{"id":37530,"date":"2016-08-05T08:15:23","date_gmt":"2016-08-05T07:15:23","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=37530"},"modified":"2020-11-09T12:12:27","modified_gmt":"2020-11-09T11:12:27","slug":"ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej","title":{"rendered":"Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>\u201eNie jestem ja na tyle szalonym, \u017cebym w Dzisiejszych Czasach co mniema\u0142 albo i nie mniema\u0142.\u201d<\/p>\n<p>Witold Gombrowicz, <em>Trans-Atlantyk<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><a href=\"http:\/\/bb9.berlinbiennale.de\/\">9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej<\/a> to wystawa, kt\u00f3rej tematyczn\u0105 osi\u0105 jest pozornie neutralna relacja z tera\u017aniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Nie oferuje wielkich narracji i nie prezentuje wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 dzie\u0142, jest natomiast interesuj\u0105ce jako ca\u0142o\u015bciowy projekt. Jest tak dlatego, \u017ce Biennale jest wystaw\u0105 niezwykle sp\u00f3jn\u0105 koncepcyjnie, a za ca\u0142okszta\u0142t tej koncepcji odpowiadaj\u0105 <a href=\"http:\/\/dismagazine.com\/about\/\">DIS<\/a>, czyli nowojorska, wielozadaniowa supergrupa, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 Lauren Boyle, Solomon Chase, Marco Roso i David Toro. Debiutuj\u0105 oni jako kuratorzy, ale (co wydaje si\u0119 typowe dla zmiennych reali\u00f3w ekonomicznej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci) jest to tylko jedno z ich mo\u017cliwych zawodowych wciele\u0144; za sukcesem w danej dziedzinie nie musi pod\u0105\u017cy\u0107 kontynuacja, a raczej kolejne przebran\u017cowienie<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. Dlatego by\u0107 mo\u017ce DIS kuratoruj\u0105 t\u0119 wystaw\u0119 tak, jakby realizowali w\u0142asny projekt artystyczny za pomoc\u0105 dzie\u0142 tworzonych przez innych artyst\u00f3w<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. W rezultacie, w kontek\u015bcie wymowy ca\u0142ej wystawy i wytwarzanych przy jej pomocy kontekst\u00f3w, zdecydowanie to oni&nbsp; \u201ekradn\u0105 show\u201d. Przy okazji \u201ekradn\u0105\u201d te\u017c \u201eide\u0119 sztuki nowoczesnej\u201d (by sparafrazowa\u0107 s\u0142ynny tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Serge\u2019a Guilbaut)<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>; za spraw\u0105 swej kuratorskiej pozycji gromadz\u0105 bowiem g\u0142\u00f3wnie sw\u00f3j w\u0142asny kapita\u0142 spo\u0142eczny zgodnie z dominuj\u0105c\u0105 obecnie formu\u0142\u0105 ekonomii uwagi. W ten spos\u00f3b nieoczekiwanie realizuj\u0105 postulat Nicolasa Bourriauda, znanego nie tylko jako autora koncepcji estetyki relacyjnej, przy pomocy kt\u00f3rej mo\u017cna by podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 analizy tegorocznej edycji Biennale. Bourriaud pisa\u0142 bowiem m.in. o postprodukowaniu sztuki poprzez \u201ezajmowanie [dos\u0142ownie: zamieszkiwanie \u2013 przyp. E.W.] form\u201d, robienie u\u017cytku z obraz\u00f3w, a tak\u017ce wykorzystywanie spo\u0142ecze\u0144stwa jako \u201ekatalogu form\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. Wszystkie te sposoby dzia\u0142ania dostrzec mo\u017cna w praktyce kuratorskiej DIS, cho\u0107 nie odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 oni bezpo\u015brednio do inspiracji my\u015bl\u0105 francuskiego teoretyka sztuki relacyjnej.<\/p>\n<figure id=\"attachment_37552\" aria-describedby=\"caption-attachment-37552\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier\/\" rel=\"attachment wp-att-37552\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-37552\" title=\"DIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier-540x360.jpg\" alt=\"DIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-37552\" class=\"wp-caption-text\">DIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Je\u017celi zatem kuratorzy z DIS zak\u0142adaj\u0105, jak mo\u017cna by powiedzie\u0107 za Bourriaudem, \u201ezamieszkiwanie form\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>, to ich form\u0105 jest sama wystawa, kt\u00f3rej nadaj\u0105 kszta\u0142t, funduj\u0105 znaczenia i znajduj\u0105 miejsce w postglobalnym systemie kultury. Ale w dzisiejszych zunifikowanych kulturowo czasach nie\u0142atwo jest odr\u00f3\u017cni\u0107 form\u0119 od formatu; ten za\u015b przeziera w strukturalnej koncepcji wystawy na tyle wyra\u017anie, \u017ce zakrawa to na celow\u0105 subwersj\u0119. W sferze tre\u015bci natomiast DIS, jako autorzy koncepcji teoretycznej wystawy, odnosz\u0105 si\u0119 do przyj\u0119tego klucza tematycznego, czyli problematyzowania tera\u017aniejszo\u015bci. Obwieszczaj\u0105 bowiem nadej\u015bcie post-wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, poniewa\u017c dzisiaj to \u201eprzysz\u0142o\u015b\u0107 zdaje si\u0119 by\u0107 jak przesz\u0142o\u015b\u0107: oswojona, przewidywalna, niezmienna \u2013 pozostawiaj\u0105c tera\u017aniejszo\u015b\u0107 z niepewno\u015bci\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>. DIS operuj\u0105 \u015bwiadomie w <a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-sztuka-w-obronie-swiata\/#\/\">przestrzeni postartystycznej<\/a> (takiej, jak j\u0105 definiowa\u0142 przed laty Jerzy Ludwi\u0144ski)<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>&nbsp;przyczyniaj\u0105c si\u0119 do jej wsp\u00f3\u0142tworzenia; dowodzi tego cho\u0107by ich performatywny udzia\u0142 w kuratorowanym przez Ryana Trecartina i Lauren Cornell nowojorskim <a href=\"http:\/\/www.newmuseum.org\/exhibitions\/view\/the-generational-triennial\">Triennale <em>Surround Audience<\/em><\/a> (2015)<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>. Je\u017celi wi\u0119c DIS dzia\u0142aj\u0105 <em>tak\u017ce<\/em> jako arty\u015bci, to post\u0119puj\u0105 zgodnie z postulowan\u0105 przez Stephena Wrighta w jego g\u0142o\u015bnej ostatnio ksi\u0105\u017cce <em><a href=\"https:\/\/issuu.com\/beczmiana\/docs\/formatp_9_srodek_issuu\">W stron\u0119 leksykonu u\u017cytkowania<\/a><\/em>, ide\u0105 \u201epodw\u00f3jnej ontologii\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>. Ich postawa polega nie tylko na stale stosowanej taktyce mimikry, wedle kt\u00f3rej, zale\u017cnie od kontekstu mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 jako performerzy, blogerzy, redaktorzy poczytnego magazynu, kuratorzy wystaw, w\u0142a\u015bciciele banku zdj\u0119\u0107 czy inicjatorzy przedsi\u0119wzi\u0119cia typu start-up. Zgodnie z ni\u0105, wszystko, co robi\u0105, jest nie tylko tym, co (pozornie) wida\u0107, ale zamienia si\u0119 w sztuk\u0119 za spraw\u0105 uwik\u0142ania w relacje z kontekstem instytucjonalnego \u015bwiata sztuki. Paradoksalnie jednak \u2013 im bardziej ten system artystyczny kwestionuje, tym bardziej go wzmacnia. Dlatego, by\u0107 mo\u017ce, jedn\u0105 z taktyk dzia\u0142ania grupy DIS jest swoista poza, widoczna w samej nazwie kolektywu \u2013 wpisana w ni\u0105 autoironiczna gra z poj\u0119ciem rozczarowania (<em>disappointment<\/em>) neutralizuje potencjaln\u0105 krytyk\u0119. Formu\u0142a mimikry \u2013 instytucjonalnej, komercyjnej, estetycznej, obecna jest tak\u017ce w materia\u0142ach prasowych i katalogu wystawy. Poszczeg\u00f3lne jej miejsca zaprezentowane s\u0105 w konwencji \u015blubnej sesji fotograficznej. To odwo\u0142anie do wykreowanych spektakli, zar\u00f3wno prywatnych, jak i publicznych, obecne jest w ca\u0142ej polityce estetycznej wystawy. Przewa\u017ca jednak hybryda \u2013 formu\u0142a spektaklu prywatnego, lecz kreowanego z za\u0142o\u017ceniem jego upublicznienia w dobie operowania prywatno\u015bci\u0105 jako obiegow\u0105 walut\u0105 w ramach ekonomii uwagi.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-37530 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/035-personal'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/035-personal-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"TELFAR, PERSONAL UNIFORMS (2016) fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37586\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37586'>\n\t\t\t\tTELFAR, PERSONAL UNIFORMS (2016) fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/034-rihanna'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/034-rihanna-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Juan Sebasti\u00e1n Pel\u00e1ez, Ewaipanoma (Rihanna), 2016, instalacja na dziedzi\u0144cu KW, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37585\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37585'>\n\t\t\t\tJuan Sebasti\u00e1n Pel\u00e1ez, Ewaipanoma (Rihanna), 2016, instalacja na dziedzi\u0144cu KW, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/033-bb9-staircase'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/033-bb9-staircase-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Klatka schodowa KW Institute for Contemporary Art, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37584\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37584'>\n\t\t\t\tKlatka schodowa KW Institute for Contemporary Art, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/032-cecile-evans'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/032-cecile-evans-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"C\u00e9cile B. Evans, What the Heart Wants (2016), widok instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37583\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37583'>\n\t\t\t\tC\u00e9cile B. Evans, What the Heart Wants (2016), widok instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/031-bb9-hito-steyerl'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/031-bb9-hito-steyerl-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Hito Steyerl, The Tower (2015), widok instalacji, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Hito Steyerl (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37582\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37582'>\n\t\t\t\tHito Steyerl, The Tower (2015), widok instalacji, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Hito Steyerl (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/030-bb9-katja-novitskova'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/030-bb9-katja-novitskova-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Katja Novitskova,Expansion Curves (fire worship, purple horns), 2016, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Katji Novitskovej i Kraupa-Tuskany Zeidler, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37581\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37581'>\n\t\t\t\tKatja Novitskova,Expansion Curves (fire worship, purple horns), 2016, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Katji Novitskovej i Kraupa-Tuskany Zeidler, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/029-bb9-simon-denny'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/029-bb9-simon-denny-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Simon Denny i Linda Kantchev, Blockchain Visionaries (2016), fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Simona Denny; Galerie Buchholz, Kolonia\/Berlin\/Nowy Jork (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37580\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37580'>\n\t\t\t\tSimon Denny i Linda Kantchev, Blockchain Visionaries (2016), fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Simona Denny; Galerie Buchholz, Kolonia\/Berlin\/Nowy Jork (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/028-bb9-korakrit-arunanondchai-alex-gvojic'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/028-bb9-korakrit-arunanondchai-alex-gvojic-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Korakrit Arunanondchai\/Alex Gvojic, There\u2019s a word I\u2019m trying to remember, for a feeling I\u2019m about to have (a distracted path towards extinction), 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37579\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37579'>\n\t\t\t\tKorakrit Arunanondchai\/Alex Gvojic, There\u2019s a word I\u2019m trying to remember, for a feeling I\u2019m about to have (a distracted path towards extinction), 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/027-bb9-arunanondchai-gvojic-theres-a-word-courtesy-the-artists'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/027-bb9-arunanondchai-gvojic-theres-a-word-courtesy-the-artists-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Korakrit Arunanondchai\/Alex Gvojic, There\u2019s a word I\u2019m trying to remember, for a feeling I\u2019m about to have (a distracted path towards extinction), 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37578\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37578'>\n\t\t\t\tKorakrit Arunanondchai\/Alex Gvojic, There\u2019s a word I\u2019m trying to remember, for a feeling I\u2019m about to have (a distracted path towards extinction), 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/026-bb9-lit-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/026-bb9-lit-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"LIT, widok fragmentu instalacji, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37577\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37577'>\n\t\t\t\tLIT, widok fragmentu instalacji, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/025-bb9-lit-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/025-bb9-lit-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"LIT, widok fragmentu instalacji, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37576\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37576'>\n\t\t\t\tLIT, widok fragmentu instalacji, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/024-bb9-simon-fujiwara'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/024-bb9-simon-fujiwara-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Simon Fujiwara, The Happy Museum (2016), fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Simona Fujiwary (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37575\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37575'>\n\t\t\t\tSimon Fujiwara, The Happy Museum (2016), fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Simona Fujiwary (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Trevor Paglen\/Jacob Appelbaum, Autonomy Cube (2015), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Trevora Paglena i Jacoba Appelbauma; Metro Pictures, Nowy Jork; Altman Siegel, San Francisco (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37574\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37574'>\n\t\t\t\tTrevor Paglen\/Jacob Appelbaum, Autonomy Cube (2015), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Trevora Paglena i Jacoba Appelbauma; Metro Pictures, Nowy Jork; Altman Siegel, San Francisco (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/022-bb9-oculus-balcony'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/022-bb9-oculus-balcony-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jon Rafman, View of Pariser Platz (2016). Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jona Rafmana i Future Gallery, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37573\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37573'>\n\t\t\t\tJon Rafman, View of Pariser Platz (2016). Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jona Rafmana i Future Gallery, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/021-bb9-rafman'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/021-bb9-rafman-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Jon Rafman, od lewej: L\u2019Aval\u00e9e des aval\u00e9s (The Swallower Swallowed) Rhino\/Bear (2016), View of Pariser Platz (2016), L\u2019Aval\u00e9e des aval\u00e9s (The Swallower Swallowed) Iguana\/Sloth (2016). Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jona Rafmana i Future Gallery, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37572\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37572'>\n\t\t\t\tJon Rafman, od lewej: L\u2019Aval\u00e9e des aval\u00e9s (The Swallower Swallowed) Rhino\/Bear (2016), View of Pariser Platz (2016), L\u2019Aval\u00e9e des aval\u00e9s (The Swallower Swallowed) Iguana\/Sloth (2016). Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Jona Rafmana i Future Gallery, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/020-bb9-camille-henrot-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/020-bb9-camille-henrot-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Camille Henrot Office of Unreplied Emails (2016) Widok instalacji. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Camille Henrot; K\u00d6NIG GALERIE, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37571\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37571'>\n\t\t\t\tCamille Henrot Office of Unreplied Emails (2016) Widok instalacji. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Camille Henrot; K\u00d6NIG GALERIE, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/019-bb9-camille-henrot-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/019-bb9-camille-henrot-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Camille Henrot Office of Unreplied Emails (2016) Widok instalacji. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Camille Henrot; K\u00d6NIG GALERIE, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37570\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37570'>\n\t\t\t\tCamille Henrot Office of Unreplied Emails (2016) Widok instalacji. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Camille Henrot; K\u00d6NIG GALERIE, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/018-bb9-alexandra-pirici'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/018-bb9-alexandra-pirici-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Alexandra Pirici Signals (2016) for. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37569\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37569'>\n\t\t\t\tAlexandra Pirici Signals (2016) for. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/017-priviledge-screenshot'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/017-priviledge-screenshot-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Amalia Ulman PRIVILEGE (2016) kadr (fragment) Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Amalii Ulman; Arcadia Missa, Londyn (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37568\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/017-priviledge-screenshot-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/017-priviledge-screenshot-540x540.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/017-priviledge-screenshot-900x900.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/017-priviledge-screenshot-576x576.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/017-priviledge-screenshot.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37568'>\n\t\t\t\tAmalia Ulman PRIVILEGE (2016) kadr (fragment) Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Amalii Ulman; Arcadia Missa, Londyn (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/016-bb9-amalia-ulman'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/016-bb9-amalia-ulman-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Amalia Ulman PRIVILEGE (2016) widok instalacji, fot. Timo Ohler. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Amalii Ulman; Arcadia Missa, Londyn (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37567\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37567'>\n\t\t\t\tAmalia Ulman PRIVILEGE (2016) widok instalacji, fot. Timo Ohler. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Amalii Ulman; Arcadia Missa, Londyn (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/015-bb9-josh-kline'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/015-bb9-josh-kline-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Josh Kline Crying Games (2015), widok instalacji, fot. Timo Ohler. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Josha Kline&#039;a i 47 Canal, Nowy Jork (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37566\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37566'>\n\t\t\t\tJosh Kline Crying Games (2015), widok instalacji, fot. Timo Ohler. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Josha Kline&#8217;a i 47 Canal, Nowy Jork (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/014-ml-artspace-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/014-ml-artspace-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"M\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37565\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37565'>\n\t\t\t\tM\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/013-ml-artspace-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/013-ml-artspace-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"M\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37564\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37564'>\n\t\t\t\tM\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/012-bb9-lizzie-fitch-ryan-trecartin'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/012-bb9-lizzie-fitch-ryan-trecartin-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Lizzie Fitch\/Ryan Trecartin (As yet untitled sculptural theater), 2016. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Lizzie Fitch\/Ryana Trecartina; Spr\u00fcth Magers; Regen Projects, Los Angeles; Andrea Rosen Gallery, Nowy Jork (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37563\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37563'>\n\t\t\t\tLizzie Fitch\/Ryan Trecartin (As yet untitled sculptural theater), 2016. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Lizzie Fitch\/Ryana Trecartina; Spr\u00fcth Magers; Regen Projects, Los Angeles; Andrea Rosen Gallery, Nowy Jork (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/011-bb9-wiill-benedict'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/011-bb9-wiill-benedict-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Will Benedict, I AM A PROBLEM (2016),widok instalacji, fot. Timo Ohler,dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Willa Benedicta; Balice Hertling, Pary\u017c; Third Man Records (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37562\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37562'>\n\t\t\t\tWill Benedict, I AM A PROBLEM (2016),widok instalacji, fot. Timo Ohler,dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Willa Benedicta; Balice Hertling, Pary\u017c; Third Man Records (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/010-halil-altindere'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/010-halil-altindere-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Halil Altindere, Homeland (2016), kadr z wideo, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37561\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37561'>\n\t\t\t\tHalil Altindere, Homeland (2016), kadr z wideo, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/009-bb9-halil-altindere-homeland'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/009-bb9-halil-altindere-homeland-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Halil Altindere, Homeland (2016), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Halila Altindere i Pilot Gallery, Istanbul (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37560\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37560'>\n\t\t\t\tHalil Altindere, Homeland (2016), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Halila Altindere i Pilot Gallery, Istanbul (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/008-bb9-ayr'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/008-bb9-ayr-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"ayr, ARCHITECTURE, 2016. Widok instalacji. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci ayr; Project Native Informant, Londyn (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37559\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37559'>\n\t\t\t\tayr, ARCHITECTURE, 2016. Widok instalacji. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci ayr; Project Native Informant, Londyn (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/007-bb9-yngve-holen'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/007-bb9-yngve-holen-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Yngve Holen, Window seat 10\u201322 F (2016) w The Feuerle Collection, widok instalacji, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37558\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37558'>\n\t\t\t\tYngve Holen, Window seat 10\u201322 F (2016) w The Feuerle Collection, widok instalacji, fot. Timo Ohler (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/006-yngve-holen-soczewki'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/006-yngve-holen-soczewki-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Soczewki kontaktowe projektu Yngve Holena, Evil Eyes (2016), fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37557\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37557'>\n\t\t\t\tSoczewki kontaktowe projektu Yngve Holena, Evil Eyes (2016), fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/005-bb9-telfar'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/005-bb9-telfar-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"TELFAR: RETROSPECTIVE (2016), widok instalacji. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Franka Bensona, Asgera Carlsena, TELFAR (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37556\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37556'>\n\t\t\t\tTELFAR: RETROSPECTIVE (2016), widok instalacji. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Franka Bensona, Asgera Carlsena, TELFAR (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/004-bb9-debora-delmar'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/004-bb9-debora-delmar-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Debora Delmar Corp., MINT (2016). Fot. Timo Ohler. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Debora Delmar Corp.; Duve, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37555\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37555'>\n\t\t\t\tDebora Delmar Corp., MINT (2016). Fot. Timo Ohler. Dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Debora Delmar Corp.; Duve, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/003-bb9-green-juice-girl-narrative-devices-courtesy-berlin-biennale'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/003-bb9-green-juice-girl-narrative-devices-courtesy-berlin-biennale-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Babak Radboy, Narrative Devices, 2016, Kadr z wideo, prod. Iconoclast (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37554\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37554'>\n\t\t\t\tBabak Radboy, Narrative Devices, 2016, Kadr z wideo, prod. Iconoclast (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/002-akademie-der-kunste'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/002-akademie-der-kunste-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Akademie der K\u00fcnste - jedna z lokalizacji Biennale, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37553\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37553'>\n\t\t\t\tAkademie der K\u00fcnste &#8211; jedna z lokalizacji Biennale, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"DIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-37552\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-37552'>\n\t\t\t\tDIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Mimikra staje si\u0119 wi\u0119c w ramach Biennale wielopoziomow\u0105 gr\u0105, w kt\u00f3r\u0105 zaanga\u017cowani s\u0105 nie tylko kuratorzy-arty\u015bci z zespo\u0142u DIS. Dostrzec mo\u017cna j\u0105 tak\u017ce w prezentacjach takich artyst\u00f3w i grup, jak <a href=\"http:\/\/deboradelmarcorp.com\/\">Debora Delmar Corp<\/a>., Babak Radboy, <a href=\"http:\/\/www.telfar.net\/\">TELFAR<\/a>, czy \u00e5yr, b\u0105d\u017a australijski kolektyw Centre for Style. Zielone soki oferowane przez \u201ekorporacj\u0119\u201d D\u00e9bory Delmar w ramach projektu <em><a href=\"http:\/\/bb9.berlinbiennale.de\/participants\/debora\/\">MINT<\/a> <\/em>(2016), kt\u00f3rego tytu\u0142 odnosi si\u0119 do kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119: Meksyku (sk\u0105d pochodzi autorka projektu), Indonezji, Nigerii i Turcji, wycenione s\u0105 odpowiednio w walutach wszystkich wymienionych powy\u017cej kraj\u00f3w. Bar sprzedaj\u0105cy zdrowe napoje nie tylko odzwierciedla mod\u0119 na dobrostan (<em>wellness<\/em>) obecn\u0105 w \u201ekrajach pierwszego \u015bwiata\u201d, ale i typow\u0105 dla wszelkich m\u00f3d zmian\u0119 warto\u015bci produktu w zale\u017cno\u015bci od ekonomicznego kontekstu. Moda, maj\u0105ca oczywisty zwi\u0105zek ze starannie kuratorowanym, prywatnym lecz publicznym wizerunkiem, obecna jest w ekspozycji w Akademie der K\u00fcnste tak\u017ce bardziej dos\u0142ownie: jako produkcja odzie\u017cy i nadawanie jej znacze\u0144 poprzez ukazanie rozpi\u0119to\u015bci mi\u0119dzy warto\u015bci\u0105 u\u017cytkow\u0105, estetyczn\u0105, a symboliczn\u0105 (kt\u00f3rej egzemplifikacj\u0105 jest metka z napisem). Dlatego by\u0107 mo\u017ce <a href=\"http:\/\/www.babakradboy.com\/\">Babak Radboy<\/a>, odpowiedzialny za cykl fotografii, z kt\u00f3rych jedna znajduje si\u0119 na ok\u0142adce katalogu wystawy, to tw\u00f3rca przedstawiaj\u0105cy si\u0119 jako \u201eartysta dzia\u0142aj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie w komercyjnym idiomie dyrektora kreatywnego\u201d. Radboy jest bowiem nie tylko kuratorem meta-marki czyli Shanzhai Biennale<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-10\" id=\"refmark-10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>, przedsi\u0119wzi\u0119cia opisywanego jako \u201eprojekt artystyczny, pozuj\u0105cy na luksusow\u0105 mark\u0119, pozuj\u0105c\u0105 na biennale \u2013 albo odwrotnie\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-11\" id=\"refmark-11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>. Jest tak\u017ce dyrektorem kreatywnym magazynu \u201e<a href=\"http:\/\/bidoun.org\/\">Bidoun<\/a>\u201d i za\u0142o\u017conej przez liberyjsko-ameryka\u0144skiego projektanta Telfara Clemensa, marki odzie\u017cowej TELFAR. Cech\u0105 aktywno\u015bci tw\u00f3rczej Radboya ma by\u0107 wi\u0119c dzia\u0142anie zakulisowe, dzi\u0119ki kt\u00f3remu: \u201ejest on za, pod i mo\u017ce nawet ponad Berli\u0144skim Biennale\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-12\" id=\"refmark-12\"><sup>[12]<\/sup><\/a>. Odzie\u017c marki TELFAR to rodzaj uniformu oferowanego demokratycznie wszystkim uczestnikom wydarzenia artystycznego jakim jest to Biennale: artystom, widzom i personelowi<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-13\" id=\"refmark-13\"><sup>[13]<\/sup><\/a>. Spos\u00f3b jej sprzeda\u017cy to popularny obecnie \u201epop-up store\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-14\" id=\"refmark-14\"><sup>[14]<\/sup><\/a>, kt\u00f3ry oferuje nie tylko wyeksponowan\u0105 na manekinach odzie\u017c ale tak\u017ce produkty powi\u0105zane z pracami innych artyst\u00f3w w ramach Biennale, jak np. soczewki kontaktowe Yngve Holena przypominaj\u0105ce nazar \u2013 amulet stosowany w celu odbicia \u201ez\u0142ego spojrzenia\u201d. Koresponduj\u0105 one z seri\u0105 obiekt\u00f3w, kt\u00f3re ten artysta pokazuje w bunkrze The Feuerle Collection \u2013 w tej wersji odnosz\u0105 si\u0119 one do kszta\u0142tu okien samolotu typu Boeing 787 (Dreamliner). W estetycznej koncepcji tej wystawy wa\u017cne s\u0105 bowiem wszystkie szczeg\u00f3\u0142y. Dlatego kolektyw <a href=\"http:\/\/www.aayr.xyz\/#0-intro\">\u00e5yr<\/a> (dzia\u0142aj\u0105cy pierwotnie jako AIRBNB-Pavillion lecz zmuszony do zmiany nazwy przez firm\u0119 po\u015brednicz\u0105c\u0105 w kr\u00f3tkoterminowym wynajmie prywatnych mieszka\u0144), w swojej refleksji nad architektur\u0105 odnosi si\u0119 do przestrzeni prywatnych, ale z powodu przeznaczenia pod wynajem&nbsp; poddanych estetyzacji i unifikacji przed ich upublicznieniem. W tej wielostronnej relacji ujawnia si\u0119, charakterystyczna dla wsp\u00f3\u0142czesnego obiegu towar\u00f3w i informacji, wersyjno\u015b\u0107, znana ju\u017c na gruncie kultury i teoretyzowana przez Eduardo Navasa jako paradygmat Remiksu<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-15\" id=\"refmark-15\"><sup>[15]<\/sup><\/a>. Wielokrotno\u015b\u0107 wersji prowadzi jednak do nieuniknionego nadmiaru, a ten do nadobfito\u015bci danych, skutkuj\u0105cej ich \u201eoty\u0142o\u015bci\u0105\u201d, co ilustruje jedna z fotografii w katalogu wystawy: wykadrowany fragment z napisem \u201eData Obesity\u201d jako fragmentem \u201emapy my\u015bli\u201d kre\u015blonej flamastrem, maj\u0105cym na obsadce napis \u201eNiceday\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_37556\" aria-describedby=\"caption-attachment-37556\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/005-bb9-telfar\/\" rel=\"attachment wp-att-37556\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-37556\" title=\"TELFAR: RETROSPECTIVE (2016), widok instalacji. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Franka Bensona, Asgera Carlsena, TELFAR (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/005-bb9-telfar-540x365.jpg\" alt=\"TELFAR: RETROSPECTIVE (2016), widok instalacji. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Franka Bensona, Asgera Carlsena, TELFAR (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" width=\"540\" height=\"365\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/005-bb9-telfar-540x365.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/005-bb9-telfar-900x608.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/005-bb9-telfar-576x389.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/005-bb9-telfar.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-37556\" class=\"wp-caption-text\">TELFAR: RETROSPECTIVE (2016), widok instalacji. Fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Franka Bensona, Asgera Carlsena, TELFAR (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W ramach wystawy odbywaj\u0105cej si\u0119 w mie\u015bcie, w kt\u00f3rym (w miejscu tak obci\u0105\u017conym znaczeniami, jak lotnisko Tempelhof), skoszarowano setki uchod\u017ac\u00f3w, nie mo\u017cna by\u0142o pomin\u0105\u0107 w\u0105tku kryzysu imigracyjnego, uznawanego obecnie za jeden z najpowa\u017cniejszych problem\u00f3w Europy. Problem ten zosta\u0142 jednak uj\u0119ty z dwojakiej perspektywy: rzeczywisto\u015bci i fikcji. T\u0119 pierwsz\u0105 dostrzec mo\u017cna w pracy Halila Alt\u0131ndere<strong> <\/strong><em>Homeland<\/em> (2016)<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-16\" id=\"refmark-16\"><sup>[16]<\/sup><\/a>, tej drugiej dostarcza praca Willa Benedicta <em>I AM A PROBLEM<\/em> (2016). Obaj arty\u015bci pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 konwencj\u0105 muzycznego wideo; w <em>Homeland<\/em> jest to nagranie z udzia\u0142em pochodz\u0105cego z Syrii i zamieszka\u0142ego w Berlinie rapera Mohammada Abu Hajara, w pracy Benedicta \u201eobcy\u201d pojawia si\u0119 jako przybysz z innej planety, kt\u00f3ry opowiada o swym nielegalnym statusie w telewizyjnym programie prowadzonym przez ameryka\u0144skiego dziennikarza (Charlie Rose). Ten \u201ekosmiczny niepok\u00f3j\u201d, o kt\u00f3rym pisze w katalogu wystawy Boris Groys<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-17\" id=\"refmark-17\"><sup>[17]<\/sup><\/a>, dotyczy jednak nie tylko inno\u015bci Obcego, wyra\u017conej jego powierzchowno\u015bci\u0105 zapo\u017cyczon\u0105 z drugorz\u0119dnych film\u00f3w fantastycznych. Du\u017co bardziej istotna jest mniej efektowna inno\u015b\u0107 wywo\u0142uj\u0105ca uprzedzenia i niepok\u00f3j w rzeczywisto\u015bci okre\u015blanej mianem IRL (<em>in real life<\/em>). By\u0107 mo\u017ce jest tak dlatego, \u017ce, jak zauwa\u017caj\u0105 kuratorzy z DIS, \u201e\u015awiat nie jest dzisiaj szczeg\u00f3lnie realistyczny. To \u015bwiat, w kt\u00f3rym inwestowanie w fikcj\u0119 przynosi wi\u0119cej zysku, ni\u017c postawienie na rzeczywisto\u015b\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-18\" id=\"refmark-18\"><sup>[18]<\/sup><\/a>. Ich podej\u015bcie do problematyki europejskiej jest transatlantyckie; Berlin jest dla nich jednym z globalnych nie-miast; zw\u0142aszcza obecnie, gdy po wielu fazach przebudowy i nieuchronnych procesach gentryfikacji, oblicze tego miasta r\u00f3\u017cni si\u0119 niebywale od tego sprzed dwudziestu lat, gdy kre\u015blono projekt pierwszego Biennale. Do dw\u00f3ch dekad historii berli\u0144skiego Biennale nawi\u0105zuj\u0105 zar\u00f3wno Klaus Biesenbach<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-19\" id=\"refmark-19\"><sup>[19]<\/sup><\/a>, jak i Rem Koolhaas w rozmowie Hansem Ulrichem Obristem, przywo\u0142uj\u0105cej ich spotkanie przed laty. Powtarzaj\u0105ca si\u0119 w wypowiedziach tuz\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata sztuki wypowied\u017a, dotycz\u0105ca generacyjnej cezury, wydaje si\u0119 znajdowa\u0107 potwierdzenie w sk\u0142adzie osobowym wystawy: tworz\u0105 go artystki i arty\u015bci, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci dojrzewali ju\u017c w \u015bwiecie globalnym i usieciowionym. Biesenbach wywodzi fundament koncepcyjny Biennale ze spotkania <em>Club Berlin<\/em> podczas Biennale Weneckiego w 1995 roku (kiedy to za\u0142o\u017cona zosta\u0142a tak\u017ce legendarna lista dyskusyjna Nettime), a za pr\u00f3b\u0119 generaln\u0105 ukazania Internetu jako przestrzeni fizycznej uznaje wystaw\u0119 <em>Hybrid WorkSpace<\/em> podczas dOCUMENTA X poprzedzaj\u0105c\u0105 o rok pierwsze berli\u0144skie Biennale, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w 1998 roku<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-20\" id=\"refmark-20\"><sup>[20]<\/sup><\/a>. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce 9. Berli\u0144skie Biennale nie tylko koresponduje z poprzednimi edycjami, czy mitami za\u0142o\u017cycielskimi okresu transformacji kulturowej, czyli ostatniej dekady XX wieku. Stanowi tak\u017ce, w zaskakuj\u0105cy spos\u00f3b, swoist\u0105 celebracj\u0119 stulecia dadaizmu, poniewa\u017c w spos\u00f3b naturalny operuje ironicznym grymasem i kpin\u0105 w cieniu nieokre\u015blonego, lecz kr\u0105\u017c\u0105cego nad Europ\u0105, widmowego niepokoju. Jego powod\u00f3w mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 w niepewnej, w zwi\u0105zku z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 dezintegracji europejskiej, b\u0105d\u017a w poczuciu, \u017ce oto nasta\u0142 czas bessy, podczas gdy nie uda\u0142o si\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 stanu hossy. Kluczem jednak do sygnalizowanego tak\u017ce przez DIS stanu niepokoju wydaje si\u0119 pytanie o w\u0142a\u015bciwe rozpoznawanie stanu rzeczy. Zamkni\u0119ci w \u201efiltrowych ba\u0144kach\u201d (<em>filter bubbles<\/em>) swych u\u017cytkowniczych preferencji, obywatele spo\u0142ecze\u0144stwa informacyjnego nie s\u0105 w stanie dotrze\u0107 do obiektywnego obrazu rzeczywisto\u015bci. Brak mo\u017cliwo\u015bci intersubiektywnej oceny rzutuje na decyzje, utrudnia wymian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w i odr\u00f3\u017cnienie znacz\u0105cego sensu od b\u0142ahostki. Mo\u017ce by\u0107 zatem \u2013 jak ironizowa\u0142 Gombrowicz w <em>Trans-Atlantyku<\/em> \u2013 tak, albo te\u017c zupe\u0142nie inaczej. Ten relatywizm powoduje, \u017ce DIS deklaruj\u0105 podj\u0119cie pr\u00f3by uciele\u015bnienia problem\u00f3w tera\u017aniejszo\u015bci, by m\u00f3c wyj\u015b\u0107 poza format wystawy jako spektaklu dla okre\u015blonej (na wz\u00f3r utrwalonego w reklamowym \u017cargonie terminu <em>target<\/em>) widowni. \u201eNasza propozycja jest prosta: zamiast dyskutowa\u0107 o niepokoju, sprawmy, by ludzie poczuli niepok\u00f3j. Zamiast organizowa\u0107 sympozja o prywatno\u015bci, spr\u00f3bujmy jej zagrozi\u0107\u201d \u2013 pisz\u0105 we wst\u0119pie do katalogu wystawy<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-21\" id=\"refmark-21\"><sup>[21]<\/sup><\/a>. Wydaj\u0105 si\u0119 tym samym krytykowa\u0107 przeteoretyzowan\u0105 ostatnimi laty propozycj\u0119 Transmediale, w kt\u00f3rym to wydarzeniu proporcje coraz bardziej przemieszczaj\u0105 si\u0119 z festiwalu sztuki w stron\u0119 panelu dyskusyjnego. W odpowiedzi proponuj\u0105 kilka p\u0142aszczyzn formalnych: kampani\u0119 reklamow\u0105 <em>Not in the Berlin Biennale<\/em>, operuj\u0105c\u0105 dwuznacznymi w tre\u015bci obrazami \u2013 czym\u015b pomi\u0119dzy fotografi\u0105 uliczn\u0105 a komunikatem w duchu <em>subvertizing<\/em> (subwersywnego traktowania j\u0119zyka reklamy), platform\u0119 gromadz\u0105c\u0105 m.in. teksty teoretyczne <em>Strach przed tre\u015bci\u0105<\/em> (<em>Fear of Content<\/em>), czy wychodz\u0105ce w przestrze\u0144 miejsk\u0105 pod\u015bwietlane kasetony okre\u015blane jako \u201ewystawa w ramach wystawy\u201d. Gdy doda\u0107 do tego jeszcze <em>Anthem<\/em>, czyli oficjaln\u0105 \u201e\u015bcie\u017ck\u0119 d\u017awi\u0119kow\u0105\u201d Biennale, nagran\u0105 na p\u0142ycie (winylowej, zgodnie z mod\u0105 Dzisiejszych Czas\u00f3w), dostrzec mo\u017cna, \u017ce koncepcyjna struktura wystawy rozszerza j\u0105 w przestrzeni i w czasie. Cz\u0119\u015b\u0107 prac odwo\u0142uje si\u0119 do kondycji postinternetowej, czyli stanu umys\u0142u i tworzenia pod wp\u0142ywem bod\u017ac\u00f3w pochodz\u0105cych z Sieci i przy u\u017cyciu klisz kulturowych z niej pochodz\u0105cych.<\/p>\n<p>Refleksja nad tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 jest nie tylko naznaczona ambiwalencjami, ale przypomina o kr\u00f3tkotrwa\u0142o\u015bci na podobie\u0144stwo ekscentrycznych mikrotrend\u00f3w. Te typowe dla Sieci zjawiska, o kt\u00f3rych pisze Natasha Stagg<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-22\" id=\"refmark-22\"><sup>[22]<\/sup><\/a>, to osobliwo\u015bci, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 mod\u0105, ma\u0142e dewiacje, kt\u00f3re wyrastaj\u0105 na \u015brodowiskow\u0105 konwencj\u0119, \u0142agodne dziwactwa, kt\u00f3re znajduj\u0105 na\u015bladownictwo w wirusowym tempie, hasztagowane jako #normcore. Dlatego mo\u017ce DIS zestawiaj\u0105 w jednej przestrzeni prace Lizzie Fitch i Ryana Trecartina oraz M\/L Artspace \u2013 uniewa\u017cniaj\u0105ce pytania o awangard\u0119 i epigon\u00f3w, a zamiast tego oferuj\u0105ce orgiastyczny spektakl kompulsywnej rado\u015bci i obsesyjnych powt\u00f3rze\u0144. Czy to formalne podobie\u0144stwo jest wynikiem formatu przemys\u0142u mody (polegaj\u0105cej na sezonowym upodabnianiu do narzuconych wzorc\u00f3w) czy formatu kultury sieciowej z jej nieustann\u0105 responsywno\u015bci\u0105?<\/p>\n<figure id=\"attachment_37564\" aria-describedby=\"caption-attachment-37564\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/013-ml-artspace-001\/\" rel=\"attachment wp-att-37564\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-37564\" title=\"M\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/013-ml-artspace-001-540x405.jpg\" alt=\"M\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)\" width=\"540\" height=\"405\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/013-ml-artspace-001-540x405.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/013-ml-artspace-001-900x675.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/013-ml-artspace-001-576x432.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/013-ml-artspace-001.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-37564\" class=\"wp-caption-text\">M\/L Artspace, (Not yet titled) 2016, fragment instalacji, fot. Ewa W\u00f3jtowicz (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci autorki)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce kluczowy problem dotyczy raczej umiej\u0119tno\u015bci rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy fikcj\u0105 a rzeczywisto\u015bci\u0105, po ponad dwudziestu latach pr\u00f3b kwestionowania tej r\u00f3\u017cnicy, praktykowanych w kulturze popularnej od czasu wynalezienia rzeczywisto\u015bci wirtualnej i okre\u015blenia \u201ekonsensualnej halucynacji\u201d ukutego przez Williama Gibsona. St\u0105d by\u0107 mo\u017ce w\u0142\u0105czenie do wystawy pracy Josha Kline\u2019a <em>Crying Games<\/em> (2015), w kt\u00f3rej wykorzystuje on wizerunki ameryka\u0144skich polityk\u00f3w odpowiedzialnych za wojn\u0119 w Iraku. S\u0105 ukazani s\u0105 w szarych uniformach, na tle ceglanej \u015bciany, powtarzaj\u0105c w stanie psychicznego za\u0142amania: \u201eTak mi przykro\u2026co ja zrobi\u0142em\u2026ci wszyscy ludzie\u2026\u201d, a ich twarze okazuj\u0105 si\u0119 by\u0107 maskami. Poddane cyfrowemu scaleniu z twarzami aktor\u00f3w, odgrywaj\u0105cych kolejne epizody publicznej ekspiacji, ods\u0142aniaj\u0105 co jaki\u015b czas techniczne niedoskona\u0142o\u015bci. To \u2013 z pewno\u015bci\u0105 celowe &#8211; rozwarstwienie mi\u0119dzy prawd\u0105 a fikcj\u0105, przypomina o p\u0119kni\u0119ciach w oficjalnym wizerunku i ujawnieniu si\u0119 ludzkich s\u0142abo\u015bci takich, jak poczucie winy, u tych, kt\u00f3rzy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 perfekcyjnymi awatarami politycznego spektaklu.<\/p>\n<p>Spektakl jest tak\u017ce s\u0142owem kluczowym do odczytania pracy Amalii Ulman <em>PRIVILEGE<\/em> (2016); t\u0119 ostatni\u0105 artystk\u0119, za spraw\u0105 jej insta-performance\u2019u <em>Excellences and Perfections<\/em> (2014)<em>, <\/em>zalicza si\u0119 do grona najwa\u017cniejszych graczy problematyk\u0105 performatywizacji prywatno\u015bci. W spektakl przeradzaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce obrazy kr\u0105\u017c\u0105ce w sieciowej kulturze i stopniowo nabieraj\u0105ce charakteru estetycznej anihilacji. Wykorzystuje to Alexandra Pirici w pracy <em>Signals<\/em> (2016), kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciwa tre\u015b\u0107 zale\u017cy od algorytm\u00f3w wci\u0105\u017c na nowo szereguj\u0105cych aktualnie popularne dane ze strumienia informacji. Trudno o bardziej dos\u0142owne, bo performatywne uciele\u015bnienie kondycji postinternetowej, cho\u0107 samego terminu, jako (zgodnie z \u017cywotno\u015bci\u0105 sezonowych mikrotrend\u00f3w) ju\u017c uznanego za przestarza\u0142y, zar\u00f3wno arty\u015bci jak i kuratorzy, starannie unikaj\u0105. Kontrast sieciowej automatyzacji z osobist\u0105, emocjonaln\u0105 relacj\u0105 widoczny jest te\u017c w pracy Camille Henrot <em>Office of Unreplied Emails<\/em> (2016), w kt\u00f3rej artystka przeciwstawia si\u0119 masowemu spamowi poprzez archaiczn\u0105 epistolografi\u0119. U\u017cywaj\u0105c podobnej taktyki, co Jill Magid, zwracaj\u0105ca si\u0119 do oficjalnych struktur w\u0142adzy j\u0119zykiem zarezerwowanym dla bliskiej, interpersonalnej relacji, Henrot odpowiada swym automatycznym korespondentom, kt\u00f3rzy traktuj\u0105 j\u0105 instrumentalnie, oczekuj\u0105c wy\u0142\u0105cznie przelewu na konto.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Jednocze\u015bnie, efektowna praca <em>View of Pariser Platz<\/em> (2016) Jona Rafmana, kt\u00f3rej pe\u0142ne obejrzenie wi\u0105\u017ce si\u0119 z d\u0142u\u017cszym oczekiwaniem na dost\u0119p do wirtualnej projekcji z wykorzystaniem Oculus Rift, maj\u0105cej sw\u00f3j pocz\u0105tek w widoku podobnym do tego, kt\u00f3ry roztacza si\u0119 z tarasu Akademie der K\u00fcnste. Spojrzenie na kwadryg\u0119 na szczycie Bramy Brandenburskiej, rzut oka na plac pe\u0142en turyst\u00f3w, s\u0105siedztwo ambasad ameryka\u0144skiej i francuskiej, liczne budynki znacz\u0105cych dla \u015bwiatowej gospodarki firm, luksusowy hotel \u2013 to wszystko wzmacnia\u0107 ma wra\u017cenie elitaryzmu, cho\u0107 ko\u0144cowy efekt samej projekcji nie osza\u0142amia iluzjonizmem. Poza optyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 odsy\u0142a tak\u017ce projekt <em>Autonomy Cube<\/em> (2015) Trevora Paglena (eksploratora i teoretyka tzw. ciemnej geografii) i Jacoba Appelbauma (hakera, aktywisty i kuratora odpowiedzialnego m.in. za projekty w ramach Transmediale oraz internetowe rezydencje artystyczne Schlosspost Web Residency), kt\u00f3rzy przygotowali mo\u017cliwo\u015b\u0107 opuszczenia monitorowanej sieci powierzchniowej. Oferuj\u0105c widzom anonimow\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u0142\u0105czenia si\u0119 z Sieci\u0105 poprzez TOR, przypominaj\u0105 o r\u00f3wnolegle istniej\u0105cych \u015bwiatach: dualizmie w obr\u0119bie samej Sieci oraz uniewa\u017cnianej wci\u0105\u017c r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy realnym a wirtualnym. Natomiast forma i tytu\u0142 pracy przypominaj\u0105 o <em>Condensation Cube<\/em> (1963-65) Hansa Haacke, jednego z najwa\u017cniejszych pionier\u00f3w nurtu sztuki krytycznej. Berlin, jako miasto uwa\u017cane dzi\u015b za miejsce wzgl\u0119dnej autonomii w czasach \u201epo Snowdenie\u201d, z czego skorzysta\u0142a m.in. ameryka\u0144ska artystka, dziennikarka i aktywistka Laura Poitras, jest tak\u017ce miastem, kt\u00f3rego tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w przez lata politycznego podzia\u0142u Niemiec, przymusowo prowadzi\u0142o \u201e\u017cycie na pods\u0142uchu\u201d. Dzi\u015b jednak Niemcy maj\u0105 by\u0107 miejscem o obiektywnie wymierzonym, wysokim poziomie szcz\u0119\u015bcia, do czego odwo\u0142uje si\u0119 Simon Fujiwara w pracy <em>The Happy Museum<\/em> (2016)<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-23\" id=\"refmark-23\"><sup>[23]<\/sup><\/a>. Widok tej&nbsp; aran\u017cacji przywodzi na my\u015bl tekst Ranciere\u2019a i prowokuje do postawienia pytania: estetyka jako polityka, czy polityka jako estetyka? Zbi\u00f3r przedmiot\u00f3w maj\u0105cych kojarzy\u0107 si\u0119 z poczuciem szcz\u0119\u015bcia w niemieckim spo\u0142ecze\u0144stwie, to znaki odsy\u0142aj\u0105ce do tego, co uznajemy za stereotypowe i fasadowe emblematy szcz\u0119\u015bcia. Estetyzacja polityki rozumiana jest w tym osobliwym muzeum kulturowych indeks\u00f3w dos\u0142ownie: stos r\u00f3\u017cowego pudru ma ten sam odcie\u0144, co kosmetyk u\u017cywany do makija\u017cu kanclerz Angeli Merkel. Fujiwara opracowa\u0142 wyniki bada\u0144 poziomu szcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3re prowadzi jego brat Daniel; nale\u017c\u0105ca do\u0144 firma <a href=\"http:\/\/www.simetrica.co.uk\/\">Simetrica<\/a> zajmuje si\u0119 kwantyfikacj\u0105 tego rodzaju niewymiernych, ale po\u017c\u0105danych przez polityk\u00f3w i reklamodawc\u00f3w informacji.<\/p>\n<figure id=\"attachment_37574\" aria-describedby=\"caption-attachment-37574\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum\/\" rel=\"attachment wp-att-37574\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-37574\" title=\"Trevor Paglen\/Jacob Appelbaum, Autonomy Cube (2015), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Trevora Paglena i Jacoba Appelbauma; Metro Pictures, Nowy Jork; Altman Siegel, San Francisco (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum-533x800.jpg\" alt=\"Trevor Paglen\/Jacob Appelbaum, Autonomy Cube (2015), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Trevora Paglena i Jacoba Appelbauma; Metro Pictures, Nowy Jork; Altman Siegel, San Francisco (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" width=\"533\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum-533x800.jpg 533w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum-600x900.jpg 600w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum-576x864.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/023-bb9-trevor-paglen-jacob-applebaum.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-37574\" class=\"wp-caption-text\">Trevor Paglen\/Jacob Appelbaum, Autonomy Cube (2015), dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Trevora Paglena i Jacoba Appelbauma; Metro Pictures, Nowy Jork; Altman Siegel, San Francisco (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Estetyczny j\u0119zyk reklamy dotyczy dzi\u015b \u201ekod\u00f3w wizualnych [czego\u015b] mi\u0119dzy sklepem wolnoc\u0142owym a duchem Pinterestu\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-24\" id=\"refmark-24\"><sup>[24]<\/sup><\/a>, kt\u00f3re wyra\u017cone s\u0105 w lightboxach w cyklu LIT. Rozproszone w przestrzeni Akademii Sztuki wprowadzaj\u0105 do niej elementy, dla kt\u00f3rych naturalnym \u015brodowiskiem s\u0105 obie, istniej\u0105ce symultanicznie, dzisiejsze przestrzenie publiczne: ta miejska i ta internetowa. Jednocze\u015bnie przesuni\u0119cie konwencji ujawnia &nbsp;wybrzmiewaj\u0105cy spod pozornie lukrowanych obraz\u00f3w niepok\u00f3j. W serii fotografii LIT wsz\u0119dzie przeziera manifestacyjna sztuczno\u015b\u0107 zaczerpni\u0119ta ze \u015bwiata reklamy, a nast\u0119pnie naturalizowana w \u015bwiecie tworzonym przez u\u017cytkownik\u00f3w platform spo\u0142eczno\u015bciowych. To sztuczno\u015b\u0107 nieustannego spektaklu, kt\u00f3rego warstwy znaczeniowe interpretowa\u0107 mo\u017cna z pomoc\u0105 my\u015bli Deborda, czy za spraw\u0105 teorii powstaj\u0105cych cztery dekady temu wok\u00f3\u0142 postmodernizmu, ale przydatne mog\u0105 by\u0107 te\u017c zdania zamieszczane przez DIS w katalogu wystawy, jak: \u201eNazywaj\u0105 to sukcesem. Ja nazywam to <em>okupem<\/em>\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-25\" id=\"refmark-25\"><sup>[25]<\/sup><\/a>. Zapo\u017cyczona z ideologii kalifornijskiej kultura start-up\u00f3w mno\u017cy wizerunki u\u015bmiechni\u0119tych ludzi, kt\u00f3rzy z dobrze ukrywan\u0105, prekarialn\u0105 desperacj\u0105 przekonuj\u0105 odbiorc\u00f3w (w tym przede wszystkim, potencjalnych sponsor\u00f3w), jak doskonale si\u0119 bawi\u0105, pracuj\u0105c. Konwencja ta, a\u017c nadto kliszowa, razi sztuczno\u015bci\u0105 nachalnej propagandy sukcesu. Ale w ca\u0142ej wystawie nie ma jawnej krytyki \u2013 formu\u0142a tej\u017ce wymar\u0142a wraz z modernizmem, o czym przypomina Josephine Berry Slater<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-26\" id=\"refmark-26\"><sup>[26]<\/sup><\/a>. Nie ma nawet krytyki operuj\u0105cej \u015bwiadom\u0105 ambiwalencj\u0105, do kt\u00f3rej przyznaje si\u0119 np. Santiago Sierra. Krytyka jest zakamuflowana pod atrakcyjn\u0105 wizualnie powierzchni\u0105 przeplotu mi\u0119dzy estetyk\u0105, a polityk\u0105. Jak pisze cytowany w katalogu wystawy Thomas Hirschhorn, \u201eprawda i logika rzeczy s\u0105 odzwierciedlone w ich powierzchni\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-27\" id=\"refmark-27\"><sup>[27]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Kuratorzy Biennale u\u017cywaj\u0105 do opisu znaczenia wybranych na cele wystawy miejsc neologizmu&nbsp; \u201eparadessence\u201d (<em>paradox + essence<\/em>). Ta figura <em>paradesencji <\/em>pozwala spojrze\u0107 inaczej tak\u017ce na rzeczywisto\u015b\u0107 pozaartystyczn\u0105, w kt\u00f3r\u0105 wkraczamy opuszczaj\u0105c przestrzenie wystawy. Sceneria miasta, formy przekazu informacji, wielkoformatowe bilbordy reklamowe i pod\u015bwietlane kasetony, ekrany i witryny \u2013 wszystko to podlega ci\u0105g\u0142ej estetyzacji (prowadz\u0105cej, jak przestrzega\u0142 Wolfgang Welsch do anestetyzacji, czyli estetycznego zoboj\u0119tnienia). Dlatego te\u017c gra z rzeczywisto\u015bci\u0105 podj\u0119ta zosta\u0142a za spraw\u0105 prezentacji jednej z prac na statku wycieczkowym Blue-Star nale\u017c\u0105cym do popularnego armatora. Film oraz instalacja site-specific, duetu Korakrit Arunanondchai\/Alex Gvojic <em>There\u2019s a word I\u2019m trying to remember, for a feeling I\u2019m about to have (a distracted path towards extinction)<\/em>, wydaj\u0105 si\u0119 przywo\u0142ywa\u0107 no\u015bny ostatnio motyw ko\u0144ca antropocenu.&nbsp; Jednocze\u015bnie p\u0142yn\u0105cy Sprew\u0105 widzowie otrzymuj\u0105 w rezultacie mobiln\u0105 ram\u0119 estetyczn\u0105 (<em>framework<\/em>) dla swego percepcyjnego do\u015bwiadczenia; narzucona im rola turysty przypomina o roli, jak\u0105 w odbiorze sztuki pe\u0142ni kanwa rzeczywisto\u015bci. Dawny telekomunikacyjny bunkier nad kana\u0142em Landwehr, dzi\u015b mieszcz\u0105cy kolekcj\u0119 sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej Feuerle, przypomina nie tylko o zimnowojennej paranoi, ale tak\u017ce o historii Berlina, na kt\u00f3rego mapach nie brakuje wci\u0105\u017c miejsc niedost\u0119pnych, zamkni\u0119tych i prawdziwie podziemnych<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-28\" id=\"refmark-28\"><sup>[28]<\/sup><\/a>. Historia Berlina to jednak nie tylko przestrzenie, podlegaj\u0105ce gentryfikacji, komercjalizacji i renegocjacjom w\u0142asno\u015bci. To tak\u017ce wymazany z mapy Palast der Republik, zast\u0105piony tyle\u017c monumentalnym, co kiczowatym projektem historyzuj\u0105cego zamku. W jego s\u0105siedztwie wci\u0105\u017c znajduje si\u0119 budynek Rady Pa\u0144stwa NRD, a sala, w kt\u00f3rej obradowali jej cz\u0142onkowie z Erichem Honeckerem na czele, zachowa\u0142a oryginaln\u0105 p\u0142askorze\u017ab\u0119. W tej przestrzeni prezentuj\u0105 swoj\u0105 instalacj\u0119 <em>Blockchain Visionaries<\/em> (2016) Simon Denny i Linda Kantchev. Praca ta, m\u00f3wi\u0105ca o alternatywnych formach finansowej suwerenno\u015bci znajduje si\u0119 we wn\u0119trzu przeznaczonym pierwotnie dla decydent\u00f3w socjalistycznej gospodarki, a nast\u0119pnie przej\u0119tym na potrzeby nauczania zasad kapitalistycznej ekonomii. We wn\u0119trzu budynku zwracaj\u0105 te\u017c uwag\u0119 cztery prace Katji Novitskovej, m.in. <em>Growth Potential (fire worship)<\/em>: pod\u015bwietlone efektownie popo\u0142udniowym s\u0142o\u0144cem kszta\u0142ty p\u0142omieni otaczaj\u0105cych par\u0119 rog\u00f3w, za t\u0142o dalszego planu maj\u0105 bry\u0142\u0119 budowanego wci\u0105\u017c nowego zamku. Wykorzystanie \u015bwiat\u0142a w tej pracy wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce z socrealistyczn\u0105 ikonografi\u0105 zdobi\u0105c\u0105 wschodni\u0105 \u015bcian\u0119 budynku \u2013 witra\u017c, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 Walter Womacka, dzi\u015b mijany jest przez student\u00f3w prywatnej szko\u0142y biznesu ESMT<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-29\" id=\"refmark-29\"><sup>[29]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Pe\u0142na zwrot\u00f3w akcji relacja sztuki z rzeczywisto\u015bci\u0105 jest, jak wida\u0107, dla tej edycji Biennale kluczowa i a\u017c nader oczywista. Pozostaje jednak pytanie: jaka jest to rzeczywisto\u015b\u0107? Kt\u00f3ra z nich jest intersubiektywnym punktem odniesienia? Czy ta, kt\u00f3ra ukszta\u0142towana zosta\u0142a w wyniku wieloetapowej personalizacji i zamyka nas w \u201eba\u0144ce filtr\u00f3w\u201d? Czy mo\u017ce ta, kt\u00f3ra jest udzia\u0142em niewidocznych i wykluczonych \u201eobcych\u201d? A mo\u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 kreowana przez \u201eprojektant\u00f3w do\u015bwiadcze\u0144\u201d (<em>experience designers<\/em>), do kt\u00f3rych, w pewnym sensie, kuratorzy z zespo\u0142u DIS r\u00f3wnie\u017c si\u0119 zaliczaj\u0105? Podkre\u015bli\u0107 natomiast nale\u017cy, \u017ce je\u017celi chodzi o umocowanie w rzeczywisto\u015bci, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 realizacji typu <em>site-specific<\/em> dobrana jest bezb\u0142\u0119dnie: dystopijne wizje \u015bwiata w dwu znakomitych pracach Hito Steyerl obejrze\u0107 mo\u017cna g\u0142\u0119boko pod ziemi\u0105, na trzecim pi\u0119trze nik\u0142o o\u015bwietlonych piwnic. <em>ExtraSpaceCraft<\/em> (2016) z nich to doku-fikcyjna opowie\u015b\u0107 o kurdyjskim \u201epasterzu dron\u00f3w\u201d, zaprezentowana z precyzyjn\u0105 konsekwencj\u0105 co do wyboru ka\u017cdego detalu. Druga, <em>The Tower<\/em> (2015) to historia przej\u015bcia od fantazmatu do rzeczywisto\u015bci (punktem wyj\u015bcia jest wie\u017ca budowana przez Saddama Husajna) pow\u015bci\u0105gliwie opowiedziana w nim przez ukrai\u0144skiego projektanta gier na tematy wojenne<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-30\" id=\"refmark-30\"><sup>[30]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_37581\" aria-describedby=\"caption-attachment-37581\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/030-bb9-katja-novitskova\/\" rel=\"attachment wp-att-37581\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-37581\" title=\"Katja Novitskova,Expansion Curves (fire worship, purple horns), 2016, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Katji Novitskovej i Kraupa-Tuskany Zeidler, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/030-bb9-katja-novitskova-540x361.jpg\" alt=\"Katja Novitskova,Expansion Curves (fire worship, purple horns), 2016, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Katji Novitskovej i Kraupa-Tuskany Zeidler, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\" width=\"540\" height=\"361\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/030-bb9-katja-novitskova-540x361.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/030-bb9-katja-novitskova-900x602.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/030-bb9-katja-novitskova-576x385.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/030-bb9-katja-novitskova.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-37581\" class=\"wp-caption-text\">Katja Novitskova,Expansion Curves (fire worship, purple horns), 2016, fot. Timo Ohler, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Katji Novitskovej i Kraupa-Tuskany Zeidler, Berlin (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Symptomatyczne jest tak\u017ce to, \u017ce jednym z autor\u00f3w tekst\u00f3w w katalogu wystawy jest McKenzie Wark, kt\u00f3ry przypomina, u\u017cywaj\u0105c gry s\u0142\u00f3w, \u017ce \u201ekwestionowana kategoria \u2018uchod\u017acy\u2019 (<em>refugee<\/em>) zak\u0142ada, \u017ce istnieje schronienie (<em>refuge<\/em>), kt\u00f3rego wkr\u00f3tce mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-31\" id=\"refmark-31\"><sup>[31]<\/sup><\/a>. Czy jednak istnieje rozwi\u0105zanie? Powo\u0142ywana na autorytet przez Meredith Meredith, autork\u0119 jednego z tekst\u00f3w do katalogu, Ursula Franklin, ma do powiedzenia tylko tyle, \u017ce: \u201eWszystkie problemy mo\u017cna na\u015bwietli\u0107. Nie wszystkie problemy da si\u0119 rozwi\u0105za\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-32\" id=\"refmark-32\"><sup>[32]<\/sup><\/a>. Nie ma zatem wskaz\u00f3wek, nie ma etycznego kompasu, nie istnieje wygodny prognostyk. Jak w jednym z hase\u0142 DIS: \u201eJutro jest oczywiste. Dzisiaj jest niezg\u0142\u0119bione\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-33\" id=\"refmark-33\"><sup>[33]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Pytanie o to, jak trafnie orientowa\u0107 si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 by\u0107 fetyszem zar\u00f3wno kultury masowej, jak i obiegu informacji, wybrzmiewa zar\u00f3wno w poszczeg\u00f3lnych pracach, jak i przede wszystkim w ca\u0142ej koncepcji wystawy. Jak deklaruj\u0105 kuratorzy Biennale, wystawa ta bowiem \u201ematerializuje paradoksy, kt\u00f3re stanowi\u0105 o \u015bwiecie w roku 2016: wirtualno\u015b\u0107 jako realno\u015b\u0107, narody jako marki, ludzie jako dane, kultura jako kapita\u0142, <em>wellness<\/em> jako polityka, szcz\u0119\u015bcie jako PKB\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-34\" id=\"refmark-34\"><sup>[34]<\/sup><\/a>. Nie podsuwa jednak gotowych rozwi\u0105za\u0144, nie oferuje prostych odpowiedzi na fundamentalne pytania; opisuje krytycznie dzisiejszy \u015bwiat za pomoc\u0105 jego w\u0142asnego symulakrum, potwierdza i zaprzecza z r\u00f3wn\u0105 pewno\u015bci\u0105. Dlatego lejtmotyw, od kt\u00f3rego nie mo\u017cna si\u0119 uwolni\u0107, to nie \u2013 jak zak\u0142adali kuratorzy \u2013 &nbsp;przygotowana przez grono artyst\u00f3w \u015bcie\u017cka d\u017awi\u0119kowa maj\u0105ca pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 hymnu wystawy (<em>Anthem<\/em>), co raczej sprzeczno\u015bci wyra\u017cone przez Gombrowicza w s\u0142ynnym dialogu z <em>Trans-Atlantyku<\/em>. Na stronie bloga Biennale znale\u017a\u0107 mo\u017cna wymown\u0105 deklaracj\u0119: \u201e9. Berli\u0144skie Biennale sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej mo\u017ce obejmowa\u0107 lub nie obejmowa\u0107 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 sztuk\u0119\u201d. Wystawa potrwa do 18 wrze\u015bnia. Czy w\u00f3wczas b\u0119dziemy mniema\u0107 o Dzisiejszych Czasach to samo, co w pierwszych dniach czerwca, w chwili jej otwarcia?<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">W Dzisiejszych Czasach [wyr\u00f3\u017cnienie za Gombrowiczem] ceni si\u0119 bardziej wszechstronno\u015b\u0107 i elastyczno\u015b\u0107, ni\u017c&nbsp; wieloetapowo zdobywan\u0105 specjalizacj\u0119; ta ostatnia jest ma\u0142o spektakularna.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">W doborze artystek i artyst\u00f3w zaproszonych do udzia\u0142u w wystawie wida\u0107 te\u017c praktyk\u0119 wzajemnego \u201elinkowania\u201d (metafora kulturowa bli\u017csza Sieci 1.0)&nbsp; czy \u201etagowania\u201d (metafora doby Sieci 2.0). Na przyk\u0142ad, w nowojorskim Triennale&nbsp;<em>Surround Audience<\/em>&nbsp;(2015) kuratorowanym przez Ryana Trecartina i Lauren Cornell w The New Museum, DIS brali udzia\u0142 jako arty\u015bci. W ramach 9. Biennale Berli\u0144skiego role si\u0119 odwracaj\u0105.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Por. S. Guilbaut,&nbsp;<em>Jak Nowy Jork ukrad\u0142 ide\u0119 sztuki nowoczesnej: Ekspresjonizm abstrakcyjny, wolno\u015b\u0107 i zimna wojna<\/em>, prze\u0142. E. Mikina, Wyd. Hotel Sztuki, Warszawa 1992.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">N. Bourriaud,&nbsp;<em>Postproduction. Culture as Screenplay: How Art Reprograms the World<\/em>, prze\u0142. J. Herman, Lukas &amp; Sternberg, New York 2002,&nbsp; s. 14.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">DIS,&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>, w:&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>, red. DIS: L. Boyle, S. Chase, M. Roso, D. Toro, DISTANZ Verlag, Berlin 2016, s. 55. Wszystkie cytaty z ksi\u0105\u017cki&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>&nbsp;w przek\u0142adzie Ewy W\u00f3jtowicz na potrzeby tego tekstu.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Por. J. Ludwi\u0144ski,&nbsp;<em>Sztuka w epoce postartystycznej i inne teksty<\/em>, ASP w Poznaniu, BWA we Wroc\u0142awiu 2009.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Pisz\u0119 o tej wystawie w ksi\u0105\u017cce&nbsp;<em>Sztuka w kulturze postmedialnej<\/em>, Wyd. Naukowe Katedra, Gda\u0144sk 2016.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">S. Wright,&nbsp;<em>W stron\u0119 leksykonu u\u017cytkowania<\/em>, prze\u0142. \u0141. Mojsak, \u201eFormat P\u201d #9, Wyd. Fundacja B\u0119c Zmiana, Warszawa 2014.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"fn-text\">Termin&nbsp;<em>Shanzhai<\/em>&nbsp;jest okre\u015bleniem produkowanych masowo w Chinach przedmiot\u00f3w niskiej jako\u015bci imituj\u0105cych markowe towary.<a href=\"#refmark-10\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"fn-text\"><em>&nbsp;The Present in Drag\u2026&nbsp;<\/em>dz. cyt. s. 328.<a href=\"#refmark-11\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-12\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-12\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-13\" class=\"fn-text\">Obs\u0142uga wystawy nosi czarne ubrania z napisem \u201cPERSONAL\u201d co w j\u0119zyku niemieckim oznacza personel, za\u015b w j\u0119zyku angielskim odnosi si\u0119 do sfery prywatno\u015bci. Dwuj\u0119zyczny katalog wystawy podkre\u015bla t\u0119 wieloznaczno\u015b\u0107. Por.&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>\u2026 dz.cyt. s. 339.<a href=\"#refmark-13\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-14\" class=\"fn-text\">Nazwa przeniesiona z ekranu komputera do rzeczywisto\u015bci \u201erealnego \u017cycia\u201d (RL).<a href=\"#refmark-14\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-15\" class=\"fn-text\">E. Navas,&nbsp;<em>Remix Theory. The Aesthetics of Sampling<\/em>, Springer, Wien, 2011. Autor przyjmuje pisowni\u0119 terminu Remiks wielk\u0105 liter\u0105, podkre\u015blaj\u0105c w ten spos\u00f3b si\u0142\u0119 kulturowej formatywno\u015bci tego zjawiska.<a href=\"#refmark-15\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-16\" class=\"fn-text\">Tytu\u0142 pracy jest zapewne gr\u0105 s\u0142\u00f3w, odnosz\u0105c\u0105 si\u0119 do poj\u0119cia ojczyzny \u2013 w przypadku imigrant\u00f3w zar\u00f3wno tej utraconej jaki naturalizowanej. Mo\u017ce tak\u017ce przywo\u0142ywa\u0107 w\u0105tek&nbsp; ameryka\u0144skiego serialu, kt\u00f3ry zosta\u0142 wewn\u0119trznie \u201ezhakowany\u201d przez grup\u0119 Arabian Street Artists.<a href=\"#refmark-16\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-17\" class=\"fn-text\">B. Groys,&nbsp;<em>Cosmic Anxiety<\/em>, w:&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>\u2026 dz.cyt. s. 110-127.<a href=\"#refmark-17\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-18\" class=\"fn-text\">DIS,&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>\u2026 dz. Cyt., s. 55.<a href=\"#refmark-18\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-19\" class=\"fn-text\">K. Biesenbach,&nbsp;<em>Berlin\/Berlin<\/em>, w:&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>\u2026 dz.cyt., s. 19.<a href=\"#refmark-19\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-20\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 21.<a href=\"#refmark-20\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-21\" class=\"fn-text\">DIS,&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>\u2026dz. cyt., s. 57.<a href=\"#refmark-21\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-22\" class=\"fn-text\">N. Stagg,&nbsp;<em>Trends and Their Discontents<\/em>, w:&nbsp;<em>The Present in Drag<\/em>\u2026dz. cyt., s. 92-109.<a href=\"#refmark-22\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-23\" class=\"fn-text\">S. Fujiwara, D. Fujiwara, <em>Finding Happiness in Happiness<\/em>, w: <em>The Present in Drag<\/em>\u2026dz.cyt, s. 222.<a href=\"#refmark-23\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-24\" class=\"fn-text\"><em> The Present in Drag<\/em>\u2026dz.cyt, s. 348.<a href=\"#refmark-24\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-25\" class=\"fn-text\"><em> Tam\u017ce<\/em>, s. 205.<a href=\"#refmark-25\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-26\" class=\"fn-text\">\u201eModernism with its claim that criticism is possible is a thing of the past\u201d cytuje, nie podaj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142a,&nbsp; Gabrielle Horn we wst\u0119pie do katalogu <em>The Present in Drag<\/em>\u2026dz.cyt., s. 28.<a href=\"#refmark-26\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-27\" class=\"fn-text\">T. Hirschhorn, motto w: <em>The Present in Drag<\/em>\u2026dz.cyt., s. 348.<a href=\"#refmark-27\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-28\" class=\"fn-text\">Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 zalany tunel dawnej linii tramwaju, biegn\u0105cy pod Sprew\u0105 i prowadz\u0105cy z p\u00f3\u0142wyspu Stralau przy Tunnelstrasse na Treptow.<a href=\"#refmark-28\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-29\" class=\"fn-text\">Europejskiej Szko\u0142y Zarz\u0105dzania i Technologii.<a href=\"#refmark-29\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-30\" class=\"fn-text\">Jednocze\u015bnie tekst towarzysz\u0105cy jednej z prac przedrukowany jest w publikacji towarzysz\u0105cej wystawie. Por. O. Fonaryov, <em>Business is Creativity<\/em>, w: <em>The Present in Drag<\/em>\u2026 dz.cyt. s. 182-193.<a href=\"#refmark-30\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-31\" class=\"fn-text\">M. Wark, <em>Geopolitics of Hibernation<\/em>, w: <em>The Present in Drag\u2026<\/em>dz.cyt., s. 137.<a href=\"#refmark-31\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-32\" class=\"fn-text\">M. Meredith, <em>All Problems Can Be Illuminated; Not All Problems Can Be Solved<\/em>, w: <em>The Present in Drag\u2026<\/em>dz.cyt., s. 159.<a href=\"#refmark-32\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-33\" class=\"fn-text\">W katalogu <em>The Present in Drag<\/em> &nbsp;na s. 160. Oryginalnie: \u201eTomorrow is obvious. Today is unfathomable\u201d. S\u0142owo \u201etoday\u201d jest wyr\u00f3\u017cnione przez autor\u00f3w kolorem.<a href=\"#refmark-33\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-34\" class=\"fn-text\">DIS, <em>The Present in Drag\u2026<\/em>dz.cyt., s. 56.<a href=\"#refmark-34\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej to wystawa, kt\u00f3rej tematyczn\u0105 osi\u0105 jest pozornie neutralna relacja z tera\u017aniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Nie oferuje wielkich narracji i nie prezentuje wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 dzie\u0142, jest natomiast interesuj\u0105ce jako ca\u0142o\u015bciowy projekt. Jest tak dlatego, \u017ce Biennale jest wystaw\u0105 niezwykle sp\u00f3jn\u0105 koncepcyjnie, a za ca\u0142okszta\u0142t tej koncepcji odpowiadaj\u0105 DIS, czyli nowojorska, wielozadaniowa supergrupa, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 Lauren Boyle, Solomon Chase, Marco Roso i David Toro.<\/p>\n","protected":false},"author":76,"featured_media":37552,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[5194,5185,1811,5206,5205,5207,5167,5172,5191,5171,5173,5197,339,5208,5176,5183,1818,5180,5175,5203,5177,5166,5178,5169,80,5168,5201,5198,5195,5187,5186,5192,5170,5188,5209,5163,5181,5200,5189,5165,5196,5190,5179,5182,5164,849,5202,5199,5193,5174,5204,5184],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14127],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej to wystawa, kt\u00f3rej tematyczn\u0105 osi\u0105 jest pozornie neutralna relacja z tera\u017aniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier.jpg\",\"width\":\"1280\",\"height\":\"854\",\"caption\":\"DIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\",\"name\":\"Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-08-05T07:15:23+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-09T11:12:27+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ce75e842f0a848780333dd0f7a466260\"},\"description\":\"9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej to wystawa, kt\u00f3rej tematyczn\u0105 osi\u0105 jest pozornie neutralna relacja z tera\u017aniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ce75e842f0a848780333dd0f7a466260\",\"name\":\"Ewa W\u00f3jtowicz\",\"description\":\"EWA W\u00d3JTOWICZ \u2013 dr hab. nauk humanistycznych, absolwentka pozna\u0144skiej ASP. Autorka ksi\u0105\u017cek Net art (2008), Sztuka w kulturze postmedialnej (2016) oraz tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych sztuce medi\u00f3w. Wyk\u0142ada na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/ewa-wojtowicz\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej","description":"9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej to wystawa, kt\u00f3rej tematyczn\u0105 osi\u0105 jest pozornie neutralna relacja z tera\u017aniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/001-bb9-dis-photo-sabine-reitmaier.jpg","width":"1280","height":"854","caption":"DIS, zesp\u00f3\u0142 kurator\u00f3w 9. Berli\u0144skiego Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej. Fot. Sabine Reitmaier (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe Biennale)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej","name":"Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#primaryimage"},"datePublished":"2016-08-05T07:15:23+00:00","dateModified":"2020-11-09T11:12:27+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ce75e842f0a848780333dd0f7a466260"},"description":"9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej to wystawa, kt\u00f3rej tematyczn\u0105 osi\u0105 jest pozornie neutralna relacja z tera\u017aniejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/ewa-wojtowicz-dzisiejsze-czasy-9-berlinskie-biennale-sztuki-wspolczesnej#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dzisiejsze Czasy. 9. Berli\u0144skie Biennale Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ce75e842f0a848780333dd0f7a466260","name":"Ewa W\u00f3jtowicz","description":"EWA W\u00d3JTOWICZ \u2013 dr hab. nauk humanistycznych, absolwentka pozna\u0144skiej ASP. Autorka ksi\u0105\u017cek Net art (2008), Sztuka w kulturze postmedialnej (2016) oraz tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych sztuce medi\u00f3w. Wyk\u0142ada na Uniwersytecie Artystycznym w Poznaniu.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/ewa-wojtowicz"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37530"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/76"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37530"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48919,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37530\/revisions\/48919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37530"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=37530"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=37530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}