{"id":3449,"date":"2011-01-12T21:32:27","date_gmt":"2011-01-12T20:32:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=3449"},"modified":"2013-01-22T18:11:55","modified_gmt":"2013-01-22T17:11:55","slug":"tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe","title":{"rendered":"Wielkie \u017carcie"},"content":{"rendered":"

Ju\u017c dzi\u015b
\nw tej chwili
\n\u017cycie bez wiary jest wyrokiem
\nprzedmioty staj\u0105 si\u0119 bogami
\ncia\u0142o staje si\u0119 bogiem [\u2026]\n

(T. R\u00f3\u017cewicz, Kara<\/em>)<\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 R\u00f3\u017cewicza stanowi ogromne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy na temat potraw i ich konsumowania, przepis\u00f3w kulinarnych, jad\u0142ospis\u00f3w, zachowania przy stole, a nawet przybor\u00f3w kuchennych i zastaw sto\u0142owych. Ju\u017c pobie\u017cny przegl\u0105d utwor\u00f3w jest \u015bwiadectwem fascynacji pisarza sfer\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z jedzeniem, ucztowaniem i \u015bwi\u0119towaniem. Nazwiska i przezwiska bohater\u00f3w dramat\u00f3w i opowiada\u0144 (T\u0142usta kobieta, Grubas, Gruby, Pralina, Og\u00f3rek, No\u017cyk, Smakosz, Kucharcia, Stra\u017cnicy-Rze\u017anicy, G\u0142odom\u00f3r), ich zawody (kelner, kucharz), wygl\u0105d zewn\u0119trzny (oty\u0142y, t\u0142usty, gruby, korpulentna, t\u0119ga), miejsca, gdzie si\u0119 znajduj\u0105 (pizzeria, kawiarnia, wagon restauracyjny, bar, kuchnia, sala bankietowa i weselna) \u015bwi\u0119ta, uroczysto\u015bci i jubileusze, w kt\u00f3rych uczestnicz\u0105 (bankiet firmowy, przyj\u0119cie weselne, kolacja bo\u017conarodzeniowa, post wielkanocny) \u2013 stanowi\u0105 nieprzypadkowe aluzje konsumpcyjno-gastronomiczne.<\/p>\n

\"Tadeusz<\/a>
Tadeusz R\u00f3\u017cewicz<\/figcaption><\/figure>\n

Nagromadzenie w utworach R\u00f3\u017cewicza motyw\u00f3w jedzenia i picia nie tylko przybli\u017ca nam obyczaje, zachowanie, stan posiadania bohater\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c potwierdza niepok\u00f3j pisarza (zreszt\u0105 uzasadniony), \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo zamienia si\u0119 powoli w automaty zaprogramowane jedynie na zaspokajanie podstawowych potrzeb cielesnych. Autora Kartoteki<\/em> dr\u0119czy obawa, \u017ce w nowoczesnym, zmechanizowanym \u015bwiecie ludzkie cia\u0142o i jego potrzeby sta\u0142y si\u0119 jedyn\u0105 egzystencjaln\u0105 warto\u015bci\u0105. Cz\u0142owiek dba o kondycj\u0119 fizyczn\u0105, o racjonalne od\u017cywianie, zdobywa wiedz\u0119 na temat nowych produkt\u00f3w spo\u017cywczych, rewelacyjnych diet, \u015brodk\u00f3w przeczyszczaj\u0105cych, a zapomina o doskonaleniu umys\u0142u, o sprawach duchowych, o uczuciach, o drugim cz\u0142owieku. To, co kiedy\u015b mia\u0142o wymiar religijny, narodowy czy kulturowy, czemu przypisane by\u0142y odpowiednie warto\u015bci ponadmaterialne, nagle sta\u0142o si\u0119 komercyjne, pospolite, przyziemne. Uroczyste celebrowanie, tradycja i zwi\u0105zane z ni\u0105 zwyczaje zesz\u0142y na dalszy plan. Okres \u015bwi\u0105teczny sta\u0142 si\u0119 synonimem zakup\u00f3w, prezent\u00f3w, uczty podniebienia1<\/sup>.<\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce R\u00f3\u017cewicz ju\u017c w 1991 roku m\u00f3wi\u0142: \u201eNie jestem prorokiem, jak to si\u0119 teraz wszyscy zarzekaj\u0105, bo to modne. Ale pewne rzeczy przewidzia\u0142em [\u2026]. Teraz si\u0119 m\u00f3wi ju\u017c nie o spo\u0142ecze\u0144stwach konsumpcyjnych, ale pozakonsumpcyjnych [\u2026]. Zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na te elementy ju\u017c dwadzie\u015bcia lat temu\u201d (Ufajcie obcemu przechodniowi<\/em>, s. 9).<\/em> Podobnie w rozmowie z Robertem Jarockim, kt\u00f3ra zosta\u0142a opublikowana w \u201eLiteraturze\u201d, wspomina: \u201eNie chc\u0119 m\u00f3wi\u0107, \u017ce by\u0142em wieszczem\u2026 [\u2026], ale mia\u0142em do przodu wystawione czu\u0142ki, kt\u00f3re reagowa\u0142y [\u2026] na to szale\u0144stwo konsumpcyjne\u201d (\u017bycie w starych i nowych dekoracjach<\/em>, s. 9-10)2<\/sup>.<\/p>\n

O szale\u0144stwie konsumpcyjnym, o zniewoleniu cz\u0142owieka przez \u201e\u017carcie\u201d, o egzystencjalnym zagubieniu, o utracie wiary w sens \u017cycia m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c filmowe dzie\u0142o Marco Ferreriego Wielkie \u017carcie<\/em> (La Grande bouffe<\/em>, 1973). Nieprzypadkowo tytu\u0142 filmu sta\u0142 si\u0119 motywem przewodnim niniejszej pracy. I Ferreri, i R\u00f3\u017cewicz podejmuj\u0105 w rzeczywisto\u015bci t\u0119 sam\u0105 kwesti\u0119: cz\u0142owieka konsumenta, cz\u0142owieka \u201eautomatu\u201d, cz\u0142owieka \u201erur\u0119-kanalizacyjn\u0105\u201d3<\/sup>. Cho\u0107 obaj tw\u00f3rcy wykorzystuj\u0105 r\u00f3\u017cne \u015brodki wyrazu, to wsp\u00f3lna im jest walka przeciw ideom konsumpcyjnym, kt\u00f3re zdominowa\u0142y wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat. Ekranowy obraz w\u0142oskiego re\u017cysera \u2013 jak pisze Tadeusz Miczka \u2013 stanowi\u0142 ironiczny komentarz na temat \u017cycia w nadmiernym zbytku, \u017cycia bez celu i sensu, ograniczaj\u0105cego si\u0119 do przekonania, \u017ce \u201epoza jedzeniem wszystko jest zjawiskiem wt\u00f3rnym [\u2026], piasek, pla\u017ca, narty, mi\u0142o\u015b\u0107, praca, \u0142\u00f3\u017cko, wszystko [\u2026]. Marno\u015b\u0107 nad marno\u015bciami!\u201d (wypowied\u017a jednego z bohater\u00f3w)4<\/sup>.<\/p>\n

Podobnie ocena nowego powojennego spo\u0142ecze\u0144stwa okresu \u201ema\u0142ej stabilizacji\u201d jest negatywna. R\u00f3\u017cewicz pisze: \u201eNowy cz\u0142owiek \/ to ten ta \/ rura kanalizacyjna \/ przepuszcza przez siebie \/ wszystko\u201d (P 1, 483). Ta g\u0142\u0119boko pesymistyczna, poetycka diagnoza jest aktualna do dzi\u015b. W dalszym ci\u0105gu u\u015bwiadamia, \u017ce nie tylko wojna, choroby i g\u0142\u00f3d s\u0105 w\u0142adne pozbawi\u0107 ludzi \u017cycia, ale paradoksalnie \u2013 cywilizacja i konsumpcjonizm. Tragizm sytuacji jest tym wi\u0119kszy, \u017ce to cz\u0142owiek sam stworzy\u0142 t\u0119 bezwzgl\u0119dn\u0105 zmechanizowan\u0105, pozbawion\u0105 warto\u015bci moralnych rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej jest jedynie s\u0142abym i bezbronnym cia\u0142em. Czasami podporz\u0105dkowuje si\u0119 sztucznemu \u015bwiatu, kt\u00f3ry zbudowa\u0142 i upodabnia si\u0119 do maszyny, marionetki, a jednocze\u015bnie w g\u0142\u0119bi jestestwa tkwi\u0105 w nim zwierz\u0119ce \u017c\u0105dze, kt\u00f3re ka\u017c\u0105 zdobywa\u0107 pokarm i rozmna\u017ca\u0107 si\u0119: \u201ecierpi\u0119 \u017c\u0105dze zwierz\u0105t \/ z zamkni\u0119tymi oczyma \/ gnany uderzeniami krwi \/ p\u0119dzony jak stado \/ stratowany\u201d (P 1, 358). Substancj\u0119 ludzkiego \u017cycia w R\u00f3\u017cewiczowskiej wizji \u015bwiata \u2013 pisze J\u00f3zef Kelera \u2013 stanowi cielesno\u015b\u0107. Badacz twierdzi, \u017ce owa cielesno\u015b\u0107 jest materi\u0105 na sw\u00f3j spos\u00f3b wspania\u0142\u0105, godn\u0105 podziwu, ale stanowi r\u00f3wnie\u017c ograniczenie i zniewolenie najpierwotniejsze5<\/sup>. Ludzie cierpi\u0105, choruj\u0105, a nawet umieraj\u0105, kiedy pozbawia si\u0119 ich elementarnych sk\u0142adnik\u00f3w potrzebnych do \u017cycia. Prozaiczne, wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, czynno\u015bci takie jak jedzenie i picie, stanowi\u0105 przecie\u017c podstaw\u0119 naszej egzystencji. Dzi\u0119ki nim czerpiemy \u017cyciow\u0105 energi\u0119.<\/p>\n

Co dzieje si\u0119 jednak z cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry po\u017cywienia ma w nadmiarze? W spo\u0142ecze\u0144stwie obfito\u015bci, atrakcyjnych, kusz\u0105cych opakowa\u0144, dobrej kuchni, automat\u00f3w z gotowymi produktami, bar\u00f3w, restauracji, mno\u017c\u0105cych si\u0119 okazji do \u015bwi\u0119towania ludzie nie potrafi\u0105 przesta\u0107 je\u015b\u0107. Powszechnie oty\u0142o\u015b\u0107 uwa\u017cana jest za wynik ob\u017carstwa, jednak\u017ce, prowadzone s\u0105 eksperymenty maj\u0105ce udowodni\u0107, \u017ce choroba ta wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadmiern\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na sygna\u0142y \u015brodowiskowe, kt\u00f3re inicjuj\u0105 i podtrzymuj\u0105 czynno\u015b\u0107 jedzenia niezale\u017cnie od potrzeb fizjologicznych6<\/sup>. I zn\u00f3w potwierdzaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa, \u017ce cz\u0142owiek sam buduje wok\u00f3\u0142 siebie okrutny \u015bwiat, w kt\u00f3rym wytwarza potrzebne produkty \u017cywno\u015bciowe, ale czyni to w spos\u00f3b niekontrolowany i niepohamowany.<\/p>\n

W artykule Grubasy i kruszyna chleba<\/em> R\u00f3\u017cewicz zauwa\u017cy\u0142, \u017ce \u201enacja nasza wysz\u0142a z siedmiu lat chudych i zamienia si\u0119 w nar\u00f3d grubas\u00f3w\u201d (Grubasy i kruszyna chleba<\/em>, Pr 2, 412-414). Stali\u015bmy si\u0119, wed\u0142ug pisarza, spo\u0142ecze\u0144stwem ob\u017cartuch\u00f3w, \u0142akomczuch\u00f3w i ludzi lekkomy\u015blnych. Coraz wi\u0119cej w\u015br\u00f3d nas nie tylko doros\u0142ych oty\u0142ych, ale t\u0142ustych dzieci, a nawet piesk\u00f3w. Wyrzucamy olbrzymie ilo\u015bci jedzenia w czasach, kiedy miliony ludzi g\u0142oduje i umiera z powodu niedo\u017cywienia. Autor ma \u017cal, \u017ce zasz\u0142a w spo\u0142ecze\u0144stwie taka zmiana, szczeg\u00f3lnie \u017ce uwa\u017camy si\u0119 za nar\u00f3d, o kt\u00f3rym Cyprian Norwid pisa\u0142: \u201eDo kraju tego, gdzie kruszyn\u0119 chleba\/ Podnosz\u0105 z ziemi przez uszanowanie\/ Dla dar\u00f3w nieba,\/ T\u0119skno mi Panie\u2026\u201d. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 w omawianym szkicu po\u015bwi\u0119ci\u0142 R\u00f3\u017cewicz \u015bwi\u0119towaniu:<\/p>\n

Na \u015bwi\u0119ta wiele os\u00f3b choruje z przejedzenia (s\u0105 te\u017c pewnie tacy, co umieraj\u0105, ale o tym nasze pogotowie milczy). A przecie\u017c s\u0105 to \u015bwi\u0119ta narodzin ubogiego Boga, w stajence\u2026 wielbi\u0107 Pana na Wysoko\u015bciach powinni praktykuj\u0105cy katolicy i atei\u015bci \u015bpiewem, modlitw\u0105, medytacj\u0105, a nie ob\u017carstwem, pija\u0144stwem i innymi grzechami. (Pr 2, 413)<\/p>\n

Podobnie w innych utworach poeta obna\u017ca ludzkie niedoskona\u0142o\u015bci: niepohamowane \u0142akomstwo, podporz\u0105dkowanie potrzebom cia\u0142a, brak kultury i zasad moralnych, czyli \u2013 jak to sam nazywa \u2013 \u201edrobnomieszcza\u0144sk\u0105 moralno\u015b\u0107\u201d (T 1, 361). Monika z Odej\u015bcia G\u0142odomora<\/em> relacjonuje zachowanie ojca:<\/p>\n

m\u00f3j tata jest wierz\u0105cy i praktykuj\u0105cy, jak po\u015bci w pi\u0105tek, to je tylko \u015bledzika, rybk\u0119, jajecznic\u0119 na ma\u015ble, jakie\u015b grzybki, og\u00f3reczki, faszerowane jajka\u2026 ca\u0142y dzie\u0144 kr\u0119ci si\u0119 po kuchni i marudzi\u2026 a raz to go podejrza\u0142am, \u017ce zjad\u0142 kawa\u0142 kie\u0142basy podwawelskiej\u2026<\/p>\n

(Odej\u015bcie G\u0142odomora<\/em>, T 2, 319)<\/p>\n

Z kolei bohater Kartoteki<\/em> wyznaje:<\/p>\n

Zrozumia\u0142em po trzydziestu latach ogrom swych win. [\u2026]. Tatusiu. Mamusiu. Tak, to ja zjad\u0142em kie\u0142bas\u0119 w Wielki Pi\u0105tek dnia pi\u0119tnastego kwietnia 1926 roku. Wstydz\u0119 si\u0119 swego czynu.<\/p>\n[Kartoteka<\/em>, T 1, 72]\n
\nKrytycznie oceniane s\u0105 przez R\u00f3\u017cewicza r\u00f3wnie\u017c uroczysto\u015bci rodzinne i firmowe. W Bia\u0142ym ma\u0142\u017ce\u0144stwie<\/em> bohaterowie sztuki siedz\u0105 przy weselnym stole i przemawiaj\u0105 g\u0142osami zwierz\u0105t, co z g\u00f3ry okre\u015bla ich status. Dodatkowo towarzysz\u0105 im odg\u0142osy mlaskania, pomrukiwania i wznoszenia toast\u00f3w. Podobny motyw zwierz\u0119cego apetytu pojawia si\u0119 w sztuce Wyszed\u0142 z domu<\/em>. Zaproszeni na oficjalne przyj\u0119cie go\u015bcie przed posi\u0142kiem przechadzaj\u0105 si\u0119 po scenie z wyszukan\u0105 elegancj\u0105. W momencie kiedy dostaj\u0105 znak, rzucaj\u0105 si\u0119 na przygotowane jedzenie. W\u015br\u00f3d sk\u0142\u0119bionej, tratuj\u0105cej si\u0119 nawzajem masy cia\u0142, s\u0142ycha\u0107 nie tylko odg\u0142osy jedzenia, ale nawet \u0142amania ko\u015bci. Jednemu z bohater\u00f3w, Henrykowi, udaje si\u0119 wydosta\u0107 z t\u0142umu, przy czym widoczne s\u0105 na nim \u015blady walki: ma wymi\u0119ty smoking, kawior w uchu i spodnie poplamione kaparowym sosem. Scen\u0119 ko\u0144czy ironiczna sentencja, wypowiedziana grzmi\u0105cym g\u0142osem przez anonimow\u0105 posta\u0107: \u201ecz\u0142owiek to trzcina my\u015bl\u0105ca\u201d (Wyszed\u0142 z domu<\/em>, T 1, 361).<\/p>\n

Na konsumpcyjne szale\u0144stwo i jego przysz\u0142e konsekwencje zwr\u00f3ci\u0142 R\u00f3\u017cewicz uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c w wierszu Sp\u0142akane mocarstwo<\/em> (sobota 20 stycznia 2001). <\/em>Utw\u00f3r dotyczy uroczysto\u015bci, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 na cze\u015b\u0107 wyboru Georga W. Busha na 43. prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych. Wiele emocji towarzyszy\u0142o ameryka\u0144skiemu spo\u0142ecze\u0144stwu podczas ceremonii zaprzysi\u0119\u017cenia (\u201ep\u0142aka\u0142a \u017bona prezydenta Laura \/ p\u0142aka\u0142y dwie c\u00f3rki bli\u017aniaczki \/ p\u0142akali rodzice prezydenta \/ by\u0142y prezydent George Bush \/ i jego \u017cona \u2013 babcia Barbara \u2013 \/ p\u0142akali wyborcy Gore\u2019a \/ [\u2026] \/ p\u0142aka\u0142 odchodz\u0105cy prezydent \/ Bill Clinton p\u0142aka\u0142a \u017cona Hillary \/ [\u2026] \/ p\u0142aka\u0142a ma\u0142a nie znana \/ sta\u017cystka i p\u0142aka\u0142a jej mama\u201d (Sz, 80), nikogo jednak, zapewne, nie wzruszy\u0142 fakt, i\u017c:<\/p>\n

potem odby\u0142 si\u0119 bankiet
\nzjedzono 3 tysi\u0105ce kilogram\u00f3w wo\u0142owiny
\n(stary \u015bwiat odczuje to za kilka lat
\nalbo za kilka dni)
\nzjedzono 2 tysi\u0105ce pi\u0119\u0107set kilogram\u00f3w szynki
\n(to te\u017c nie wr\u00f3\u017cy nic dobrego)
\nzjedzono 60 tysi\u0119cy olbrzymich krewetek (Sz, 81)<\/p>\n

Wr\u00f3c\u0119 w tym miejscu do omawianego wcze\u015bniej artyku\u0142u. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nieprzypadkowo po Grubasach\u2026<\/em> R\u00f3\u017cewicz umieszcza komentarz do filmu Ferreriego, kt\u00f3ry, wed\u0142ug mnie, jest chyba najbardziej sugestywnym obrazem upadku moralnego ludzi op\u0119tanych obsesj\u0105 \u201e\u017carcia\u201d. Temat filmu poeta okre\u015bla nast\u0119puj\u0105co: \u201eJest to film o wielkim \u017carciu, o zwracaniu, czkaniu, pierdzeniu, o prostytutkach, kopulowaniu i zn\u00f3w \u017carciu, o muzyce i puszczaniu wiatr\u00f3w, o samochodach i o \u015bmierci z prze\u017carcia\u2026 Dialogi tocz\u0105 si\u0119 dooko\u0142a jedzenia, sp\u00f3\u0142kowania\u201d (Wielkie \u017carcie<\/em>, Pr 2, 415-416]. Ekranowy obraz \u2013 twierdzi w dalszej cz\u0119\u015bci swoich rozwa\u017ca\u0144 R\u00f3\u017cewicz \u2013 jest drapie\u017cn\u0105 satyr\u0105 na \u201epewne ko\u0142a\u201d w Europie Zachodniej, a dla naszego spo\u0142ecze\u0144stwa przestrog\u0105, \u017ce nie nale\u017cy za wszelk\u0105 cen\u0119 \u201er\u00f3wna\u0107\u201d si\u0119 do kraj\u00f3w wysoko rozwini\u0119tych7<\/sup>. Autor G\u0142odomora<\/em> nie poprzestaje na przestrodze: o wielkim zaanga\u017cowaniu pisarza w walk\u0119 o uratowanie spo\u0142ecze\u0144stwa od \u015bmierci z \u201eprze\u017carcia\u201d \u015bwiadczy wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego utwor\u00f3w, w kt\u00f3rych wielokrotnie spotka\u0107 mo\u017cemy \u2013 celowe lub nie \u2013 aluzje do filmowego obrazu w\u0142oskiego re\u017cysera8<\/sup>.<\/p>\n

W filmie Wielkie \u017carcie<\/em> czterech m\u0119\u017cczyzn: Marcello \u2013 pilot, mi\u0142o\u015bnik pi\u0119knych kobiet i samochod\u00f3w, Michel \u2013 realizator program\u00f3w telewizyjnych, Ugo \u2013 restaurator i mi\u0142o\u015bnik X muzy, oraz Philippe \u2013 prawnik i koneser sztuki9<\/sup>, spotyka si\u0119 w opuszczonej willi, aby pope\u0142ni\u0107 zbiorowe samob\u00f3jstwo. Panowie \u015bwi\u0119tuj\u0105 swoj\u0105 \u015bmier\u0107, urz\u0105dzaj\u0105c styp\u0119 za \u017cycia. Poddaj\u0105 swoje cia\u0142a torturom, mo\u017cna rzec, konsumpcyjnym, poniewa\u017c jako form\u0119 odebrania sobie \u017cycia wybieraj\u0105 \u2013 przejedzenie.<\/p>\n

\"Plakat,<\/a>
Plakat, “Wielkie \u017carcie”, 1973<\/figcaption><\/figure>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce obraz zaprezentowany przez Ferrariego poprzez po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch sfer ludzkiej egzystencji: jedzenia i \u015bmierci, przypomina charakterystyczne etapy, z kt\u00f3rych sk\u0142ada\u0142y si\u0119 sarmackie uczty i pogrzeby. Aleksander Nawarecki zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na fakt, \u017ce istnieje specyficzny moment, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy dwa wy\u017cej wymienione, kluczowe obrz\u0119dy sarmackie. Chocia\u017c oba zdarzenia odmiennie rozmieszczone s\u0105 w czasie i przestrzeni, zawieraj\u0105 podobne elementy i uk\u0142ady kompozycyjne, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mo\u017cliwe jest ich zestawienie i por\u00f3wnanie. Chodzi g\u0142\u00f3wnie o chwil\u0119, kiedy przygotowane (okadzone, po\u015bwi\u0119cone), zamkni\u0119te w trumnie cia\u0142o zmar\u0142ego zostaje otoczone kr\u0119giem \u017ca\u0142obnik\u00f3w. W analogicznym etapie uczty przygotowane (ugotowane, przyprawione), wy\u0142o\u017cone na p\u00f3\u0142miski potrawy zostaj\u0105 ustawione na stole i otoczone kr\u0119giem uczestnik\u00f3w biesiady10<\/sup>. W filmie w\u0142oskiego re\u017cysera bohaterowie s\u0105 zar\u00f3wno kucharzami sporz\u0105dzaj\u0105cymi potrawy i biesiadnikami, jak r\u00f3wnie\u017c osobami szykuj\u0105cymi swoje cia\u0142a do ostatniej podr\u00f3\u017cy i \u017ca\u0142obnikami (po \u015bmierci kolejnego z uczestnik\u00f3w odbywa si\u0119 w pewnym sensie stypa na jego cze\u015b\u0107).<\/p>\n

Przejd\u017amy teraz do kwestii, jak bohaterowie R\u00f3\u017cewicza wyobra\u017caj\u0105 sobie \u015bmier\u0107? Odpowied\u017a znajdziemy w wierszu Zabiegi<\/em>. Podmiot liryczny wypowiada si\u0119 w imieniu zbiorowo\u015bci: \u201eambicj\u0105 nasz\u0105 jest\/ zej\u015bcie do podziemi z u\u015bmiechem\/ jak z jajkiem\/ w ryju (P 2, 227). Brutalny, potoczny j\u0119zyk z du\u017c\u0105 ekspresj\u0105 atakuje wyobra\u017ani\u0119 czytelnika, by przywo\u0142a\u0107 w jego pami\u0119ci \u015bwi\u0105tecznego, upieczonego prosiaka z jajkiem w ryjku. Bezmy\u015blne, pozbawione duszy stworzenie, tuczone, piel\u0119gnowane i poddawane zabiegom od\u017cywczym, sko\u0144czy\u0142o sw\u00f3j \u017cywot na biesiadnym stole. Samo sta\u0142o si\u0119 przedmiotem konsumpcji i chocia\u017c wetkni\u0119te w ryjek jajko stwarza pozory rozbawienia na jego obliczu, wzbudza lito\u015b\u0107 jego kr\u00f3tkie istnienie.<\/p>\n

Utwory Tadeusza R\u00f3\u017cewicza i filmowe dzie\u0142o Ferreriego sk\u0142aniaj\u0105 do rozmy\u015bla\u0144 nad ludzk\u0105 egzystencj\u0105, nad rol\u0105 cz\u0142owieka w spo\u0142ecze\u0144stwie, zmuszaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c do postawienia pyta\u0144 o przysz\u0142o\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, kt\u00f3ry wybieraj\u0105c \u201ewielkie \u017carcie\u201d, musi zak\u0142ada\u0107, \u017ce skazuje si\u0119 na duchow\u0105 niestrawno\u015b\u0107. Mimo, i\u017c autor Niepokoju<\/em> pesymistycznie i \u201egastronomicznie\u201d ocenia wsp\u00f3\u0142czesny \u015bwiat: \u201e w ci\u0105gu 80 lat \/ zauwa\u017cy\u0142am \u017ce \u201ewszystko\u201d \/ zamienia si\u0119 w dziwn\u0105 zup\u0119\u00a0 \/ \u2013\u00a0 ale zup\u0119 \u015bmierci nie \u017cycia\u201d (Sz 16), to jednak od nas zale\u017cy jak \u015bwi\u0119towa\u0107 b\u0119dziemy przybywaj\u0105cy Wielki Czas11<\/sup>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 R\u00f3\u017cewicza stanowi ogromne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy na temat potraw i ich konsumowania, przepis\u00f3w kulinarnych, jad\u0142ospis\u00f3w, zachowania przy stole, a nawet przybor\u00f3w kuchennych i zastaw sto\u0142owych. Ju\u017c pobie\u017cny przegl\u0105d utwor\u00f3w jest \u015bwiadectwem fascynacji pisarza sfer\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z jedzeniem, ucztowaniem i \u015bwi\u0119towaniem. <\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":3451,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7300,484,7265,741,10],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[742],"yoast_head":"\nWielkie \u017carcie<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Warto wspomnie\u0107, \u017ce R\u00f3\u017cewicz ju\u017c w 1991 roku m\u00f3wi\u0142: \u201eNie jestem prorokiem, jak to si\u0119 teraz wszyscy zarzekaj\u0105, bo to modne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/wielkie-zarcie-1973.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/wielkie-zarcie-1973.png\",\"width\":346,\"height\":475,\"caption\":\"Plakat, \\\"Wielkie \u017carcie\\\", 1973\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe\",\"name\":\"Wielkie \u017carcie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2011-01-12T20:32:27+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-22T17:11:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1a22f55536407b7c50907472ed70b3bd\"},\"description\":\"Warto wspomnie\u0107, \u017ce R\u00f3\u017cewicz ju\u017c w 1991 roku m\u00f3wi\u0142: \u201eNie jestem prorokiem, jak to si\u0119 teraz wszyscy zarzekaj\u0105, bo to modne.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Wielkie \u017carcie\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1a22f55536407b7c50907472ed70b3bd\",\"name\":\"Maja Dziedzic\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maja-dziedzic\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wielkie \u017carcie","description":"Warto wspomnie\u0107, \u017ce R\u00f3\u017cewicz ju\u017c w 1991 roku m\u00f3wi\u0142: \u201eNie jestem prorokiem, jak to si\u0119 teraz wszyscy zarzekaj\u0105, bo to modne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/wielkie-zarcie-1973.png","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/wielkie-zarcie-1973.png","width":346,"height":475,"caption":"Plakat, \"Wielkie \u017carcie\", 1973"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe","name":"Wielkie \u017carcie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#primaryimage"},"datePublished":"2011-01-12T20:32:27+00:00","dateModified":"2013-01-22T17:11:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1a22f55536407b7c50907472ed70b3bd"},"description":"Warto wspomnie\u0107, \u017ce R\u00f3\u017cewicz ju\u017c w 1991 roku m\u00f3wi\u0142: \u201eNie jestem prorokiem, jak to si\u0119 teraz wszyscy zarzekaj\u0105, bo to modne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2011\/tadeusz-rozewicz-wielkie-zarcie-la-grande-bouffe#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Wielkie \u017carcie"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1a22f55536407b7c50907472ed70b3bd","name":"Maja Dziedzic","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/maja-dziedzic"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3449"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3449\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3451"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3449"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=3449"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}