{"id":38230,"date":"2016-09-12T10:30:32","date_gmt":"2016-09-12T09:30:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=38230"},"modified":"2020-09-01T13:02:41","modified_gmt":"2020-09-01T12:02:41","slug":"paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany","title":{"rendered":"Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u"},"content":{"rendered":"<p>\u201eRuch ten staje si\u0119 ruchem masowym i pomimo licznych jeszcze trudno\u015bci, braku sprz\u0119tu, biurokratyzmu panosz\u0105cego si\u0119 w niekt\u00f3rych instytucjach opieku\u0144czych nie zniknie na pewno, lecz b\u0119dzie stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej powszechny, a wi\u0119c wywrze swoje pi\u0119tno na \u017cyciu kulturalnym narodu. Kto dzi\u015b ten ruch lekcewa\u017cy, kwituj\u0105c dyskusj\u0119 o nim pob\u0142a\u017cliwym wzruszeniem ramion, lub kto mentorskim tonem chce amator\u00f3w poucza\u0107 o wy\u017cszo\u015bci kinematografii zawodowej, ten wykazuje daleko id\u0105c\u0105 a niebezpieczn\u0105 kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107\u201d (L. Rubach, <em>Amatorski ruch filmowy na \u015al\u0105sku<\/em>, \u201eKinotechnik\u201d 1955, nr 84, s. 1706).<\/p>\n<figure id=\"attachment_38238\" aria-describedby=\"caption-attachment-38238\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38238\" rel=\"attachment wp-att-38238\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38238\" title=\"Cz\u0142onkowie AKF-u \u201eIks\u201d wraz z instruktorem Leonem Wojtal\u0105 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-002-540x352.jpg\" alt=\"Cz\u0142onkowie AKF-u \u201eIks\u201d wraz z instruktorem Leonem Wojtal\u0105 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"352\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-002-540x352.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-002-900x587.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-002-576x376.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-002.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38238\" class=\"wp-caption-text\">Cz\u0142onkowie AKF-u \u201eIks\u201d wraz z instruktorem Leonem Wojtal\u0105 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ruchem, kt\u00f3remu Lubomir Rubach wr\u00f3\u017cy\u0142 tak zawrotn\u0105 karier\u0119, by\u0142y Amatorskie Kluby Filmowe (w skr\u00f3cie: AKF-y) \u2013 fenomen z okresu PRL-u anga\u017cuj\u0105cy czas wolny tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w, niezale\u017cnie od ich miejsca zamieszkania, wieku, wykszta\u0142cenia i zawodu. Cho\u0107 zjawisko to w trakcie prawie trzech dekad swojego istnienia przeistoczy\u0142o si\u0119 w ruch o niemal\u017ce masowym charakterze, zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej prawie zupe\u0142nie zapomniane. Historia AKF-\u00f3w sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z transformacj\u0105 ustrojow\u0105 oraz wyparciem tzw. w\u0105skich ta\u015bm, czyli format\u00f3w 16 mm, 8 mm i Super 8 mm, przez technologi\u0119 wideo, a nast\u0119pnie cyfrow\u0105. To dzi\u0119ki nim tworzenie amatorskich film\u00f3w przesta\u0142o by\u0107 kosztowne i skomplikowane technicznie, a w zwi\u0105zku z tym tak\u017ce elitarne.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-38230 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\/akf-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Cz\u0142onkowie AKF-u \u201eIks\u201d wraz z instruktorem Leonem Wojtal\u0105 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38238\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38238'>\n\t\t\t\tCz\u0142onkowie AKF-u \u201eIks\u201d wraz z instruktorem Leonem Wojtal\u0105 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\/akf-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Plakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38237\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38237'>\n\t\t\t\tPlakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Historia kina amatorskiego jest w\u0142a\u015bciwie tak samo d\u0142uga jak historia ca\u0142ej kinematografii. Pierwsze eksperymenty z kamerami przeznaczonymi dla tw\u00f3rc\u00f3w nieprofesjonalnych podejmowano ju\u017c bowiem na prze\u0142omie XIX i XX wieku, a jedn\u0105 z najs\u0142ynniejszych z nich \u2013 aparat Oko \u2013 stworzy\u0142 nawet najwybitniejszy polski wynalazca filmowy Kazimierz Pr\u00f3szy\u0144ski. Mimo tego osi\u0105gni\u0119cia amatorska tw\u00f3rczo\u015b\u0107 filmowa nie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 w Polsce na szersz\u0105 skal\u0119 przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n<p>Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 dopiero na pocz\u0105tku lat 50. wraz z powstaniem w Katowicach jednego z pierwszych AKF-\u00f3w \u2013 klubu \u201e\u015al\u0105sk\u201d, kt\u00f3ry zgromadzi\u0142 utalentowanych filmowc\u00f3w amator\u00f3w, a z czasem tak\u017ce animator\u00f3w ca\u0142ego ruchu: Norberta Boronowskiego, Edwarda Poloczka, Jana Ma\u0107kowa, Stanis\u0142awa Fischera i wielu innych. AKF ten zrodzi\u0142 si\u0119 z sekcji filmowej Polskiego Towarzystwa Fotograficznego w Katowicach, z inicjatywy dzia\u0142aj\u0105cych w niej Boronowskiego i Poloczka. Podobnie jak wielu innych filmowc\u00f3w amator\u00f3w z tego okresu, do kina doprowadzi\u0142o ich zainteresowanie fotografi\u0105. Rodzice pierwszego z nich prowadzili zak\u0142ad fotograficzny w Piotrkowicach, a on sam zacz\u0105\u0142 kr\u0119ci\u0107 filmy na w\u0105skiej ta\u015bmie jeszcze przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n<p>Sukces katowickiego AKF-u wynika\u0142 z przestrzegania przez jego cz\u0142onk\u00f3w kilku zasad: 1. przyk\u0142adania du\u017cej wagi do szkolenia klubowicz\u00f3w w zakresie obs\u0142ugi sprz\u0119tu filmowego i j\u0119zyka kina; 2. wzorowania si\u0119 w procesie produkcji na zasadach obowi\u0105zuj\u0105cych w kinie zawodowym; 3. udanej promocji swojej dzia\u0142alno\u015bci w\u015br\u00f3d lokalnej spo\u0142eczno\u015bci i w\u0142adz regionu.<\/p>\n<p>W kr\u00f3tkim czasie w \u015blad za klubowiczami z Katowic pod\u0105\u017cyli inni entuzja\u015bci amatorskiego filmu, organizuj\u0105c pierwsze AKF-y w ca\u0142ym kraju. Do 1955 roku tego rodzaju klub\u00f3w istnia\u0142o oko\u0142o 30, a ju\u017c dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej dzia\u0142a\u0142o ich blisko 200.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38237\" aria-describedby=\"caption-attachment-38237\" style=\"width: 283px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38237\" rel=\"attachment wp-att-38237\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-38237\" title=\"Plakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-001.jpg\" alt=\"Plakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"283\" height=\"425\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38237\" class=\"wp-caption-text\">Plakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Jak zdoby\u0107 kamer\u0119?<\/strong><\/p>\n<p>Praca nad filmami amatorskimi by\u0142a raczej drogim hobby, szczeg\u00f3lnie w por\u00f3wnaniu z innymi, promowanymi w Polsce Ludowej formami sp\u0119dzania wolnego czasu, jak kolekcjonowanie znaczk\u00f3w czy taniec ludowy. Filip Mosz, bohater <em>Amatora<\/em> (1979) Krzysztofa Kie\u015blowskiego, za swoj\u0105 pierwsz\u0105, najprostsz\u0105 kamer\u0119 8 mm \u2013 radzieckiego Kwarca 2-M \u2013 zap\u0142aci\u0142 r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 trzech swoich wyp\u0142at, co by\u0142o zupe\u0142nie zgodne z \u00f3wczesnymi realiami. Nierzadko wi\u0119c entuzjast\u00f3w amatorskiego kina nie sta\u0107 by\u0142o na zakup nawet tego podstawowego urz\u0105dzenia.<\/p>\n<p>Gdy jednak uda\u0142o si\u0119 im ju\u017c uzbiera\u0107 pieni\u0105dze na wymarzony sprz\u0119t, stawali przed kolejnym wyzwaniem, a mianowicie jego zdobyciem. W Polsce Ludowej permanentnie bowiem brakowa\u0142o w\u0105skota\u015bmowych kamer, projektor\u00f3w oraz sprz\u0119tu pomocniczego. Nie produkowano go tutaj na szersz\u0105 skal\u0119, a dostawy z zagranicy \u2013 i to z obu stron \u017celaznej kurtyny \u2013 by\u0142y nieregularne i niewystarczaj\u0105ce wobec dynamicznie rozwijaj\u0105cego si\u0119 ruchu. Sprzeda\u017c odbywa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie poprzez specjalnie zorganizowane do tego celu organizacje: Central\u0119 Techniczno-Handlow\u0105 \u201eFoto-Kino-Film\u201d, zaopatruj\u0105c\u0105 wy\u0142\u0105cznie kluby, oraz sklepy \u201eFotooptyki\u201d przeznaczone dla indywidualnych filmowc\u00f3w amator\u00f3w.<\/p>\n<p>Niedostatki zwi\u0105zane ze sprz\u0119tem sta\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnym problemem polskich entuzjast\u00f3w w\u0105skota\u015bmowego kina. W licznych relacjach z mi\u0119dzynarodowych konkurs\u00f3w i przegl\u0105d\u00f3w, w kt\u00f3rych brali oni udzia\u0142, niczym refren powtarza si\u0119 stwierdzenie, \u017ce cho\u0107 Polacy g\u00f3ruj\u0105 nad innymi narodami pod wzgl\u0119dem pomys\u0142owo\u015bci i odwagi w eksperymentowaniu z j\u0119zykiem kina, odstaj\u0105 od pozosta\u0142ych jako\u015bci\u0105 sprz\u0119tu, z kt\u00f3rego korzystaj\u0105, i wi\u0105\u017c\u0105cymi si\u0119 z tym niskimi umiej\u0119tno\u015bciami technicznymi.<\/p>\n<p><strong>Ci, kt\u00f3rzy nie mogli uczy\u0107 si\u0119 na b\u0142\u0119dach<\/strong><\/p>\n<p>Jan Dzida (brat i wsp\u00f3\u0142autor wi\u0119kszo\u015bci film\u00f3w Franciszka Dzidy, bodaj najs\u0142ynniejszego filmowca amatora z PRL-u, uwa\u017canego za pierwowz\u00f3r bohatera <em>Amatora<\/em>) by\u0142 najwa\u017cniejszym operatorem AKF-u \u201eKlaps\u201d z Chybia, a wi\u0119c niejako specjalist\u0105 od sprz\u0119tu w klubie. Jedna z ch\u0119tnie powtarzanych przez niego anegdot odnosz\u0105cych si\u0119 do warunk\u00f3w, w jakich pracowano w AKF-ach, dotyczy\u0142a jego klubowego kolegi, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 nauczy\u0107 si\u0119, jak prawid\u0142owo na\u015bwietla\u0107 klisz\u0119 filmow\u0105. Za ka\u017cdym razem pope\u0142nia\u0142 te same b\u0142\u0119dy, poniewa\u017c wywo\u0142anie filmu, a wi\u0119c zobaczenie efektu swojej pracy, zajmowa\u0142o tyle czasu, \u017ce nikt z ekipy nie by\u0142 w stanie zapami\u0119ta\u0107 warunk\u00f3w, w jakich ich kolega wykonywa\u0142 zdj\u0119cia i w zwi\u0105zku z tym skorygowa\u0107 jego b\u0142\u0119d\u00f3w. W dodatku ta\u015bma by\u0142a reglamentowana, dlatego zrobienie wi\u0119cej ni\u017c jednego dubla by\u0142o zwykle niema\u0142ym luksusem.<\/p>\n<p>Te ograniczenia przek\u0142ada\u0142y si\u0119 na form\u0119 film\u00f3w tworzonych w AKF-ach. Wed\u0142ug Krzysztofa Zanussiego, kt\u00f3ry zreszt\u0105 rozpoczyna\u0142 swoj\u0105 filmow\u0105 karier\u0119 jako amator w krakowskim AKF-ie \u201eNowa Huta\u201d, chc\u0105c na przyk\u0142ad nakr\u0119ci\u0107 morderstwo staruszki, amatorzy od razu pokazywali zab\u00f3jc\u0119 z ogromnym no\u017cem w d\u0142oni (by nie marnowa\u0107 ta\u015bmy na w\u0105tpliwo\u015bci co do intencji tajemniczego m\u0119\u017cczyzny), a staruszk\u0119 sadowili w mieszkaniu jak najbli\u017cej drzwi (by nie trzeba by\u0142o zu\u017cywa\u0107 filmu na przemierzanie korytarzy i pokoi). Byli zmuszeni, by swoje historie opowiada\u0107 jak najzwi\u0119\u017alej, mi\u0119dzy innymi dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0105skota\u015bmowych film\u00f3w powsta\u0142ych w PRL-u trwa\u0142a nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 5 minut.<\/p>\n<p>Wszystkie te trudno\u015bci, braki i ograniczenia mia\u0142y tak\u017ce swoj\u0105 dobr\u0105 stron\u0119 \u2013 wymusza\u0142y ogromn\u0105 pomys\u0142owo\u015b\u0107 i oryginalno\u015b\u0107. S\u0142ynny w PRL-u program telewizyjny Adama S\u0142odowego <em>Zr\u00f3b to sam<\/em> m\u00f3g\u0142by dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie kina amatorskiego i z pewno\u015bci\u0105 nie zabrak\u0142oby mu temat\u00f3w do kolejnych odcink\u00f3w. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 majsterkowania nierzadko okazywa\u0142a si\u0119 wa\u017cniejsza od wiedzy na temat dzia\u0142ania kamery czy podstawowej wra\u017cliwo\u015bci estetycznej. Podr\u0119czniki przeznaczone dla filmowc\u00f3w amator\u00f3w wype\u0142niaj\u0105 praktyczne porady dotycz\u0105ce tego, co czym zast\u0105pi\u0107 i jak co\u015b naprawi\u0107, gdy brakuje odpowiednich cz\u0119\u015bci. Przyk\u0142adowo, cho\u0107 baterie akumulatorowe do kamery by\u0142y trudno dost\u0119pne, bez problemu mog\u0142y by\u0107 zast\u0105pione bateriami motocyklowymi \u2013 zreszt\u0105 znacznie ta\u0144szymi, a do tego trwalszymi od tych pierwszych. Natomiast ta\u015bm\u0119 podczas monta\u017cu najlepiej by\u0142o rozwiesza\u0107 za pomoc\u0105 plastikowych klips\u00f3w do bielizny, dost\u0119pnych w ka\u017cdym sklepie z zabawkami.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p><strong>Organizujemy amatorski klub filmowy<\/strong><\/p>\n<p>Wszystkie te technologiczne przeszkody, cho\u0107 wyzwala\u0142y kreatywno\u015b\u0107, to jednocze\u015bnie mog\u0142y zniech\u0119ca\u0107 do tworzenia film\u00f3w. Polska Ludowa nie pozostawia\u0142a jednak entuzjast\u00f3w w\u0105skiej ta\u015bmy samych. Popularno\u015b\u0107 Amatorskich Klub\u00f3w Filmowych wynika\u0142a mi\u0119dzy innymi z tego, \u017ce posiada\u0142y niezb\u0119dny sprz\u0119t filmowy, kupowany b\u0105d\u017a wypo\u017cyczany klubom dzi\u0119ki dotacjom rz\u0105dowym, jak r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0142y szkolenia z jego obs\u0142ugi. Dlatego tym, co wyr\u00f3\u017cnia\u0142o ruch polskich filmowc\u00f3w amator\u00f3w spo\u015br\u00f3d analogicznych zjawisk po obu stronach \u017celaznej kurtyny, by\u0142a zdecydowana dominacja niezawodowych filmowc\u00f3w zrzeszonych w klubach nad amatorami pracuj\u0105cymi indywidualnie.<\/p>\n<p>AKF-y organizowano w du\u017cych miastach, ma\u0142ych miasteczkach, a nawet wsiach, cho\u0107 tym ostatnim by\u0142o znacznie trudniej sprawnie funkcjonowa\u0107 ni\u017c klubom umiejscowionym w wi\u0119kszych o\u015brodkach (jednym z wyj\u0105tk\u00f3w zdaj\u0105cych si\u0119 potwierdza\u0107 t\u0119 regu\u0142\u0119, jak i \u015bwiadczy\u0107 o ogromnej popularno\u015bci ruchu filmowc\u00f3w amator\u00f3w, jest AKF \u201eKlaps\u201d, kt\u00f3ry dzia\u0142a nieprzerwanie od 1969 roku we wsi Chybie). Niekt\u00f3re kluby powstawa\u0142y oddolnie, z inicjatywy jednej b\u0105d\u017a kilku os\u00f3b zainteresowanych filmowaniem, kt\u00f3re znajdowa\u0142y lokal mog\u0105cy s\u0142u\u017cy\u0107 za siedzib\u0119 AKF-u oraz \u201epatrona\u201d ch\u0119tnego do zakupu sprz\u0119tu i op\u0142acania podstawowych wydatk\u00f3w klubu (tak powsta\u0142y m.in. AKF-y \u201e\u015al\u0105sk\u201d i \u201eKlaps\u201d). W zamian za to mia\u0142 on prawo ingerowa\u0107 w scenariusze film\u00f3w b\u0105d\u017a wymaga\u0107 od klubowicz\u00f3w filmowania konkretnych wydarze\u0144, na przyk\u0142ad uroczysto\u015bci w zak\u0142adach pracy lub te\u017c \u015bwi\u0105t pa\u0144stwowych, na czele z pochodami pierwszomajowymi.<\/p>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 klub\u00f3w powstawa\u0142a odg\u00f3rnie \u2013 z inicjatywy w\u0142adz zak\u0142adowych (takich jak Huta im. Lenina \u2013 patron AKF-u \u201eNowa Huta\u201d) oraz innych pa\u0144stwowych instytucji. Prawie ka\u017cde miasto, a nawet zak\u0142ad pracy, fabryka, dom kultury, klub robotniczy, szko\u0142a czy wy\u017csza uczelnia chcia\u0142y mie\u0107 sw\u00f3j klub filmowy, kt\u00f3ry promowa\u0142by ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d lokalnej spo\u0142eczno\u015bci i regionalnych dygnitarzy.<\/p>\n<p>Niekt\u00f3re AKF-y by\u0142y otwarte \u2013 zrzesza\u0142y entuzjast\u00f3w i entuzjastki w\u0105skiej ta\u015bmy niezale\u017cnie od ich wieku, wykszta\u0142cenia i zawodu. Inne mia\u0142y charakter zamkni\u0119ty \u2013 skupia\u0142y pracownik\u00f3w konkretnego zak\u0142adu albo uczni\u00f3w jednej szko\u0142y. W praktyce takie podzia\u0142y okazywa\u0142y si\u0119 jednak sztuczne. Przyk\u0142adowo, wspomniany ju\u017c Krzysztof Zanussi do\u0142\u0105czy\u0142 do robotniczego AKF-u \u201eNowa Huta\u201d nie jako pracownik kombinatu, ale student Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Za wst\u0105pieniem do konkretnego klubu, bardziej ni\u017c jego charakter, przemawia\u0142y bowiem wymagania stawiane przez patrona, dost\u0119pny w klubie sprz\u0119t, a tak\u017ce to, czy w\u015br\u00f3d jego cz\u0142onk\u00f3w by\u0142y osoby utalentowane i aktywnie realizuj\u0105ce filmy, od kt\u00f3rych nowi klubowicze mogli czerpa\u0107 wiedz\u0119.<\/p>\n<p>Wzorcowy AKF mia\u0142 od kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w, organizowa\u0142 zebrania raz b\u0105d\u017a dwa razy w tygodniu. Na spotkaniach klubowicze zdobywali wiedz\u0119 na temat obs\u0142ugi sprz\u0119tu, stylu i j\u0119zyka kina albo pracowali nad w\u0142asnymi etiudami \u2013 konsultowali z innymi swoje pomys\u0142y i powsta\u0142y materia\u0142, przygotowywali scenografi\u0119, kr\u0119cili poszczeg\u00f3lne uj\u0119cia. Na czele klubu sta\u0142 instruktor, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 wszystkie spotkania i uczy\u0142 pozosta\u0142ych filmowania. Funkcj\u0119 t\u0119 zwykle pe\u0142nili filmowcy amatorzy, kt\u00f3rzy posiadali ju\u017c do\u015bwiadczenie oraz kilka zrealizowanych \u2013 a najlepiej tak\u017ce nagrodzonych \u2013 etiud.<\/p>\n<p>Utalentowany instruktor, zw\u0142aszcza taki, kt\u00f3ry nadal tworzy\u0142 filmy, by\u0142 gwarancj\u0105 sukcesu klubu. Dowodzi tego chocia\u017cby historia powsta\u0142ego w 1959 roku AKF-u \u201eIks\u201d z Miko\u0142owa, kt\u00f3ry dwukrotnie prze\u017cywa\u0142 swoje okresy \u015bwietno\u015bci. Najpierw w po\u0142owie lat 60., gdy jego instruktorem zosta\u0142 Stanis\u0142aw Fischer, aktywny dzia\u0142acz og\u00f3lnopolskiego ruchu AKF-\u00f3w. Nast\u0119pnie dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej, gdy t\u0119 funkcj\u0119 obj\u0105\u0142 Leon Wojtala, jeden z najwi\u0119kszych talent\u00f3w kina amatorskiego \u2013 jego film <em>Markowa i jej \u015bwiat<\/em> (1973) zosta\u0142 w\u0142\u0105czony do programu XVII Og\u00f3lnopolskiego Festiwalu Film\u00f3w Kr\u00f3tkometra\u017cowych w Krakowie (obecnie Krakowskiego Festiwalu Filmowego).<\/p>\n<p><strong>Profesjonalny system nieprofesjonalnej kinematografii<\/strong><\/p>\n<p>W praktyce jednak nie wszystkie kluby mia\u0142y instruktor\u00f3w, albo te\u017c nie wszyscy instruktorzy byli wystarczaj\u0105co wykwalifikowani, by pe\u0142ni\u0107 t\u0119 funkcj\u0119. Ambitnym klubowiczom pozostawa\u0142a wi\u0119c literatura. Artyku\u0142y na temat nowo\u015bci technicznych i u\u017cytkowania sprz\u0119tu, teksty opisuj\u0105ce zasady, kt\u00f3rych nale\u017cy przestrzega\u0107 podczas pracy nad filmem, oraz relacje z przegl\u0105d\u00f3w i konkurs\u00f3w dedykowanych kinu w\u0105skota\u015bmowemu pojawia\u0142y si\u0119 na \u0142amach kilku specjalistycznych czasopism, m.in.: \u201eKinotechnika\u201d, \u201eFotografii\u201d, \u201eEkranu\u201d czy te\u017c \u201eFilmowego Serwisu Prasowego\u201d. Na prze\u0142omie lat 60. i 70. zacz\u0119to tak\u017ce wydawa\u0107 liczne publikacje ksi\u0105\u017ckowe, kt\u00f3rych tytu\u0142y nie pozostawia\u0142y w\u0105tpliwo\u015bci co do tre\u015bci, przyk\u0142adowo: <em>Kr\u0119cimy film amatorski<\/em> Wies\u0142awa Stradomskiego, <em>Wybrane zagadnienia techniczne filmu amatorskiego<\/em> Ryszarda Kreysera lub <em>Organizujemy amatorski klub filmowy<\/em> Wiktora Ostrowskiego.<\/p>\n<p>Publikacje te zawiera\u0142y nie tylko praktyczne porady. Krytykowa\u0142y Zach\u00f3d, z pogard\u0105 opisuj\u0105c tamtejszych filmowc\u00f3w amator\u00f3w jako \u201epan\u00f3w w \u015brednim wieku, uprawiaj\u0105cych filmowanie przewa\u017cnie dla cel\u00f3w rodzinno-pami\u0105tkowych\u201d, kt\u00f3rym przeciwstawiano cz\u0142onk\u00f3w AKF-\u00f3w, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 \u201eszczer\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 do sztuki filmowej, g\u0142\u0119bok\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 dla jej tajemnic, silnym pragnieniem przemawiania do innych j\u0119zykiem obraz\u00f3w\u201d (W. Stradomski, <em>Film za par\u0119 groszy<\/em>, \u201eKinotechnik\u201d 1959, nr 133, s. 2846).<\/p>\n<p>Co jednak mo\u017ce bardziej zaskakiwa\u0107, promowa\u0142y tak\u017ce konkretn\u0105 wizj\u0119 kina amatorskiego. Tworzone w AKF-ach etiudy mia\u0142y by\u0107 narracyjne, poprawne technicznie, kilkuminutowe, podejmuj\u0105ce okre\u015blone tematy, a do tego zgodne z pa\u0144stwow\u0105 propagand\u0105. W zwi\u0105zku z tym krytykowano niekt\u00f3re rodzaje film\u00f3w, na przyk\u0142ad <em>home movies<\/em>,<em> <\/em>czyli materia\u0142y tworzone g\u0142\u00f3wnie w celach pami\u0105tkowych, uwieczniaj\u0105ce rodzinne uroczysto\u015bci, spotkania w gronie przyjaci\u00f3\u0142, wsp\u00f3lne wakacje. Lansowano za to inne gatunki, w tym filmy naukowe, techniczne czy edukacyjne, dostrzegaj\u0105c w nich gatunki po\u017cyteczne zar\u00f3wno dla Polski Ludowej, jak i szerzej \u2013 rozwoju cywilizacji. Powstawa\u0142y nawet dedykowane specjalnie im konkursy, na kt\u00f3rych oceniano nie tyle warto\u015b\u0107 merytoryczn\u0105, ile estetyczn\u0105. W\u015br\u00f3d nagrodzonych film\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 na przyk\u0142ad takie etiudy jak <em>Usuwanie za\u0107my ocznej<\/em> lub <em>Leczenie rehabilitacyjne przy zaniku ko\u0144czyn g\u00f3rnych<\/em>.<\/p>\n<p>Zreszt\u0105 udzia\u0142 w konkursach i przegl\u0105dach by\u0142 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych aktywno\u015bci filmowc\u00f3w amator\u00f3w, cz\u0119sto te\u017c g\u0142\u00f3wn\u0105 motywacj\u0105 do tworzenia przez nich film\u00f3w. Imprez tego rodzaju by\u0142o wi\u0119c wiele, a ich r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 stanowi dow\u00f3d na to, i\u017c opr\u00f3cz promowania najlepszych etiud spe\u0142nia\u0142y one r\u00f3wnie\u017c inne cele. Poza najwa\u017cniejszymi, odbywaj\u0105cymi si\u0119 regularnie konkursami, takimi jak \u2013 istniej\u0105cy zreszt\u0105 do dzi\u015b \u2013 Og\u00f3lnopolski Konkurs Film\u00f3w Amatorskich czy Og\u00f3lnopolski Festiwal Film\u00f3w Amatorskich 8 mm w Polanicy, cyklicznie organizowano tak\u017ce przegl\u0105dy specjalistyczne, na przyk\u0142ad Konkurs Film\u00f3w Amatorskich o Przyja\u017ani ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim i Krajami Socjalistycznymi, Konkurs Film\u00f3w Amatorskich \u201eWojsko \u2013 Tradycje \u2013 Kraj\u201d lub Konkurs Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Ligi Kobiet.<\/p>\n<p>System, kt\u00f3ry zosta\u0142 nabudowany na ruchu AKF-\u00f3w, nie tylko go wspiera\u0142 i umacnia\u0142, ale te\u017c kszta\u0142towa\u0142, kontrolowa\u0142 i ogranicza\u0142. Poza literatur\u0105 s\u0142u\u017cy\u0142a temu instytucja Federacji Amatorskich Klub\u00f3w Filmowych, kt\u00f3rej podlega\u0142y wszystkie AKF-y. Dzi\u0119ki subsydiom z Ministerstwa Kultury i Sztuki Federacja wspiera\u0142a kluby, kt\u00f3re nie by\u0142y wystarczaj\u0105co dofinansowane przez patron\u00f3w. Przydziela\u0142a i op\u0142aca\u0142a instruktor\u00f3w, wypo\u017cycza\u0142a sprz\u0119t oraz dzieli\u0142a ta\u015bm\u0119 filmow\u0105. To ona wydawa\u0142a dedykowane amatorom publikacje, promowa\u0142a najlepsze z ich film\u00f3w za granic\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c organizowa\u0142a wspomniane konkursy i przegl\u0105dy.<\/p>\n<p><strong>Amatorzy i zawodowcy<\/strong><\/p>\n<p>Cho\u0107 filmowcy amatorzy nie byli w swej pracy zupe\u0142nie wolni, to jednak wielu z nich posiada\u0142o znacznie wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 ni\u017c tw\u00f3rcy zawodowi. Niekt\u00f3re z etiud powsta\u0142ych w AKF-ach, na przyk\u0142ad filmy klubu \u201eKlaps\u201d, na tle tw\u00f3rczo\u015bci profesjonalist\u00f3w z tego okresu wyr\u00f3\u017cnia\u0142a swoboda obyczajowa oraz odwaga w podejmowaniu temat\u00f3w ignorowanych przez w\u0142adz\u0119 (m.in. problem\u00f3w z narkotykami czy przemocy seksualnej wobec kobiet). Inni filmowcy amatorzy, jak cz\u0142onkowie warszawskiego AKF-u \u201eSawa\u201d, w swoich filmach w mniej lub bardziej jawny spos\u00f3b podejmowali si\u0119 krytyki ustroju oraz bezlito\u015bnie portretowali otaczaj\u0105c\u0105 ich rzeczywisto\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Wolno\u015b\u0107 tw\u00f3rcza, umo\u017cliwiaj\u0105ca poruszanie tego rodzaju temat\u00f3w, by\u0142a wynikiem dystansowania si\u0119 amator\u00f3w od profesjonalnej kinematografii. Wielu z nich podkre\u015bla\u0142o, \u017ce ich ruch opiera si\u0119 na zupe\u0142nie innych zasadach, stawia sobie inne cele, a tak\u017ce boryka z innymi problemami (na przyk\u0142ad permanentnym niedoborem sprz\u0119tu). Takie podej\u015bcie promowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c Federacja AKF-\u00f3w, kierowana niemal\u017ce wy\u0142\u0105cznie przez filmowc\u00f3w amator\u00f3w. Mimo to cz\u0119\u015b\u0107 z nich traktowa\u0142a udzia\u0142 w AKF-ie jako pierwszy etap na drodze do kariery w zawodowej kinematografii. Opr\u00f3cz Krzysztofa Zanussiego od filmu amatorskiego zaczynali te\u017c Daniel Szczechura i Walerian Borowczyk (obaj nale\u017celi do AKF-u \u201eWarszawa\u201d) oraz Maciej Drygas i J\u00f3zef Robakowski (z toru\u0144skiego klubu \u201eP\u0119tla\u201d).<\/p>\n<p>Entuzja\u015bci w\u0105skiej ta\u015bmy cz\u0119sto zreszt\u0105 podziwiali zawodowc\u00f3w, a kontakty z nimi stanowi\u0142y dla nich pow\u00f3d do dumy. AKF \u201eKlaps\u201d zyska\u0142 opini\u0119 jednego z najwa\u017cniejszych klub\u00f3w w Polsce mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki znajomo\u015bci Krzysztofa Kie\u015blowskiego z Franciszkiem Dzid\u0105 i wsp\u00f3\u0142pracy tego ostatniego przy powstawaniu <em>Amatora<\/em>. Z kolei cz\u0142onkowie AKF-u \u201eNowa Huta\u201d, wspominaj\u0105c najwa\u017cniejsze momenty z historii swojego klubu, wymieniali plany Andrzeja Wajdy, by <em>Cz\u0142owieka z marmuru<\/em> (1976) kr\u0119ci\u0107 w ich dzielnicy.<\/p>\n<p>Wielu wybitnych filmowc\u00f3w amator\u00f3w kontynuowa\u0142o swoje kariery tak\u017ce w Telewizji Polskiej, kt\u00f3ra ch\u0119tnie zatrudnia\u0142a cz\u0142onk\u00f3w AKF-\u00f3w, zw\u0142aszcza na prze\u0142omie lat 50. i 60., gdy powstawa\u0142y jej oddzia\u0142y regionalne. Dzi\u0119ki temu zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce w telewizji prezentowano fragmenty amatorskich film\u00f3w. Niemniej przej\u015bcia najaktywniejszych klubowicz\u00f3w do telewizji skutkowa\u0142y cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c kryzysami ich rodzimych AKF-\u00f3w, jak w przypadku klub\u00f3w \u201e\u015al\u0105sk\u201d i \u201eNowa Huta\u201d.<\/p>\n<p><strong>Kto ma w rodzinie filmowca amatora?<\/strong><\/p>\n<p>Ruch Amatorskich Klub\u00f3w Filmowych pe\u0142ni\u0142 w PRL-u r\u00f3\u017cne funkcje. Na spotkaniach w AKF-ach, tworzeniu i dyskusjach nad filmami, wsp\u00f3lnych wyjazdach na festiwale up\u0142yn\u0119\u0142a m\u0142odo\u015b\u0107 kilku pokole\u0144 Polek i Polak\u00f3w. Jak podkre\u015bla\u0142 Jan Ma\u0107kow z AKF-u \u201e\u015al\u0105sk\u201d, dla jego pokolenia, kt\u00f3re dorasta\u0142o w czasie wojny, udzia\u0142 w ruchu amatorskim nie wynika\u0142 wy\u0142\u0105cznie z filmowej pasji, ale te\u017c z potrzeby oderwania si\u0119 od wojennych wspomnie\u0144 oraz ch\u0119ci nadrobienia czasu, w kt\u00f3rym zabrak\u0142o miejsca na zabaw\u0119. Kolejne pokolenie, kt\u00f3re dorasta\u0142o ju\u017c w PRL-u, szuka\u0142o w AKF-ach, opr\u00f3cz kina, tak\u017ce chwilowej ucieczki od szarej rzeczywisto\u015bci Polski Ludowej. Wed\u0142ug Leszka Boguszewskiego z AKF-u \u201eSawa\u201d film amatorski by\u0142 dla ludzi zza \u017celaznej kurtyny po prostu ich okruchem wolno\u015bci.<\/p>\n<p>Dzi\u015b filmy te \u2013 niezale\u017cnie od poziomu technicznego i warto\u015bci estetycznych \u2013 stanowi\u0105 wa\u017cne dokumenty minionej epoki, ukazuj\u0105c j\u0105 z perspektywy, do kt\u00f3rej nigdy nie mia\u0142o dost\u0119pu kino zawodowe. Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 amatorskich etiud z okresu PRL-u znajduje si\u0119 w szafach dawnych cz\u0142onk\u00f3w AKF-\u00f3w b\u0105d\u017a w piwnicach ich by\u0142ych klub\u00f3w, to powoli wzrasta zainteresowanie tego rodzaju materia\u0142ami. Bardzo istotn\u0105 rol\u0119 w przypomnieniu fenomenu AKF-\u00f3w odegra\u0142 projekt <em>Entuzja\u015bci<\/em> Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa, prezentowany w 2004 roku w CSW Zamku Ujazdowskim, a p\u00f3\u017aniej w wielu muzeach i galerach na ca\u0142ym \u015bwiecie. W ostatnich latach Narodowy Instytut Audiowizualny, opr\u00f3cz gromadzenia <em>home movies<\/em> na no\u015bnikach VHS, zacz\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c zbiera\u0107 i digitalizowa\u0107 filmy na w\u0105skich ta\u015bmach. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w przywracaniu pami\u0119ci o tej tradycji odgrywaj\u0105 tak\u017ce r\u00f3\u017cnorodne inicjatywy lokalne, takie jak odbywaj\u0105cy si\u0119 w Warszawie i Katowicach Home Movie Day.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz przypominania o dawnym fenomenie s\u0105 one okazj\u0105 do zaprezentowania \u2013 cz\u0119sto po raz pierwszy \u2013 w\u0105skota\u015bmowych etiud na ekranach kin. Takie pokazy to nierzadko wyj\u0105tkowe okazje, by entuzja\u015bci w\u0105skich ta\u015bm mogli podzieli\u0107 si\u0119 wieloletni\u0105 pasj\u0105 na przyk\u0142ad ze swoimi wnukami, cz\u0119sto jej nieznaj\u0105cymi. Mo\u017ce wi\u0119c przy okazji kolejnego rodzinnego spotkania warto zapyta\u0107 swoich bliskich, czy w czasie PRL-u nie mieli przypadkiem do czynienia z kinem amatorskim\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amatorskie Kluby Filmowe (w skr\u00f3cie: AKF-y) \u2013 fenomen z okresu PRL-u anga\u017cuj\u0105cy czas wolny tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w, niezale\u017cnie od ich miejsca zamieszkania, wieku, wykszta\u0142cenia i zawodu. Cho\u0107 zjawisko to w trakcie prawie trzech dekad swojego istnienia przeistoczy\u0142o si\u0119 w ruch o niemal\u017ce masowym charakterze, zosta\u0142o p\u00f3\u017aniej prawie zupe\u0142nie zapomniane. <\/p>\n","protected":false},"author":677,"featured_media":38237,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1607,377,5290],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5289],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Amatorskie Kluby Filmowe (w skr\u00f3cie: AKF-y) \u2013 fenomen z okresu PRL-u anga\u017cuj\u0105cy czas wolny tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-001.jpg\",\"width\":\"283\",\"height\":\"425\",\"caption\":\"Plakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\",\"name\":\"Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-09-12T09:30:32+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:02:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/23334b0fb74e35da0f76463e337a3944\"},\"description\":\"Amatorskie Kluby Filmowe (w skr\u00f3cie: AKF-y) \u2013 fenomen z okresu PRL-u anga\u017cuj\u0105cy czas wolny tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/23334b0fb74e35da0f76463e337a3944\",\"name\":\"Paulina Haratyk\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/paulina-haratyk\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u","description":"Amatorskie Kluby Filmowe (w skr\u00f3cie: AKF-y) \u2013 fenomen z okresu PRL-u anga\u017cuj\u0105cy czas wolny tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/akf-001.jpg","width":"283","height":"425","caption":"Plakat projektu \u201eEntuzja\u015bci\u201d Marysi Lewandowskiej i Neila Cummingsa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany","name":"Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2016-09-12T09:30:32+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:02:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/23334b0fb74e35da0f76463e337a3944"},"description":"Amatorskie Kluby Filmowe (w skr\u00f3cie: AKF-y) \u2013 fenomen z okresu PRL-u anga\u017cuj\u0105cy czas wolny tysi\u0119cy Polek i Polak\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/paulina-haratyk-amatorskie-kluby-filmowe-zapomniany-fenomen-prl-u-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Amatorskie Kluby Filmowe. Zapomniany fenomen PRL-u"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/23334b0fb74e35da0f76463e337a3944","name":"Paulina Haratyk","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/paulina-haratyk"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38230"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/677"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38230\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38237"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38230"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=38230"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=38230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}