{"id":38475,"date":"2016-09-22T20:00:58","date_gmt":"2016-09-22T19:00:58","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=38475"},"modified":"2016-09-22T09:32:20","modified_gmt":"2016-09-22T08:32:20","slug":"pawel-bien-asymetryczna-dama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama","title":{"rendered":"Asymetryczna dama"},"content":{"rendered":"<p>\u201eKlijent musi by\u0107 zadowolony. Nieporozumienia wykluczone\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>\u00a0\u2013 brzmia\u0142o motto Firmy Portretowej S.I. Witkiewicz. W\u015br\u00f3d wielu zadowolonych klient\u00f3w \u2013 cho\u0107 tych nieukontentowanych te\u017c nie brak\u0142o \u2013 interesantk\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 by\u0142a Eugenia Wyszomirska, nazwana przez Witkacego \u201eAsymetryczn\u0105 Dam\u0105\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38502\" aria-describedby=\"caption-attachment-38502\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38502\" rel=\"attachment wp-att-38502\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38502\" title=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004-540x772.jpg\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"772\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004-540x772.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004-629x900.jpg 629w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004-576x823.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004.jpg 2560w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38502\" class=\"wp-caption-text\">Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Rok 1933 jest dla Witkacego pracowity. Odbywa podr\u00f3\u017ce do Bielska-Bia\u0142ej, Wilna czy wreszcie Warszawy, gdzie otrzymuje kilka zlece\u0144 portretowych, Pa\u0144stwowy Instytut Sztuki Teatralnej wystawia <em>Nowe Wyzwolenie<\/em>, krakowski Cricot \u2013 <em>M\u0105tw\u0119<\/em>. W lipcu tego roku Witkacy poznaje Wyszomirsk\u0105, podobno przypadkiem. Asymetryczna Dama mia\u0142a wspomina\u0107 po latach: \u201eja mu przypomina\u0142am kogo\u015b. Dlatego on lecia\u0142 w Warszawie za mn\u0105, jak mnie zobaczy\u0142, no bo\u2026 zobaczy\u0142 sobowt\u00f3r. I bieg\u0142 za nami, bo m\u00f3wi\u0142, ba\u0142 si\u0119, \u017ce znikn\u0119 mu z \u00f3cz. My\u015bla\u0142, \u017ce wsta\u0142a z grobu\u2026 kiedy\u015b, jak\u0105\u015b pani\u0105 zna\u0142\u2026 kt\u00f3ra umar\u0142a czy wyjecha\u0142a, nie wiem\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Czy jednak rzeczywi\u015bcie Eugenia by\u0142a tylko uciele\u015bnieniem wspomnie\u0144 o jakiej\u015b utraconej osobie?<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-38475 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38502\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38502'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38501\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38501'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38500\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38500'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38499\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38499'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>\u201eWszystko w sztuce polega tylko na stosunkach\u201d \u2013 zanotowa\u0142 Witkacy. Stosunek mistrza do Asymetrycznej Damy przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania dwudziestu sze\u015bciu portret\u00f3w, wymiany nieco lapidarnych list\u00f3w, kre\u015blonych nerwowym pismem na kartkach pocztowych, oraz paru amatorskich fotografii. Wszystko to Wyszomirska zapisa\u0142a w testamencie Muzeum Historii Katowic i to ten spadek mo\u017cemy ogl\u0105da\u0107 w galerii wroc\u0142awskiego Centrum Kultury Zamek.<\/p>\n<p>Nietrudno zrozumie\u0107 fascynacj\u0119 Witkacego urod\u0105 Wyszomirskiej \u2013 opadaj\u0105ca powieka czyni jej twarz asymetryczn\u0105 w spos\u00f3b wcale intryguj\u0105cy. Detal ten zr\u0119czny portrecista potrafi\u0142 wyzyska\u0107 na najrozmaitsze sposoby \u2013 raz dodaj\u0105c modelce zmys\u0142owego powabu, innym razem ewokuj\u0105c dojmuj\u0105c\u0105 melancholi\u0119. Mimo \u017ce ka\u017cdy portret sygnowany jest dat\u0105 i typem, wszystkie powsta\u0142y \u2013 oddaj\u0105c g\u0142os kurator wystawy \u2013 wy\u0142\u0105cznie z porywu serca oraz pragnienia powrotu do przesz\u0142o\u015bci i wskrzeszenia jej w nowych ods\u0142onach<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Rozpi\u0119to\u015b\u0107 typ\u00f3w w Firmie Portretowej by\u0142a spora. Zajrzyjmy do cytowanego ju\u017c regulaminu. Typ A okre\u015blany by\u0142 jako \u201ewylizany\u201d, przy czym Firma zaznacza\u0142a, \u017ce nadaje si\u0119 on bardziej do twarzy kobiecych ni\u017c m\u0119skich, zak\u0142adaj\u0105c \u201epewne zatracenie charakteru na korzy\u015b\u0107 upi\u0119kszenia\u201d. Dla po\u0142echtania ura\u017conych modelek przezorny Witkacy dodawa\u0142 \u201ewzgl\u0119dnie zaakcentowania \u00ab\u0142adno\u015bci\u00bb\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. Typ B reprezentowa\u0142 stosunek obiektywny, \u201ez pewnym podci\u0119ciem cech charakterystycznych\u201d. Nast\u0119pnie typ C, czyli granicz\u0105cy z Czyst\u0105 Form\u0105, osi\u0105gan\u0105 przy pomocy narkotyk\u00f3w, oraz kolejny \u2013 typ D, d\u0105\u017c\u0105cy do podobnych efekt\u00f3w, ale ju\u017c \u201ebez \u017cadnych sztucznych \u015brodk\u00f3w\u201d. I wreszcie typ E, a zatem \u201edowolna interpretacja psychologiczna, wed\u0142ug intuicji firmy\u201d. Wyt\u0142uszczonym drukiem zastrze\u017cono sobie: \u201eTyp E nie zawsze mo\u017cliwy jest do wykonania\u201d. W przypadku Wyszomirskiej nie by\u0142o, jak si\u0119 zdaje, podobnych trudno\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38500\" aria-describedby=\"caption-attachment-38500\" style=\"width: 324px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38500\" rel=\"attachment wp-att-38500\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-38500\" title=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-002.jpg\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"324\" height=\"448\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38500\" class=\"wp-caption-text\">Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eZasadnicz\u0105 nowo\u015bci\u0105 firmy w stosunku do przyj\u0119tych zwyczaj\u00f3w, jest mo\u017cno\u015b\u0107 odrzucenia portretu\u201d<em> <\/em>\u2013 informowa\u0142 Regulamin<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>, Eugenia chyba jednak z tego prawa nie skorzysta\u0142a. Jednym z ciekawszych rysunk\u00f3w jest portret z sierpnia 1936, wyobra\u017caj\u0105cy Asymetryczn\u0105 Dam\u0119 z profilu, co przecie\u017c w przypadku Witkacowskich portret\u00f3w <em>en face<\/em> jest ewenementem, co wi\u0119cej \u2013 za modelk\u0105 z prawej strony rozci\u0105ga si\u0119 tafla morza. Podobne t\u0142o zdarzy\u0142o si\u0119 Witkacemu p\u00f3\u017aniej bodaj tylko w podw\u00f3jnym portrecie Lisi\u0144skiej i Gadomskiego z 1939 roku. Na wizerunku Wyszomirskiej jest ono przekre\u015blone dwiema czarnymi kreskami. Witkacy zmieni\u0142 zdanie. Portret i tak zosta\u0142 przyj\u0119ty.<\/p>\n<p>Naprzeciw wej\u015bcia na wystaw\u0119 zawieszono autoportret mistrza. Nie przypomina on \u017cadnego z licznie wykonywanych przez Witkacego w przededniu wojny wizerunk\u00f3w w\u0142asnych, znajduj\u0105cych si\u0119 obecnie w kolekcji warszawskiego Muzeum Narodowego. Wr\u0119czony Wyszomirskiej autoportret to skrajnie ekspresyjna wizja, stanowi\u0105ca niemal ornamentalno-abstrakcyjn\u0105 gmatwanin\u0119 nerwowych, szarpanych linii. Pr\u00f3\u017cno tu szuka\u0107 \u2013 by pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 s\u0142owami Boya \u2013 perwersyjnych sentyment\u00f3w.<\/p>\n<p>Uwag\u0119 przykuwa tak\u017ce portret z 1934 powsta\u0142y jako kombinacja typ\u00f3w E i B. Wyszomirska uj\u0119ta jest w popiersiu; ca\u0142o\u015b\u0107 kadrowana jest nieco od do\u0142u, utrzymana w br\u0105zach i ochrach, za\u015b w u\u0142o\u017ceniu odchylonej dumnie g\u0142owy pobrzmiewaj\u0105 jeszcze echa s\u0142ynnego portretu Marii Nawrockiej z 1929 roku. Tu Witkacy sk\u0142ania si\u0119 ku wyrafinowanemu estetyzmowi, podbarwionemu obsesj\u0105 <em>femme fatale<\/em> \u2013 obsesj\u0105 o m\u0142odopolskiej jeszcze metryce.<\/p>\n<p>I wreszcie \u2013 frapuj\u0105cy wizerunek z kwietnia 1938, scalaj\u0105cy r\u00f3\u017cne porz\u0105dki ontologiczne. W fantasmagoryczne t\u0142o wpleciono \u2013 w wytwornym owalu \u2013 realistycznie oddane popiersie Wyszomirskiej, na pierwszym planie umieszczaj\u0105c pater\u0119 z owocami, co pozostawa\u0142o dot\u0105d charakterystyczne dla portret\u00f3w dzieci\u0119cych. To z pewno\u015bci\u0105 jedna z tych subtelnych zagadek semantycznych, kt\u00f3re w szalenie estetycznej formie poda\u0142 nam Witkacy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38501\" aria-describedby=\"caption-attachment-38501\" style=\"width: 336px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38501\" rel=\"attachment wp-att-38501\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-38501\" title=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-003.jpg\" alt=\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"336\" height=\"448\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38501\" class=\"wp-caption-text\">Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eJako w\u0142a\u015bciciel wielkiej firmy g\u0119bowzor\u00f3w, czyli po prostu b\u0119d\u0105c psychologicznym\u00a0 portrecist\u0105, mam t\u0119 wad\u0119, \u017ce g\u0119ba ludzka w niesamowity spos\u00f3b mnie interesuje. Normalnie id\u0105c po ulicy musia\u0142em ka\u017cd\u0105 twarz zarejestrowa\u0107: wzi\u0105\u0107 j\u0105 w siebie, szybko strawi\u0107 intuicyjnie i okre\u015bli\u0107, i wyrzyga\u0107\u201d<em> \u2013 <\/em>czytamy w <em>Niemytych Duszach<\/em>. Rzeczywi\u015bcie, w ka\u017cdym \u201eniewyg\u0142adzonym\u201d portrecie zaznacza si\u0119 charakterystyka psychologiczna modelki. Z biegiem lat portrety s\u0105 mniej lub bardziej realistyczne, w zale\u017cno\u015bci od wyrazowych potrzeb. Zmienia si\u0119 Wyszomirska, zmienia si\u0119 tak\u017ce stosunek autora do portretowanej. Wreszcie \u2013 w rysunkach znajduje swoje odbicie eskalacja napi\u0119cia mi\u0119dzynarodowego i dusznej atmosfery ko\u0144ca lat trzydziestych.<\/p>\n<p>Widma nadci\u0105gaj\u0105cej wojny nie spos\u00f3b za to dostrzec na fotografiach prezentowanych na wystawie, gdzie Witkacy hasa z konarem lub podziwia g\u00f3rskie widoki u bogu Eugenii ubranej w nienagannie bia\u0142y \u017cakiet i nosz\u0105cej przeciws\u0142oneczne, okr\u0105g\u0142e okulary. Na jednej z fotografii w kadrze nie zmie\u015bci\u0142y si\u0119 kostki modeli, na innym \u2013 wskutek ruchu \u2013 uwieczniono ich jako plamy o rozmytym konturze. Wszystko to przydaje uroku tym amatorskim, a zatem dalece bardziej prywatnym fotografiom.<\/p>\n<p>Jeszcze intymniejsza mog\u0142aby by\u0107 korespondencja. Jedna ze \u015bcian ekspozycji obwieszona jest powi\u0119kszonymi rewersami poczt\u00f3wek, wypisanymi r\u0119k\u0105 Witkacego, z kt\u00f3rych wykra\u015b\u0107 mo\u017cemy \u201esekrety\u201d tej miary, co chocia\u017cby skre\u015blone pod dat\u0105 1 IX 1934: \u201eSzanowna i Droga Pani (najpierw napisa\u0142 ma\u0142\u0105 liter\u0105, p\u00f3\u017aniej si\u0119 zreflektowa\u0142 i poprawi\u0142 \u2013 wtr\u0105cenie P.B.) \/ Co si\u0119 z pani\u0105 dzieje? \/ Od poniedzia\u0142ku pocz\u0105wszy mog\u0119 wykona\u0107 Pani rysunek. By\u0142em chory (\u2026) i do\u015b\u0107 przy tem<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>\u00a0zaj\u0119ty\u201d. Co odpisywa\u0142a Wyszomirska, nie ujawniono.<\/p>\n<p>Przechadzaj\u0105c si\u0119 salami Muzeum Pomorza \u015arodkowego w S\u0142upsku czy zakopia\u0144skiej Okszy, czyli plac\u00f3wek szczyc\u0105cych si\u0119 najliczniejszymi kolekcjami portret\u00f3w Witkacego, natkn\u0105\u0107 si\u0119 mo\u017cna na wiele twarzy rozpoznawalnych do dzi\u015b cz\u0142onk\u00f3w przedwojennego <em>high life\u2019u<\/em> (dodajmy, \u017ce ceny portret\u00f3w waha\u0142y si\u0119, w zale\u017cno\u015bci od typu, od 100 do \u2013 bagatela \u2013 350 przedwojennych z\u0142otych), jednak obok Karola Szymanowskiego czy Juliana Tuwima przewijaj\u0105 si\u0119 dziesi\u0105tki twarzy zapomnianych lub nierozpoznanych. Cz\u0119sto znajomo\u015b\u0107 portretowanych z Witkiewiczem ograniczona by\u0142a wy\u0142\u0105cznie do sesji. Nie rozmawiano, wszak\u017ce \u201enerwy firmy ze wzgl\u0119du na nies\u0142ychan\u0105 trudno\u015b\u0107 zawodu tej\u017ce, musz\u0105 by\u0107 szanowane\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>. Na tym tle kolekcja Wyszomirskiej pozostaje zjawiskiem szczeg\u00f3lnym.<\/p>\n<p>Witkacy szokowa\u0142. Podobnie zaskakuj\u0105 jego dzie\u0142a. R\u00f3wnie\u017c ich rynkowe \u017cycie bywa zadziwiaj\u0105ce. Znane s\u0105 opowie\u015bci o powojennym wyzbywaniu si\u0119 \u201ewitkac\u00f3w\u201d za bezcen na targowiskach i w po\u015blednich antykwariatach. Na stronach internetowych dom\u00f3w aukcyjnych wystarczy podejrze\u0107 ceny, jakie za portrety uzyskiwano jeszcze dekad\u0119 temu, by spostrzec, jaki renesans prze\u017cywaj\u0105 obecnie wytwory Firmy Portretowej. Trudno orzec, czy to kaprys chwilowej mody, czy kwestia ustalonej wreszcie renomy Witkiewicza syna.<\/p>\n<p>\u201eNigdy nie wiadomo czem kogo zadowoli\u0107 mo\u017cna\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>\u00a0\u2013 konstatowa\u0142 Witkacy; i jakkolwiek jego <em>oeuvre<\/em> zawsze spotyka\u0142o si\u0119 z ambiwalentnymi ocenami, to s\u0105dzi\u0107 mo\u017cna, \u017ce wroc\u0142awska wystawa zadowoli entuzjast\u00f3w talentu Stanis\u0142awa Ignacego Witkiewicza. Na szcz\u0119\u015bcie czas star\u0142 ju\u017c regulaminowy postulat: \u201ewykluczona jest absolutnie wszelka krytyka ze strony klijenta. (\u2026) Gdyby firma pozwoli\u0142a sobie na ten luksus: wys\u0142uchiwania zda\u0144 klijent\u00f3w, musia\u0142aby ju\u017c dawno zwarjowa\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a><em>.<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">\u00a0S.I. Witkiewicz, <em>Regulamin Firmy Portretowej S.I. Witkiewicz<\/em>, Warszawa 1928, s. 3.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Fragmenty wspomnie\u0144 Wyszomirskiej zacytowano w przewodniku po wystawie.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Fragment przewodnika po wystawie.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">S.I. Witkiewicz, <em>Regulamin Firmy Portretowej S.I. Witkiewicz<\/em>, Warszawa 1928, s. 4.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 6\u20137.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Podkre\u015blenie Witkacego.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 9.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 7.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201eWszystko w sztuce polega tylko na stosunkach\u201d \u2013 zanotowa\u0142 Witkacy. Stosunek mistrza do Asymetrycznej Damy przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania dwudziestu sze\u015bciu portret\u00f3w, wymiany nieco lapidarnych list\u00f3w, kre\u015blonych nerwowym pismem na kartkach pocztowych, oraz paru amatorskich fotografii. <\/p>\n","protected":false},"author":665,"featured_media":38499,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[4844,5317,5248,1176,849,402],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5247],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Witkacy: Asymetryczna dama<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u201eWszystko w sztuce polega tylko na stosunkach\u201d \u2013 zanotowa\u0142 Witkacy.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-001.jpg\",\"width\":\"331\",\"height\":\"448\",\"caption\":\"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\",\"name\":\"Witkacy: Asymetryczna dama\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-09-22T19:00:58+00:00\",\"dateModified\":\"2016-09-22T08:32:20+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\"},\"description\":\"\u201eWszystko w sztuce polega tylko na stosunkach\u201d \u2013 zanotowa\u0142 Witkacy.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Asymetryczna dama\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\",\"name\":\"Pawe\u0142 Bie\u0144\",\"description\":\"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Witkacy: Asymetryczna dama","description":"\u201eWszystko w sztuce polega tylko na stosunkach\u201d \u2013 zanotowa\u0142 Witkacy.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/stanislaw-ignacy-witkiewicz-portret-eugenii-wyszomirskiej-centrum-kultury-zamek-wroclaw-2016-08-03-001.jpg","width":"331","height":"448","caption":"Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, \u201ePortret Eugenii Wyszomirskiej\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama","name":"Witkacy: Asymetryczna dama","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#primaryimage"},"datePublished":"2016-09-22T19:00:58+00:00","dateModified":"2016-09-22T08:32:20+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0"},"description":"\u201eWszystko w sztuce polega tylko na stosunkach\u201d \u2013 zanotowa\u0142 Witkacy.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-bien-asymetryczna-dama#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Asymetryczna dama"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0","name":"Pawe\u0142 Bie\u0144","description":"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38475"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/665"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38475"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=38475"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=38475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}