{"id":34015,"date":"2016-01-12T18:45:04","date_gmt":"2016-01-12T17:45:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=34015"},"modified":"2016-01-18T11:10:55","modified_gmt":"2016-01-18T10:10:55","slug":"hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke","title":{"rendered":"Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?"},"content":{"rendered":"<p>Kiedy na pocz\u0105tku listopada b.r. przeczyta\u0142am w sieci informacj\u0119, \u017ce w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Bolzano we W\u0142oszech sprz\u0105tacze wyrzucili do \u015bmieci jedn\u0105 z bie\u017c\u0105cych wystaw \u2013 zaintrygowana informacj\u0105, postanowi\u0142am dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b wi\u0119cej na ten temat.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34156\" aria-describedby=\"caption-attachment-34156\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek\/\" rel=\"attachment wp-att-34156\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34156 \" title=\"Rozmawiaj\u0105 Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek-540x349.jpg\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" width=\"540\" height=\"349\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek-540x349.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek-900x582.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek-576x372.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34156\" class=\"wp-caption-text\">Rozmawiaj\u0105 Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Instalacja mediola\u0144skich artyst\u00f3w \u2013 Goldschmeid i Chiari pt. <em>Gdzie idziemy pota\u0144czy\u0107 dzi\u015b wieczorem?<\/em> przedstawia\u0142a typowy obrazek po imprezie \u2013 porozrzucane w nie\u0142adzie butelki szampana, mn\u00f3stwo konfetti i serpentyn. Faktycznie mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce zabawa by\u0142a udana! Jakie\u017c zatem by\u0142o zdziwienie artyst\u00f3w, kiedy dowiedzieli si\u0119, \u017ce ich dzie\u0142o przesta\u0142o istnie\u0107, i to dos\u0142ownie! Sprz\u0105tacze wymietli sal\u0119 do czysta, nawet posegregowali odpadki; nie zorientowali si\u0119, \u017ce maj\u0105 do czynienia z dzie\u0142em sztuki, dla nich to by\u0142 zwyk\u0142y ba\u0142agan.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-34015 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-patrycja-sikora-pawel-lisek-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34156\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34156'>\n\t\t\t\tRozmawiaj\u0105 Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34155\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34155'>\n\t\t\t\tRozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34154\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34154'>\n\t\t\t\tRozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34153\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34153'>\n\t\t\t\tRozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Zastanowi\u0142o mnie wtedy \u2013 czy ja bym si\u0119 na tej sztuce pozna\u0142a? Z tych osobistych rozterek wzi\u0105\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na rozmow\u0119 o sztuce i jej kodach; na postawienie pyta\u0144 o sztuk\u0119 ludziom ze sztuk\u0105 obeznanym \u2013 kt\u00f3rzy ni\u0105 i z niej \u017cyj\u0105.<\/p>\n<p><strong>Mi\u0119dzy artyst\u0105 a krytykiem<\/strong><\/p>\n<p><strong>Hanna Krzy\u017cosiak<\/strong><strong>:<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>Par\u0119 lat temu by\u0142am w Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Pary\u017cu, gdzie w foyer na jednej ze \u015bcian wisia\u0142 wielki obraz z wyklejonym z folii logo Citroena i podpisem autora \u2013 \u201emoja ulubiona marka samochodowa\u201d. I to by\u0142o wszystko. Zupe\u0142nie nie wiedzia\u0142am jak si\u0119 do tego odnie\u015b\u0107 \u2013 jak to, to ma by\u0107 SZTUKA? Jak odczytywa\u0107 takie dzie\u0142o? \u2013 pytam\u00a0Patrycj\u0119 Sikor\u0119, historyczk\u0119 sztuki, kuratork\u0119 wystaw i kierowniczk\u0119 produkcji artystycznej Galerii BWA we Wroc\u0142awiu i Paw\u0142a Liska, wyk\u0142adowc\u0119\u00a0wroc\u0142awskiej ASP, artyst\u0119 malarza i sztuk wizualnych; osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 sztuk\u0105 na co dzie\u0144.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Patrycja Sikora:<\/strong>\u00a0Powiedzia\u0142abym, \u017ce wchodz\u0105c do galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej, odwiedzaj\u0105c jak\u0105\u015b wystaw\u0119 sztuki najnowszej, cz\u0119sto jeste\u015bmy bezbronni. Ta sztuka nie jest \u0142atwa w odbiorze. Ona wymaga od widza minimum przygotowania. Zwykle nie mamy narz\u0119dzi, \u017ceby zrozumie\u0107\u00a0 to, co widzimy. Ka\u017cdy z nas ma troch\u0119 inne do\u015bwiadczenia, inne przygotowanie zawodowe, inne wykszta\u0142cenie, jeste\u015bmy w r\u00f3\u017cnym wieku itd. Ka\u017cdy z nas ma inny aparat poznawczy. Niekt\u00f3re dzie\u0142a s\u0105 \u0142atwe w odbiorze, a niekt\u00f3re, bardziej wymagaj\u0105ce, potrzebuj\u0105 osobnego obja\u015bnienia.<\/p>\n<p><strong>Pawe\u0142 Lisek:<\/strong>\u00a0Gdybym zobaczy\u0142 tak\u0105 prac\u0119 to mo\u017ce by\u0142bym troch\u0119 zdziwiony, ale nie szuka\u0142bym \u017cadnego dodatkowego opisu, bo dla mnie ten przekaz jest prosty i oczywisty. Artysta pokazuje swoj\u0105 ulubion\u0105 mark\u0119 i tyle. Nie ma co szuka\u0107 nadinterpretacji.<\/p>\n<p><strong>Sztuka kodowania<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>A co w sytuacji, kiedy potrzebujemy dodatkowej ideologii do zrozumienia, co artysta mia\u0142 na my\u015bli, wtedy wci\u0105\u017c mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o dziele sztuki?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Jak najbardziej, szczeg\u00f3lnie wtedy. Dzisiaj sztuka jest bardzo umowna. Dzie\u0142em mo\u017ce by\u0107 wszystko. Tw\u00f3rca ma by\u0107 kreatorem i wizjonerem, ma tworzy\u0107 i wyprzedza\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, poniek\u0105d ma m\u00f3wi\u0107 ludziom co maj\u0105 my\u015ble\u0107 i w jaki spos\u00f3b odbiera\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Kiedy\u015b by\u0142o troch\u0119 \u0142atwiej. Ogl\u0105daj\u0105c dzie\u0142a sztuki dawnej \u2013 powiedzmy od \u015bredniowiecza do nowo\u017cytno\u015bci przydaje si\u0119 znajomo\u015b\u0107 ikonografii, pewnych kod\u00f3w kulturowych. Tyle, \u017ce one s\u0105 nam bliskie, bo wychowali\u015bmy si\u0119 w kr\u0119gu kultury chrze\u015bcija\u0144skiej i mamy opanowany j\u0119zyk pewnych symboli ukszta\u0142towanych w jego obr\u0119bie. Wchodz\u0105c do galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej nie znamy tych kod\u00f3w, z kt\u00f3rymi mamy tam do czynienia, bo tworz\u0105 je poszczeg\u00f3lni arty\u015bci nieraz w oderwaniu od utartych przez wieki schemat\u00f3w, a to sprawia, \u017ce czujemy si\u0119 zagubieni, onie\u015bmieleni albo po prostu rozczarowani.<\/p>\n<p><strong>Emocje a reakcje<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Czy znaczy to tyle, \u017ce sztuka ma po prostu wzbudzi\u0107 w odbiorcy emocje?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Niekoniecznie emocje, ale na pewno powinna wywo\u0142a\u0107 jak\u0105\u015b reakcj\u0119 \u2013 ta reakcja mo\u017ce by\u0107 emocjonalna, ale mo\u017ce te\u017c oddzia\u0142ywa\u0107 na nasz intelekt, sprawi\u0107, \u017ce zaczniemy si\u0119 nad czym\u015b zastanawia\u0107; albo ma zadzia\u0142a\u0107 na nasze zmys\u0142y \u2013 np. s\u0142uchu lub powonienia\u2026<\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0Wywo\u0142anie w odbiorcy jakiejkolwiek reakcji wystarczy, aby uzna\u0107, \u017ce dzie\u0142o spe\u0142ni\u0142o swoj\u0105 funkcj\u0119, a przez to, \u017ce jest warto\u015bciowe? Wystarczy, \u017ce si\u0119 oburz\u0119, albo zachwyc\u0119? Jak si\u0119 na tej warto\u015bci (artystycznej) pozna\u0107?<\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0To nie jest sprawa prosta, nawet dla\u00a0 os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 sztuk\u0105 zawodowo, cho\u0107 to w\u0142a\u015bnie oni wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 najlepszymi adresatami takich wystaw. Okazuje si\u0119, \u017ce nawet dla wy\u0107wiczonego oka to nie\u0142atwe, tym bardziej nie ma co si\u0119 oszukiwa\u0107, \u017ce wystarczy przeczyta\u0107 par\u0119 ksi\u0105\u017cek, by po ich lekturze zosta\u0107 ekspertem, to si\u0119 raczej nie wydarzy. To tak nie dzia\u0142a. \u017beby m\u00f3c rozmawia\u0107 o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej merytorycznie, potrzebne jest pewne obycie i konkretna baza intelektualna. Tego nam bardzo jako spo\u0142ecze\u0144stwu potrzeba \u2013 edukacji. Na szcz\u0119\u015bcie jest ju\u017c wiele wartych na\u015bladowania inicjatyw, wynikaj\u0105cych na przyk\u0142ad z ch\u0119ci wsp\u00f3\u0142pracy nauczycieli z galeriami sztuki. We Wroc\u0142awiu s\u0105 nauczyciele, kt\u00f3rzy inicjuj\u0105 klasowe wyj\u015bcia do galerii albo wycieczki na ciekawe wystawy, pokazywane nie tylko w Polsce. Ostatnio by\u0142am na wsp\u00f3lnym wyje\u017adzie z nauczycielami i uczniami dw\u00f3ch wroc\u0142awskich lice\u00f3w w Wenecji, gdzie obok klasycznego programu zwiedzania nastolatki mia\u0142y okazj\u0119 te\u017c zobaczy\u0107 tamtejsze Biennale, uczestniczy\u0107 w wielkim przegl\u0105dzie tego, co w sztuce na \u015bwiecie dzieje si\u0119 obecnie. I prosz\u0119 mi wierzy\u0107, \u017ce m\u0142odzie\u017c wcale nie by\u0142a znudzona, wr\u0119cz przeciwnie, z du\u017cym zainteresowaniem ch\u0142on\u0119\u0142a wszystko. Je\u015bli od dziecka ma si\u0119 kontakt ze sztuk\u0105, kultur\u0105, je\u015bli rodzice i nauczyciele z dzie\u0107mi podr\u00f3\u017cuj\u0105, prowadz\u0105 do muze\u00f3w, obja\u015bniaj\u0105, to w przysz\u0142o\u015bci to og\u00f3lne obycie umo\u017cliwia odbi\u00f3r artystycznych wizji z zupe\u0142nie innego pu\u0142apu. Najwa\u017cniejsze to otworzy\u0107 si\u0119 na to, co widzimy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34154\" aria-describedby=\"caption-attachment-34154\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek\/\" rel=\"attachment wp-att-34154\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34154 \" title=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-540x312.jpg\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" width=\"540\" height=\"312\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-540x312.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-900x520.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-576x332.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34154\" class=\"wp-caption-text\">Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Uwik\u0142anie \u2013 dzie\u0142a i artysty<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Czy to oznacza, \u017ce powinni\u015bmy uwzgl\u0119dnia\u0107 kontekst, a je\u015bli tak, to jak go dostrzec? Czy chodzi o sytuacj\u0119 analogiczn\u0105 jak w architekturze, gdzie projekt powinien by\u0107 powi\u0105zany cho\u0107by z s\u0105siedztwem, tradycj\u0105 miejsca itp.\u00a0 Czy sztuka wsp\u00f3\u0142czesna jest podobnie uwik\u0142ana?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Ka\u017cda sztuka, nawet taka, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 nie odnosi\u0107 do rzeczywisto\u015bci \u2013 czyli taka, kt\u00f3ra nie opowiada wprost o polityce, religii, moralno\u015bci, czy o innych tematach dyskutowanych na forum spo\u0142ecznym, jest moim zdaniem jednak zawsze w co\u015b uwik\u0142ana. Bo ka\u017cdy autor jest osadzony w jakim\u015b konkretnym kontek\u015bcie i nawet je\u015bli on sam m\u00f3wi, \u017ce tworzy w odci\u0119ciu od dora\u017anych problem\u00f3w to tak naprawd\u0119, takie dzie\u0142a niby oderwane od komentowania wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, tego co si\u0119 dzieje w massmediach, zawsze wyrastaj\u0105 z jakiego\u015b okre\u015blonego czasu i okre\u015blonego \u015brodowiska artystycznego. I dopiero z pewnej perspektywy czasu wida\u0107 jak\u0105 to \u015brodowisko mia\u0142o warto\u015b\u0107 i jak\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o, czasem nawet na poziomie polityki\u00a0 kulturalnej ca\u0142ych kraj\u00f3w. Wystarczy cho\u0107by przypomnie\u0107 czas rozkwitu abstrakcyjnego eskpresjonizmu lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych w Stanach Zjednoczonych, okresu zimnej wojny. W bloku sowieckim panowa\u0142a doktryna realnego socjalizmu, gdzie sztuka mia\u0142a bardzo okre\u015blone i konkretne zadania \u2013 edukowanie mas; sztuka mia\u0142a by\u0107 zrozumia\u0142a dla wszystkich, pokazywa\u0107 etos pracy, a tak\u017ce na przyk\u0142ad konkretn\u0105 rol\u0119 kobiety (cho\u0107by s\u0142ynny postulat \u201ekobiety na traktory!\u201d). I to by\u0142o po jednej stronie Oceanu. A po drugiej, w opozycji do ZSSR by\u0142a sztuka Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie triumfy \u015bwi\u0119ci\u0142 Jackson Pollock, prawdziwa gwiazda ameryka\u0144skiego nurtu sztuki powojennej. Jego dojrza\u0142e dzie\u0142a to by\u0142a zupe\u0142na abstrakcja, sztuka gestualna, wynikaj\u0105ca z jakich\u015b wewn\u0119trznych stan\u00f3w psychicznych artysty, jego poszukiwa\u0144, intuicji. Pollock leczy\u0142 si\u0119 z alkoholizmu, bra\u0142 udzia\u0142 w seansach psychoanalitycznych, a samo malarstwo by\u0142o dla niego form\u0105 terapii. To by\u0142o kompletnie inne podej\u015bcie do sztuki w por\u00f3wnaniu w socrealizmem. To by\u0142a sztuka, kt\u00f3ra wynika\u0142a z indywidualnych preferencji danego artysty, odnosi\u0142a si\u0119 do jego wewn\u0119trznego \u015bwiata i nie mia\u0142a programowo narzuconego wymiaru moralizatorskiego. I wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce w og\u00f3le nie by\u0142a osadzona w kontek\u015bcie spo\u0142ecznym czy politycznym, bo o tych sprawach nie m\u00f3wi\u0142a wprost. Ale je\u015bli spojrzymy na ni\u0105 z dystansu to okazuje si\u0119, \u017ce po jednej stronie barykady mamy etos artysty indywidualnego, kt\u00f3ry wyra\u017ca siebie bez \u017cadnego spo\u0142ecznego zobowi\u0105zania, a z drugiej strony mamy socrealizm, kt\u00f3ry jak najbardziej takie zobowi\u0105zanie nak\u0142ada. To dobry przyk\u0142ad walki na polu sztuki na dwie r\u00f3\u017cne wizje tego, czym sztuka wsp\u00f3\u0142czesna jest i powinna by\u0107. Je\u015bli wi\u0119c kto\u015b twierdzi, \u017ce nie odnosi si\u0119 w jakikolwiek spos\u00f3b do spo\u0142ecze\u0144stwa w kt\u00f3rym funkcjonuje, to ja si\u0119 zastanawiam czy w og\u00f3le mo\u017cliwe jest \u017cycie w takim totalnym wyabstrahowaniu.<\/p>\n<p><strong>J\u0119zyk wyrazu<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Wy\u0142ania si\u0119 z tego wizja artysty z misj\u0105. Czy na wsp\u00f3\u0142czesnego artyst\u0119 faktycznie nak\u0142ada si\u0119 taki obowi\u0105zek \u2013 komentowania, zwracania uwagi, t\u0142umaczenia rzeczywisto\u015bci na j\u0119zyk sztuki?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Na pewno, sztuka zawsze jest troch\u0119 takim krzywym zwierciad\u0142em, w kt\u00f3rym odbija si\u0119 ta rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej \u017cyjemy \u2013 nawet pejza\u017c malowany z natury jest zawsze syntez\u0105 odbioru artysty, pewnego rodzaju manipulacj\u0105. Ka\u017cdy artysta zawsze sam obiera w\u0142asn\u0105 strategi\u0119 \u2013 czy chce o pewnych rzeczach m\u00f3wi\u0107 wprost czy woli odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do innych \u015brodk\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Tylko sk\u0105d mamy o tym wiedzie\u0107? Na przyk\u0142ad widz\u0119 w muzeum tak\u0105 instalacj\u0119: po\u015brodku du\u017cej sali stoi monitor wy\u015bwietlaj\u0105cy czarno-bia\u0142y, zap\u0119tlony film \u2013 przedstawia odbijaj\u0105c\u0105 si\u0119 pi\u0142k\u0119. To wszystko. Co artysta chcia\u0142 mi powiedzie\u0107?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Ja zwr\u00f3ci\u0142abym uwag\u0119 przede wszystkim na tytu\u0142 dzie\u0142a i zada\u0142a sobie pytanie \u2013 co pomy\u015bla\u0142am, kiedy je zobaczy\u0142am. Spr\u00f3bowa\u0142abym obie te kwestie po\u0142\u0105czy\u0107 i poczeka\u0142a co si\u0119 wydarzy \u2013 czy nasun\u0105 mi si\u0119 jakie\u015b skojarzenia, czy pojawi\u0105 si\u0119 jakie\u015b emocje, czy potrafi\u0119 ten przekaz wpisa\u0107 jako\u015b w sw\u00f3j osobisty kontekst.<\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Je\u015bli nie ma tam \u017cadnego komentarza to ja przyjrza\u0142bym si\u0119 dzie\u0142u z r\u00f3\u017cnych perspektyw\u00a0 \u2013 po pierwsze kiedy powsta\u0142 ten film? Bo je\u015bli np. kilkadziesi\u0105t lat temu, to optyka odczytywania filmu b\u0119dzie inna ni\u017c dzisiaj, wtedy taki zap\u0119tlony obraz m\u00f3g\u0142 mie\u0107 swoj\u0105 wymow\u0119 osadzon\u0105 w bie\u017c\u0105cym kontek\u015bcie, druga sprawa \u2013 sama pi\u0142ka, normalnie pi\u0142ka nie b\u0119dzie sama z siebie odbija\u0107 si\u0119 tak samo w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Zatem mo\u017ce ten przekaz chce nam powiedzie\u0107, \u017ce cyfrowe media manipuluj\u0105, albo \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 wok\u00f3\u0142 nie jest prawdziwa\u2026 Trzeba szuka\u0107, g\u0142\u00f3wkowa\u0107, wysili\u0107 si\u0119 troch\u0119. Dzisiaj sztuka i samo dzie\u0142o zwykle opatrzone jest komentarzem tw\u00f3rcy (czasem te\u017c kuratora wystawy, albo krytyka). I ten opis albo interpretacja s\u0105 dzi\u015b r\u00f3wnie wa\u017cne jak dzie\u0142o. Inna sprawa, \u017ce cz\u0119sto nawet do odczytania podanych idei potrzebujemy znajomo\u015bci pewnej konwencji albo kontekstu. Poznanie tych kod\u00f3w nie tylko u\u0142atwia odbi\u00f3r dzie\u0142 wsp\u00f3\u0142czesnych, ale rozwija, uwra\u017cliwia, pobudza do refleksji.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Granice ekspresji<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Czy to oznacza, \u017ce dzie\u0142em mo\u017ce by\u0107 cokolwiek, co zostanie poparte dobranym do okoliczno\u015bci konceptem? Czy w takim razie sztuka daje pe\u0142n\u0105 dowolno\u015b\u0107 w wyrazie, nie stawia artystom \u017cadnych granic?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0To bardzo z\u0142o\u017cony problem. Ostatnio zosta\u0142a wydana ksi\u0105\u017cka pt. <em>Cenzura w sztuce polskiej po 1989 roku<\/em> Jakuba D\u0105browskiego, kt\u00f3ra opisuje liczne przypadki dotycz\u0105ce cenzurowania sztuki, kt\u00f3re mo\u017cna uzna\u0107 za pr\u00f3b\u0119 stawiania granic artystom. S\u0105dz\u0119, \u017ce pr\u00f3by cenzurowania s\u0105 zawsze gro\u017ane. Dzisiaj mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 ocenzurowa\u0107 co\u015b ze wzgl\u0119du na obraz\u0119 uczu\u0107 religijnych albo moralno\u015bci \u2013 nakaza\u0107 wr\u0119cz usuni\u0119cie dzie\u0142a ze sfery publicznej, a jutro mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce tak zostanie potraktowana na przyk\u0142ad ka\u017cda sztuka niewygodna politycznie. To zawsze jest bardzo p\u0142ynne, bo z jednej strony mamy wolno\u015b\u0107 wypowiedzi artystycznej, a z drugiej uczucia odbiorcy (kto\u015b mo\u017ce poczu\u0107 si\u0119 obra\u017cony). Do tego problemu odnosi si\u0119 inicjatywa \u201eIndex 73\u201d powo\u0142ana dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu m.in. dr Izy Kowalczyk (nazwa jest nawi\u0105zaniem do 73 artyku\u0142u w polskiej Konstytucji, kt\u00f3ry gwarantuje wolno\u015b\u0107 tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej). W tym serwisie internetowym zebrane zosta\u0142y przypadki naruszania tego prawa, a sami arty\u015bci mog\u0105 liczy\u0107 na wsparcie, cho\u0107by pomoc prawn\u0105. Okazuje si\u0119 bowiem, \u017ce sporne sytuacje wcale nie musza dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie obrazy uczu\u0107 indywidualnego odbiorcy, ale dotycz\u0105 te\u017c przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych artysta jest cenzurowany ze wzgl\u0119du na konflikt z interesami koncernu. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 g\u0142o\u015bna jaki\u015b czas temu sprawa z Poznania, kiedy praca Rafa\u0142a Jakubowicza pt. <em>Arbeitsdisziplin<\/em> wywo\u0142a\u0142a skandal. Chodzi\u0142o o poczt\u00f3wk\u0119 ze zdj\u0119ciem fabryki Volkswagena z Antoninka pod Poznaniem, niezmanipulowane, na kt\u00f3rym wida\u0107 po prostu sfotografowan\u0105 fabryk\u0119 niemieckiego koncernu zza drutu kolczastego. Do zdj\u0119cia artysta doda\u0142 tylko napis <em>Arbeitsdisziplin<\/em>. Praca mia\u0142a mocn\u0105 wymow\u0119, ale cho\u0107 koncern odgra\u017ca\u0142 si\u0119 konsekwencjami prawnymi, do procesu nie dosz\u0142o. Dlaczego? Zapewne dlatego, \u017ce by\u0142aby to sytuacja zbyt niewygodna dla fabryki, w\u00f3wczas bowiem trzeba by\u0142oby si\u0119gn\u0105\u0107 do trudnej historii tej konkretnej firmy, zacz\u0105\u0107 t\u0142umaczy\u0107 dlaczego w\u0142a\u015bciwie praca Jakubowicza godzi w jej dobre imi\u0119. Wycofanie pracy Jakubowicza z wystawy w pozna\u0144skim Arsenale to przyk\u0142ad prewencyjnej cenzury, pr\u00f3by usuwania pewnych tre\u015bci z przestrzeni publicznej. Ale s\u0105 te\u017c arty\u015bci budz\u0105cy olbrzymie kontrowersje, bo si\u0119gaj\u0105cy po ci\u0119\u017cki kaliber \u015brodk\u00f3w wyrazu, jak cho\u0107by Katarzyna Kozyra, pokazuj\u0105ca problem \u015bmierci w spos\u00f3b dobitny. Tacy arty\u015bci jak ona nie id\u0105 na skr\u00f3ty, nie szukaj\u0105 mi\u0119kkich metafor, ich dzie\u0142a s\u0105 zawsze szeroko komentowane, a kontrowersje naros\u0142e wok\u00f3\u0142 powsta\u0142ych prac staj\u0105 si\u0119 narz\u0119dziem, s\u0142u\u017c\u0105cym wywo\u0142aniu wstrz\u0105su. Gdzie le\u017cy granica? Na pewno tam, gdzie stawia je aktualnie obowi\u0105zuj\u0105ce prawo, bo artysta, tak jak ka\u017cdy inny obywatel nie stoi ponad nim. Mo\u017ce negocjowa\u0107 te granice i je nagina\u0107, co nie jest wolne od ryzyka. Poza tym wolno\u015b\u0107 w sztuce ko\u0144czy si\u0119 po prostu\u00a0 chyba tam, gdzie zaczyna si\u0119 wolno\u015b\u0107 drugiego cz\u0142owieka. Ale zawsze znajd\u0105 si\u0119 tw\u00f3rcy, kt\u00f3rzy zechc\u0105 przekroczy\u0107 i t\u0105 granic\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34153\" aria-describedby=\"caption-attachment-34153\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora\/\" rel=\"attachment wp-att-34153\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34153 \" title=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-540x343.jpg\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" width=\"540\" height=\"343\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-540x343.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-900x572.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-576x366.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34153\" class=\"wp-caption-text\">Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Granice w sztuce dla ka\u017cdego le\u017c\u0105 gdzie indziej. Nie ma jednej granicy \u2013 ka\u017cdy tw\u00f3rca sam j\u0105 stawia, albo przesuwa. Bywa \u017ce testuje w ten spos\u00f3b i siebie, i odbiorc\u0119. Cz\u0119sto ta transgraniczno\u015b\u0107 otwiera nowe drzwi, pozwala zobaczy\u0107 jaki\u015b temat z zupe\u0142nie innej perspektywy. Artysta powinien by\u0107 otwarty, bo nigdy nie wiadomo dok\u0105d ta otwarto\u015b\u0107 zaprowadzi i co pozwoli odkry\u0107. Rol\u0105 artysty jest wyznacza\u0107 nowe szlaki, i\u015b\u0107 do przodu. Tylko wtedy mo\u017cna spodziewa\u0107 si\u0119 prze\u0142omu. Artysta jest od \u0142amania schemat\u00f3w. A je\u015bli je \u0142amie, je\u015bli pokazuje co\u015b, czego dot\u0105d nie znano, to normalne, \u017ce wzbudza albo nieufno\u015b\u0107, albo kontrowersje, albo wr\u0119cz obawy. I st\u0105d bior\u0105 si\u0119 pr\u00f3by cenzurowania i stawiania umownych znak\u00f3w STOP. Taka odwieczna zabawa artyst\u00f3w i w\u0142adzy. Artysta ma prawo do chodzenia pod pr\u0105d (ale nie myli\u0107 z na skr\u00f3ty) i do indywidualnych wybor\u00f3w dotycz\u0105cych swojej dzia\u0142alno\u015bci artystycznej.<\/p>\n<p><strong>Bycie artyst\u0105<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Skoro tych granic w zasadzie nie ma, to wydaje si\u0119, \u017ce bycie artyst\u0105 jest bardzo odpowiedzialnym zadaniem, bo z nieograniczonej niczym wolno\u015bci nie ka\u017cdy przecie\u017c potrafi korzysta\u0107. W takim razie kto mo\u017ce by\u0107 artyst\u0105?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0O tym m\u00f3wi\u0142 np. Joseph Beuys, jeden z najbardziej znanych powojennych artyst\u00f3w niemieckich \u2013 \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 artyst\u0105! Bo sztuka powinna kszta\u0142towa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo i powinna by\u0107 si\u0142\u0105 wa\u017cniejsz\u0105 ni\u017c okre\u015blony system polityczny. Zatem je\u015bli wyjdziemy z za\u0142o\u017cenia, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce by\u0107 artyst\u0105 i wszystko mo\u017ce by\u0107 dzie\u0142em sztuki, to zauwa\u017cymy pewne rozmycie tych poj\u0119\u0107, a przez to du\u017ce pole do spekulacji i brak pewno\u015bci, jak w\u0142a\u015bciwie ocenia\u0107 to, na co patrzymy. Na pewno kluczowa jest zawsze decyzja artysty. Zak\u0142adam, \u017ce je\u015bli tw\u00f3rca m\u00f3wi, \u017ce co\u015b jest dzie\u0142em sztuki, to chyba nim jest. Je\u015bli instytucja, kurator decyduj\u0105 si\u0119 na pokazanie pewnych tre\u015bci, jako dzie\u0142a sztuki, to one tak s\u0105 traktowane.<\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Je\u015bli przyjmiemy, \u017ce tw\u00f3rca ma nieskr\u0119powan\u0105 niczym wolno\u015b\u0107 tworzenia, ale dzie\u0142o mimo to (a mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego) nie znajduje zrozumienia u odbiorcy \u2013 bo sama koncepcja nie przekonuje albo estetyka jest dyskusyjna (czyli odbiorca \u201enie kupuje\u201d tego, co dostaje) \u2013 to czy sztuka mo\u017ce istnie\u0107 bez odbiorcy? No i co si\u0119 dzieje z poczuciem pi\u0119kna?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0By\u0142\u00a0 ca\u0142y szereg du\u017cych instytucji kultury jak np. Museum of Modern Art w Nowym Jorku, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142y wyrasta\u0107 po wojnie jako miejsca, w kt\u00f3rych si\u0119 eksperymentuje, pokazuje si\u0119 co\u015b, jako dzie\u0142o sztuki i wystawia si\u0119 na ogl\u0105d publiczny i czeka si\u0119 na feedback \u2013 krytyk\u00f3w i publiczno\u015bci. Je\u015bli co\u015b zostaje pokazane w instytucjach kultury jako dzie\u0142o sztuki, to jest to uznawane za dzie\u0142o sztuki. Wszystko jest kwesti\u0105\u00a0 pewnej umowy spo\u0142ecznej mi\u0119dzy specjalistami \u2013krytykami sztuki, kuratorami, teoretykami sztuki i spo\u0142ecze\u0144stwem. I\u00a0 w r\u00f3\u017cnych momentach historii, na r\u00f3\u017cnych odcinkach czasu albo na r\u00f3\u017cnych szeroko\u015bciach geograficznych, dzie\u0142em sztuki mo\u017ce by\u0107 zupe\u0142nie co\u015b innego.\u00a0 Na przyk\u0142ad dzisiaj w zachodniej sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej wcale nie chodzi o estetyk\u0119, nie chodzi o to, \u017ceby co\u015b by\u0142o po prostu \u0142adne. Chodzi o to, \u017ceby wywo\u0142a\u0107 emocje, poruszy\u0107, wywo\u0142a\u0107 jak\u0105\u015b reakcj\u0119. Si\u0119gnijmy cho\u0107by do pocz\u0105tku XX wieku, kiedy Marcel Duchamp wykorzysta\u0142\u00a0 pisuar do stworzenia swojej <em>Fontanny<\/em> (pisuar by\u0142 po prostu przedmiotem gotowym, produkowanym seryjnie w fabryce, kt\u00f3ry zosta\u0142 decyzj\u0105 artysty wyniesiony do rangi dzie\u0142a sztuki). Mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce tym gestem artysta zanegowa\u0142 pi\u0119kno, jako nadrz\u0119dn\u0105 warto\u015b\u0107 w sztuce. Ono nie jest dzisiaj jedynym wyznacznikiem tego, co jest istotne w sztuce, cho\u0107 niekt\u00f3rzy arty\u015bci flirtuj\u0105 z nim ci\u0105gle, i faktycznie czasami bywa pi\u0119knie\u2026<\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Wed\u0142ug mnie artysta i jego dzie\u0142a nie zawsze potrzebuj\u0105 odbiorcy. Je\u015bli kto\u015b, kto tworzy, czuje si\u0119 artyst\u0105, to wytw\u00f3r jego pracy tw\u00f3rczej b\u0119dzie dzie\u0142em sztuki, cho\u0107by tylko dla niego. Okazuje si\u0119, \u017ce akademie sztuk pi\u0119knych na zachodzie Europy od dawna nie kszta\u0142c\u0105 rzemie\u015blnik\u00f3w. Tamtejsi absolwenci cz\u0119sto nie potrafi\u0105 nic narysowa\u0107 z natury, a przecie\u017c robi\u0105 sztuk\u0119. Podej\u015bcie do rozumienia sztuki bardzo si\u0119 zmieni\u0142o.<\/p>\n<p><strong>Bycie odbiorc\u0105<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Zak\u0142adaj\u0105c jednak, \u017ce publiczno\u015b\u0107 mo\u017ce przyda\u0107 si\u0119 arty\u015bcie\u00a0 \u2013 czego tw\u00f3rca sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej mo\u017ce dzisiaj oczekiwa\u0107 od odbiorcy? Czy arty\u015bci stawiaj\u0105 odbiorcom jakie\u015b wymagania?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Tego nie wiem, bo ka\u017cdy artysta jest inny. Jeden b\u0119dzie oczekiwa\u0107 niewinno\u015bci widza, a drugi\u00a0 intelektualnego przygotowania, a kto\u015b inny znowu tylko oddania si\u0119 emocjom. Ale z perspektywy osoby, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 wystawiennictwem \u2013 mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce id\u0105c w nowe miejsce, ogl\u0105daj\u0105c nowe wystawy \u2013 pr\u00f3buj\u0119 czyta\u0107 r\u00f3\u017cne materia\u0142y wcze\u015bniej, pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 dost\u0119pnymi informacjami (opisami, folderami), pozna\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 danego artysty. Zachowuj\u0119 si\u0119 analogicznie jak turysta przed wyruszeniem w podr\u00f3\u017c \u2013 kupuj\u0119 przewodnik, czytam, szukam dodatkowych informacji w Internecie. To pomaga potem lepiej widzie\u0107, dostrzega\u0107 to, na co si\u0119 patrzy. Wybieraj\u0105c si\u0119 do galerii sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej te\u017c warto si\u0119 przygotowa\u0107.<\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Nie wiem jak inni arty\u015bci, ale ja nie mam \u017cadnych oczekiwa\u0144 od odbiorcy. Fajnie, je\u015bli zechce si\u0119 bardziej zainteresowa\u0107 tym, co robi\u0119, ale nie szukam u odbiorcy akceptacji. Moje podej\u015bcie do tworzenia to raczej eksperyment, sprawdzanie r\u00f3\u017cnych mo\u017cliwo\u015bci, troch\u0119 zabawa (obrazem i d\u017awi\u0119kiem), troch\u0119 operacja na \u017cywym organizmie. Zwykle mam nadziej\u0119, \u017ce pacjent jednak prze\u017cyje (\u015bmiech).<\/p>\n<figure id=\"attachment_34155\" aria-describedby=\"caption-attachment-34155\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek\/\" rel=\"attachment wp-att-34155\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34155 \" title=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek-540x344.jpg\" alt=\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\" width=\"540\" height=\"344\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek-540x344.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek-900x574.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek-576x367.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-pawel-lisek.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34155\" class=\"wp-caption-text\">Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Pawe\u0142 Lisek, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Poznawanie przez rozpoznanie<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>W takim razie gdzie szuka\u0107 informacji, aby si\u0119 przygotowa\u0107 do spotkania ze sztuk\u0105? Co mo\u017cna uzna\u0107 za wiarygodne \u017ar\u00f3d\u0142o informacji o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej w naszym kraju i nie tylko?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0My\u015bl\u0119, \u017ce czym\u015b w rodzaju drogowskaz\u00f3w mog\u0105 by\u0107 konkursy np. dla m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w \u2013wroc\u0142awski konkurs Gepperta, Bielska Jesie\u0144 albo Spojrzenia w warszawskiej Zach\u0119cie. To zawsze bie\u017c\u0105cy przegl\u0105d tego, co si\u0119 aktualnie w sztuce dzieje i na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, bo konkursy ostatecznie pokazuj\u0105 pewne trendy w sztuce. Ale te\u017c zwykle wzbudzaj\u0105 kontrowersje, bo zawsze kto\u015b decyduje o tym, kto zostanie zaproszony do pokazania swojego dzie\u0142a, kto\u015b to dzie\u0142o potem oceni, kto\u015b przyzna nagrod\u0119 \u2013 o wszystkim decyduj\u0105 ludzie. Ale wok\u00f3\u0142 takiego konkursu zbieraj\u0105 si\u0119 jednak specjali\u015bci \u2013 arty\u015bci, krytycy, kuratorzy \u2013 ludzie sztuki. Ws\u0142uchuj\u0105c si\u0119 w te dyskusje albo cho\u0107by ogl\u0105daj\u0105c wyr\u00f3\u017cnione prace mamy szans\u0119 oswoi\u0107 si\u0119 z t\u0105 sfer\u0105 i pozna\u0107 aktualnie poruszane tematy. Podobn\u0105 rol\u0119 mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 przegl\u0105d dyplom\u00f3w student\u00f3w ASP \u2013 w Gda\u0144sku zbiera si\u0119 co roku najlepszych dyplomant\u00f3w z ca\u0142ej Polski. Dostrze\u017cenie takiego artysty na konkursie sprawia, \u017ce \u0142atwiej zaistnie\u0107 temu tw\u00f3rcy szerzej \u2013 nawet poza Polsk\u0105. Mamy przyk\u0142ad \u2013 po konkursie Gepperta \u2013 nagradzani\u00a0 tw\u00f3rcy s\u0105 zapraszani do innych konkurs\u00f3w, przegl\u0105d\u00f3w i wystaw,\u00a0 m. in.\u00a0 do jednej z prywatnych galerii w Wiedniu. Wida\u0107, \u017ce dzi\u0119ki udzia\u0142owi w takich pokazach, m\u0142odym artystom udaje si\u0119 zaistnie\u0107 gdzie\u015b dalej.<\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>A czym si\u0119 kierowa\u0107 wybieraj\u0105c wystawy \u2013 szuka\u0107 zbiorowych czy indywidualnych, w Polsce czy za granic\u0105? Co mo\u017ce pani co\u015b doradzi\u0107, jako kurator organizowanych przez siebie wydarze\u0144?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Wystawy zbiorowe, realizowane wed\u0142ug kuratorskiej idei zwykle m\u00f3wi\u0105 o czym\u015b konkretnym, pokazuj\u0105 prace skupione wok\u00f3\u0142\u00a0 danego problemu. W takim przypadku kurator zwykle ma wi\u0119kszy wp\u0142yw na to, co chce przekaza\u0107, bo zwykle zaprasza artyst\u00f3w, tworz\u0105cych dzie\u0142a odpowiadaj\u0105ce na postawiony problem. Przy wystawach indywidualnych g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 gra tw\u00f3rca. Je\u015bli ma siln\u0105 osobowo\u015b\u0107 i konkretn\u0105 wizj\u0119 wystawy, to kuratorowi jest trudniej, musi si\u0119 czasem nagimnastykowa\u0107, aby przekona\u0107 autora prac do poszukania nowych sens\u00f3w czy eksperymentowania z ich ekspozycj\u0105. Dla przekazu wystawy nie ma znaczenia czy autor jest jeden czy jest ich wielu. Szukaj\u0105c wystawy trzeba si\u0119 dowiedzie\u0107 czy jej temat jest dla nas interesuj\u0105cy. Wybiera\u0107 wed\u0142ug w\u0142asnych preferencji tak\u0105, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 ciekawa, kierowa\u0107 si\u0119 swoimi potrzebami. Albo po prostu pozwoli\u0107 si\u0119 zaskoczy\u0107. Je\u015bli mamy czas i ch\u0119\u0107, to mo\u017cna \u015bledzi\u0107 to, co dzieje si\u0119 w Polsce i na \u015bwiecie. Najwa\u017cniejsze przegl\u0105dy sztuki to Biennale w Wenecji (w tym roku by\u0142o du\u017co rozlicze\u0144 z kolonializmem, ale i sporo temat\u00f3w dotycz\u0105cych ekologii), czy Dokumenta w Kassel, kt\u00f3re odbywaj\u0105 si\u0119 co pi\u0119\u0107 lat i s\u0105 znakomitym przegl\u0105dem sztuki na \u015bwiecie \u2013 to taki przegl\u0105d, kt\u00f3ry najlepiej diagnozuje trendy w sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej (oczywi\u015bcie diagnozowanie tych trend\u00f3w odbywa si\u0119 z perspektywy czasu, najlepiej je wida\u0107 po up\u0142ywie dekady czy dw\u00f3ch).<\/p>\n<p><strong>Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna dla pocz\u0105tkuj\u0105cych<\/strong><\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>To jeszcze na koniec pytanie o ksi\u0105\u017cki \u2013 po jakie lektury warto si\u0119gn\u0105\u0107, aby z jednej strony nadrobi\u0107 braki w edukacji z zakresu wsp\u00f3\u0142czesnej historii sztuki, a z drugiej zacz\u0105\u0107 korzysta\u0107 z bie\u017c\u0105cej oferty galerii?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Polecam czytanie ksi\u0105\u017cek Piotra Piotrowskiego, Anny Markowskiej, ale i \u2013 tak zupe\u0142nie na pocz\u0105tek \u2013 przegl\u0105danie album\u00f3w o sztuce \u2013 \u00a0od tych wydawanych przez Taschena (np. dwutomow\u0105\u00a0<em>Art of the 20th Century<\/em>),\u00a0 po seri\u0119 <em>Sztuka \u015bwiata <\/em>(tom 10), czy kolejne wydania\u00a0<em>Art Now.<\/em><\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong> W zwi\u0105zku z tym, \u017ce na co dzie\u0144 zajmuj\u0119 si\u0119 sztuk\u0105 cyfrow\u0105 poleci\u0142bym:\u00a0<em>Wyb\u00f3r tekst\u00f3w<\/em>\u00a0Marshalla McLuhana,\u00a0<em>J\u0119zyk nowych medi\u00f3w<\/em>\u00a0Leva Manovicha i\u00a0<em>Sztuk\u0119 interaktywn\u0105. Od dzie\u0142a \u2013 instrumentu do interaktywnego spektaklu<\/em><em>\u00a0<\/em>Ryszarda W. Kluszczy\u0144skiego.<\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0<strong>Przyda\u0142oby si\u0119 jeszcze co\u015b na zach\u0119t\u0119, \u017ceby\u015bmy chcieli poznawa\u0107 sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105..?<\/strong><\/p>\n<p><strong>PS:<\/strong>\u00a0Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna m\u00f3wi o tym co dla nas wa\u017cne, co gro\u017ane i fascynuj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Patrz\u0105c na ni\u0105 widzimy siebie, to jakimi jeste\u015bmy lud\u017ami i w jakim otoczeniu \u017cyjemy. Dzi\u0119ki niej mo\u017cemy si\u0119 zatrzyma\u0107, pomy\u015ble\u0107, na chwil\u0119 oderwa\u0107 si\u0119 od szarej rzeczywisto\u015bci\u00a0 i spojrze\u0107 na wszystko z szerszej perspektywy. To daje nie tylko literatura czy kino, ale i teatr i muzyka i sztuki plastyczne, zatem do kalendarza weekendowych wyj\u015b\u0107 warto\u00a0 wpisa\u0107 na sta\u0142e wizyty w muzeum i galerii, koniecznie!<\/p>\n<p><strong>PL:<\/strong>\u00a0Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna nie jest propozycj\u0105 dla ka\u017cdego. Tu jednak jest potrzebny pewien wysi\u0142ek intelektualny i pewna wra\u017cliwo\u015b\u0107. Ale zach\u0119ca\u0107 warto!<\/p>\n<p><strong>HK:<\/strong>\u00a0A ja zach\u0119cam jeszcze do si\u0119gni\u0119cia po wydawnicz\u0105 \u201e\u015bwie\u017cynk\u0119\u201d \u2013\u00a0ksi\u0105\u017ck\u0119 Patrycji Sikory pt.<strong>\u00a0<\/strong><a href=\"http:\/\/www.bwa.wroc.pl\/index.php?l=pl&amp;id=1072&amp;b=3&amp;w=1\"><em>Krytyka instytucjonalna w latach 2000-2010<\/em><\/a>, kt\u00f3ra jest pierwsz\u0105 pozycj\u0105 w Polsce po\u015bwi\u0119con\u0105 temu tematowi!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna m\u00f3wi o tym co dla nas wa\u017cne, co gro\u017ane i fascynuj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. Patrz\u0105c na ni\u0105 widzimy siebie, to jakimi jeste\u015bmy lud\u017ami i w jakim otoczeniu \u017cyjemy. Dzi\u0119ki niej mo\u017cemy si\u0119 zatrzyma\u0107, pomy\u015ble\u0107, na chwil\u0119 oderwa\u0107 si\u0119 od szarej rzeczywisto\u015bci  i spojrze\u0107 na wszystko z szerszej perspektywy.<\/p>\n","protected":false},"author":621,"featured_media":34153,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[4524,4528,4527,4525,4526,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[4521,4522,4523],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna: Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna m\u00f3wi o tym co dla nas wa\u017cne, co gro\u017ane i fascynuj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora.jpg\",\"width\":\"1500\",\"height\":\"954\",\"caption\":\"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\",\"name\":\"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna: Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-01-12T17:45:04+00:00\",\"dateModified\":\"2016-01-18T10:10:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/149b536e325f61cf590c12ea1fa975d6\"},\"description\":\"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna m\u00f3wi o tym co dla nas wa\u017cne, co gro\u017ane i fascynuj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/149b536e325f61cf590c12ea1fa975d6\",\"name\":\"Hanna Krzy\u017cosiak\",\"description\":\"HANNA KRZY\u017bOSIAK \u2013 publicystka, prowadzi bloga kulturalnego www.bestsellercafe.pl.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/hanna-krzyzosiak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna: Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?","description":"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna m\u00f3wi o tym co dla nas wa\u017cne, co gro\u017ane i fascynuj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/rozmawiaja-hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora.jpg","width":"1500","height":"954","caption":"Rozmawiaj\u0105 Hanna Krzy\u017cosiak, Patrycja Sikora, fot. Agnieszka Czele\u0144 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki tekstu)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke","name":"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna: Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#primaryimage"},"datePublished":"2016-01-12T17:45:04+00:00","dateModified":"2016-01-18T10:10:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/149b536e325f61cf590c12ea1fa975d6"},"description":"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna m\u00f3wi o tym co dla nas wa\u017cne, co gro\u017ane i fascynuj\u0105ce we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/hanna-krzyzosiak-patrycja-sikora-pawel-lisek-czy-sztuka-jest-rozpoznac-sztuke#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Czy sztuk\u0105 jest rozpozna\u0107 sztuk\u0119?"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/149b536e325f61cf590c12ea1fa975d6","name":"Hanna Krzy\u017cosiak","description":"HANNA KRZY\u017bOSIAK \u2013 publicystka, prowadzi bloga kulturalnego www.bestsellercafe.pl.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/hanna-krzyzosiak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34015"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/621"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34015\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34153"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34015"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=34015"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=34015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}