{"id":38813,"date":"2016-10-18T18:00:05","date_gmt":"2016-10-18T17:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=38813"},"modified":"2016-10-20T08:30:15","modified_gmt":"2016-10-20T07:30:15","slug":"andrzej-wajda-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-rozmowy-na-koniec-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/andrzej-wajda-katarzyna-janowska-piotr-mucharski-rozmowy-na-koniec-wieku","title":{"rendered":"Zobaczy\u0107 Polsk\u0119"},"content":{"rendered":"

Piotr Mucharski: Panie Andrzeju, zaczniemy scen\u0105 z Wesela<\/em>, scen\u0105 \u201eA to Polska w\u0142a\u015bnie\u201d \u2013 serce, czyli Polska. Czy m\u00f3g\u0142by Pan opowiedzie\u0107, co ta scena dla Pana znaczy\u0142a i co znaczy dzisiaj?<\/strong><\/p>\n

Andrzej Wajda: Mo\u017cna na r\u00f3\u017cne sposoby definiowa\u0107 polsko\u015b\u0107. Dla mnie to jest przestrze\u0144 mi\u0119dzy mn\u0105 a Polakami i reszt\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa, lud\u017ami m\u00f3wi\u0105cymi tym samym j\u0119zykiem, kt\u00f3ra jest wype\u0142niona nasz\u0105 histori\u0105, kultur\u0105, sztuk\u0105, tym wszystkim, co pozwala mi okre\u015bli\u0107, kim jestem, sk\u0105d wychodz\u0119, by potem odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie: dok\u0105d zmierzam? Ta przesz\u0142o\u015b\u0107 jest zakotwiczona w sztuce, jest zakotwiczona w historii. Jest co\u015b wzruszaj\u0105cego w przedmiotach, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w dawnych wydarzeniach. Kiedy kr\u0119ci\u0142em Wesele, nie mog\u0142em robi\u0107 zdj\u0119\u0107 tutaj, gdzie si\u0119 odbywa\u0142o wesele Rydla i gdzie Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski sta\u0142 w drzwiach, wi\u0119c wybudowali\u015bmy dekoracj\u0119 w studio w Warszawie. I wtedy przysz\u0142o mi na my\u015bl, \u017ce ten zegar, kt\u00f3ry patrzy\u0142 na wesele Rydla, b\u0119dzie dobrym \u015bwiadkiem. Przywie\u017ali\u015bmy go do Warszawy, postawili\u015bmy na kominku, w dekoracji. Stale my\u015bla\u0142em o tym, \u017ce on na nas patrzy, \u017ce nas \u0142\u0105czy z przesz\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n

\"Andrzej<\/a>
Andrzej Wajda na planie \u201eZiemi Obiecanej\u201d, 1974 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons)<\/figcaption><\/figure>\n

Katarzyna Janowska: Opisuj\u0105c obraz Przedwio\u015bnie<\/em> Stanis\u0142awa Sobolewskiego, napisa\u0142 pan, \u017ce jest to pi\u0105ta pora roku wymy\u015blona przez Polak\u00f3w. Pora roku wymy\u015blona przez tych, kt\u00f3rych historia by\u0142a czekaniem. Czy wi\u0119c w tym micie o przedwio\u015bniu nie spe\u0142nia si\u0119 tak naprawd\u0119 esencja polsko\u015bci?<\/strong><\/p>\n

To prawda. Przedwio\u015bnie to bardzo oryginalna nazwa. Przede wszystkim to powie\u015b\u0107 Stefana \u017beromskiego, ale te\u017c w\u0142a\u015bnie pi\u0105ta pora roku. My\u015bl\u0119, \u017ce Polacy tak d\u0142ugo czekali na wolno\u015b\u0107, \u017ce to oczekiwanie musieli jako\u015b nazwa\u0107 i st\u0105d to przedwio\u015bnie. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski w Nocy Listopadowej<\/em> pi\u0119knie to okre\u015bli\u0142: \u201eumiera\u0107 musi, co ma \u017cy\u0107\u201d i to jest w\u0142a\u015bnie to oczekiwanie, ta wiosna, kt\u00f3ra nadchodzi po strasznej zimie.<\/p>\n

Z tym, \u017ce w mitologii by\u0142o wiadomo, \u017ce Persefona powr\u00f3ci, natomiast w Polsce to czekanie czasami bywa\u0142o beznadziejne, bo nie mieli\u015bmy pewno\u015bci, \u017ce historia oka\u017ce si\u0119 dla nas pomy\u015blna<\/strong>.<\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce to wyobra\u017cenie mia\u0142 te\u017c na my\u015bli wizjoner naszej politycznej odbudowy, naszego politycznego \u017cycia \u2013 J\u00f3zef Pi\u0142sudski. To jest oczekiwanie na chwil\u0119, kiedy \u017cycie znowu zacznie kie\u0142kowa\u0107, a istnieje g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce historia zatacza kr\u0105g. Ja w swoim d\u0142ugim \u017cyciu by\u0142em \u015bwiadkiem i tego, \u017ce Polska znikn\u0119\u0142a z mapy Europy w trzydziestym dziewi\u0105tym roku, potem pojawi\u0142a si\u0119 po wojnie w czterdziestym pi\u0105tym, niezupe\u0142nie wolna, a nawet zale\u017cna, i dopiero w osiemdziesi\u0105tym dziewi\u0105tym roku zobaczy\u0142em ju\u017c nie przedwio\u015bnie, ale wiosn\u0119.<\/p>\n

Zobaczy\u0142 pan wiosn\u0119, a nie Polsk\u0119?<\/strong><\/p>\n

To jest pi\u0119kne okre\u015blenie. Zobaczy\u0142em najpierw wiosn\u0119. Pierwszy Parlament, zw\u0142aszcza Senat, kt\u00f3rego mia\u0142em zaszczyt by\u0107 cz\u0142onkiem, zaj\u0105\u0142 si\u0119 koron\u0105 or\u0142a. Orze\u0142 bez korony to nie by\u0142 nasz orze\u0142. Mo\u017ce za bardzo zabrn\u0119li\u015bmy w te symbole, mo\u017ce powinni\u015bmy si\u0119 zaj\u0105\u0107 innymi ustawami, kt\u00f3re by szybciej doprowadzi\u0142y do niezale\u017cno\u015bci i do dzia\u0142ania samorz\u0105d lokalny. Ale my uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce orze\u0142 musi mie\u0107 koron\u0119 i z\u0142ote pazury. W\u0142a\u015bnie w tym symbolizmie jest jaka\u015b g\u0142\u0119boka motywacja, poniewa\u017c bez tych symboli prawdopodobnie jako spo\u0142ecze\u0144stwo nie do\u017cyliby\u015bmy do obecnych czas\u00f3w i ju\u017c nie by\u0142oby problemu samorz\u0105du, poniewa\u017c nie by\u0142oby potrzeby powo\u0142ywania do \u017cycia kraju, kt\u00f3ry nie ma narodowej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

Mam wra\u017cenie, \u017ce pan jednak zobaczy\u0142 Polsk\u0119, a nie wiosn\u0119. Ale chcia\u0142am zapyta\u0107 o co innego, o t\u0119 s\u0142ynn\u0105 scen\u0119 czekania w Weselu<\/em>. Czemu w pana interpretacji jest ona tak tragicznie, tak przera\u017caj\u0105co smutna?<\/strong><\/p>\n

Ona zawsze jest smutna, to tylko Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski pisze, \u017ce postacie oddaj\u0105 si\u0119 \u0142agodnej melodii. Ale ta scena zawsze na wszystkich robi\u0142a wstrz\u0105saj\u0105ce wra\u017cenie, r\u00f3wnie\u017c na tych widzach, kt\u00f3rzy ogl\u0105dali j\u0105, kiedy w teatrze S\u0142owackiego Wesele<\/em> by\u0142o wystawiane po raz pierwszy. Dlatego \u017ce to oznacza\u0142o, \u017ce przed nami jest tyle czyn\u00f3w, przed nami tyle zobowi\u0105za\u0144 wobec Polski, wobec ojczyzny, a my snujemy si\u0119 w jakiej\u015b zamglonej izbie. Mo\u017ce oznacza\u0142o te\u017c zbratanie, ale z tego zbratania nic nie wynika. Wyspia\u0144ski nie by\u0142 cz\u0142owiekiem sprawiedliwym w tym wypadku, bo przecie\u017c Wesele<\/em> napisa\u0142 w dziewi\u0119\u0107setnym roku, w dziewi\u0119\u0107set pierwszym by\u0142o wystawione, a w dziewi\u0119\u0107set pi\u0119tnastym legiony Pi\u0142sudskiego ju\u017c ruszy\u0142y na wojn\u0119.<\/p>\n

Ale czy to znaczy, \u017ce pan, interpretuj\u0105c Wesele<\/em>, tak naprawd\u0119 nie do ko\u0144ca wierzy\u0142 w to, \u017ce polska Persefona nadejdzie?<\/strong><\/p>\n

Nie\u2026 My\u015bla\u0142em tylko, \u017ce ja nie do\u017cyj\u0119. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nigdy nie mieli\u015bmy w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Polska odzyska wolno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Tylko przez te pot\u0119gi, kt\u00f3re si\u0119 spotka\u0142y nad naszymi g\u0142owami, mia\u0142o si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce to nast\u0105pi ju\u017c nie za naszego \u017cycia.<\/p>\n