{"id":36777,"date":"2016-06-27T12:15:29","date_gmt":"2016-06-27T11:15:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=36777"},"modified":"2016-06-30T12:03:16","modified_gmt":"2016-06-30T11:03:16","slug":"zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko","title":{"rendered":"Bunt przedmiot\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p>Oko nie mruga. Namalowane czarn\u0105 kresk\u0105 na powiekach nie mo\u017ce si\u0119 nawet zmru\u017cy\u0107, zwiastuje za to spojrzenie odcinaj\u0105ce si\u0119 od widzenia. Patrzy wybi\u00f3rczo, z innej perspektywy. Nie szuka ca\u0142o\u015bci tylko tworzy jej alternatywn\u0105 wersj\u0119: z fragment\u00f3w, niedopowiedze\u0144, wycink\u00f3w kola\u017cu. Pojawi si\u0119 za to wielokrotnie<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/span>\u00a0\u2013 jakby ilo\u015bci\u0105 uzupe\u0142niaj\u0105c narzucone przez siebie ograniczenie percepcji. Forma nie tyle zast\u0119puje tu tre\u015b\u0107, co stanowi jej istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107. Otaczaj\u0105cy \u015bwiat i tak si\u0119 przedostanie na powierzchni\u0119 \u2013 nawet w czerwonej szmince czarno-bia\u0142ych kadr\u00f3w, p\u0119dz\u0105cym samochodzie, uciekaj\u0105cym kapeluszu czy nierozegranej partyjce w szachy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_36789\" aria-describedby=\"caption-attachment-36789\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721\/\" rel=\"attachment wp-att-36789\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-36789\" title=\"Danuta D\u0105browska, Perpetual Motif, 2015\/16, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721-540x359.jpg\" alt=\"Danuta D\u0105browska, Perpetual Motif, 2015\/16, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-36789\" class=\"wp-caption-text\">Danuta D\u0105browska, Perpetual Motif, 2015\/16, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Dada \u2013 kierunek kojarzony ze \u015bmiechem, absurdem, wymieniany cz\u0119sto jednym tchem z surrealizmem. Tylko jak dzi\u015b \u017cartowa\u0107 i \u015bmia\u0107 si\u0119 skoro tak bardzo nie jest do \u015bmiechu? W\u00f3wczas, a tym bardziej dzi\u015b, kiedy wszystko ju\u017c by\u0142o, jakikolwiek gest artystyczny, cho\u0107by przypadkowy, wpada nieub\u0142aganie w wielowarstwow\u0105 tkank\u0119 cytat\u00f3w. Dlatego mo\u017cna zacz\u0105\u0107 od wysokiego C, chocia\u017cby na pianinie (Andrzej Wasilewski, <em>Mam wszystkiego do\u015b\u0107<\/em>, 2015). Dzieci\u0119cy dwuip\u00f3\u0142letni g\u0142osik z brutaln\u0105 niewinno\u015bci\u0105 oznajmia bez skr\u0119powania i niesie si\u0119 to echem po ca\u0142ej przestrzeni wystawy: <em>jestem wkurwiony<\/em>. D\u017awi\u0119ki-s\u0142owa wprawiaj\u0105 w konsternacj\u0119, zw\u0105tpienie, ale si\u0119 nie myl\u0105. Klawisze kusz\u0105, by zagra\u0107 ponownie. G\u0142os obwieszcza zn\u00f3w problematyczny status, tym razem ju\u017c z pewn\u0105 ulg\u0105; naprawd\u0119 to m\u00f3wi. Tu rodzi si\u0119 ch\u0119\u0107 powt\u00f3rzenia \u2013 dla zabawy, dla eksperymentu, wreszcie dla samego powt\u00f3rzenia. Mo\u017cna wypr\u00f3bowa\u0107 inne kombinacje klawiszy. Ba! Stworzy\u0107 nawet ca\u0142\u0105 kompozycj\u0119. I tak w kakofonii d\u017awi\u0119ko-s\u0142\u00f3w \u2013 <em>odpierdol si\u0119, mam wszystkiego dosy\u0107, rozjebana jestem<\/em> (jak najbardziej z ko\u0144c\u00f3wk\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105, sic!) \u2013 przychodzi ulga. Przynajmniej na chwil\u0119. Tylko jak tu si\u0119 \u015bmia\u0107? Niskie C te\u017c nie pomo\u017ce. Zaintonuje za to z absolutn\u0105 pewno\u015bci\u0105: <em>kurwa do macia<\/em>. Nic nie jest idealne. Nawet przekle\u0144stwa.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-36777 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4178'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4178-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141ukasz Jastrubczak, Song about the end of the world, 2008, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36797\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36797'>\n\t\t\t\t\u0141ukasz Jastrubczak, Song about the end of the world, 2008, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4114'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4114-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36796\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36796'>\n\t\t\t\t\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36795\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36795'>\n\t\t\t\t\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4076'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4076-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Od lewej: Andrzej Wasilewski, Mam wszystkiego do\u015b\u0107, 2015; Robert Knuth &amp; Jerzy Mazzoll, DA-DANCE, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36794\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36794'>\n\t\t\t\tOd lewej: Andrzej Wasilewski, Mam wszystkiego do\u015b\u0107, 2015; Robert Knuth &#038; Jerzy Mazzoll, DA-DANCE, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4062'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4062-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Anna Witkowska, Peleryna, 2012, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36793\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36793'>\n\t\t\t\tAnna Witkowska, Peleryna, 2012, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4007'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kamil Kuskowski, Da Da Da, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36792\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36792'>\n\t\t\t\tKamil Kuskowski, Da Da Da, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Mariusz Waras, mural, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36791\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36791'>\n\t\t\t\tMariusz Waras, mural, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3887'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3887-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Igor Omulecki, Pi\u0119kni ludzie, Dada is not dead, Poziomka to hell, 1997\u20132001, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36790\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36790'>\n\t\t\t\tIgor Omulecki, Pi\u0119kni ludzie, Dada is not dead, Poziomka to hell, 1997\u20132001, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3721-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Danuta D\u0105browska, Perpetual Motif, 2015\/16, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36789\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36789'>\n\t\t\t\tDanuta D\u0105browska, Perpetual Motif, 2015\/16, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3670'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3670-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Monika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36788\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36788'>\n\t\t\t\tMonika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Monika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36787\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36787'>\n\t\t\t\tMonika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3620'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3620-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Waldemar Wojciechowski, Szachy \u2013 bia\u0142y mat, 2015, Szachy \u2013 czarny mat, 2013, Szach szachowi, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-36786\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-36786'>\n\t\t\t\tWaldemar Wojciechowski, Szachy \u2013 bia\u0142y mat, 2015, Szachy \u2013 czarny mat, 2013, Szach szachowi, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Myli\u0142by si\u0119 jednak kto\u015b, kto odci\u0105\u0142by \u017cart i form\u0119 stylistyki dada \u2013 tak jego orygina\u0142u, jak i wsp\u00f3\u0142czesnych nawi\u0105za\u0144 \u2013 od spo\u0142eczno-politycznego kontekstu. Myli\u0142by si\u0119 bardzo. Tylko ten obci\u0105\u017caj\u0105cy \u0142adunek nie wynika ani z tezy samego dadaizmu (spogl\u0105daj\u0105c w histori\u0119), ani ze strategii kuratorskiej (spogl\u0105daj\u0105c z perspektywy wystawy). Dlaczego? Zanim o tym, dwa s\u0142owa o historii.<\/p>\n<p>W dzienniku Hugo Balla z dnia 15 maja 1916 roku, mo\u017cemy znale\u017a\u0107 nast\u0119puj\u0105cy zapis:<\/p>\n<blockquote><p>\u201eMa\u0142y zeszycik, kt\u00f3ry dzi\u015b wydajemy, zawdzi\u0119czamy naszej w\u0142asnej inicjatywie i pomocy przyjaci\u00f3\u0142 we Francji, W\u0142oszech, Rosji. Okre\u015bla on zadania i zainteresowania kabaretu, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym zamiarem jest przypomnie\u0107 \u2013 nie bacz\u0105c na wojn\u0119 i poj\u0119cie ojczyzny \u2013 \u017ce istnieje garstka ludzi niezale\u017cnych, maj\u0105cych inne idea\u0142y\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n<figure id=\"attachment_36795\" aria-describedby=\"caption-attachment-36795\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085\/\" rel=\"attachment wp-att-36795\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-36795\" title=\"\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085-540x359.jpg\" alt=\"\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-4085.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-36795\" class=\"wp-caption-text\">\u0141ukasz Sk\u0105pski, LS Motors S-Type, 2005; Kamil Kuskowski, Kobieta z marmuru, 2013; w tle: Lidia Sapi\u0144ska, Sens, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)<\/figcaption><\/figure>\n<p>I je\u015bli nawet potraktowa\u0107 dada jako absurdaln\u0105 odskoczni\u0119 od tego co wydarza\u0142o si\u0119 w tamtym okresie, to<strong> <\/strong>i tak polityki nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107 \u2013 czasem mniej, czasem bardzo dos\u0142ownie<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/span>. Podczas I wojny \u015bwiatowej Szwajcaria pozostawa\u0142a pa\u0144stwem neutralnym, dzi\u0119ki czemu wielu artyst\u00f3w z ogarni\u0119tej konfliktem Europy znajdowa\u0142o w niej bezpieczny azyl. Skorzystali z tego Hugo Ball i Emmy Hennings, kt\u00f3rzy w 1916 roku zak\u0142adaj\u0105 Cabaret Voltaire<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/span>. Miejsce wsp\u00f3\u0142tworzone przez m\u0142odych pisarzy i artyst\u00f3w stanowi\u0142o swoiste centrum artystyczne miasta. Tw\u00f3rcy prezentowali swoje utwory literackie, poetyckie czy muzyczne na \u017cywo. Po\u015br\u00f3d zwi\u0105zanych z kabaretem artyst\u00f3w znale\u017ali si\u0119 m.in. Hans Arp<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/span>, Richard Huelsenbeck, Tristan Tzara<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/span>, Marcel Janko, Emmy Hennings, oraz nieco rzadziej wymieniane, zwi\u0105zane og\u00f3lniej z dada, Hannah Hoch, Hennings, Sophie Tauber Arp, Beatrice Wood czy Elsa von Freytag-Loringhoven. Wkr\u00f3tce potem odnalezione w niemiecko-francuskim s\u0142owniku s\u0142owo <em>dada<\/em> \u2013 kwintesencja naiwno\u015bci i rado\u015bci, staje si\u0119 nazw\u0105 tw\u00f3rczego kolektywu<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a><\/span>. Dadaizm wyszed\u0142 od sztuk plastycznych i poezji, a z czasem przeni\u00f3s\u0142 swoje zainteresowanie na teatr, film, architektur\u0119, muzyk\u0119, typografi\u0119 i przedmioty u\u017cytkowe. To co by\u0142o nowatorskiego w dadaizmie, to zapewne wpisanie przypadku w dzia\u0142alno\u015b\u0107 tw\u00f3rcz\u0105. Kiedy Hans Arp niezadowolony z pracy podar\u0142 ostatecznie fragment kartonu na strz\u0119py, nagle zachwyci\u0142 si\u0119 uk\u0142adem powsta\u0142ym na pod\u0142odze. \u201eWnioskiem, jaki wyci\u0105gn\u0119li dadai\u015bci, by\u0142a akceptacja przypadku, jako nowego bod\u017aca tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej. Do\u015bwiadczenie to by\u0142o tak wstrz\u0105saj\u0105ce, \u017ce mo\u017cna je z powodzeniem uzna\u0107 za podstawowe, najbardziej znamienne do\u015bwiadczenie dadaizmu, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce ten pr\u0105d spo\u015br\u00f3d wszystkich dotychczasowych kierunk\u00f3w artystycznych\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<p>Tyle z historii ruchu. Powracam do pytania o \u015bmiech, o naiwno\u015b\u0107, i o wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 niemo\u017cliwo\u015b\u0107 utrzymania jednego i drugiego. Ta niemo\u017cliwo\u015b\u0107 wynika z czego\u015b, co nie \u015bni\u0142o si\u0119 samemu dadaizmowi \u2013 \u017cart, niezale\u017cnie od tego jak bardzo abstrakcyjny i surrealistyczny, obna\u017ca sam\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Dzieje si\u0119 tak zgodnie z logik\u0105 zauwa\u017con\u0105 przez Theodora Adorna w <em>Dialektyce negatywnej<\/em>: to, co zniesione, zostaje cz\u0119\u015bciowo zachowane \u2013 cho\u0107by\u015bmy nawet bardzo nie chcieli. Strategia dobrze znana z obraz\u00f3w filmowych, je\u015bli ogl\u0105da si\u0119 je z wystarczaj\u0105c\u0105 uwa\u017cno\u015bci\u0105 i dystansem \u2013 zw\u0142aszcza w tych ze sfery popkultury czy stylu zerowego. Tylko w danym \u201eteraz\u201d zawsze brakuje innego punktu widzenia pozwalaj\u0105cego na dostrze\u017cenie w\u0142asnych uwik\u0142a\u0144 \u2013 ujawniaj\u0105 si\u0119 lepiej z perspektywy czasu, zmiany kontekstu? Dzi\u015b nikt na serio nie potraktuje gloryfikacji bia\u0142ej rasy w <em>Narodzinach narodu<\/em> (1915), ani rado\u015bci bohaterki <em>Kr\u00f3lewny \u015anie\u017cki<\/em> (1937), kt\u00f3ra przyznaje, \u017ce potrafi sprz\u0105ta\u0107 i gotowa\u0107<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a><\/span>, nie przekona z\u0142o pi\u00f3ropuszy z <em>Dyli\u017cansu<\/em> (1939), ani dobro prawdziwych bohater\u00f3w, a nawet superbohate\u00f3w (<em>Superman<\/em>, 1978), kt\u00f3rzy w normalnym \u015bwiecie o dziwo s\u0105 bia\u0142ymi heteroseksualnymi m\u0119\u017cczyznami z klasy \u015bredniej. Jak dzi\u015b wierzy\u0107, \u017ce jeden z istotniejszych wyznacznik\u00f3w dada \u2013 przypadek \u2013 nie jest strategi\u0105?<\/p>\n<figure id=\"attachment_36787\" aria-describedby=\"caption-attachment-36787\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646\/\" rel=\"attachment wp-att-36787\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-36787\" title=\"Monika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646-540x359.jpg\" alt=\"Monika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3646.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-36787\" class=\"wp-caption-text\">Monika Zawadzki, Wanna, 2011, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wystawa <em>Dada i anarchia<\/em> nie stawia tezy, nie daje odpowiedzi, ani nie jest sp\u00f3jn\u0105 narracj\u0105. Mo\u017cna najwy\u017cej pisa\u0107 o poszczeg\u00f3lnych pracach. Sporo samej zabawy w kontradykcj\u0119 s\u0142owa i materii: napis wyryty z marmuru \u201ekobieta\u201d (Kamil Kuskowski, <em>Kobieta z marmuru<\/em>, 2013), trzy metry po\u0142amanych miarek (Ma\u0142gorzata Szymankiewicz<em>, Trzymetrowa rze\u017aba<\/em>, 2011), talerze ustawione w kolumn\u0119 przeci\u0119te sto\u0142em (Rafa\u0142 \u017barski, <em>\u0141\u0105cznik, <\/em>2013). Jest centralnie usytuowany czerwony samoch\u00f3d \u2013 kult pr\u0119dko\u015bci w wersji unieruchomionej (\u0141ukasz Sk\u0105pski, <em>LS Motors S-Type<\/em>, 2011) czy dziurawa wanna (Monika Zawadzki, <em>Wanna<\/em>, 2011). Troch\u0119 przedmiot\u00f3w buntuj\u0105cych si\u0119 wobec u\u017cyteczno\u015bci; okr\u0105g\u0142a kostka do gry w ko\u015bci (Waldemar Wojciechowski, <em>Kulka do gry w ko\u015bci<\/em>, 1984), szachy, kt\u00f3rymi nie spos\u00f3b gra\u0107 (Waldemar Wojciechowski, <em>SZACHY 1\u20132, <\/em>2013\u20132015) czy poci\u0119ty kryszta\u0142 (Agata Zbylut, <em>R\u017cni\u0119ty kryszta\u0142<\/em>, 2015\u00a0\/\u00a016). Nie brakuje samych cytat\u00f3w czy nawi\u0105za\u0144 do historycznych gest\u00f3w, od tych dos\u0142ownych, jak duchampowskie dorysowanie brody Mona Lisie w wersji autoportretu artystki (Aleksandra Ska, <em>Ona ma gor\u0105c\u0105 dup\u0119<\/em>, 2016), przedmiotu kultu fajki w liczbie mnogiej (Kamil Kuskowski, <em>Da Da Da<\/em>, 2013) czy nieco bardziej subtelnych, jak nawi\u0105zanie do znikania \u2013 ostatniej sceny <em>Antraktu <\/em>(1924) Ren\u00e9 Clair\u2019a (Anna Witkowska, <em>Peleryna<\/em>, 2012). Czy to jednak niezbyt powierzchowne?<\/p>\n<p>Gdyby zapyta\u0107 si\u0119 o znaczenie dadaistycznego gestu w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, nale\u017ca\u0142oby raczej zapyta\u0107 o wsp\u00f3\u0142czesne warunki i mo\u017cliwo\u015bci dystansu, ironii i \u015bmiechu. O wsp\u00f3\u0142czesne strategie relacji tre\u015bci i formy. Je\u015bli to ostatnie znajduje swoj\u0105 komiczn\u0105 realizacj\u0119, to z pewno\u015bci\u0105 dzieje si\u0119 to w GIF-ach. Ostatecznie, i przecie\u017c nawet bardzo dos\u0142ownie, <em>Graphics Interchange Format<\/em> \u2013 grafika wp\u0142ywa na tre\u015b\u0107, grafika oderwana od kontekstu; jako fragment, jako wycinek, jako powt\u00f3rzenie. Szkoda, \u017ce nie by\u0142o ich na wystawie. Odpowiedzi\u0105 za to na postulat dystansu, \u017cartu i \u015bmiechu s\u0105 moim zdaniem dwie prace \u2013 i te\u017c dwie zupe\u0142nie inne. Pierwsza to autentyczny wniosek Wojciecha Dudy o zmian\u0119 nazwiska na Dada (Wojciech Dada vel Duda, <em>Duda<\/em>, 2016). Artysta w uzasadnieniu pisze o uci\u0105\u017cliwo\u015bci w obecnej sytuacji i podobie\u0144stwie nazwiska do os\u00f3b dzia\u0142aj\u0105cych na gruncie polityki, ale te\u017c o etymologii dudziarskiej, pustej i g\u0142upiej \u2013 wszak \u201eS\u0142owacki i Fredro u\u017cywali s\u0142owa duda jako ekspresywnego okre\u015blenia osoby uwa\u017canej za g\u0142upi\u0105\u201d. Trudno dyskutowa\u0107 z takimi argumentami, tote\u017c i urz\u0119dnicy okazali si\u0119 przychylni. Dotkn\u0105\u0107 ironi\u0105 rzeczywisto\u015bci i przesun\u0105\u0107 chocia\u017cby o milimetr \u2013 to gest pe\u0142en uznania. Druga praca dystansuje si\u0119 estetyk\u0105, balansuje na granicy bycia na serio i kiczu \u2013 widz ma w\u0105tpliwo\u015bci czy patrzy na fotografi\u0119 dokumentaln\u0105, \u015bwiadectwo czas\u00f3w czy artystyczny <em>reenactment<\/em> przed aparatem. Na fotografiach widzimy p\u00f3\u0142nagich m\u0119\u017cczyzn w niezbyt estetycznych ubraniach, z go\u0142ymi torsami, jakby w trakcie lekcji wf-u, w wersji dla \u017cartu w mieszkaniach o r\u00f3wnie ma\u0142o ciekawym wn\u0119trzu. A\u017c by si\u0119 chcia\u0142o, aby skarpety w klapkach, kolorowe spodenki w paski, wyk\u0142adzina z meblo\u015bciank\u0105 jednak si\u0119 zbuntowa\u0142y przed okiem, oderwa\u0142y od grawitacji i odlecia\u0142y \u2013 te jednak uparcie si\u0119 nie buntuj\u0105. Flesh musia\u0142 by\u0107 mocny, zatrzyma\u0142 wszystko w bia\u0142ym wypalonym obna\u017caj\u0105cym \u015bwietle \u2013 buntuje si\u0119 za to oko widza (Igor Omulecki, <em>Pi\u0119kni ludzie, Dada is not dead, Poziomka to hell,<\/em> 1997\u20132001). To namalowane na powiece ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie nie widzi, nie mo\u017ce, zbuntowa\u0142o si\u0119 przeciw samemu widzeniu, a przedmioty przeciw rzeczywisto\u015bci<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-10\" id=\"refmark-10\"><sup>[10]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_36791\" aria-describedby=\"caption-attachment-36791\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909\/\" rel=\"attachment wp-att-36791\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-36791\" title=\"Mariusz Waras, mural, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909-540x359.jpg\" alt=\"Mariusz Waras, mural, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3909.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-36791\" class=\"wp-caption-text\">Mariusz Waras, mural, 2016, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ten cz\u0119sty motyw; lekki i zabawny bunt przedmiot\u00f3w fruwaj\u0105cych kapeluszy, uciekaj\u0105cych \u0142y\u017cek \u2013 wykorzystywany ch\u0119tnie zw\u0142aszcza w dadaistycznych filmach i chyba najpe\u0142niej widoczny w <em>Przedpo\u0142udniowym strachu Hansa Richtera<strong> <\/strong><\/em>(<em>Vormittagsspuk<\/em>, 1928), mo\u017cna, a nawet trzeba, odczyta\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nieco inaczej. Przedmioty si\u0119 buntuj\u0105, bo ludzki (i artystyczny) gest nie ma ju\u017c znaczenia. Nie dlatego, \u017ce nie ma sam w sobie, tylko dlatego, \u017ce nie ma go na mocy symbolicznej \u2013 mocy statusu. My\u015bl t\u0119 zauwa\u017cy\u0142a m.in. Roslee Goldberg, kiedy analizowa\u0142a przedstawienia Franka Wedekinda wyprzedzaj\u0105ce nieco sam ruch dadaistyczny. My\u015bl\u0119 tu o jego kabaretowych wyst\u0119pach \u2013 poezji, niewybrednych \u017cartach, masturbowaniu na scenie. Z jednej strony wywo\u0142ywa\u0142y kontrowersj\u0119, z drugiej ostatecznie by\u0142y akceptowane na zasadzie \u201elicencji\u201d danej arty\u015bcie przez spo\u0142ecze\u0144stwo. Licencja outsidera zwolnionego z normalnego zachowania udzielana jest jednak pod pewnymi warunkami; mo\u017cliwa jest tylko dlatego, \u017ce artysta czy artystka nie ma wi\u0119kszego znaczenia, jest wyrazem raczej tolerancji ni\u017c akceptacji<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-11\" id=\"refmark-11\"><sup>[11]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<p>Podobnie zreszt\u0105 dzieje si\u0119 z j\u0119zykiem \u2013 s\u0142owa buntuj\u0105 si\u0119 przeciw niemu, cho\u0107 to bunt skazany na pora\u017ck\u0119. Takie by\u0142y za\u0142o\u017cenia poezji fonicznej, fonetycznej, \u201epoezji d\u017awi\u0119ku\u201d, \u201ewers\u00f3w bez s\u0142\u00f3w\u201d. <em>O Gadji Beri Bimba<\/em> \u2013 wiersze fonetyczne mia\u0142y wyra\u017ca\u0107 pragnienie rezygnacji z j\u0119zyka wyeksploatowanego do niemo\u017cliwo\u015bci. Potrzeb\u0119 powrotu do najtajniejszej alchemii s\u0142owa. I tym te\u017c by\u0142 dada. Skoro i tak wszystko wok\u00f3\u0142 si\u0119 rozpada\u0142o (i nadal rozpada), mo\u017ce trzeba szuka\u0107 absurdu, lekko\u015bci, ironii \u2013 tylko wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017ce ju\u017c nie w tych samych gestach i schematach. Bo <em>kurwa do macia<\/em> \u2013 nic nie jest idealne. I to nie j\u0119zyk jest no\u015bnikiem b\u0142\u0119d\u00f3w, ale sama rzeczywisto\u015b\u0107. Anarchia nie jest do tego zupe\u0142nie potrzebna.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 10.8333px;\"><\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">\u00a0<\/span>Charakterystyczny motyw oka malowanego na powiekach kojarzy si\u0119 zazwyczaj z Man Rayem (np. <em>Emak Bakia<\/em>, 1926), filmami surrealistycznymi i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 awangard\u0105. Jednak podzia\u0142 ten jest do\u015b\u0107 umowny i te\u017c w samym dadaizmie mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 sporo motyw\u00f3w z okiem.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Hans Richter, <em>Dadaizm<\/em>, Warszawa 1983, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, s. 17.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Bardzo ciekawymi tekstami analizuj\u0105cymi kwesti\u0119 polityki w dada s\u0105 francuski tekst Henri B\u00e9har\u2019a, <em>La Colombe poignard\u00e9e: Dada politique<\/em> (w kontek\u015bcie zaanga\u017cowania czy historii osobistej uczestnik\u00f3w i uczestniczek oraz angielski Anny Kathariny Schaffner<em>, Dissecting the Order of Signs: On the Textual Politics of Dada Poetics <\/em>(bardziej skupiony na j\u0119zyku czy formie). Oba teksty, na kt\u00f3rych szersze om\u00f3wienie nie ma tu miejsca, mo\u017cemy odnale\u017a\u0107 w ksi\u0105\u017cce: <em>Dada and Beyond, volume 1: Dada Discourses<\/em>, Ed. Elza Adamowicz and Eric Robertson, Amsterdam \u2013 New York, NY 2011.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Porozumienie zosta\u0142o zawarte z panem Ephraimem, w\u0142a\u015bcicielem baru Meierei le\u017c\u0105cym w nienajlepszej dzielnicy Zurychu \u2013 Niederdof. Zaledwie po pi\u0119ciu miesi\u0105cach dzia\u0142alno\u015bci kabaretu zostaje on zamkni\u0119ty. Pr\u00f3bowano wznowi\u0107 jego prac\u0119 po przemianowaniu Galerii Correy na Galeri\u0119 Dada w Zurychu, ale te dzia\u0142ania by\u0142y ju\u017c bardziej zorganizowane, a wspomniana galeria funkcjonowa\u0142a niespe\u0142na rok.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Huelsenbeck mia\u0142 m\u00f3wi\u0107 o Hansie Arpie, \u017ce ten nigdy nie wyst\u0119powa\u0142 na \u017cywo, ale jego obecno\u015b\u0107 i wp\u0142yw w kabarecie by\u0142y zdecydowanie widoczne.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Zas\u0142yn\u0105\u0142 g\u0142\u00f3wnie jako redaktor pisma \u201eDada\u201d.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Por. <em>A Companion to Dada and Surrealism<\/em>, ed. David Hopkins, Wiley Blackwell, s. 62.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Hans Richter, <em>Dadaizm\u2026<\/em>, op. cit., s. 82.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Swoj\u0105 drog\u0105 ksi\u0105\u017c\u0119, kt\u00f3ry stanowi punkt odniesienia ponad godzinnej fabu\u0142y (pierwszej zreszt\u0105 pe\u0142nometra\u017cowej animacji), pojawia si\u0119 na ekranie zaledwie na pi\u0119\u0107 minut.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"fn-text\">O zwi\u0105zkach cia\u0142a i poezji w dada polecam tekst John Wall, Dafydd Jones, <em>The Body of the Voice: corporeal poetics in Dada<\/em>, w: <em>Dada Culture, Critical texts on the Avant-Garde<\/em>, ed. Dafydd Jones, Amsterdam, New York, 2006.<a href=\"#refmark-10\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"fn-text\">Roslee Goldberg, <em>Performance Art. From Futurism to Present<\/em>, Thames&amp;Hudson, New York 2001. s. 52.<a href=\"#refmark-11\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dada \u2013 kierunek kojarzony ze \u015bmiechem, absurdem, wymieniany cz\u0119sto jednym tchem z surrealizmem. Tylko jak dzi\u015b \u017cartowa\u0107 i \u015bmia\u0107 si\u0119 skoro tak bardzo nie jest do \u015bmiechu? <\/p>\n","protected":false},"author":657,"featured_media":36786,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[186,372,849,5013],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5012],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Dada. Bunt przedmiot\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dada \u2013 kierunek kojarzony z \u015bmiechem, absurdem wymieniany cz\u0119sto jednym tchem z surrealizmem.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3620.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3620.jpg\",\"width\":1280,\"height\":853,\"caption\":\"Waldemar Wojciechowski, Szachy \u2013 bia\u0142y mat, 2015, Szachy \u2013 czarny mat, 2013, Szach szachowi, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\",\"name\":\"Dada. Bunt przedmiot\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-06-27T11:15:29+00:00\",\"dateModified\":\"2016-06-30T11:03:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f962225f6a73595e7634048ba9a8cd18\"},\"description\":\"Dada \u2013 kierunek kojarzony z \u015bmiechem, absurdem wymieniany cz\u0119sto jednym tchem z surrealizmem.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Bunt przedmiot\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f962225f6a73595e7634048ba9a8cd18\",\"name\":\"Zofia Ciel\u0105tkowska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zofia-cielatkowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dada. Bunt przedmiot\u00f3w","description":"Dada \u2013 kierunek kojarzony z \u015bmiechem, absurdem wymieniany cz\u0119sto jednym tchem z surrealizmem.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3620.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/anarchia-i-nowa-sztuka-3620.jpg","width":1280,"height":853,"caption":"Waldemar Wojciechowski, Szachy \u2013 bia\u0142y mat, 2015, Szachy \u2013 czarny mat, 2013, Szach szachowi, 2013, fot. \u00a9 Jan Gaworski, Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby ORO\u0143SKO)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko","name":"Dada. Bunt przedmiot\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#primaryimage"},"datePublished":"2016-06-27T11:15:29+00:00","dateModified":"2016-06-30T11:03:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f962225f6a73595e7634048ba9a8cd18"},"description":"Dada \u2013 kierunek kojarzony z \u015bmiechem, absurdem wymieniany cz\u0119sto jednym tchem z surrealizmem.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zofia-cielatkowska-bunt-przedmiotow-oronsko#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Bunt przedmiot\u00f3w"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f962225f6a73595e7634048ba9a8cd18","name":"Zofia Ciel\u0105tkowska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zofia-cielatkowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/657"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36777"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36777\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36777"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=36777"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=36777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}