiemu i innym klasykom muzyki polskiej barw\u0119 patriotyczn\u0105, takie by\u0142o moje zamierzenie. To s\u0105 te sprawy, kt\u00f3re wynosi si\u0119 z domu rodzinnego. Ja urodzi\u0142am si\u0119 ju\u017c po wojnie, ale znam do\u015bwiadczenia moich rodzic\u00f3w z okresu niemieckiej okupacji. Udzia\u0142 ojca w obronie Warszawy, potem kr\u00f3tki pobyt rodzic\u00f3w na Wo\u0142yniu, ucieczka przed rzeziami i powr\u00f3t do Warszawy, gdzie ju\u017c nie mieli si\u0119 gdzie zatrzyma\u0107. Moja matka podj\u0119\u0142a si\u0119 opieki nad \u201edzie\u0107mi z wagon\u00f3w\u201d z Zamojszczyzny, ojciec w tym czasie dzia\u0142a\u0142 w Armii Krajowej, wydawa\u0142 nielegaln\u0105 warszawsk\u0105 gazet\u0119 <em>Apel<\/em>, za co zosta\u0142 skazany na dziewi\u0119\u0107 lat wi\u0119zienia w Rawiczu. Wcze\u015bniej jego starszy brat bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie polsko-bolszewickiej i zgin\u0105\u0142 w 1920 roku. W moim domu patriotyzm nie by\u0142 wi\u0119c wyrazem obcym i by\u0142 przekazywanym dzieciom. Sztuka, je\u015bli ma zamiar opowiada\u0107 o cz\u0142owieku, opowiada i o mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, bo cz\u0142owiek to jedna ca\u0142o\u015b\u0107, cho\u0107 z\u0142o\u017cona z wielu sprzeczno\u015bci. To tak jak z komponowaniem obrazu. Kiedy\u015b zaprzyja\u017aniony z nasz\u0105 rodzin\u0105 profesor Stanis\u0142aw Szczepa\u0144ski powiedzia\u0142 mi: obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci.<\/p>\n<p><strong>W Pani pracach pojawia si\u0119 cz\u0119sto pejza\u017c \u2013 surrealistyczny, metaforyczny, b\u0119d\u0105cy t\u0142em dla malarskich opowie\u015bci\/przypowie\u015bci. Czy inspiruj\u0105 Pani\u0105 konkretne miejsca i widoki? Ile w tych pejza\u017cach dokumentacji rzeczywisto\u015bci a ile autorskich fantazji\/wspomnie\u0144\/marze\u0144?<\/strong><\/p>\n<p>W moich obrazach pojawiaj\u0105 si\u0119 pejza\u017ce rzeczywiste. Ca\u0142y szereg obraz\u00f3w, kt\u00f3re namalowa\u0142am po pobycie na stypendialnym w Hiszpanii, co prawda powsta\u0142y w mojej pracowni na warszawskim Ursynowie jednak w oparciu o konkretne miejsca, konkretn\u0105 architektur\u0119. Nie s\u0105 dok\u0142adnym opisem miejsca, s\u0105 sum\u0105 wra\u017ce\u0144 z danego miejsca, miasta. Podobnie w oparciu o szkice powsta\u0142e z natury malowa\u0142am sum\u0119 wra\u017ce\u0144 z Turcji, W\u0142och\u2026 Chcia\u0142am w tych pracach powiedzie\u0107 nie tylko o tym, co zobaczy\u0142am ale i to, co wiem na dany temat, odda\u0107 w\u0142asne odczucia. Na przyk\u0142ad chcia\u0142am spojrze\u0107 na Hiszpani\u0119 oczami Polki.<strong><\/strong><\/p>\n<p>W wielu kompozycjach z upodobaniem stosuj\u0119 rozleg\u0142e pejza\u017ce, czasem o powtarzaj\u0105cych si\u0119 horyzontach, tak jak bym ogl\u0105da\u0142a je w przestrzeni czasu. Bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 w moich pracach pejza\u017c morski, wyj\u0105tkowo ukochany przeze mnie motyw. Ale r\u00f3wnie\u017c lubi\u0119 w pejza\u017cach \u201erekwizyty\u201d antyczne, takie jak ruina, kolumna, rze\u017aba \u2013 co\u015b w tym z Norwida.<\/p>\n<p>Reasumuj\u0105c \u2013 krajobrazy pojawiaj\u0105ce si\u0119 w moich obrazach s\u0105 kompilacj\u0105 zapami\u0119tanych miejsc ale poniewa\u017c bardzo je przetwarzam s\u0105 pejza\u017cami z wyobra\u017ani.<\/p>\n<p><strong>Nieodzownym czy wr\u0119cz kluczowym w\u0105tkiem Pani obraz\u00f3w jest poddana deformacji posta\u0107-symbol lub t\u0142um zmultiplikowanych postaci \u2013 nawet w martwych naturach i pejza\u017cach morskich wyczuwa si\u0119 podsk\u00f3rn\u0105 obecno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Komentuje Pani jego kondycj\u0119, uwik\u0142anie w problemy przesz\u0142o\u015bci i wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, zawsze z wielkim zaanga\u017cowaniem i czu\u0142o\u015bci\u0105. Czy sztuka ma pomaga\u0107 cz\u0142owiekowi w zrozumieniu \u015bwiata?<\/strong><\/p>\n<p>To dla cz\u0142owieka powstaj\u0105 moje obrazy. Maj\u0105 cieszy\u0107 oko ale dobrze je\u015bli jeszcze dodadz\u0105 mu otuchy, uwznio\u015bl\u0105. Czasem trzeba podda\u0107 si\u0119 zadumie, czasem mo\u017cna przestrzec przed czym\u015b. Nie ba\u0107 si\u0119 chwil smutku, kt\u00f3re pomog\u0105 zrozumie\u0107 co\u015b wa\u017cnego. W moich obrazach cz\u0142owiek pojawia si\u0119 jako symbol \u2013 obecno\u015b\u0107, bywa i bardziej skonkretyzowany, bardziej dos\u0142owny, pojawia si\u0119 w t\u0142umie lub w zwielokrotnieniu tej samej postaci, przewa\u017cnie w do\u015b\u0107 sugestywnym ge\u015bcie i w\u0142a\u015bnie te gesty najmocniej charakteryzuj\u0105 emocje, uczucia. Wszak uwa\u017cam, \u017ce to malarstwo opowiada w\u0142a\u015bnie o uczuciach i emocjach, o duszy cz\u0142owieka. Nie jest to reporta\u017c, raczej prze\u017cycia cz\u0142owieka z ca\u0142\u0105 bogat\u0105 ich gam\u0105. Nie wiem czy moje malarstwo trafia do odbiorc\u00f3w, czy maj\u0105 ch\u0119\u0107 zag\u0142\u0119bi\u0107 si\u0119 w rozmy\u015blania, kiedy je ogl\u0105daj\u0105. Spodziewam si\u0119, \u017ce odczytanie moich intencji mo\u017ce by\u0107 trudne. Tytu\u0142em obrazu te\u017c nie zawsze pomagam, bywa, \u017ce daj\u0119 tytu\u0142y do\u015b\u0107 przekornie. Widz musi wykaza\u0107 troch\u0119 dobrej woli aby dotrze\u0107 do tre\u015bci obrazu. A wi\u0119c potrzebna jest wsp\u00f3\u0142praca widza i tworz\u0105cego.<\/p>\n<p><strong>Jak ocenia Pani kondycj\u0119 i przysz\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego malarstwa i polskiej sztuki?<\/strong><\/p>\n<p>O sztuk\u0119 polsk\u0105 i o wszelk\u0105 sztuk\u0119 wcale si\u0119 nie martwi\u0119. Sztuka jest jak ka\u017cdy \u017cywy organizm, potrafi oczy\u015bci\u0107 si\u0119 z najr\u00f3\u017cniejszych chor\u00f3b. Trzeba j\u0105 piel\u0119gnowa\u0107, aby by\u0142a silna i mog\u0142a walczy\u0107 o swoje istnienie. Obecnie w Polsce jest bardzo wielu utalentowanych artyst\u00f3w. Nie zawsze o nich s\u0142yszymy. Mo\u017cna nawet zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce wielu z nich tworzy \u201ew drugim obiegu\u201d. Silny organizm jest w stanie sam wyleczy\u0107 si\u0119 z ka\u017cdej choroby, potrzebuje tylko czasu, konsekwencji i uporu. Czas poka\u017ce, czy wsp\u00f3\u0142czesne uznanie i splendory dla jednych by\u0142y uzasadnione, czy te\u017c \u201edrugi obieg\u201d nie oka\u017ce si\u0119 bardziej warto\u015bciowy i inspiruj\u0105cy dla przysz\u0142ych pokole\u0144. Obserwuj\u0119 dzi\u015b powszechn\u0105 tendencj\u0119 do szokowania sztuk\u0105. Nie t\u0119dy droga moim zdaniem. Chyba w og\u00f3le inna jest definicja sztuki. Dlatego ode\u015bl\u0119 zainteresowanych do cytatu z <em>Promethidiona<\/em>, poematu Cypriana Kamila Norwida: \u201eBo pi\u0119kno na to jest by zachwyca\u0142o do pracy. A praca by si\u0119 zmartwychwsta\u0142o\u201d.<\/p>\n<p><em>Aktualnie malarstwo Marii Wollenberg-Kluzy mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Galerii Willi podlegaj\u0105cej Miejskiej Galerii Sztuki w \u0141odzi (do 3 stycznia 2016 roku).<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W moim domu patriotyzm nie by\u0142 wi\u0119c wyrazem obcym i by\u0142 przekazywanym dzieciom. Sztuka, je\u015bli ma zamiar opowiada\u0107 o cz\u0142owieku, opowiada i o mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, bo cz\u0142owiek to jedna ca\u0142o\u015b\u0107, cho\u0107 z\u0142o\u017cona z wielu sprzeczno\u015bci. To tak jak z komponowaniem obrazu. Kiedy\u015b zaprzyja\u017aniony z nasz\u0105 rodzin\u0105 profesor Stanis\u0142aw Szczepa\u0144ski powiedzia\u0142 mi: obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":617,"featured_media":33678,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[4431,7353,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[4430,1951],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci: Maria Wollenberg-Kluza<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Maria Wollenberg-Kluza opowiada o swoim malarstwie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015.jpg\",\"width\":\"1024\",\"height\":\"738\",\"caption\":\"Maria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\",\"name\":\"Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci: Maria Wollenberg-Kluza\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2015-12-11T08:00:56+00:00\",\"dateModified\":\"2015-12-15T09:44:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bc43583a2910eb70da089ffe3958930b\"},\"description\":\"Maria Wollenberg-Kluza opowiada o swoim malarstwie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bc43583a2910eb70da089ffe3958930b\",\"name\":\"Maria Wollenberg-Kluza\",\"description\":\"MARIA WOLLENBERG-KLUZA \u2013 urodzona w Pu\u0142awach, absolwentk\u0105 sto\u0142ecznej Akademii Sztuk Pi\u0119knych, uczennica Tadeusza Dominika (dyplom z wyr\u00f3\u017cnieniem w 1973 roku), autorka oko\u0142o 140 wystaw indywidualnych w Polsce i za granic\u0105, uczestniczka prezentacji zbiorowych. Za intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 wielokrotnie nagradzana i wyr\u00f3\u017cniana, ostatnio (26 X 2015 r.) przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Medalem Zas\u0142u\u017cony Kulturze \u2013 Gloria Artis.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maria-wollenberg-kluza\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci: Maria Wollenberg-Kluza","description":"Maria Wollenberg-Kluza opowiada o swoim malarstwie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/galeria-willa-wernisaz-2015.jpg","width":"1024","height":"738","caption":"Maria Wollenberg-Kluza na wernisa\u017cu w Galerii Willa w \u0141odzi, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Galerii)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci","name":"Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci: Maria Wollenberg-Kluza","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#primaryimage"},"datePublished":"2015-12-11T08:00:56+00:00","dateModified":"2015-12-15T09:44:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bc43583a2910eb70da089ffe3958930b"},"description":"Maria Wollenberg-Kluza opowiada o swoim malarstwie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2015\/maria-wollenberg-kluza-monika-nowakowska-obraz-to-jednosc-wielosci#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Obraz to jedno\u015b\u0107 wielo\u015bci"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/bc43583a2910eb70da089ffe3958930b","name":"Maria Wollenberg-Kluza","description":"MARIA WOLLENBERG-KLUZA \u2013 urodzona w Pu\u0142awach, absolwentk\u0105 sto\u0142ecznej Akademii Sztuk Pi\u0119knych, uczennica Tadeusza Dominika (dyplom z wyr\u00f3\u017cnieniem w 1973 roku), autorka oko\u0142o 140 wystaw indywidualnych w Polsce i za granic\u0105, uczestniczka prezentacji zbiorowych. Za intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105 wielokrotnie nagradzana i wyr\u00f3\u017cniana, ostatnio (26 X 2015 r.) przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Medalem Zas\u0142u\u017cony Kulturze \u2013 Gloria Artis.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maria-wollenberg-kluza"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33673"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/617"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33673"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33673\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33673"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=33673"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=33673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}