{"id":34432,"date":"2016-02-03T23:00:35","date_gmt":"2016-02-03T22:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=34432"},"modified":"2020-09-01T13:03:20","modified_gmt":"2020-09-01T12:03:20","slug":"jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku","title":{"rendered":"Okopy i ogr\u00f3dki. Teatr w 2015 roku"},"content":{"rendered":"<p><strong>Narodowy, czyli publiczny<\/strong><\/p>\n<p>250 lat temu, a dok\u0142adniej \u2013 19 listopada 1765 roku Aktorowie Narodowi Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci zagrali w warszawskiej Operalni <em>Natr\u0119t\u00f3w<\/em> J\u00f3zefa Bielawskiego. To wydarzenie da\u0142o pocz\u0105tek dziejom sceny publicznej w Polsce. Od tego momentu odliczano r\u00f3wnie\u017c kolejne jubileusze teatru narodowego, cho\u0107 ta nazwa wesz\u0142a w u\u017cycie nieco p\u00f3\u017aniej, a jej symboliczn\u0105 reprezentacj\u0105 sta\u0142 si\u0119 budynek teatralny przy placu Krasi\u0144skich. To nie przypadek, \u017ce pocz\u0105tek dziej\u00f3w sceny narodowej zbieg\u0142 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej Polak\u00f3w z faktem inauguracji pierwszego zawodowego zespo\u0142u, graj\u0105cego dla szerokiej publiczno\u015bci. Otwarcie sceny w Operalni by\u0142o wyrazem szerokich ambicji reformatorskich \u015brodowiska, skupionego wok\u00f3\u0142 Stanis\u0142awa Augusta, kt\u00f3rych spektakularnym wyrazem sta\u0142a si\u0119 Konstytucja 3 Maja. W gor\u0105cym czasie Sejmu Czteroletniego Teatr Narodowy stan\u0105\u0142 zreszt\u0105 na linii frontu walki politycznej, broni\u0105c pozycji o\u015bwieconych przeciwko obro\u0144com anachronicznej tradycji sarmackiej. Zesp\u00f3\u0142, kt\u00f3remu przewodzi\u0142 w\u00f3wczas Wojciech Bogus\u0142awski, sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiego projektu transformacji, maj\u0105cego na celu przebudow\u0119 niewydolnej demokracji szlacheckiej w nowoczesne pa\u0144stwo obywatelskie. Ten rodzaj zaanga\u017cowania instytucji u\u017cyteczno\u015bci publicznej oznacza\u0142 r\u00f3wnocze\u015bnie konieczno\u015b\u0107 zdefiniowania interesu wsp\u00f3lnoty. Z tym ju\u017c nie by\u0142o \u0142atwo. Bogus\u0142awski stan\u0105\u0142 pomi\u0119dzy dwoma patriotyzmami, pomi\u0119dzy dwoma koncepcjami narodu i pa\u0144stwa, nie pr\u00f3buj\u0105c zamazywa\u0107 r\u00f3\u017cnic. Teatr Narodowy by\u0142 wi\u0119c ju\u017c u zarania swojej historii miejscem gor\u0105cego sporu, instytucj\u0105, w kt\u00f3rej szuka si\u0119 nowych zasad politycznego consensusu i przewarto\u015bciowuje tradycje.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34473\" aria-describedby=\"caption-attachment-34473\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-005\/\" rel=\"attachment wp-att-34473\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34473\" title=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-005-540x360.jpg\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-005-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-005-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-005-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-005.jpg 1152w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34473\" class=\"wp-caption-text\">\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ta okoliczno\u015b\u0107 by\u0142aby dogodn\u0105 okazj\u0105, by przedyskutowa\u0107 cele i powinno\u015bci Teatru Narodowego dzi\u015b, w sytuacji kryzysu, kt\u00f3ry zniszczy\u0142 niemal doszcz\u0119tnie debat\u0119 publiczn\u0105, doprowadzaj\u0105c zarazem do rozbicia wsp\u00f3lnoty. Dobrze by\u0142oby wiedzie\u0107, co oznacza przymiotnik \u201enarodowy\u201d, b\u0119d\u0105cy dzi\u015b przedmiotem ideologicznych przetarg\u00f3w. Na og\u00f3\u0142 zgadzamy si\u0119 z tym, \u017ce narodowe instytucje kultury powinny piel\u0119gnowa\u0107 i chroni\u0107 istotne dla Polak\u00f3w warto\u015bci \u2013 kto jednak mia\u0142by je definiowa\u0107? Czy to kategoria, oznaczaj\u0105ca jak\u0105\u015b misj\u0119 i powinno\u015b\u0107, czy tylko status formalny, uprawniaj\u0105cy do pa\u0144stwowych apana\u017cy?<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-34432 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/portret-damy-2015-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34491\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34491'>\n\t\t\t\t\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/portret-damy-2015-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34490\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34490'>\n\t\t\t\t\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/portret-damy-2015-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34489\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34489'>\n\t\t\t\t\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/portret-damy-2015-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34488\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34488'>\n\t\t\t\t\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/portret-damy-2015-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34487\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34487'>\n\t\t\t\t\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/wrog-ludu-jan-klata-010-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-010-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34486\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34486'>\n\t\t\t\t\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/wrog-ludu-jan-klata-007-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34485\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34485'>\n\t\t\t\t\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/wrog-ludu-jan-klata-006-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34484\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34484'>\n\t\t\t\t\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/wrog-ludu-jan-klata-003-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34483\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34483'>\n\t\t\t\t\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/wrog-ludu-jan-klata-002-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34482\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34482'>\n\t\t\t\t\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-007'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34481\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34481'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34480\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34480'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34479\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34479'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34478\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34478'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34477\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34477'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34476\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34476'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34475\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34475'>\n\t\t\t\t\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34474\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34474'>\n\t\t\t\t\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34473\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34473'>\n\t\t\t\t\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34472\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34472'>\n\t\t\t\t\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34471\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34471'>\n\t\t\t\t\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34470\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34470'>\n\t\t\t\t\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34469\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34469'>\n\t\t\t\t\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/czarodziejska-gora-malta-2015-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34468\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34468'>\n\t\t\t\t\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/czarodziejska-gora-malta-2015-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34467\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34467'>\n\t\t\t\t\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/czarodziejska-gora-malta-2015-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34466\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34466'>\n\t\t\t\t\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/czarodziejska-gora-malta-2015-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34465\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34465'>\n\t\t\t\t\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/czarodziejska-gora-malta-2015-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-34464\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-34464'>\n\t\t\t\t\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Tych pyta\u0144 troch\u0119 zabrak\u0142o w jubileuszowym roku. Jego architekci wysun\u0119li na plan pierwszy obchod\u00f3w przymiotnik: \u201epubliczny\u201d, argumentuj\u0105c, \u017ce to poj\u0119cie bardziej inkluzywne. Co ciekawe, przeciwnicy tej formu\u0142y uznali j\u0105 za \u015bwiadomy unik, wykluczaj\u0105cy z debaty okre\u015blone w\u0105tki i zamazuj\u0105cy znaczenie sceny narodowej w historii Polski.<\/p>\n<p>Mo\u017cna by d\u0142ugo dyskutowa\u0107, czy to sp\u00f3r pozorny, czy rozmowa o pryncypiach, lecz ewentualne kontrowersje bledn\u0105 wobec faktu, \u017ce koncepcja jubileuszu odnios\u0142a wielki sukces. Dzi\u0119ki szerokiej formule 250-lecie sceny narodowej sta\u0142o si\u0119 \u015bwi\u0119tem ca\u0142ego teatru polskiego, aktywizuj\u0105cym centra i peryferie, artyst\u00f3w i publiczno\u015b\u0107, \u015brodowiska naukowe i edukator\u00f3w szkolnych. Wypada doceni\u0107 fakt, \u017ce obchody nie sta\u0142y si\u0119 zbiorem rocznicowych event\u00f3w, lecz da\u0142y pocz\u0105tek d\u0142ugofalowym projektom, kt\u00f3re maj\u0105 szanse zaowocowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Imprez\u0105 nie do przecenienia jest konkurs Klasyka \u017bywa, kt\u00f3ry \u2013 co wida\u0107 po rezultatach pierwszej edycji \u2013 b\u0119dzie stymulowa\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w polskiej sceny do poszukiwa\u0144 repertuarowych w zasobach rodzimej dramaturgii. Gigantycznym przedsi\u0119wzi\u0119ciem jest <em>Encyklopedia teatru polskiego<\/em>, pomy\u015blana docelowo jako cyfrowe kompendium wiedzy, udost\u0119pniaj\u0105ce \u2013 opr\u00f3cz hase\u0142 biograficznych \u2013 materia\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142owe, archiwalia, czasopisma i publikacje ksi\u0105\u017ckowe. Nowoczesnych narz\u0119dzi edukacji teatralnej dostarcza ju\u017c specjalny portal <em>teatroteka<\/em>, oferuj\u0105cy zas\u00f3b scenariuszy i materia\u0142\u00f3w pomocniczych do lekcji dla wszystkich grup wiekowych. Z okazji jubileuszu r\u00f3wnie\u017c Teatr Narodowy doczeka\u0142 si\u0119 wreszcie kompletnego opisu w\u0142asnych dziej\u00f3w. Na to monumentalne przedsi\u0119wzi\u0119cie wydawnicze z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119: reedycja klasycznej ju\u017c monografii Wojciecha Bogus\u0142awskiego pi\u00f3ra prof. Zbigniewa Raszewskiego, <em>Wielki i smutny teatr warszawski<\/em> J\u00f3zefa Szczublewskiego oraz prace nowe: <em>Trudne lata<\/em> Haliny Waszkiel, <em>Od zenitu do zmierzchu<\/em> Marii Olgi Bie\u0144ki, <em>W poszukiwaniu stylu<\/em> Wojciecha Dudzika i <em>Teatr Narodowy 1949-2004<\/em> Magdaleny Raszewskiej.<\/p>\n<p>Pi\u0119knym gestem, kt\u00f3ry zdemokratyzowa\u0142 jubileusz, czyni\u0105c go \u015bwi\u0119tem szerokich mas publiczno\u015bci, by\u0142a przygotowana z my\u015bl\u0105 o Dniu Teatru Publicznego akcja \u201eBilet za 250 groszy\u201d, w ramach kt\u00f3rej za symboliczn\u0105 kwot\u0119 mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 przedstawienia na 100 scenach 44 miast. Jej efekt przer\u00f3s\u0142 wszelkie oczekiwania. 23 maja przed kasami w ca\u0142ej Polsce ustawi\u0142y si\u0119 d\u0142ugie kolejki. Tego dnia wielu widz\u00f3w przekracza\u0142o progi teatru po raz pierwszy. Arty\u015bci sceny mieli okazj\u0119 si\u0119 przekona\u0107, \u017ce dla wielu wsp\u00f3\u0142obywateli ich sztuka jest dobrem luksusowym. Wci\u0105\u017c istnieje bariera ekonomiczna, z powodu kt\u00f3rej kategoria: \u201epubliczny\u201d nie jest r\u00f3wnoznaczna z powszechn\u0105 dost\u0119pno\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Jeden z tw\u00f3rc\u00f3w koncepcji programowej jubileuszu, prof. Dariusz Kosi\u0144ski, zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na jeszcze inny, nie mniej wa\u017cny aspekt dost\u0119pno\u015bci. Wyk\u0142adaj\u0105c kluczowe idee obchod\u00f3w, sformu\u0142owa\u0142 to tak: \u201eteatr publiczny powinien by\u0107 dost\u0119pny dla ka\u017cdego i otwarty na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 opinii i g\u0142os\u00f3w \u2013 nawet tych, kt\u00f3rych jego tw\u00f3rcy nie akceptuj\u0105 (\u2026).\u00a0 Jest to warunek konieczny, by teatr publiczny nie popad\u0142 w szkodliw\u0105 jednostronno\u015b\u0107\u201d. Poza ryzykiem w\u0105skiej identyfikacji \u015brodowiskowej Kosi\u0144ski wskazywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na konieczno\u015b\u0107 wypracowania rozs\u0105dnej r\u00f3wnowagi w relacjach z mecenatem pa\u0144stwa, kt\u00f3ra sk\u0142oni\u0142aby w\u0142adze do wyrzeczenia si\u0119 pokus ideologicznej kontroli nad artystami, za\u015b sam teatr zobowi\u0105za\u0142a do dyscypliny w rozporz\u0105dzaniu \u015brodkami publicznymi. \u201eObie strony \u2013 pisa\u0142 \u2013 powinny mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nie s\u0105 w\u0142a\u015bcicielami tego niezwyk\u0142ego narz\u0119dzia, ale jego dysponentami, zobligowanymi do wykorzystania go w mo\u017cliwie najlepszy spos\u00f3b\u201d.<\/p>\n<p>Coraz mniej jest nadziei, \u017ce tak si\u0119 stanie. Koniec roku 2015 przyni\u00f3s\u0142 dwa wielkie konflikty, kt\u00f3re kwestie consensusu i odpowiedzialno\u015bci, o kt\u00f3re apelowa\u0142 wicedyrektor Instytutu Teatralnego, stawiaj\u0105 pod znakiem zapytania. Rozgorza\u0142 na nowo iskrz\u0105cy od dawna sp\u00f3r o dyrekcj\u0119 Jana Klaty w krakowskim Narodowym Starym Teatrze, we Wroc\u0142awiu wyros\u0142a barykada wok\u00f3\u0142 premiery Eweliny Marciniak <em>\u015amier\u0107 i dziewczyna<\/em>. Takich ognisk z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie wi\u0119cej. Teatr nieopatrznie sam sta\u0142 si\u0119 aktorem na scenie politycznej, co zapewne utrudni mu powr\u00f3t do roli zdystansowanego moderatora debaty publicznej. Kategoria instytucji \u201epublicznej\u201d w rozumieniu, jakie zaproponowa\u0142 Dariusz Kosi\u0144ski, staje si\u0119 dzi\u015b wyzwaniem wi\u0119kszym ni\u017c kiedykolwiek dot\u0105d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34471\" aria-describedby=\"caption-attachment-34471\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/michal-zadara-dziadow-czesc-iii-fot-natalia-kabanow-003\/\" rel=\"attachment wp-att-34471\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34471\" title=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-003-540x360.jpg\" alt=\"\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-003-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-003-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-003-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/michal-zadara-dziadow-czesc-III-fot-natalia-kabanow-003.jpg 1152w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34471\" class=\"wp-caption-text\">\u201eDziady cz. III\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Zadara, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>\u201eDziady\u201d postchrze\u015bcija\u0144skie<\/strong><\/p>\n<p>Na szcz\u0119\u015bcie istnieje te\u017c teatr poza lini\u0105 okop\u00f3w i to tam, gdzie nie dzia\u0142a\u0142 imperatyw walki, zwierania szereg\u00f3w i stawiania diagnoz za wszelk\u0105 cen\u0119 dzia\u0142y si\u0119 \u2013 jak mi si\u0119 zdaje \u2013 najciekawsze rzeczy. Tak\u0105 manifestacj\u0105 teatru osobnego, ustawionego na kontrze wobec aktualnych koniunktur by\u0142a z pewno\u015bci\u0105 realizacja III cz\u0119\u015bci <em>Dziad\u00f3w<\/em> w Teatrze Polskim we Wroc\u0142awiu (premiera: 10.04.2015 r.). Do Micha\u0142a Zadary nie pasuj\u0105 obiegowe etykiety, nie da si\u0119 go wcisn\u0105\u0107 w \u017cadn\u0105 klubow\u0105 koszulk\u0119. To zawodnik, kt\u00f3ry gra samotnie, poza g\u0142\u00f3wnym boiskiem, g\u0142\u00f3wnie sam ze sob\u0105. Sam sobie wyznacza cele, zazwyczaj gdzie\u015b obok, lub pod pr\u0105d g\u0142\u00f3wnego nurtu. Jego inno\u015b\u0107 u jednych budzi respekt, innych irytuje. Taki jest koszt bycia outsiderem.<\/p>\n<p>Rzecz\u0105 nie do przecenienia jest projekt praktycznej lektury klasyki, kt\u00f3ry od lat realizuje z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105. Jego najbardziej frapuj\u0105c\u0105 cech\u0105 nie jest re\u017cyserski styl \u2013 ten bywa zmienny, stosownie do okoliczno\u015bci, lecz stosunek do s\u0142owa i tekstu. Zadara odwr\u00f3ci\u0142 obowi\u0105zuj\u0105cy w Polsce od dziesi\u0119cioleci paradygmat realizacji klasyki, kt\u00f3ry ka\u017ce poszukiwa\u0107 w dawnych tekstach przede wszystkim aktualnych tre\u015bci. Si\u0119gaj\u0105c po utwory kanoniczne, docieka przede wszystkim wpisanego w dramat modelu \u015bwiata. Po drugie \u2013 widzi w praktyce ponawiania lektury dzie\u0142 minionych epok rodzaj kulturowej transcendencji, jedynie mo\u017cliw\u0105 form\u0119 kontaktu z duchami dawnych mistrz\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce dlatego realizacje klasyki Zadary miewaj\u0105 dwoiste oblicze. To spektakle wsp\u00f3\u0142czesne, bo ich bohaterowie nawet je\u015bli nosz\u0105 historyczny kostium, s\u0105 lud\u017ami naszych czas\u00f3w. Sam tekst jednak \u2013 traktowany z dystansem, jak obce cia\u0142o, buduje w nich rzeczywisto\u015b\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142\u0105, jest pos\u0142a\u0144cem z innego \u015bwiata, \u017cywym depozytem minionego czasu, mocn\u0105 sygnatur\u0105 autora. Najbardziej radykaln\u0105 realizacj\u0105 tego programu by\u0142y \u2013 jak dot\u0105d \u2013 <em>Dziady<\/em>, przedsi\u0119wzi\u0119cie monumentalne, przygotowywane na raty, i wci\u0105\u017c jeszcze \u201ew budowie\u201d. Up\u00f3r re\u017cysera, by wystawi\u0107 je bez skre\u015ble\u0144 mia\u0142 jeden walor kardynalny: dzie\u0142o, grywane dot\u0105d w dowolnej kolejno\u015bci, przykrawane do okazjonalnych tez, funkcjonuj\u0105ce w \u017cyciu przeci\u0119tnego Polaka jako zbi\u00f3r cytat\u00f3w i szkolnych matryc interpretacyjnych, ma szans\u0119 przem\u00f3wi\u0107 pe\u0142nym g\u0142osem i pokaza\u0107, czym naprawd\u0119 jest.<\/p>\n<p>Zadara nie stara\u0142 si\u0119 nada\u0107 swojej realizacji cech jedno\u015bci stylistycznej, wr\u0119cz przeciwnie \u2013 o ile cz\u0119\u015bci I, II i IV mia\u0142y koloryt wsp\u00f3\u0142czesny, o tyle cz\u0119\u015b\u0107 III otrzyma\u0142a stylizacj\u0119 XIX-wiecznego teatru z malowanym prospektem, doln\u0105 ramp\u0105, imituj\u0105c\u0105 o\u015bwietlenie gazowe i kostiumami z epoki. Dwie ods\u0142ony spektaklu nie z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 wi\u0119c w \u017caden sp\u00f3jny obraz, w \u017caden \u201e\u015bwiat przedstawiony\u201d \u2013 przedmiotem reprezentacji jest w nich sam tekst i jego zdolno\u015b\u0107 produkowania znacze\u0144.<\/p>\n<p>Jednym z najmocniejszych punkt\u00f3w tej inscenizacji jest kreacja Bartosza Porczyka w roli Gustawa-Konrada. Transowy, ponadgodzinny monolog, kt\u00f3rym aktor zahipnotyzowa\u0142 publiczno\u015b\u0107 w cz\u0119\u015bci IV dawa\u0142 przedsmak tego, co mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107 w Wielkiej Improwizacji. Aktor nie zawi\u00f3d\u0142 oczekiwa\u0144 i dokona\u0142 spektakularnej demitologizacji roli, kt\u00f3ra dla Polak\u00f3w sta\u0142a si\u0119 wzorcem bohatera romantycznego. Jego Konrad nie by\u0142 narodowym herosem, metafizycznym buntownikiem, ani subtelnym intelektualist\u0105, spieraj\u0105cym si\u0119 z Bogiem o u\u0142omno\u015b\u0107 dzie\u0142a Stworzenia, lecz zakochanym w sobie artyst\u0105, kt\u00f3rego wzmocniona mocnym trunkiem wiara we w\u0142asn\u0105 moc tw\u00f3rcz\u0105 ponios\u0142a troch\u0119 za daleko.<\/p>\n<p>Zadara zademonstrowa\u0142 silny dystans wobec dramatu metafizycznego. \u015awiat pozaziemski we wroc\u0142awskim spektaklu, inspirowany <em>Niebem nad Berlinem<\/em> Wima Wendersa, tr\u0105ci urz\u0119dnicz\u0105 rutyn\u0105. Diab\u0142y w mundurach, przypominaj\u0105cych uniformy enerdowskich pogranicznik\u00f3w i anio\u0142y w wymi\u0119tych prochowcach s\u0105 administratorami dusz. Nadprzyrodzona dydaktyka streszcza si\u0119 w staromodnej buchalterii. Gdzie\u015b tam w niebieskich kartotekach bilansuje si\u0119 konta grzesznik\u00f3w, ksi\u0119guje zyski i straty na rzecz przeciwnika. Cz\u0142owiek jest s\u0142aby i rozdarty pomi\u0119dzy s\u0105czon\u0105 mu przez sen s\u0142odycz\u0105 anielskich ch\u00f3r\u00f3w i kipi\u0105c\u0105 od pokus pie\u015bni\u0105 seksownej diablicy. To <em>Dziady<\/em>, w kt\u00f3rych kryzys duchowy przek\u0142ada si\u0119 na dewaluacj\u0119 symboli. Demonta\u017c tradycyjnej wyobra\u017ani religijnej nie oznacza jednak, \u017ce pytanie o obecno\u015b\u0107 Boga przestaje by\u0107 interesuj\u0105ce. Zadara daje mu wyraz w spos\u00f3b do\u015b\u0107 prowokacyjny, wprowadzaj\u0105c na scen\u0119 siwow\u0142osego starca \u2013 Stw\u00f3rc\u0119 w stanie spoczynku, kt\u00f3rego Konradowe blu\u017anierstwa zmusily do interwencji. To bodaj jedyna rzecz, jak\u0105 dopisa\u0142 Mickiewiczowi.<\/p>\n<p>Temat kryzysu duchowo\u015bci w \u015bwiecie post-chrze\u015bcija\u0144skim w ciekawej adaptacji <em>Dziad\u00f3w<\/em> podj\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c Pawe\u0142 Passini (Opolski Teatr Lalki i Aktora, premiera: 14.03.2015 r.). Jego spektakl, rozegrany w \u201eczy\u015b\u0107cowej poczekalni dusz\u201d, nie do ko\u0144ca mie\u015bci\u0142 si\u0119 w biblijnej eschatologii. Passini g\u0142\u00f3wnym tematem przedstawienia uczyni\u0142 konflikt pomi\u0119dzy sacrum prawdziwym (nierozpoznanym) i fa\u0142szywym (zmumifikowanym w postaci bia\u0142ej kuk\u0142y). Mi\u0119dzy jej biegunami dokonywa\u0142a si\u0119 mordercza konfrontacja duchowo\u015bci dzikiej, magicznej, obiecuj\u0105cej dost\u0119p do najg\u0142\u0119bszych tajemnic bytu, i zmistyfikowanej, kontentuj\u0105cej si\u0119 pozorami. Re\u017cyser opowiedzia\u0142 <em>Dziady<\/em> z perspektywy duch\u00f3w. Reprezentowa\u0142y je bia\u0142e, szmaciane lalki, rozrzucone pomi\u0119dzy widzami. W finale aktorzy wciskali ka\u017cdemu bia\u0142\u0105 kuk\u0142\u0119 i ca\u0142a widownia zape\u0142nia\u0142a si\u0119 sobowt\u00f3rami umar\u0142ych. G\u0142\u00f3wnym punktem ci\u0119\u017cko\u015bci spektaklu by\u0142a nie Wielka Improwizacja, lecz dysputa Gustawa ze starcem przybranym w bia\u0142\u0105 alb\u0119 papiesk\u0105. Pada\u0142o w niej wiele oskar\u017ce\u0144 pod adresem ko\u015bcio\u0142a jako instytucji stoj\u0105cej na stra\u017cy bezrefleksyjnych ryt\u00f3w, nieufnej wobec wszelkich, nieautoryzowanych przez ni\u0105 praktyk duchowych. Heretycka katecheza guse\u0142 wskazywa\u0142a na mo\u017cliwo\u015b\u0107 alternatywnej metafizyki, lecz ta obrz\u0119dowa podr\u00f3\u017c do pierwotnych \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwi\u0119to\u015bci okazywa\u0142a si\u0119 ostatecznie mrzonk\u0105 poety-szamana, kt\u00f3rego zakl\u0119\u0107 nie rozumie ju\u017c nikt ze wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Zakrzywianie czasoprzestrzeni<\/strong><\/p>\n<p>Temat \u015bmierci mia\u0142 w minionym roku jeszcze jedn\u0105 efektown\u0105 ods\u0142on\u0119. By\u0142a ni\u0105 premiera <em>Czarodziejskiej g\u00f3ry<\/em> w re\u017c. Andrzeja Chyry, zrealizowana na zam\u00f3wienie festiwalu Malta (premiera: 26.06.2015 r.). Opera Paw\u0142a Mykietyna do libretta Ma\u0142gorzaty Sikorskiej-Miszczuk jest wydarzeniem wyj\u0105tkowym z wielu wzgl\u0119d\u00f3w. Rzadko na scenie muzycznej zdarza si\u0119 ogl\u0105da\u0107 dzie\u0142o takiego kalibru. Libretto Sikorskiej-Miszczuk jest oryginaln\u0105 wariacj\u0105 na temat powie\u015bci Thomasa Manna, kt\u00f3ra \u2013 nie trac\u0105c z pola widzenia filozoficznego rozmachu tej prozy \u2013 pozwala ujrze\u0107 j\u0105 w nowym \u015bwietle. Dla Paw\u0142a Mykietyna to prawdziwe zwie\u0144czenie dotychczasowej drogi muzycznej, w kt\u00f3rej upodobanie do wielkich form zawsze zbiega\u0142o si\u0119 ze sk\u0142onno\u015bci\u0105 do kreowania autonomicznego teatru d\u017awi\u0119ku. Performatywne aspekty jego muzyki, kt\u00f3re dawa\u0142y o sobie zna\u0107 cho\u0107by w III Symfonii, czy w Pasji wg \u015bw. Marka, tutaj uzyska\u0142y nadzwyczajn\u0105 pe\u0142ni\u0119. Jest wreszcie <em>Czarodziejska g\u00f3ra<\/em> efektownym, nowoczesnym widowiskiem operowym, w kt\u00f3rym muzyka harmonijnie wsp\u00f3\u0142gra z plastyczn\u0105 kompozycj\u0105 obrazu. Wielka w tym zas\u0142uga debiutuj\u0105cego w roli scenografa wybitnego rze\u017abiarza Miros\u0142awa Ba\u0142ki, kt\u00f3rego koncepcja przestrzeni ze srebrzystoszarym, wielopoziomowym obiektem w \u015brodku, przywodz\u0105cym skojarzenia zar\u00f3wno z magiczn\u0105 g\u00f3r\u0105, jak i z porytym okopami polem bitwy z czas\u00f3w Wielkiej Wojny, nada\u0142a ca\u0142o\u015bci kszta\u0142t skondensowanej metafory.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34467\" aria-describedby=\"caption-attachment-34467\" style=\"width: 532px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/czarodziejska-gora-malta-2015-004\/\" rel=\"attachment wp-att-34467\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34467\" title=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-004-532x800.jpg\" alt=\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"532\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-004-532x800.jpg 532w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-004-598x900.jpg 598w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-004-576x865.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-004.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 532px) 100vw, 532px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34467\" class=\"wp-caption-text\">\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W opowie\u015bci Sikorskiej-Miszczuk jedn\u0105 z centralnych figur jest Amerykanka, pensjonariuszka Berghofu, po kt\u00f3rej Hans Castorp przej\u0105\u0142 pok\u00f3j numer 34. Jej posta\u0107 \u2013 w powie\u015bci Manna peryferyjna \u2013 w operze Mykietyna uros\u0142a do roli przewodniczki Hansa w drodze ku \u015bmierci, staj\u0105c si\u0119 kim\u015b, kto rozmywa granice pomi\u0119dzy \u015bwiatem widzialnym i niewidzialnym, pomi\u0119dzy duchem i materi\u0105.<\/p>\n<p>Sp\u00f3r ideologiczny pomi\u0119dzy Napht\u0105 i Settembrinim zosta\u0142 tu zmarginalizowany, odg\u0142osy wielkiej historii wyciszone, bo te\u017c ca\u0142a opowie\u015b\u0107 jest przede wszystkim poetyck\u0105 fantasmagori\u0105 o b\u00f3lu i rozkoszy umierania. O zmianie miejsca w sztafecie istnie\u0144 i momencie, w kt\u00f3rym nad cz\u0142owiekiem przejmuj\u0105 w\u0142adz\u0119 opieku\u0144cze duchy z \u201etamtego\u201d \u015bwiata. R\u00f3wnie\u017c muzyka Mykietyna jest czym\u015b na kszta\u0142t medytacji o \u015bmierci. Zastosowany przez kompozytora zabieg r\u00f3\u017cnicowania \u201epr\u0119dko\u015bci\u201d, przyspieszania i spowalniania sekwencji d\u017awi\u0119k\u00f3w, sugestywnie pokazuje dekompozycj\u0119 \u015bwiata, zakrzywianie czasoprzestrzeni, przekraczanie wymiar\u00f3w. Najbardziej poruszaj\u0105cy moment tej metafizycznej podr\u00f3\u017cy do kresu i (by\u0107 mo\u017ce) nowego pocz\u0105tku pojawia si\u0119 w finale, gdy nad cia\u0142em Hansa, z kt\u00f3rego wyfrun\u0119\u0142a dusza, staje \u201ekr\u0105g ojc\u00f3w i matek\u201d. Ka\u017cde z nich ofiarowuje mu mi\u0142o\u015b\u0107 i modlitw\u0119. Ch\u0142opiec budzi si\u0119, ale ju\u017c w innym wymiarze. Mo\u017ce tak w\u0142a\u015bnie wygl\u0105da \u015bwiat \u2013 jak plaster miodu, w kt\u00f3rym trwaj\u0105 r\u00f3wnolegle r\u00f3\u017cne kr\u0119gi bytu, jak magiczna g\u00f3ra-przek\u0142adaniec, postawiona na scenie przez Ba\u0142k\u0119.<\/p>\n<p>Klas\u0119 przedsi\u0119wzi\u0119cia wy\u015brubowa\u0142y dodatkowo \u015bwietne kreacje \u015bpiewak\u00f3w r\u00f3\u017cnych pokole\u0144 z Jadwig\u0105 Rappe (pani St\u00f6hr), Agat\u0105 Zubel (Amerykanka), Urszul\u0105 Kryger (Naphta), Szymonem Komas\u0105 (Castorp) i Karolem Koz\u0142owskim (Settembrini) na czele. <em>Czarodziejska g\u00f3ra<\/em> spe\u0142nia nurtuj\u0105ce teatr od czas\u00f3w Wagnera marzenie o Gesamtkunstwerk, dziele totalnym, b\u0119d\u0105cym harmonijn\u0105 syntez\u0105 wszystkich tworzyw.<\/p>\n<p><strong>Rok kobiet<\/strong><\/p>\n<p>Re\u017cyserki zdo\u0142a\u0142y ju\u017c odwojowa\u0107 m\u0119sk\u0105 dominacj\u0119 w polskim teatrze. Tworz\u0105 zwart\u0105 armi\u0119, walcz\u0105 o podobne sprawy, cho\u0107 ka\u017cda inn\u0105 broni\u0105. To w znacznej mierze spektakle Mai Kleczewskiej, Agaty Dudy-Gracz, Agnieszki Olsten, Barbary Wysockiej, Natalii Korczakowskiej i Weroniki Szczawi\u0144skiej nada\u0142y kszta\u0142t teatrowi minionej dekady. Pojawienie si\u0119 na tej mapie r\u00f3\u017cnych kobiecych poetyk i wra\u017cliwo\u015bci Eweliny Marciniak oznacza pewn\u0105 nowo\u015b\u0107. Jej osobno\u015b\u0107 wida\u0107 na wielu polach. Ma w\u0142asny, wyrazisty styl, dostrzegalny zw\u0142aszcza w j\u0119zyku aktorskim, ciekawie \u0142\u0105cz\u0105cym wyszukan\u0105 ekspresj\u0119 ruchow\u0105 z \u017cywio\u0142ow\u0105 ekspansj\u0105 cielesno\u015bci. Co ciekawe, Marciniak szlifuje sw\u00f3j zdyscyplinowany, kaligraficzny \u201echarakter pisma\u201d kolektywnie, dziel\u0105c si\u0119 re\u017cysersk\u0105 w\u0142adz\u0105 ze \u015bcis\u0142ym gronem wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Jego trzon \u2013 opr\u00f3cz samej re\u017cyserki \u2013 wsp\u00f3\u0142tworz\u0105 ostatnio scenografka Katarzyna Borkowska i choreografka Dominika Knapik. Ten \u017celazny sk\u0142ad uzupe\u0142nia regularnie zesp\u00f3l Ch\u0142opcy kontra Basia, bo muzyka \u2013 podobnie jak ruch \u2013 to kluczowe tworzywo jej spektakli. Marciniak ma te\u017c w\u0142asn\u0105 agend\u0119 temat\u00f3w, z kt\u00f3rymi zmaga si\u0119 na scenie. Jest bodaj pierwsz\u0105 polsk\u0105 re\u017cyserk\u0105, kt\u00f3ra tak otwarcie podejmuje temat seksualno\u015bci kobiet, cho\u0107 jej teatr trudno uzna\u0107 za oczywisty przyk\u0142ad feministycznej rewindykacji, odzyskuj\u0105cej dla kobiet pola zaw\u0142aszczone przez kultur\u0119 patriarchaln\u0105. W spektaklach Marciniak m\u00f3wi si\u0119 wiele o wyzwoleniu kobiecej cielesno\u015bci, skr\u0119powanej przez kulturowe wzorce, ale re\u017cyserki nie zadowala proste antagonizowanie \u015bwiata wedle r\u00f3\u017cnic p\u0142ci. Re\u017cyserka bywa r\u00f3wnie bezkompromisowa w portretowaniu m\u0119\u017cczyzn, jak i kobiet, lecz najciekawiej opowiada o ich relacjach wzajemnych: o sile zmys\u0142owych zaurocze\u0144, uzale\u017cniaj\u0105cej rozkoszy \u2013 jak w <em>Sk\u0105pcu<\/em>, gdzie roznegli\u017cowanych aktor\u00f3w unurzano w oliwie i krwi, i po\u017c\u0105daniu, kt\u00f3re mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 p\u0119dem ku samounicestwieniu \u2013 jak w <em>\u015amieci i dziewczynie<\/em>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34488\" aria-describedby=\"caption-attachment-34488\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/portret-damy-2015-002\/\" rel=\"attachment wp-att-34488\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34488\" title=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-002-540x359.jpg\" alt=\"\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-002-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-002-900x598.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-002-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/portret-damy-2015-002.jpg 1154w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34488\" class=\"wp-caption-text\">\u201ePortret damy\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Wybrze\u017ce w Gda\u0144sku, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ten ostatni spektakl, zrealizowany w Teatrze Polskim we Wroc\u0142awiu i <em>Portret damy<\/em> z Teatru Wybrze\u017ce (premiera: 17.05.2015 r.) u\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 re\u017cyserce w ciekawy dyptyk. W adaptacji powie\u015bci Henry\u2019ego Jamesa Marciniak opowiedzia\u0142a o hipokryzji, z jak\u0105 traktowa\u0142a kobiec\u0105 cielesno\u015b\u0107 kultura europejska. Historia podr\u00f3\u017cy bezpretensjonalnej Amerykanki na stary kontynent sta\u0142a si\u0119 pretekstem do spojrzenia na jego dzieje z punktu widzenia kobiety. Koncept re\u017cyserki, by \u015bwiatu z powie\u015bci Jamesa nada\u0107 XIX-wieczny koloryt, okaza\u0142 si\u0119 celnym \u015brodkiem w kompromitacji konwenans\u00f3w, estetyki i kultury towarzyskiej wiktoria\u0144skiego salonu oraz fa\u0142szywych r\u00f3l, jakie narzucono w nim kobietom. W spektaklu o\u017cywaj\u0105 sceny jakby wyj\u0119te z rodzajowych p\u0142\u00f3cien: w tanecznych figurach wdzi\u0119cz\u0105 si\u0119 kobiety-precjoza, b\u0119d\u0105ce m\u0119sk\u0105 ozdob\u0105 i kobiety-zabawki, gotowe w razie potrzeby aportowa\u0107 w ge\u015bcie wierno\u015bci swemu panu. Pastiszowa kreska uwydatnia\u0142a przy tym fa\u0142sz romansowej narracji, bowiem spod iluzji operowego przepychu wyziera\u0142 rzeczywisty dramat bohaterki, kt\u00f3rej uczucia i fascynacja tym \u015bwiatem zosta\u0142y brutalnie zdeptane.<\/p>\n<p>Marciniak kontynuowa\u0142a ten w\u0105tek we wroc\u0142awskiej <em>\u015amierci i dziewczynie<\/em> Elfriede Jelinek (Teatr Polski, premiera: 21.11.2015 r.). R\u00f3wnie\u017c tutaj kobieta stawa\u0142a si\u0119 ofiar\u0105 konfliktu spo\u0142ecznych norm i w\u0142asnych pragnie\u0144. Osi\u0105 narracyjn\u0105 spektaklu jest historia zaczerpni\u0119ta z fabu\u0142y <em>Pianistki<\/em>, opowiadaj\u0105ca o uzale\u017cnionej od matki nauczycielce muzyki, kt\u00f3rej st\u0142umiona seksualno\u015b\u0107 znalaz\u0142a kompensacj\u0119 w sk\u0142onno\u015bci do masochizmu. Ten plan opowie\u015bci otrzyma\u0142 jednak poetycki kontrapunkt w postaci marze\u0144 i fantazji erotycznych, kt\u00f3rych literackim \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142y trzy miniatury z cyklu dramatycznego <em>\u015amier\u0107 i dziewczyna<\/em>. Rze\u017abiarskie pi\u0119kno tych obraz\u00f3w, pe\u0142nych symbolicznych kompozycji i ba\u015bniowych figur, kontrastowa\u0142o wyra\u017anie z naturalizmem sceny w peep show, zrealizowanej z udzia\u0142em pary pornoaktor\u00f3w. Nie mia\u0142o znaczenia, czy zapowiadany przed premier\u0105 seks na \u017cywo by\u0142 symulowany czy nie \u2013 umieszczenie tej akcji na peryferiach sceny i tak czyni\u0142o j\u0105 ma\u0142o czyteln\u0105. Udzia\u0142 sprowadzonej z Czech pary, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 zapalnikiem pot\u0119\u017cnej awantury, nie mia\u0142 wi\u0119c istotnego wp\u0142ywu na kszta\u0142t artystyczny spektaklu, natomiast w do\u015b\u0107 nieszcz\u0119\u015bliwy spos\u00f3b zaci\u0105\u017cy\u0142 na jego odbiorze. Szkoda, \u017ce klimat obyczajowego skandalu, do kt\u00f3rego zreszt\u0105 nie dosz\u0142o, przes\u0142oni\u0142 \u015bwietn\u0105 robot\u0119 inscenizatorsk\u0105 Marciniak i doskonale zorkiestrowan\u0105 gr\u0119 ca\u0142ego zespo\u0142u. Role Ma\u0142gorzaty Gorol (Nauczycielka), Ewy Skibi\u0144skiej (Matka) i Andrzeja K\u0142aka (Ucze\u0144) mo\u017cna bez ryzyka zaliczy\u0107 do najbardziej imponuj\u0105cych wyczyn\u00f3w aktorskich roku. Gdyby nie mankamenty dramaturgiczne, z powodu kt\u00f3rych w spektaklu troch\u0119 zanadto rozchodzi\u0142y si\u0119 fastrygi r\u00f3\u017cnych tekst\u00f3w, by\u0142oby to pewnie szczytowe osi\u0105gni\u0119cie w dotychczasowej karierze re\u017cyserki.<\/p>\n<figure id=\"attachment_34480\" aria-describedby=\"caption-attachment-34480\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006\/\" rel=\"attachment wp-att-34480\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34480\" title=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006-540x360.jpg\" alt=\"\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/marciniak-smierc-i-dziewczyna-fot-natalia-kabanow-006.jpg 1152w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34480\" class=\"wp-caption-text\">\u201e\u015amier\u0107 i dziewczyna\u201d, re\u017c. Ewelina Marciniak, Teatr Polski we Wroc\u0142awiu, 2015, fot. Natalia Kabanow (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Miniony rok okaza\u0142 si\u0119 szcz\u0119\u015bliwy r\u00f3wnie\u017c dla Marty Gu\u015bniowskiej. Wiadomo by\u0142o dot\u0105d, \u017ce ta p\u0142odna i ch\u0119tnie wystawiana autorka tekst\u00f3w dla dzieci jest prawdziwym skarbem dla teatr\u00f3w lalkowych, jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u015bledzi\u0142o jednak na bie\u017c\u0105co do\u015b\u0107 w\u0105skie grono specjalist\u00f3w. Nagroda g\u0142\u00f3wna za <em>Onego<\/em>, przyznana w Og\u00f3lnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej nieco skorygowa\u0142a ten stan rzeczy. Sukces tekstu, zaprezentowanego przez lubelsk\u0105 Czytelni\u0119 Dramatu (re\u017c. Daniel Adamczyk, premiera: 28.02.2015 r.) u\u015bwiadomi\u0142, \u017ce Gu\u015bniowska nie jest autork\u0105 niszow\u0105, wr\u0119cz przeciwnie, jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wype\u0142nia istotn\u0105 luk\u0119 w polskiej dramaturgii, przywracaj\u0105c jej prawie nieobecny ostatnio temat egzystencjalny. Historia ch\u0142opca o imieniu Ony, kt\u00f3rego los zyska\u0142 symboliczn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 w postaci zdekompletowanej, oderwanej od rdzenia ko\u0144c\u00f3wki gramatycznej (od \u201eporzucony\u201d, \u201ezdradzony\u201d) to przepi\u0119kna opowie\u015b\u0107 o dojrzewaniu. Niestety, nie ma w niej happy andu. Bohater dramatu poszukuj\u0105cy ojca, kt\u00f3ry porzuci\u0142 rodzin\u0119, osi\u0105gnie sw\u00f3j cel tylko po to, by przekona\u0107 si\u0119, \u017ce zerwanej wi\u0119zi ju\u017c si\u0119 nie da odzyska\u0107. Syn b\u0119dzie musia\u0142 sobie poradzi\u0107 ze swoj\u0105 niekompletno\u015bci\u0105 i chronicznym deficytem mi\u0142o\u015bci. Bildungsroman Gu\u015bniowskiej przedstawia dorastanie jako bolesny proces wyodr\u0119bniania si\u0119 indywidualno\u015bci, podczas kt\u00f3rego dochodzi do utraty poczucia jedno\u015bci z reszt\u0105 \u015bwiata. Podr\u00f3\u017cy ch\u0142opca w doros\u0142o\u015b\u0107 przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 przedstawiciele \u017cywej i martwej natury, lecz ka\u017cde z nich ma swoje sprawy, cz\u0142owiek musi sobie radzi\u0107 ze swoj\u0105 osobno\u015bci\u0105, bo droga do dzieci\u0144stwa, a wi\u0119c do czasu, w kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142 czu\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Ca\u0142o\u015bci, zosta\u0142a odci\u0119ta. Ubieraj\u0105c rzecz w kostium ba\u015bniowych perypetii Gu\u015bniowska m\u00f3wi o tym, \u017ce \u017cycie to dojrzewanie do samotno\u015bci i utraty. Staro\u015b\u0107, \u015bmier\u0107 i choroby s\u0105 jego cz\u0119\u015bci\u0105, dlatego wypada przywykn\u0105\u0107 do my\u015bli, \u017ce \u015bwiat b\u0119dzie kiedy\u015b istnia\u0142 bez nas.<\/p>\n<p>O do\u015bwiadczeniach bolesnych autorka potrafi m\u00f3wi\u0107 z humorem. Trudno sobie wyobrazi\u0107 zabawniejsz\u0105 opowie\u015b\u0107 o depresji i obsesyjnym pragnieniu \u015bmierci, ni\u017c <em>A niech to G\u0119\u015b kopnie!<\/em> (premiera: 10.12.2014 r.) T\u0119 liryczn\u0105 fantazj\u0119 dramatyczn\u0105 autorka zrealizowa\u0142a przed rokiem osobi\u015bcie w pozna\u0144skim Teatrze Animacji i by\u0142 to jeden z ciekawszych debiut\u00f3w re\u017cyserskich. Wiadomo ju\u017c, \u017ce Gu\u015bniowska jest wszechstronn\u0105 artystk\u0105 teatru. Mo\u017ce nadszed\u0142 czas, by pojawi\u0142a si\u0119 na scenie dla doros\u0142ych?<\/p>\n<figure id=\"attachment_34485\" aria-describedby=\"caption-attachment-34485\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/wrog-ludu-jan-klata-007-2\/\" rel=\"attachment wp-att-34485\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-34485\" title=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-007-540x304.jpg\" alt=\"\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\" width=\"540\" height=\"304\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-007-540x304.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-007-900x506.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-007-576x324.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/wrog-ludu-jan-klata-007.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-34485\" class=\"wp-caption-text\">\u201eWr\u00f3g ludu\u201d, re\u017c. Jan Klata, Narodowy Stary Teatr w Krakowie, 2015 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ch\u0142opcy grzeczni i niegrzeczni<\/strong><\/p>\n<p>Na koniec co\u015b o ch\u0142opi\u0119cej stronie \u015bwiata. Wci\u0105\u017c jeszcze mo\u017cna tam spotka\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rym zabawa w teatr po prostu sprawia rado\u015b\u0107. Do takich w\u0142a\u015bnie ch\u0142opi\u0119cych harcownik\u00f3w zaliczam Jana Klat\u0119. Podejrzewam, \u017ce dyrektor drugiej (w porz\u0105dku wa\u017cno\u015bci) polskiej sceny po prostu lubi musztrowa\u0107 swoje teatralne wojska, czasem odpali\u0107 jak\u0105\u015b rac\u0119 w piaskownicy, poszturcha\u0107 nielubianego na podw\u00f3rku prymusa, lub \u2013 kiedy robi si\u0119 zbyt nudno \u2013 sprowokowa\u0107 orze\u017awiaj\u0105c\u0105 wszystkich b\u00f3jk\u0119. Dzie\u0144, w kt\u00f3rym Klata doro\u015bnie, okrzepnie, sklasycznieje i stanie si\u0119 narodowym autorytetem, obarczonym obowi\u0105zkiem wydawania na \u015bwiat arcydzie\u0142 \u2013 prawdopodobnie sprawi mi zaw\u00f3d. Dop\u00f3ki ewoluuje, kluczy, zmienia stanowiska i k\u0142\u00f3ci si\u0119 sam ze sob\u0105, z pewno\u015bci\u0105 nie zabraknie mu paliwa. Przysz\u0142y biograf re\u017cysera b\u0119dzie mia\u0142 nieliche emocje, \u015bledz\u0105c ideowe meandry jego biografii, s\u0119k jednak w tym, \u017ce Klata nie mie\u015bci si\u0119 w \u017cadnym z b\u0119d\u0105cych w aktualnym obiegu intelektualnych format\u00f3w. Od pocz\u0105tku kariery chodzi w\u0142asnymi \u015bcie\u017ckami. To on \u2013 po niemocy lat 90. \u2013 rozpocz\u0105\u0142 rzeczow\u0105 rozmow\u0119 o polskiej transformacji, postkomunistycznych resentymentach, zagubieniu duchowym, masie upad\u0142o\u015bciowej historii, spsieniu inteligencji, l\u0119kach i kompleksach w obliczu wej\u015bcia do Unii Europejskiej i ciemnym zapleczu kapitalizmu nowej generacji. Klata jest wci\u0105\u017c niedomy\u015blany, cho\u0107 jego przenikliwo\u015b\u0107 czyta si\u0119 cz\u0119sto ex post. My\u015bl\u0119, \u017ce <em>Termopile polskie<\/em>, opisuj\u0105ce stan ducha i umys\u0142u polskich elit, by\u0142y jedynym spektaklem, kt\u00f3ry ze znacznym wyprzedzeniem zapowiedzia\u0142 wynik podw\u00f3jnych wybor\u00f3w w roku 2015. Mam te\u017c wra\u017cenie, \u017ce jest co\u015b g\u0142\u0119bszego na rzeczy w jego <em>Wrogu ludu<\/em>, wystawionym ostatnio na macierzystej scenie (premiera: 3.10.2015 r.). Zapewne w jakiej\u015b mierze Klata m\u00f3wi w nim o sobie, bo staj\u0105c si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 nielubianego establishmentu, sam zosta\u0142 \u201ewrogiem ludu\u201d, nie jest to jednak osobista skarga. Re\u017cyser opisuje raczej boisko, na kt\u00f3rym gra: zawodnik\u00f3w, s\u0119dzi\u00f3w i trybuny, czyli igrzysko demokracji. Nie jest to sp\u00f3r racji, bo obie strony konfliktu wygl\u0105daj\u0105 ma\u0142o wiarygodnie. Bezkompromisowy doktor, kt\u00f3ry zagrozi\u0142 interesom kurortu, puszczaj\u0105c w \u015bwiat informacj\u0119 o zanieczyszczeniu miejscowej wody, jest w spektaklu prototypem wra\u017cliwych ekologicznie hipster\u00f3w, ho\u0142duj\u0105cym alternatywnym klimatom sk\u0142ot\u00f3w, raegge i wolnych konopi. Doktor Stockmann, paraduj\u0105cy w swetrze na renifery wygl\u0105da na idealnie sformatowany produkt \u015brodowiskowych m\u00f3d, co zawsze u Klaty przek\u0142ada si\u0119 na popkulturowy znak. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce starsza, mniej wolno\u015bciowo usposobiona generacja, kt\u00f3r\u0105 reprezentuje te\u015b\u0107 pojawia si\u0119 w przedstawieniu w kostiumie mrocznego skandynawskiego deathmetalu. Adwersarzem Stockmanna jest burmistrz, prywatnie jego w\u0142asny brat, paraduj\u0105cy w wielkim pi\u00f3ropuszu. W\u0142adza jest zainteresowana prawd\u0105, o ile prawda s\u0142u\u017cy w\u0142adzy. Media mog\u0142yby sta\u0107 si\u0119 jej pos\u0142a\u0144cem, gdyby nie l\u0119k przed utrat\u0105 reklam, zlecanych przez miasto. Nie jest te\u017c jasne, czy przypadkiem sam Stockmann nie traktuje jej instrumentalnie. Nie ma prostego podzia\u0142u na dobrych i z\u0142ych, mapa wp\u0142yw\u00f3w rozmywa si\u0119 w sieci rodzinnych powi\u0105za\u0144, transakcji wi\u0105zanych i klientystycznych zale\u017cno\u015bci. Obie strony potrzebuj\u0105 jednak poparcia ludu, bo w krytycznej sytuacji to ulica mo\u017ce by\u0107 j\u0119zyczkiem u wagi. Tymczasem vox populi bywa zmienny \u2013 najpierw popiera Stockmanna, a potem burmistrza. Lud ma problem z rozpoznaniem, gdzie jest dobro wsp\u00f3lne, i to w\u0142a\u015bnie on b\u0119dzie najwi\u0119kszym przegranym \u2013 przep\u0119dzi g\u0142osiciela z\u0142ych nowin, ale w mie\u015bcie nic si\u0119 nie zmieni. Mobilizacja opinii publicznej naoliwi ko\u0142a mechanizmu, kt\u00f3ry i tak si\u0119 \u015bwietnie kr\u0119ci\u0142.<\/p>\n<p>Lud, niemal nieobecny w tek\u015bcie Ibsena, sta\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym bohaterem spektaklu. Klata nie ukrywa\u0142 zreszt\u0105, \u017ce pokazuje publiczno\u015bci jej w\u0142asne lustro. W jednej z kluczowych scen doktor Stockmann wychodzi nawet do widowni, by otwarcie pogada\u0107 z \u201eludem\u201d. Juliusz Chrz\u0105stowski w tej roli rozgrywa ten gest ju\u017c poza nawiasem scenicznej akcji, prowokuj\u0105c publiczno\u015b\u0107 do zaj\u0119cia stanowiska w aktualnych sprawach. W\u015br\u00f3d temat\u00f3w: uchod\u017acy, krakowski smog, ksi\u0119\u017ca-geje, cho\u0107 podobno menu si\u0119 zmienia. Scena jest zaczepna, chwilami irytuj\u0105ca, lecz publiczno\u015b\u0107 ciep\u0142o daje zna\u0107, \u017ce akceptuje konwencj\u0119. Spektakl, kt\u00f3ry widzia\u0142am \u2013 odleg\u0142y od premiery \u2013 nagrodzono gor\u0105c\u0105 owacj\u0105, mo\u017ce wi\u0119c <em>Wr\u00f3g ludu<\/em> oka\u017ce si\u0119 go\u0142\u0105bkiem pokoju mi\u0119dzy teatrem i miastem.<\/p>\n<p>Z dala od teatralnych wojen i wy\u015bcig\u00f3w zbroje\u0144 toczy \u017cywot Wojciech Ko\u015bcielniak. To artysta, kt\u00f3rego \u2013 jak dot\u0105d \u2013 nie uda\u0142o si\u0119 zaci\u0105gn\u0105\u0107 pod \u017cadne sztandary. O Ko\u015bcielniaku zapewne kiedy\u015b mo\u017cna b\u0119dzie powiedzie\u0107, \u017ce zasta\u0142 musicalow\u0105 Polsk\u0119 wt\u00f3rn\u0105, skolonizowan\u0105 przez brodwayowskie wzorce, a zostawi\u0142 suwerenn\u0105, mocno stoj\u0105c\u0105 na fundamentach literackich arcydzie\u0142. Re\u017cyser bowiem metodycznie buduje swoje muzyczne imperium na adaptacjach prozy. Si\u0119ga\u0142 ju\u017c po Dostojewskiego, Reymonta, Bu\u0142hakowa, Prusa i Tyrmanda. Jestem pewna, \u017ce ma w domu p\u00f3\u0142k\u0119, na kt\u00f3rej stoj\u0105 rz\u0105dkiem czekaj\u0105ce na swoj\u0105 kolej dzie\u0142a. Jako ostatni produkcyjn\u0105 ta\u015bm\u0119 opu\u015bci\u0142 <em>Z\u0142y<\/em> (Teatr Muzyczny w Gdyni, premiera: 4.09.2015 r.) \u2013 ksi\u0105\u017cka pu\u0142apka, kt\u00f3ra k\u0142ad\u0142a ju\u017c na \u0142opatki niejedn\u0105 adaptacj\u0119, albowiem atrakcyjno\u015b\u0107 prozy Tyrmanda bywa zab\u00f3jcza dla teatru. Tak si\u0119 przynajmniej do tej pory wydawa\u0142o. Tymczasem Ko\u015bcielniak wraz z towarzysz\u0105cym mu od lat kompozytorem, Piotrem Dziubkiem i choreografem, Jaros\u0142awem Sta\u0144kiem, nie tyle odtworzyli zmitologizowan\u0105, powie\u015bciow\u0105 Warszaw\u0119, ile postawili obok pierwowzoru swoj\u0105 w\u0142asn\u0105. Ich spektakl jest jak fantazja na dobrze znane tematy \u2013 pulsuj\u0105ca jazzem i gor\u0105czk\u0105 knajpianej ekstazy, pe\u0142na smakowitych gier z konwencjami, pastiszowych kolor\u00f3w i wielkomiejskiej egzotyki w\u015br\u00f3d ruin. Ten \u015bwiat, tryskaj\u0105cy czerstwym rumie\u0144cem gangsterskiej ballady, rodzi si\u0119 na scenie w\u0142a\u015bciwie z niczego. Mobilne elementy oszcz\u0119dnej scenografii Damiana Styrny kre\u015bl\u0105 czasem jakie\u015b ramy w przestrzeni, ale obraz \u017cycia ulicy, podejrzanych zau\u0142k\u00f3w, restauracji, bar\u00f3w i zwyk\u0142ych mordowni jest utkany z ruchu i \u015bwiat\u0142a. Staniek jest demiurgiem, kt\u00f3ry przy pomocy ta\u0144ca potrafi stworzy\u0107 ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119, nadaj\u0105c jej przy tym odpowiedni koloryt i styl. Je\u015bli do tego dorzuci\u0107 galeri\u0119 malowniczych typ\u00f3w, zagranych z dowcipnym dystansem przez zesp\u00f3\u0142 gdy\u0144skiego Teatru Muzycznego, otrzymamy wzorzec perfekcyjnego widowiska muzycznego. W inscenizacjach Ko\u015bcielniaka teatr jako medium przegl\u0105da si\u0119 sam sobie, testuj\u0105c kreacyjn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w, poetyk i konwencji. Jest w nich czysta rado\u015b\u0107 tworzenia i bezczelna pochwa\u0142a mieszcza\u0144skiej rozrywki. Dobrze, \u017ce s\u0105 takie hedonistyczne ogr\u00f3dki, gdzie kultywuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie estetyczne przyjemno\u015bci. \u017bycie w okopach na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 bywa \u015bmiertelnie nudne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na szcz\u0119\u015bcie istnieje te\u017c teatr poza lini\u0105 okop\u00f3w i to tam, gdzie nie dzia\u0142a\u0142 imperatyw walki, zwierania szereg\u00f3w i stawiania diagnoz za wszelk\u0105 cen\u0119 dzia\u0142y si\u0119 \u2013 jak mi si\u0119 zdaje \u2013 najciekawsze rzeczy. <\/p>\n","protected":false},"author":242,"featured_media":34464,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[2185,4631,2087,1209,4635,4628,4626,4638,4627,4640,1294,2105,4630,1156,7325,4634,4637,73,1563,3346,4639,1568,93,31,4636,3229,2780,4629,1567,623,4633,659,4642,1343,4641,4632,1571,402],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[1585],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Polski teatr w 2015 roku: Klata, Marciniak, Zadara<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Klata nie mie\u015bci si\u0119 w \u017cadnym z b\u0119d\u0105cych w aktualnym obiegu intelektualnych format\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-001.jpg\",\"width\":768,\"height\":1154,\"caption\":\"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\",\"name\":\"Polski teatr w 2015 roku: Klata, Marciniak, Zadara\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-02-03T22:00:35+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:03:20+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e05b2c2009da967735a2a71cca17fc8a\"},\"description\":\"Klata nie mie\u015bci si\u0119 w \u017cadnym z b\u0119d\u0105cych w aktualnym obiegu intelektualnych format\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Okopy i ogr\u00f3dki. Teatr w 2015 roku\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e05b2c2009da967735a2a71cca17fc8a\",\"name\":\"Jolanta Kowalska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jolanta-kowalska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Polski teatr w 2015 roku: Klata, Marciniak, Zadara","description":"Klata nie mie\u015bci si\u0119 w \u017cadnym z b\u0119d\u0105cych w aktualnym obiegu intelektualnych format\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/czarodziejska-gora-malta-2015-001.jpg","width":768,"height":1154,"caption":"\u201eCzarodziejska g\u00f3ra\u201d, re\u017c. Andrzej Chyra, Festiwal Malta (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku","name":"Polski teatr w 2015 roku: Klata, Marciniak, Zadara","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#primaryimage"},"datePublished":"2016-02-03T22:00:35+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:03:20+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e05b2c2009da967735a2a71cca17fc8a"},"description":"Klata nie mie\u015bci si\u0119 w \u017cadnym z b\u0119d\u0105cych w aktualnym obiegu intelektualnych format\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/jolanta-kowalska-okopy-i-ogrodki-teatr-w-2015-roku#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Okopy i ogr\u00f3dki. Teatr w 2015 roku"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e05b2c2009da967735a2a71cca17fc8a","name":"Jolanta Kowalska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jolanta-kowalska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34432"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/242"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34432"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=34432"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=34432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}