{"id":36246,"date":"2016-05-25T08:30:04","date_gmt":"2016-05-25T07:30:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=36246"},"modified":"2020-11-09T12:10:42","modified_gmt":"2020-11-09T11:10:42","slug":"zuzanna-sokolowska-pamiatki-czasu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zuzanna-sokolowska-pamiatki-czasu","title":{"rendered":"Pami\u0105tki czasu"},"content":{"rendered":"

Tempus fugit, aeternitas manet<\/em> \u2013 czas p\u0142ynie, wieczno\u015b\u0107 pozostaje. Ta \u0142aci\u0144ska sentencja oddaje sens i cel ludzkiej egzystencji, kt\u00f3ra podlega nieuchronnemu temporalnemu dzia\u0142aniu. Up\u0142ywaj\u0105cy czas zawsze rodzi l\u0119k zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 ko\u0144ca. St\u0105d te\u017c, jak zauwa\u017cy\u0142 Bertrand Russel, \u201eposzukiwanie czego\u015b trwa\u0142ego jest jednym z najg\u0142\u0119bszych instynkt\u00f3w przywodz\u0105cych ludzi do filozofii. [\u2026] filozofowie z wielk\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 poszukuj\u0105 czego\u015b, co nie podlega w\u0142adzy Czasu\u201d[1]<\/sup><\/a>. Jednak\u017ce obserwuj\u0105c w\u0142asne cia\u0142o, kt\u00f3re nieustannie si\u0119 zmienia \u2013 pocz\u0105wszy od okresu wzrostu, kiedy to pulchna, j\u0119drna i m\u0142oda fizyczno\u015b\u0107 tryska \u015bwie\u017co\u015bci\u0105, a na zniszczonej, pomarszczonej oraz pozbawionej pierwotnej energii cielesnej pow\u0142oce sko\u0144czywszy \u2013 intensywnie do\u015bwiadcza si\u0119 kresu istnienia. O tym, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna kultura stara si\u0119 wypiera\u0107 \u015bmier\u0107 z otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci, nikogo specjalnie przekonywa\u0107 nie trzeba. Pr\u00f3by zakonserwowania czasu, zatrzymania go i przede wszystkim udawania, \u017ce jest on poza zasi\u0119giem cia\u0142a, to domena nowoczesno\u015bci, kt\u00f3ra stara si\u0119 oszuka\u0107 przeznaczenie. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce dzisiaj cz\u0142owiek dostaje w pakiecie wiele mo\u017cliwo\u015bci przed\u0142u\u017cenia egzystencji, przede wszystkim za pomoc\u0105 operacji plastycznych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wszelkie oznaki zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 degradacji mo\u017cna przez chwil\u0119 zawiesi\u0107 w pr\u00f3\u017cni. Wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 chorob\u0105 cywilizacyjn\u0105 sta\u0142 si\u0119 czas, na kt\u00f3ry pr\u00f3buje si\u0119, naiwnie zreszt\u0105, znale\u017a\u0107 skuteczne antidotum. Jednak\u017ce temporalno\u015b\u0107 odnosi si\u0119 nie tylko do cia\u0142a, lecz tak\u017ce do przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra ginie w odm\u0119tach niepami\u0119ci. Miejsca, kt\u00f3re ju\u017c nie istniej\u0105, czy gatunki ro\u015blin i zwierz\u0105t wymieraj\u0105ce pod wp\u0142ywem klimatycznych i technologicznych zmian to jedne z wielu symptom\u00f3w nietrwa\u0142o\u015bci. Wystawa w Mi\u0119dzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie pod znacz\u0105cym tytu\u0142em Tempus fugit<\/em><\/a> stara si\u0119 nakre\u015bli\u0107 histori\u0119 czasu, jego wp\u0142ywu na przesz\u0142o\u015b\u0107 i tera\u017aniejszo\u015b\u0107. W\u0105tki wanitatywne s\u0105 ju\u017c od wielu lat eksplorowane przez sztuk\u0119, st\u0105d te\u017c na tej bez w\u0105tpienia fascynuj\u0105cej ekspozycji widz mo\u017ce obejrze\u0107 prace zar\u00f3wno z XVI, jak i XX wieku. Sama wystawa podzielona jest na cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re definiuj\u0105 czas na r\u00f3\u017cne sposoby \u2013 pod wzgl\u0119dem nieuchronnej zmiany, zniszczenia czy te\u017c nieustannego trwania. Kuratorce Annie Olszewskiej uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 arcyciekaw\u0105 narracj\u0119 o temporalno\u015bci widzianej przez pryzmat kartezja\u0144skiej, wolterowskiej i nowoczesnej epoki, kt\u00f3ra ukazuje r\u00f3wnie\u017c histori\u0119 kultury i przemijaj\u0105cych m\u00f3d.<\/p>\n

\"\u201eDiogenes<\/a>
\u201eDiogenes szukaj\u0105cy cz\u0142owieka\u201d, Giovanni Benedetto Castiglione, Rzym, 1645\u20131650, akwaforta, ze zbior\u00f3w Gabinetu Rycin PAU w Bibliotece Naukowej PAN i PAU w Krakowie (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe)<\/figcaption><\/figure>\n

Widz swoj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po wystawie rozpoczyna od przestrzeni zatytu\u0142owanej Vanitas<\/em>, kt\u00f3ra ukazuje wyobra\u017cenia na temat czasu w XVI i XVII wieku. To w\u0142a\u015bnie tutaj publiczno\u015b\u0107 zostaje zderzona z m\u0142odo\u015bci\u0105, kt\u00f3rej alegori\u0105 staj\u0105 si\u0119 wizerunki dziecka, jak r\u00f3wnie\u017c \u015bmierci\u0105, kt\u00f3rej egzemplifikacj\u0105 jest czaszka. Fragmenty \u015bci\u0119tych ro\u015blin, zegar i ludzkie ko\u015bci widoczne na miedziorycie Cornelisa Galle\u2019a I przypominaj\u0105 o marno\u015bci tego, co \u017cywe, o czasie wpisanym w ludzki porz\u0105dek egzystencji. Tymczasem Giovanni Benedetto Castiglione w swojej akwaforcie przedstawi\u0142 Diogenesa, kt\u00f3ry szuka bezskutecznie cz\u0142owieka, a studia por\u00f3wnawcze czaszek zwierz\u0105t, na przyk\u0142ad \u015bwini, je\u017ca czy kr\u00f3lika, autorstwa Hendricka Hondiusa I oraz Andriesa Stocka tworz\u0105 pewnego rodzaju kolekcj\u0119 kurioz\u00f3w, cud\u00f3w natury, kt\u00f3re by\u0142y gromadzone w gabinetach osobliwo\u015bci na prze\u0142omie XVII i XVII wieku. Prace te s\u0105 oparte na serii dokumentuj\u0105cej preparaty zwierz\u0119ce przechowywane w domowym muzeum Hansa Fabera w Rzymie. Realizacje stanowi\u0105 przyk\u0142ad nie tylko historii naturalnej, ale te\u017c wnikliwego studium anatomicznego, koncentruj\u0105cego si\u0119 przede wszystkim na egzotycznych gatunkach. Ale nie tylko. Uzupe\u0142niano je wanitatywnymi moralizacjami. Wystarczy w tym miejscu przypomnie\u0107 teatr anatomiczny Aenderei Vesaliusa czy prace Teodora Filippa di Liagno (Napoletano), kt\u00f3ry do swoich realizacji dodawa\u0142 inskrypcje tworzone wed\u0142ug schematu hodie mihi, cras tibi<\/em> \u2013 \u201edzi\u015b mnie, jutro tobie\u201d.<\/p>\n