{"id":36399,"date":"2016-06-04T10:40:36","date_gmt":"2016-06-04T09:40:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=36399"},"modified":"2016-06-04T10:38:28","modified_gmt":"2016-06-04T09:38:28","slug":"zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym"},"content":{"rendered":"<p><strong>Aleksandra Bartelska: Ksi\u0119garnia Warszawska, kt\u00f3rej jest Pani kierownikiem, bierze udzia\u0142 w <a title=\"News.O.pl: Warszawski Weekend Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych\" href=\"http:\/\/news.o.pl\/2016\/05\/18\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa\/\">Warszawskim Weekendzie Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych<\/a>, wydarzeniu organizowanym przez Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych. Jak dosz\u0142o do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 ksi\u0119garni do Kolektywu?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Zofia Szpojankowska:<\/strong> Kolektyw to taka grupa wariat\u00f3w ksi\u0119garstwa \u2013 bo w obecnych czasach trzeba by\u0107 niez\u0142ym wariatem, \u017ceby wykonywa\u0107 ten zaw\u00f3d. Znaj\u0105 si\u0119 na ksi\u0105\u017ckach. W paru z tych warszawskich ksi\u0119garni by\u0142am, to g\u0142o\u015bne ksi\u0119garnie, \u015bwietnie, \u017ce s\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_36403\" aria-describedby=\"caption-attachment-36403\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=36403\" rel=\"attachment wp-att-36403\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-36403\" title=\"Warszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-540x540.jpg\" alt=\"Warszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\" width=\"540\" height=\"540\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-540x540.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-800x800.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-120x120.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-90x90.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-320x320.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-560x560.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-1160x1160.jpg 1160w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-900x900.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-576x576.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-36403\" class=\"wp-caption-text\">Warszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dosta\u0142am zaproszenie do grona Kolektywu mimo tego, \u017ce Ksi\u0119garnia Warszawska nie jest ksi\u0119garni\u0105 prywatn\u0105. Posz\u0142am na spotkanie, dosz\u0142am do wniosku, \u017ce to ca\u0142kiem fajne. Podoba\u0142a mi si\u0119 idea, wobec kt\u00f3rej, przyznam szczerze, na pocz\u0105tku by\u0142am bardzo sceptyczna. Jestem ju\u017c dosy\u0107 doros\u0142\u0105 pani\u0105, swoje w \u017cyciu i w ksi\u0119garstwie przesz\u0142am. Generalnie wiem, \u017ce ksi\u0119garstwo nie istnieje jako takie. Ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce spotka\u0142am si\u0119 z grup\u0105 ludzi, z kt\u00f3rymi si\u0119 \u015bwietnie rozmawia, bo nadajemy na tych samych falach, je\u015bli chodzi o ksi\u0119garstwo. Potraktowali mnie bardzo mi\u0142o, z dosy\u0107 du\u017cym szacunkiem \u2013 nie jak star\u0105 ciotk\u0119, kt\u00f3ra siedzi na kanapie i zrz\u0119dzi. Nie potraktowali mnie te\u017c jak wyroczni, co jest wbrew pozorom istotne, bo nie chcia\u0142abym by\u0107 wyroczni\u0105. Pracuj\u0119 43 lata w tym zawodzie, jestem w nim dosy\u0107 znana. Mia\u0142am w\u0142asn\u0105 ksi\u0119garni\u0119, swego czasu jedn\u0105 z wi\u0119kszych, lepszych w Warszawie, czyli Leksykon na Nowym \u015awiecie.<\/p>\n<p>Na spotkaniu wyszed\u0142 pomys\u0142 z warszawskim weekendem \u2013 dlaczego nie? Wszystko to, co ludzie chc\u0105 robi\u0107 w zwi\u0105zku z ksi\u0105\u017ck\u0105, zawsze popieram, bo jestem z tych, dla kt\u00f3rych ksi\u0105\u017cka jest najwa\u017cniejszym meblem, rzecz\u0105, kt\u00f3r\u0105 w \u017cyciu maj\u0105. Niczego si\u0119 nie dorobi\u0142am w swoim \u017cyciu poza niesamowit\u0105 ilo\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-36399 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWarszawski Weekend Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych\u201d \u2013 plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36404\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36404'>\n\t\t\t\t\u201eWarszawski Weekend Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych\u201d \u2013 plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Warszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36403\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36403'>\n\t\t\t\tWarszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>O czym ksi\u0119garze lubi\u0105 ze sob\u0105 rozmawia\u0107?<\/strong><\/p>\n<p>Rozmawiali\u015bmy o swoich ksi\u0119garniach. Poznawali\u015bmy si\u0119. Co mnie zaskoczy\u0142o \u2013 o, to by\u0142o bardzo du\u017ce zaskoczenie, kt\u00f3remu da\u0142am zreszt\u0105 wyraz chyba na drugim spotkaniu \u2013 to \u017ce w Warszawie jest tak du\u017ca liczba ksi\u0119gar\u0144, kt\u00f3re zwi\u0105zane s\u0105 z dzie\u0107mi! Dla mnie to by\u0142 kompletny szok. Na Ursynowie, na Saskiej K\u0119pie, na Solcu. Prowadz\u0105 je strasznie fajni ludzie.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wnie rozmawiamy o ksi\u0105\u017ckach, o ksi\u0119garstwie. Na ostatnich spotkaniach skoncentrowali\u015bmy si\u0119 jednak na weekendzie: co chcemy zrobi\u0107, jak to ma wygl\u0105da\u0107. \u015awietna jest Ania [Karczewska], kt\u00f3ra to prowadzi, kt\u00f3ra to wszystko trzyma. Ja mam dosy\u0107 kiepsk\u0105 pami\u0119\u0107 do twarzy, nie poznaj\u0119 ludzi, za to oni mnie rozpoznaj\u0105. I jak si\u0119 spotka\u0142y\u015bmy, Ania mi si\u0119 prawie rzuci\u0142a na szyj\u0119. W Ksi\u0119garni Leksykon mia\u0142am podpisan\u0105 umow\u0119 ze szko\u0142\u0105 ksi\u0119garsk\u0105, a Ania by\u0142a u mnie na praktykach. Podesz\u0142a do mnie i m\u00f3wi: \u201eTo jest wszystko pani wina!\u201d. Ja lekko przera\u017cona, kompletnie nie kojarz\u0105ca osoby: \u201eDlaczego, pani Aniu? Co si\u0119 sta\u0142o?\u201d. \u201eBo ja przez pani\u0105 si\u0119 tymi ksi\u0105\u017ckami zajmuj\u0119. Bo ja by\u0142am u pani na praktykach\u201d i tak dalej. No i to wszystko jest przeze mnie.<\/p>\n<p><strong>Trudno.<\/strong><\/p>\n<p>Bior\u0119 to na klat\u0119.<\/p>\n<p><strong>Do kt\u00f3rego roku dzia\u0142a\u0142a Ksi\u0119garnia Leksykon na Nowym \u015awiecie?<\/strong><\/p>\n<p>Pod moim nadzorem od 1989 do 2004 roku. P\u00f3\u017aniej dzia\u0142a\u0142a jeszcze przez 3 lata jako matrasowska ksi\u0119garnia, tylko u\u017cywa\u0142a niezgodnie z nasz\u0105 umow\u0105 nazwy \u201eLeksykon\u201d.<\/p>\n<p><strong>A wcze\u015bniej to by\u0142 Dom Ksi\u0105\u017cki?<\/strong><\/p>\n<p>To by\u0142a ksi\u0119garnia Domu Ksi\u0105\u017cki, zreszt\u0105 bardzo dobra. By\u0142am jej szefow\u0105 przez wiele lat. Jak pojawi\u0142a si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prywatyzowania ksi\u0119gar\u0144, sklep\u00f3w i tak dalej, to oczywi\u015bcie si\u0119 do tego zapali\u0142am w spos\u00f3b absolutnie nieprzytomny.<\/p>\n<p><strong>Jak pani trafi\u0142a do tego zawodu?<\/strong><\/p>\n<p>W pi\u0105tej klasie szko\u0142y podstawowej nr 221 pisali\u015bmy wypracowanie pod tytu\u0142em <em>Kim chcesz by\u0107, jak doro\u015bniesz<\/em>. Napisa\u0142am tam, \u017ce chc\u0119 sprzedawa\u0107 ksi\u0105\u017cki. Mie\u0107 swoj\u0105 ksi\u0119garni\u0119 i sprzedawa\u0107 ksi\u0105\u017cki. Jestem przyk\u0142adem osoby, kt\u00f3ra to zrealizowa\u0142a. Potem na kr\u00f3tko odesz\u0142am od zawodu, po p\u00f3\u0142 roku wr\u00f3ci\u0142am z p\u0142aczem. Du\u017co rzeczy si\u0119 zmieni\u0142o, cz\u0119\u015b\u0107 na korzy\u015b\u0107, cz\u0119\u015b\u0107 na niekorzy\u015b\u0107. Taki jest \u015bwiat, nie ma si\u0119 co na niego obra\u017ca\u0107. Mia\u0142am te\u017c du\u017co szcz\u0119\u015bcia, poniewa\u017c dosta\u0142am pierwsz\u0105 prac\u0119 w ksi\u0119garni na Placu Komuny Paryskiej (obecnie to Plac Wilsona) w Warszawie. Ju\u017c nie istnieje. Prowadzi\u0142a j\u0105 pani Danka Wr\u00f3blewska, moje guru zawodowe.<\/p>\n<p><strong>Wzorzec z Sevres ksi\u0119garza?<\/strong><\/p>\n<p>Dla mnie to by\u0142a Danka. By\u0142a drobniutka, metr pi\u0119\u0107dziesi\u0105t wzrostu. Ale to by\u0142 ksi\u0119garz. To, co ona mia\u0142a w g\u0142owie! Przychodzi klient, pyta o jak\u0105\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119. Danka chwil\u0119 stoi, my\u015bli: \u201eProsz\u0119 pana, wydana w 1954 roku przez Czytelnika, ok\u0142adk\u0119 mia\u0142a tak\u0105, kosztowa\u0142a tyle i tyle, nie by\u0142a p\u00f3\u017aniej wznawiana. Nak\u0142adu nie pami\u0119tam. W antykwariacie pan dostanie\u201d. Chodz\u0105ca encyklopedia. Z cudownym urokiem osobistym.<\/p>\n<p>To by\u0142a ksi\u0119garnia w centrum \u017boliborza, w zwi\u0105zku z czym ca\u0142a elita \u017coliborska si\u0119 tam spotyka\u0142a. Ka\u017cda ksi\u0119garnia mia\u0142a takie grono zaprzyja\u017anionych klient\u00f3w, kt\u00f3rzy wchodzili na zaplecze, prowadzili intelektualne dyskusje. Ksi\u0119garnia by\u0142a w budynku, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 Jacek Kuro\u0144, w zwi\u0105zku z czym mieli\u015bmy od pewnego momentu kontakt z ca\u0142\u0105 stron\u0105 opozycyjn\u0105. To by\u0142a ksi\u0119garnia z cudown\u0105 atmosfer\u0105. Przyznam szczerze, \u017ce ja ju\u017c si\u0119 z t\u0105 atmosfer\u0105 nigdzie p\u00f3\u017aniej nie spotka\u0142am i my\u015bl\u0119 o niej z du\u017cym sentymentem.<\/p>\n<p>Danka by\u0142a osob\u0105 absolutnie niesamowit\u0105. Zbli\u017caj\u0105 si\u0119 popularne imieniny \u2013 Krystyny. Przychodzi znajomy Krystyny. \u201eKsi\u0105\u017ck\u0119?\u201d Co\u015b tam kupi\u0142. Za chwil\u0119 przychodzi inny znajomy, o kt\u00f3rym wiemy, \u017ce te\u017c kupuje dla Krystyny. Danka dok\u0142adnie pami\u0119ta\u0142a: \u201eNie, nie, to ju\u017c wzi\u0105\u0142 Jurek. Ale Krystyna bardzo marzy\u0142a o tej ksi\u0105\u017cce\u201d. Ona dok\u0142adnie wiedzia\u0142a, o czym klienci marzyli. Przychodzili do nas m\u0142odzi ludzie. Z pieni\u0119dzmi by\u0142o r\u00f3\u017cnie. Danka robi\u0142a selekcj\u0119: \u201eTo we\u017a\u201d; \u201eNie no, daruj sobie, naprawd\u0119 nie musisz tego czyta\u0107. Po to sobie p\u00f3jdziesz do biblioteki, na co ty chcesz pieni\u0105dze wydawa\u0107\u201d.<\/p>\n<p>Ona mnie nauczy\u0142a zawodu. Mimo szko\u0142y, bo jak by nie by\u0142o, mam za sob\u0105 5-letnie liceum ksi\u0119garskie. Wtedy ta szko\u0142a mia\u0142a renom\u0119 i wiadomo by\u0142o, \u017ce wychodzi z niej narybek ksi\u0119garski nie najgorszy.<\/p>\n<p>Danka te\u017c pracowa\u0142a przez wiele, wiele lat. Mia\u0142a pasj\u0119. Tu trzeba lubi\u0107 nie tylko ksi\u0105\u017cki, ale i ludzi. Trzeba lubi\u0107 z nimi rozmawia\u0107. Trzeba umie\u0107 od nich ch\u0142on\u0105\u0107 wiedz\u0119. Ja nie jestem w stanie i nigdy nie by\u0142am w stanie przeczyta\u0107 wszystkiego. Nikt nie jest w stanie. Trzeba s\u0142ucha\u0107, co m\u00f3wi\u0105 ludzie. P\u00f3\u017aniej przychodzi inny klient, a ja mam wiedz\u0119 na temat ksi\u0105\u017cki, o kt\u00f3r\u0105 pyta, bo kto\u015b mi o niej opowiedzia\u0142. Oczywi\u015bcie \u017ce jej nie czyta\u0142am. Po latach nabiera si\u0119 takiej umiej\u0119tno\u015bci, \u017ce tylko si\u0119 bierze ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, przegl\u0105da i wiadomo, czy warto si\u0119 ni\u0105 zainteresowa\u0107. I jak w ka\u017cdym zawodzie trzeba mie\u0107 nosa, pewne wyczucie. Ksi\u0105\u017cka jest towarem. Specyficznym towarem. Nie jest to bluzka czy bu\u0142ka. Czasem co\u015b chwyta, a czasem co\u015b, co wydaje si\u0119, \u017ce powinno chwyci\u0107, nie chwyta. Nie wiem, czy pani wie, ca\u0142y handel w tamtym okresie nale\u017ca\u0142 do ministerstwa \u2013 nie pami\u0119tam, jak si\u0119 ono dok\u0142adnie nazywa\u0142o \u2013 handlu. Ksi\u0119garstwo \u2013 kt\u00f3re te\u017c jest handlem \u2013 podlega\u0142o ministerstwu kultury i sztuki.<\/p>\n<p><strong>Nie wiedzia\u0142am.<\/strong><\/p>\n<p>Prawda? Ma\u0142o kto o tym wie. Dlatego \u017ce zawsze si\u0119 uwa\u017ca\u0142o, \u017ce ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra jest towarem, jest towarem zupe\u0142nie innym, specyficznym, wymagaj\u0105cym specjalnych umiej\u0119tno\u015bci sprzeda\u017cy. Wtedy wymaga\u0142 \u2013 predyspozycji, oczytania \u2013 teraz mo\u017ce nie do ko\u0144ca. W szkole ksi\u0119garskiej rocznie do przeczytania obowi\u0105zkowo mia\u0142am oko\u0142o 100 tytu\u0142\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Co to by\u0142y za ksi\u0105\u017cki?<\/strong><\/p>\n<p>R\u00f3\u017cne. Od jakiego\u015b strasznego badziewia \u2013 <em>Samotnego bia\u0142ego \u017cagla<\/em> Katajewa i tym podobnych \u2013 do absolutnej klasyki. Przeczyta\u0142am ca\u0142ego Balzaka. Klasyk\u0119 \u015bwiatow\u0105. A faktem jest, \u017ce klasyka to taka baza. Pami\u0119tam, jak przychodzili kandydaci do pracy w ksi\u0119garni, nie wiedzieli, kto to jest Puszkin. \u201eNo i ty m\u00f3wisz, \u017ce lubisz ksi\u0105\u017cki? To co czyta\u0142e\u015b ostatnio? Nigdy nie wymagam znajomo\u015bci tre\u015bci ka\u017cdej ksi\u0105\u017cki, bo to jest niemo\u017cliwe. Ale ty masz wiedzie\u0107, kto to by\u0142 Puszkin, kto to by\u0142 Balzak, kto to by\u0142 Boy-\u017bele\u0144ski, masz przynajmniej wiedzie\u0107 co\u015b o tej osobie. Dwa s\u0142owa: kiedy \u017cy\u0142, dlaczego ja o niego pytam, dlaczego akurat to nazwisko pada. Nie przeczyta\u0142a\u015b nic tego autora \u2013 w porz\u0105dku, jestem w stanie zrozumie\u0107. Bo akurat styl nie odpowiada. Ksi\u0105\u017cka jest te\u017c bardzo indywidualna, intymna\u201d<\/p>\n<p><strong>Bardzo chcia\u0142abym, \u017ceby pani opowiedzia\u0142a o tym gor\u0105cym okresie transformacji z czasu Ksi\u0119garni Leksykon.<\/strong><\/p>\n<p>Jak to zwykle transformacja: z jednej strony cudowna, z drugiej okropna. W latach PRL-u istnia\u0142 g\u0142\u00f3d ksi\u0105\u017cki. Chodzili\u015bmy do teatru. Czyta\u0142o si\u0119 potworne stosy r\u00f3\u017cnych ksi\u0105\u017cek, bo co by nie m\u00f3wi\u0107 o tamtych czasach, to rzeczywi\u015bcie literatura trafi\u0142a pod strzechy. Nak\u0142ady by\u0142y gigantyczne; dzisiaj wydawcy mog\u0105 tylko \u015bni\u0107 i marzy\u0107 o takich. Nak\u0142ady bestseller\u00f3w si\u0119ga\u0142y 200 tysi\u0119cy. 100 tysi\u0119cy to by\u0142 \u015bredni nak\u0142ad dobrego tytu\u0142u. Po dosy\u0107 siermi\u0119\u017cnych latach 60. lata 70. by\u0142y otwarciem na zach\u00f3d, w zwi\u0105zku z czym poznawali\u015bmy naprawd\u0119 mn\u00f3stwo literatury zachodniej. Mam \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce by\u0142a cenzurowana. Po latach, jak si\u0119 pojawia\u0142y wydania bez ingerencji cenzury, to wynajdywali\u015bmy te fragmenty. By\u0142y odkrycia literackie, by\u0142y zachwyty, kt\u00f3rych mi strasznie \u017cal, bo ju\u017c takich nie prze\u017cywam. By\u0142y wydawnictwa wiod\u0105ce, publikuj\u0105ce mn\u00f3stwo literatury, kt\u00f3ra do dzisiaj \u0142adnie si\u0119 utrzyma\u0142a: Marquez, Puzo, Bu\u0142hakow. Ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce pierwsze wydanie <em>Mistrza i Ma\u0142gorzaty<\/em> w krajach demokracji ludowej by\u0142o w Polsce [w roku 1969 \u2013 dop. A.B.]. Oczywi\u015bcie te\u017c by\u0142o ocenzurowane, ale by\u0142o. W \u015bwietnych t\u0142umaczeniach \u2013 mieli\u015bmy absolutnie rewelacyjnych t\u0142umaczy, z j\u0119zyka rosyjskiego i angielskiego to w og\u00f3le mistrzostwo \u015bwiata. No i si\u0119 czyta\u0142o, no i by\u0142 snobizm. By\u0142y kolejki po ksi\u0105\u017cki. To znaczy kolejki tak naprawd\u0119 nasta\u0142y w latach 80. W latach 70. nie odczuwa\u0142o si\u0119 tak strasznie braku jak w latach 80. Tak nale\u017cy dzieli\u0107 histori\u0119 tamtego okresu.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>I w 1989 roku pojawia si\u0119 ksi\u0119garnia Leksykon.<\/strong><\/p>\n<p>Ksi\u0119garnia wyrobi\u0142a sobie mark\u0119, bo o to si\u0119 starali\u015bmy. Po okresie prywatyzacji zacz\u0119\u0142o wychodzi\u0107 mn\u00f3stwo literatury z\u0142ej \u2013 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. Strasznie pilnowa\u0142am poziomu. Nie chcia\u0142am wchodzi\u0107 w jakie\u015b intelektualne, wysokie tony, bo nie o to chodzi\u0142o, ale stara\u0142am si\u0119, \u017ceby w tej ksi\u0119garni nie by\u0142o pewnego typu literatury, kt\u00f3ra by\u0142a dost\u0119pna wsz\u0119dzie: na dworcu, w kioskach. Nie ma takiej ksi\u0119garni, kt\u00f3ra by mia\u0142a wszystko. Trzeba robi\u0107 selekcj\u0119. Przez te lata zdobyli\u015bmy mark\u0119 jako ksi\u0119garnia humanistyczna, z bardzo du\u017cym dzia\u0142em beletrystyki. Ale w ramach tej beletrystyki \u2013 nie obra\u017caj\u0105c nikogo \u2013 mieli\u015bmy zasad\u0119, kt\u00f3r\u0105 wtedy nazywali\u015bmy \u201ebez harlekin\u00f3w i amberowc\u00f3w\u201d. Jestem przeciwna ocenianiu, \u017ce jak kto\u015b czyta harlekiny, to nic nie jest wart. Nie, nie. Strasznie broni\u0119 takich ludzi, dlatego \u017ce jednak czytaj\u0105. Nie ka\u017cdy musi zaczyna\u0107 od Kafki czy Marqueza, niech zacznie od harlekina. Mo\u017ce wi\u0119cej nic nie przeczyta, ale mo\u017ce jego dziecko przeczyta dwa harlekiny i dojdzie do wniosku, \u017ce jest jednak co\u015b innego, lepszego na rynku. Dlatego nie deprecjonuj\u0119 tych, kt\u00f3rzy te harlekiny kupowali na tony.<\/p>\n<figure id=\"attachment_36404\" aria-describedby=\"caption-attachment-36404\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=36404\" rel=\"attachment wp-att-36404\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-36404\" title=\"\u201eWarszawski Weekend Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych\u201d \u2013 plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016-540x202.jpg\" alt=\"\u201eWarszawski Weekend Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych\u201d \u2013 plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"202\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016-540x202.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016-900x337.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016-576x216.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/warszawski-weekend-ksiegarn-kameralnych-2016-warszawa-2016.jpg 1340w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-36404\" class=\"wp-caption-text\">\u201eWarszawski Weekend Ksi\u0119gar\u0144 Kameralnych\u201d \u2013 plakat (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Nie deprecjonujemy. Rozmawiamy o budowaniu asortymentu ksi\u0119garni.<\/strong><\/p>\n<p>Postanowili\u015bmy, \u017ce ta ksi\u0119garnia ma by\u0107 troszk\u0119 ambitniejsza, no i rzeczywi\u015bcie przez ile\u015b lat nam si\u0119 to udawa\u0142o. Mieli\u015bmy bardzo dobr\u0105 opini\u0119. By\u0142 tam kot, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 w reklamie ksi\u0119garni, to by\u0142a taka troszk\u0119 sensacja. Ale p\u00f3\u017aniej, niestety, nast\u0105pi\u0142y lata 2000 i zacz\u0119\u0142a si\u0119 jazda w d\u00f3\u0142. G\u0142\u00f3wn\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra rozk\u0142ada\u0142a ksi\u0119garnie i nadal zreszt\u0105 rozk\u0142ada, s\u0105 oczywi\u015bcie czynsze. To jest co\u015b, co zabija ma\u0142e, pojedyncze ksi\u0119garnie. Lokal na Nowym \u015awiecie, czego nie by\u0142o wida\u0107, by\u0142 lokalem bardzo du\u017cym \u2013 200 metr\u00f3w kwadratowych. Mia\u0142 spore magazyny, w kt\u00f3rych niewiele da\u0142o si\u0119 zrobi\u0107, a ca\u0142a powierzchnia liczona by\u0142a jednakowo. Pierwszy burmistrz \u015ar\u00f3dmie\u015bcia po prze\u0142omie, pan Rutkiewicz, obieca\u0142, \u017ce dop\u00f3ki on jest burmistrzem, ksi\u0119garnie nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y zmienianego czynszu. I rzeczywi\u015bcie, przez 10 lat mieli\u015bmy niezmieniany czynsz. Ale w pewnym momencie powsta\u0142a inna sytuacja i zacz\u0119li\u015bmy pracowa\u0107 na pensje dla pracownik\u00f3w i na czynsz.<\/p>\n<p><strong>Niedawno przeczyta\u0142am w wywiadzie z du\u017cym dystrybutorem o tym, \u017ce \u017ceby ksi\u0119garnia mog\u0142a si\u0119 utrzyma\u0107, musi pracowa\u0107 na okre\u015blonej wysoko\u015bci mar\u017cy. Jego zdaniem to 40 procent. Powiedzia\u0142, \u017ce czynsze s\u0105 horrendalne, do tego koszty sta\u0142e, czyli mi\u0119dzy innymi pensje pracownik\u00f3w, i on jako dystrybutor tak musi handlowa\u0107, \u017ceby tak\u0105 mar\u017c\u0119 m\u00f3g\u0142 ksi\u0119garniom proponowa\u0107. Czy pani si\u0119 z tym zgadza? Co jeszcze przyczynia si\u0119 do prowadzenia ksi\u0119garni w taki spos\u00f3b, by m\u00f3wi\u0107 o stabilno\u015bci lub rozwoju?<\/strong><\/p>\n<p>Generalnie zgadzam si\u0119, mar\u017ca 35\u201340 procent jest mar\u017c\u0105 rzeteln\u0105. S\u0105 wydawcy i s\u0105 hurtownie, kt\u00f3re daj\u0105 25 procent mar\u017cy i uwa\u017caj\u0105, \u017ce jest super. Mar\u017ca 35\u201340 procent jest uwa\u017cana w \u015brodowisku za uczciw\u0105. S\u0105 indywidualne rozmowy z wydawc\u0105 \u2013 bywaj\u0105 wy\u017csze mar\u017ce. Jednak nie mo\u017cna uog\u00f3lnia\u0107. Je\u015bli spotykam si\u0119 z wydawc\u0105, rozmawiam i on za moje pi\u0119kne oczy daje mi 60 procent, to wiadomo, \u017ce nie powiem \u201enie\u201d.<\/p>\n<p>Co moim zdaniem uporz\u0105dkowa\u0142oby rynek? Nale\u017c\u0119 do os\u00f3b, kt\u00f3re s\u0105 absolutnymi zwolennikami jednej sta\u0142ej ceny ksi\u0105\u017cki. Mo\u017ce zacznijmy od pocz\u0105tku: w\u0142a\u015bcicielem ksi\u0105\u017cki, dop\u00f3ki ksi\u0119garz za ni\u0105 nie zap\u0142aci, jest wydawca. S\u0105 tego pewne skutki. Teoretycznie bez zgody wydawcy nie mam prawa, nie powinnam \u2013 m\u00f3wimy teraz o idealnym \u015bwiecie \u2013 obni\u017ca\u0107 ceny ksi\u0105\u017cki. Ma\u0142o tego, je\u015bli wydawca decyduje si\u0119 na obni\u017ck\u0119 ceny ksi\u0105\u017cki z jakich\u015b przyczyn, powinien poinformowa\u0107 wszystkich swoich kontrahent\u00f3w o tym fakcie. W tej chwili tego nie ma. Jest wolna amerykanka.<\/p>\n<p>Pierwszy raz tak naprawd\u0119 ksi\u0119garze odczuli t\u0119 woln\u0105 amerykank\u0119 w momencie, kiedy zacz\u0119\u0142o si\u0119 szale\u0144stwo z <em>Harrym Potterem<\/em>. <em>Harry Potter<\/em> by\u0142 chlebodawc\u0105 (tak nazywamy ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re bardzo przyci\u0105gaj\u0105 klient\u00f3w \u2013 daj\u0105 nam chlebek) absolutnie niesamowitym \u2013 to si\u0119 sprzedawa\u0142o na kilogramy. Ale wydawca, gdy robi\u0142 promocje o p\u00f3\u0142nocy, w kt\u00f3re ja raz wesz\u0142am, ksi\u0119garniom Empiku i innym tego typu da\u0142 potworne rabaty. W Niemczech, w Holandii, gdzie rynki ksi\u0119garskie s\u0105 najbardziej stabilne, jest w og\u00f3le nie do pomy\u015blenia, \u017ceby w noc premiery ka\u017cda ksi\u0119garnia lub ka\u017cda plac\u00f3wka sprzedawa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 w innej cenie. S\u0105 zrywane umowy, s\u0105 pot\u0119\u017cne kary finansowe dla tych, kt\u00f3rzy w ten spos\u00f3b dzia\u0142aj\u0105. A u nas robi\u0105 to wydawcy! Ma\u0142o tego, wydawcy potrafi\u0105 poobni\u017ca\u0107 ceny i mar\u017ce swoich wydawnictw i nie powiadomi\u0107 ksi\u0119garni, czyli mnie, o tym, \u017ce cena jest obni\u017cona. Ca\u0142y czas trzymam cen\u0119 ustalon\u0105 z wydawc\u0105, bo uwa\u017cam, \u017ce obowi\u0105zuje mnie pewna umowa. Po czym jestem w innej ksi\u0119garni i przez przypadek widz\u0119, \u017ce cena jest obni\u017cona o 50 procent i tak dalej.<\/p>\n<p>Cena powinna by\u0107 wydrukowana na ksi\u0105\u017cce \u2013 to zreszt\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015brodowiska postuluje od dawna \u2013 i t\u0119 cen\u0119 negocjuj\u0119 z hurtownikiem i wydawc\u0105, i to jest moja tajemnica, ile utargowa\u0142am mar\u017cy. Tak jak m\u00f3wi\u0119, \u015brednio to 35\u201340 procent. Ale mo\u017ce by\u0107 taka ksi\u0105\u017cka, w kt\u00f3rej przypadku zgodz\u0119 si\u0119 i na 20 procent, bo dojd\u0119 do wniosku, \u017ce musz\u0119 j\u0105 mie\u0107 w ksi\u0119garni z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w. Oczywi\u015bcie je\u015bli utarguj\u0119 60 procent, to zwi\u0119kszy m\u00f3j zysk, ale to b\u0119dzie moja tajemnica handlowa. W zwi\u0105zku z tym pierwsza podstawowa rzecz moim zdaniem to utrzymywanie jednolitej ceny.<\/p>\n<p>Ma\u0142e ksi\u0119garnie tym si\u0119 charakteryzuj\u0105, \u017ce nie kupuj\u0105 200 egzemplarzy ksi\u0105\u017cki, ale 5. Nie jeste\u015bmy du\u017cym kontrahentem dla wydawcy czy hurtownika. Tylko \u017ce w swojej masie, jak nas b\u0119dzie ile\u015b, to si\u0119 oka\u017ce, \u017ce jednak jeste\u015bmy. Ma\u0142o tego, jeste\u015bmy dla nich kontrahentem do ksi\u0105\u017cki tak zwanej trudnej.<\/p>\n<p><strong>W tej chwili prowadzi pani ksi\u0119garni\u0119 specjalistyczn\u0105 z trudniejszym asortymentem.<\/strong><\/p>\n<p>Bardzo niszow\u0105. Za\u0142o\u017cycielem tej ksi\u0119garni jest \u015awiatowy Zwi\u0105zek \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej. Jeste\u015bmy w budynku Pasty, budynku z pewn\u0105 histori\u0105. W\u0142a\u015bcicielem ksi\u0119garni jest Fundacja Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, kt\u00f3ra dzia\u0142a na rzecz zwi\u0105zku. Jestem tu kierowniczk\u0105. Mam woln\u0105 r\u0119k\u0119, przyznaj\u0119. Musz\u0119 odda\u0107 szacunek wszystkim moim szefom, bo ju\u017c kilku z nich prze\u017cy\u0142am, za to, \u017ce ceni\u0105 moj\u0105 fachowo\u015b\u0107 \u2013 je\u015bli na przyk\u0142ad m\u00f3wi\u0119, \u017ce t\u0119 umow\u0119 trzeba podpisa\u0107, z tym i tym wydawc\u0105, to w\u0142a\u015bciwie nie ma \u017cadnego problemu. Ksi\u0119garnia ma ukierunkowany asortyment. Na pocz\u0105tku zwi\u0105zek bardzo chcia\u0142, \u017ceby tu by\u0142y tylko ksi\u0105\u017cki o AK. Mia\u0142am pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce to jest pomys\u0142 zbyt zaw\u0119\u017cony. Nazwa ksi\u0119garni \u2013 Warszawska \u2013 to nazwa, kt\u00f3r\u0105 tutaj zasta\u0142am. Zacz\u0119\u0142am wi\u0119c rozszerza\u0107 jej ofert\u0119: skupiam si\u0119 na historii najnowszej, historii XX wieku, mam du\u017cy wyb\u00f3r ksi\u0105\u017cek, je\u015bli chodzi o AK i wszystkie pokrewne tematy, powojenn\u0105 histori\u0119 Polski, ruchy antykomunistyczne, wspomnienia, opracowania i tak dalej. Jestem warszawiank\u0105 od paru pokole\u0144, zakochan\u0105 w tym mie\u015bcie \u2013 mam pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 jego wad, ale to jest moje miasto. Troch\u0119 wi\u0119c wiem na temat Warszawy. Ksi\u0119garnia Warszawska \u2013 trzeba tu zrobi\u0107 ksi\u0119garni\u0119 warszawsk\u0105! I rzeczywi\u015bcie tak si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n<p>W tej chwili z du\u017c\u0105 satysfakcj\u0105 mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce takiego wyboru ksi\u0105\u017cek varsavianistycznych, jaki jest tutaj, nie ma w ca\u0142ej Warszawie. Ile razy \u2013 zboczenie zawodowe \u2013 przechodz\u0119 obok jakiej\u015b ksi\u0119garni, wchodz\u0119 i kieruj\u0119 si\u0119 do p\u00f3\u0142ki, gdzie s\u0105 varsaviana. Szokiem jest dla mnie, je\u015bli si\u0119 okazuje, \u017ce maj\u0105 co\u015b, czego ja nie mam. Zdarza si\u0119 to, ale w tej chwili fama posz\u0142a w\u015br\u00f3d przewodnik\u00f3w, varsavianist\u00f3w, \u017ce je\u015bli tu czego\u015b nie ma, to w\u0142a\u015bciwie jest ma\u0142a szansa, \u017ceby to zdoby\u0107. A nawet je\u015bli czego\u015b nie ma, to dostan\u0105 pe\u0142n\u0105 informacj\u0119: kiedy ta ksi\u0105\u017cka wysz\u0142a, czy by\u0142a, jaka jest szansa kupienia, zdobycia, gdzie jej szuka\u0107 i tak dalej. Nawet jak odpowiadam, \u017ce ksi\u0105\u017cki nie ma, to siadam do internetu: prosz\u0119 chwil\u0119 poczeka\u0107, ja panu odpowiem, jaka jest szansa j\u0105 zdoby\u0107, czy w Bibliotece Narodowej, czy gdzie\u015b indziej \u2013 jest mn\u00f3stwo miejsc, gdzie mo\u017cna szuka\u0107 ksi\u0105\u017cki. Klient wychodzi z pe\u0142n\u0105 informacj\u0105, co si\u0119 w sklepach z ksi\u0105\u017ckami nie zdarza. Par\u0119 razy by\u0142am obs\u0142ugiwana, wi\u0119c wiem. Te varsaviana to s\u0105 takie moje osobiste zainteresowania, bo \u2013 ustalmy \u2013 ka\u017cdy ksi\u0119garz ma swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 preferencj\u0119. Ka\u017cdy ksi\u0119garz ma te\u017c swoj\u0105 autocenzur\u0119. S\u0105 ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rych ja nigdy w \u017cyciu nie wezm\u0119 do ksi\u0119garni z r\u00f3\u017cnych przyczyn, i nie m\u00f3wi\u0119 o politycznych. M\u00f3wi\u0119 o pewnych zawarto\u015bciach, o pewnych nazwiskach \u2013 po prostu nie. Ale tak by\u0142o zawsze. Pami\u0119tam, gdy zaczyna\u0142am prac\u0119 w latach 70., moja pierwsza szefowa taka by\u0142a. Ksi\u0105\u017cki by\u0142y narzucane, a szefowa potrafi\u0142a powiedzie\u0107: nie, tego ksi\u0119garnia nie b\u0119dzie sprzedawa\u0107.<\/p>\n<p><strong>Narzucane?<\/strong><\/p>\n<p>By\u0142 rozdzielnik po prostu. Dostawa\u0142o si\u0119 ksi\u0105\u017cki wed\u0142ug pewnego klucza \u2013 tytu\u0142y i koniec.<\/p>\n<p><strong>W Og\u00f3lnopolskiej Bazie Ksi\u0119gar\u0144 \u2013 bazie online uruchomionej w zesz\u0142ym roku w ramach programu \u201eKsi\u0119garnie s\u0105 wa\u017cne\u201d Instytutu Ksi\u0105\u017cki i Polskiej Izby Ksi\u0105\u017cki \u2013 zarejestrowa\u0142y si\u0119 do tej pory 152 ksi\u0119garnie w samej Warszawie. W tej liczbie zawieraj\u0105 si\u0119 tak\u017ce \u201esklepy z ksi\u0105\u017ckami\u201d, czyli ksi\u0119garnie du\u017cych sieci, takich jak \u015awiat Ksi\u0105\u017cki, Matras czy Empik. To jest ca\u0142kiem sporo?<\/strong><\/p>\n<p>Nie, to jest jaka\u015b masakra. To powinno by\u0107 600 ksi\u0119gar\u0144!<\/p>\n<p><strong>W Warszawie?<\/strong><\/p>\n<p>W latach 90., podejrzewam, by\u0142o nawet wi\u0119cej. Niech pani we\u017amie pod uwag\u0119, \u017ce Warszawa jest ponad 2-milionowym miastem. Niech b\u0119dzie 160, nawet 200 \u2013 co to jest za liczba na takie miasto? Nie zapominajmy, \u017ce jeste\u015bmy stolic\u0105 \u2013 czyli tu skupia si\u0119 elita intelektualna kraju. Tu mieszka wi\u0119kszo\u015b\u0107 wykszta\u0142conych ludzi. Przerazi\u0142a mnie pani t\u0105 liczb\u0105.<\/p>\n<p><strong>Na prze\u0142omie lat 1989 i 1990 w Polsce dzia\u0142a\u0142o oko\u0142o 2600 ksi\u0119gar\u0144, w roku 2014 \u2013 1854 wed\u0142ug raportu Instytutu Ksi\u0105\u017cki. Ale czy gdyby ksi\u0119gar\u0144 by\u0142o wi\u0119cej, to czy zarobi\u0142yby na siebie?<\/strong><\/p>\n<p>Wchodzimy oczywi\u015bcie w problem czytelnictwa.<\/p>\n<p><strong>Ale mo\u017ce to raczej pytanie o pomys\u0142 na ksi\u0119garni\u0119. Bo czy problem czytelnictwa jest problemem ksi\u0119garzy? Moim zdaniem nie do ko\u0144ca.<\/strong><\/p>\n<p>Nie do ko\u0144ca. Ja wychodz\u0119 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce wszystko si\u0119 wynosi z domu. To jest podstawa. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, pochodz\u0119 z domu, w kt\u00f3rym ksi\u0105\u017cki po prostu by\u0142y. Jak dostawa\u0142am na gwiazdk\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 w prezencie, to by\u0142am rozczarowana. Od Miko\u0142aja to mog\u0142abym ju\u017c chyba dosta\u0107 nie-ksi\u0105\u017ck\u0119? Ksi\u0105\u017cka jest czym\u015b tak oczywistym \u2013 jak mo\u017cna mi z ksi\u0105\u017cki robi\u0107 prezent na gwiazdk\u0119? Mam 24-letniego syna, kt\u00f3ry bardzo d\u0142ugo nie chcia\u0142 czyta\u0107. Strasznie d\u0142ugo ja mu czyta\u0142am. On to uwielbia\u0142 \u2013 ka\u017cde dziecko jest wygodne i leniwe. Mnie nikt nie czyta\u0142. Jak chcia\u0142am ksi\u0105\u017ceczk\u0119, to sama j\u0105 bra\u0142am i czyta\u0142am. Nie wiem, jak nauczy\u0142am si\u0119 czyta\u0107. Wiem, \u017ce jak mia\u0142am pi\u0119\u0107 lat, to czyta\u0142am bez problem\u00f3w.<\/p>\n<p>U mnie w domu \u2013 wsz\u0119dzie gazety, ksi\u0105\u017cki, s\u0142owo drukowane. W tej chwili m\u00f3j syn od p\u00f3\u0142 roku jest w Hiszpanii. Codziennie mam od niego wiadomo\u015b\u0107: mamo, co\u015b takiego si\u0119 ukaza\u0142o, sprowad\u017a mi to. W domu le\u017cy w tej chwili pot\u0119\u017cny stos ksi\u0105\u017cek z r\u00f3\u017cnych dziedzin. M\u00f3j syn przecie\u017c te\u017c ma internet, te\u017c ma tablet \u2013 to wszystko, czym dysponuje dzisiejszy \u015bwiat. Ale robi dok\u0142adnie to samo co ja \u2013 poniewa\u017c on to wszystko widzia\u0142, nie bra\u0142 w tym udzia\u0142u, ale widzia\u0142. Ksi\u0105\u017ck\u0119, gdy si\u0119 bierze do r\u0119ki, trzeba pow\u0105cha\u0107. Ksi\u0105\u017ck\u0119 trzeba rozprawiczy\u0107. Wie pani, co to jest rozprawiczenie? My\u015bmy si\u0119 w ksi\u0119garni dawno temu k\u0142\u00f3cili, kto pierwszy we\u017amie ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki po wyj\u0119ciu z paczki z drukarni. Jak si\u0119 otwiera tak\u0105 \u015bwie\u017c\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, ona tak fajnie trzeszczy. O to mam w tej chwili w domu awantury ze swoim synem. Przynosz\u0119 jak\u0105\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119 do domu: \u201eMama, no co\u015b ty narobi\u0142a? No \u017ce\u015b mi ksi\u0105\u017ck\u0119 rozprawiczy\u0142a\u201d.<\/p>\n<p><strong>Jest dzieckiem ksi\u0119garki.<\/strong><\/p>\n<p>Tak. Przyszed\u0142 taki moment. Ju\u017c nie pami\u0119tam, przy kt\u00f3rym tomie <em>Harry\u2019ego Pottera<\/em> on si\u0119 prze\u0142ama\u0142 i zacz\u0105\u0142 sam czyta\u0107. By\u0142o dok\u0142adnie to samo co ze mn\u0105. \u201eAlek, jest dwunasta godzina, ty rano idziesz do szko\u0142y! Mo\u017ce by\u015b ju\u017c sko\u0144czy\u0142 czytanie\u201d W tej chwili oczywi\u015bcie mam to w nosie, to ju\u017c doros\u0142y facet. Ale zacz\u0119\u0142o si\u0119 wtedy to gonienie, \u017ceby mo\u017ce nie przesadza\u0142 z tym czytaniem. Nie mia\u0142 tego co ja, bo ja czyta\u0142am z latark\u0105 pod ko\u0142dr\u0105. Ja w pewnym momencie mia\u0142am szlaban, \u015bwiat\u0142o gaszone, wi\u0119c latarka pod ko\u0142dr\u0119.<\/p>\n<p><strong>S\u0105 jeszcze dzieci, kt\u00f3re czytaj\u0105 z latark\u0105 pod ko\u0142dr\u0105.<\/strong><\/p>\n<p>S\u0105, s\u0105. Ale to nie do ko\u0144ca jest tylko kwestia czytania. To jest w og\u00f3le, jak obserwuj\u0119, kwestia rodziny i tego, czym rodzina powinna by\u0107 dla dziecka. Tu jest moim zdaniem straszny problem. Nie tylko czytania, ale w og\u00f3le wychowania dziecka, uczenia kultury, kindersztuby.<\/p>\n<p><strong>Mo\u017ce dlatego obserwujemy tak du\u017c\u0105 aktywno\u015b\u0107 ksi\u0119gar\u0144 dla dzieci albo takich z du\u017c\u0105 ofert\u0105 i miejscem specjalnie dla dzieci. Wychowuje si\u0119 w ten spos\u00f3b przysz\u0142ego czytelnika, pokazuje mu, czym jest ksi\u0119garnia, jak si\u0119 w niej zachowa\u0107 i \u017ce jest mi\u0142ym, kolorowym, ciekawym miejscem.<\/strong><\/p>\n<p>Cudownie!<\/p>\n<p><strong>A z roku na rok wzrasta liczba nowych wyda\u0144 ksi\u0105\u017cek dla dzieci.<\/strong><\/p>\n<p>A niekt\u00f3re s\u0105 przepi\u0119kne. Pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem: edytorskim i tekstowym.<\/p>\n<p><strong>To z\u0142oty okres trwaj\u0105cy od jakiego\u015b czasu.<\/strong><\/p>\n<p>Tak, tak, niekt\u00f3rzy wydawcy wyspecjalizowali si\u0119 w tego typu ksi\u0105\u017ckach, nie tylko literaturze pi\u0119knej dla dzieci. Wydaje si\u0119 obecnie mn\u00f3stwo ksi\u0105\u017cek o r\u00f3\u017cnej tematyce dla dzieci. Ksi\u0105\u017cek z mojej tematyki jest niewiele, ale je mam. Na przyk\u0142ad wydawnictwo Muchomor dla mnie jest absolutn\u0105 rewelacj\u0105. Jak to jest ilustrowane, wymy\u015blone, opracowane! Bierze si\u0119 dzie\u0142o sztuki do r\u0119ki. Jak ja sobie przypomn\u0119 ksi\u0105\u017cki wydawane w latach 80\u2026<\/p>\n<p><strong>Jest to post\u0119p.<\/strong><\/p>\n<p>Edytorski oczywi\u015bcie. Na coraz lepszym papierze. W tej chwili rynek jest tak bogaty, \u017ce trzeba si\u0119 czym\u015b wyr\u00f3\u017cni\u0107, by kto\u015b kupi\u0142 akurat twoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Ja si\u0119 bardzo ciesz\u0119, \u017ce ci rodzice, kt\u00f3rzy wychowuj\u0105 \u015bwiadomie dzieci, czyli mi\u0119dzy innymi ucz\u0105 czytania, ju\u017c nie kupuj\u0105 disnejowskich, robionych od jednej sztancy ksi\u0105\u017cek. To jest sympatyczne, ale estetyczne? Nie traktujmy tego jako jedynego wzorca. Dziecko patrzy na doros\u0142ych, chce robi\u0107 to, co robi\u0105 doro\u015bli. Jak dziecko widzi, \u017ce tata czy mama nie siedz\u0105 w tablecie, tylko w ksi\u0105\u017cce, to wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej si\u0119gnie po ksi\u0105\u017ck\u0119. M\u00f3j syn umie czyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 na tablecie, nie lubi, ale czyta. Ja nie umiem czyta\u0107 na tablecie \u2013 gdzie odwr\u00f3ci\u0107 kartk\u0119, a jak zajrze\u0107 na koniec ksi\u0105\u017cki, jak mnie co\u015b tam zainteresuje. Nie jestem w stanie. Ale niewa\u017cne, czy kto\u015b czyta na tablecie, czy s\u0142ucha audiobooka, wa\u017cne jest, \u017ceby czyta\u0142. Nie mam nic przeciwko tabletom, ale zostan\u0119 przy klasycznej formie. To jest problem, zw\u0142aszcza jak si\u0119 jedzie na urlop. Na urlop zawsze bior\u0119 literatur\u0119 trudn\u0105. Lekk\u0105, \u0142atw\u0105 i przyjemn\u0105 to ja mam na co dzie\u0144, bo na co dzie\u0144 cz\u0142owiek jest tak zagoniony, \u017ce nie mo\u017ce si\u0119 skupi\u0107. A <em>Ksi\u0119gi Jakubowe<\/em>, kt\u00f3re maj\u0105 1000 stron, s\u0105 fantastyczn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, ale potwornie trudn\u0105 do czytania w tym codziennym zagonieniu. Tylko \u017ce ja potrzebuj\u0119 na 2-tygodniowy urlop ksi\u0105\u017cek wielko\u015bci <em>Ksi\u0105g Jakubowych<\/em> 5 albo 6.<\/p>\n<p><strong>Co pani w tym roku we\u017amie na urlop?<\/strong><\/p>\n<p>Na pewno wezm\u0119 <em>G\u0142\u00f3d<\/em> Mart\u00edna Caparrosa. To mnie zainteresowa\u0142o, zacz\u0119\u0142am czyta\u0107. Na pewno wr\u00f3c\u0105 do mnie <em>Ksi\u0119gi Jakubowe<\/em>. A co jeszcze, to nie wiem. W ostatniej chwili decyduj\u0119. Bior\u0119 jedn\u0105 czy 2 ksi\u0105\u017cki l\u017cejsze, w rodzaju Mi\u0142oszewskiego, kt\u00f3rego bardzo lubi\u0119 i ceni\u0119. Uwielbiam Krajewskiego. Ja w og\u00f3le lubi\u0119 krymina\u0142y. Dla mnie literatur\u0105 relaksow\u0105 s\u0105 ksi\u0105\u017cki tego typu: im mroczniejsza, im straszniejsza, tym lepiej; takie szwedzkie klimaty to uwielbiam. No i oczywi\u015bcie literatur\u0119, na kt\u00f3rej trzeba si\u0119 skupi\u0107, kt\u00f3ra wymaga wolnej g\u0142owy.<\/p>\n<p><em>Rozmowa odby\u0142a si\u0119 17 maja 2016 r. w Ksi\u0119garni Warszawskiej.\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Po latach nabiera si\u0119 takiej umiej\u0119tno\u015bci, \u017ce tylko si\u0119 bierze ksi\u0105\u017ck\u0119 do r\u0119ki, przegl\u0105da i wiadomo, czy warto si\u0119 ni\u0105 zainteresowa\u0107. I jak w ka\u017cdym zawodzie trzeba mie\u0107 nosa, pewne wyczucie. Ksi\u0105\u017cka jest towarem. Specyficznym towarem. <\/p>\n","protected":false},"author":650,"featured_media":36403,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[4989,484,190,4990,4988],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[4986,4987],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn.jpg\",\"width\":1200,\"height\":1200,\"caption\":\"Warszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\",\"name\":\"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-06-04T09:40:36+00:00\",\"dateModified\":\"2016-06-04T09:38:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7ddbeac95e5ed116570d810cef0aad46\"},\"description\":\"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7ddbeac95e5ed116570d810cef0aad46\",\"name\":\"Zofia Szpojankowska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zofia-szpojankowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym","description":"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/ksiegarze-fot-marta-ankiersztejn.jpg","width":1200,"height":1200,"caption":"Warszawski Kolektyw Ksi\u0119garzy Kameralnych, fot. Marta Ankiersztejn (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym","name":"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#primaryimage"},"datePublished":"2016-06-04T09:40:36+00:00","dateModified":"2016-06-04T09:38:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7ddbeac95e5ed116570d810cef0aad46"},"description":"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-szpojankowska-aleksandra-bartelska-ksiazka-jest-towarem-zupelnie-innym#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ksi\u0105\u017cka jest towarem zupe\u0142nie innym"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/7ddbeac95e5ed116570d810cef0aad46","name":"Zofia Szpojankowska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zofia-szpojankowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36399"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/650"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36399"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36399\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36399"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=36399"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=36399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}