{"id":38939,"date":"2016-10-25T10:00:06","date_gmt":"2016-10-25T09:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=38939"},"modified":"2016-10-25T09:45:44","modified_gmt":"2016-10-25T08:45:44","slug":"monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka","title":{"rendered":"Modernizm w Europie \u015arodka"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em>Nasz dom po\u0142o\u017cony przy ulicy G\u0142\u00f3wnej mia\u0142 prawdziwie wielkomiejski charakter; by\u0142a to kamienica dwupi\u0119trowa, z szerokim frontem i obszern\u0105 bram\u0105 (\u2026) z ka\u017cdego pi\u0119tra spogl\u0105da\u0142 na ulic\u0119 d\u0142ugi rz\u0105d dwunastu okien (&#8230;) Miasto nie zna\u0142o jeszcze wodoci\u0105g\u00f3w. <\/em>Na \u015brodku podw\u00f3rza <em>znajdowa\u0142a si\u0119 okr\u0105g\u0142a studnia, z kt\u00f3rej za pomoc\u0105 elektrycznej pompy dostarczano wod\u0119 do mieszka\u0144.(&#8230;) W wi\u0119kszo\u015bci dom\u00f3w w mie\u015bcie wprowadzono ju\u017c elektryczne o\u015bwietlenie (&#8230;) W wielu jednak domostwach w codziennym u\u017cyciu by\u0142y jeszcze lampy naftowe.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Tak wspomina zapami\u0119tane z dzieci\u0144stwa rodzinne miasto S\u00e1ndor M\u00e1rai. Pisarz urodzi\u0142 si\u0119 w Koszycach w roku 1900, dwadzie\u015bcia lat przed okresem kulturowego i artystycznego o\u017cywienia. Za jego czas\u00f3w miasto maj\u0105ce za sob\u0105 burzliw\u0105 histori\u0119 \u017cy\u0142o w tradycyjnych strukturach spo\u0142ecznych, w ustalonym porz\u0105dku znajduj\u0105c racje swego istnienia. Pierwsza wojna \u015bwiatowa ponownie naruszy\u0142a jego spok\u00f3j, otworzy\u0142a przed spo\u0142eczno\u015bci\u0105 nowe wyzwania, przynios\u0142a niepokoj\u0105ce pytania.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38948\" aria-describedby=\"caption-attachment-38948\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38948\" rel=\"attachment wp-att-38948\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38948\" title=\"Gejza Schiller, \u201eW kawiarni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003-540x414.jpg\" alt=\"Gejza Schiller, \u201eW kawiarni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"414\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003-540x414.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003-900x691.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003-576x442.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003.jpg 967w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38948\" class=\"wp-caption-text\">Gejza Schiller, \u201eW kawiarni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Miasto od dawna doznawa\u0142o na sobie zawirowa\u0144 historii. Le\u017ca\u0142o w regionie Karpat Wschodnich, w kt\u00f3rym krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne kultury, przecina\u0142y si\u0119 dramatycznie losy narod\u00f3w i lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Ka\u017cda z nich odciska\u0142a swe pi\u0119tno i nadawa\u0142a nazwie miasta w\u0142asne brzmienie. St\u0105d poza s\u0142owackimi Koszycami to tak\u017ce w\u0119gierskie Kassa, czeskie Ko\u015bice i niemieckie Kaschau. Po kilku wiekach funkcjonowania w granicach monarchii habsburskiej Koszyce prze\u017cywa\u0142y sw\u00f3j rozkwit w Kr\u00f3lestwie W\u0119gierskim. W 1920 roku mimo \u017ce w\u0142a\u015bnie W\u0119grzy stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego mieszka\u0144c\u00f3w, znalaz\u0142o si\u0119 w granicach Pierwszej Republiki Czechos\u0142owackiej. Obecnie nale\u017cy do S\u0142owacji.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-38939 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUliczka\u201d, 1927, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38951\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38951'>\n\t\t\t\tKon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUliczka\u201d, 1927, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Franti\u0161ek Folt\u00fdn, \u201eBezrobotni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38950\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38950'>\n\t\t\t\tFranti\u0161ek Folt\u00fdn, \u201eBezrobotni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00falius Jakoby, \u201eKobieta w bieli\u201d, 1929, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38949\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38949'>\n\t\t\t\tJ\u00falius Jakoby, \u201eKobieta w bieli\u201d, 1929, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Gejza Schiller, \u201eW kawiarni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38948\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38948'>\n\t\t\t\tGejza Schiller, \u201eW kawiarni\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Gejza Schiller, \u201eMotyw miejski\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38947\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38947'>\n\t\t\t\tGejza Schiller, \u201eMotyw miejski\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-38946\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-38946'>\n\t\t\t\tKon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Usytuowanie Koszyc na styku r\u00f3\u017cnorodnych tradycji i kultur sta\u0142o si\u0119 ich bogactwem. Wzajemne przenikanie si\u0119 \u017cywio\u0142\u00f3w w\u0119gierskiego, s\u0142owackiego, \u017cydowskiego niemieckiego i czeskiego nadawa\u0142o przestrzeni miasta uniwersalny, ponadnarodowy charakter. By\u0107 mo\u017ce dlatego wielu artyst\u00f3w pogranicza tu w\u0142a\u015bnie w latach dwudziestych XX wieku znalaz\u0142o przysta\u0144.<\/p>\n<p>Po upadku lewicowego rz\u0105du na W\u0119grzech zasilili oni znacz\u0105co lokalne \u015brodowiska, dla kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107, tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i pogl\u0105dy przybysz\u00f3w sta\u0142y si\u0119 nie lada wyzwaniem. Ich artystyczna aktywno\u015b\u0107 o\u017cywi\u0142a niedu\u017ce miasto (Koszyce liczy\u0142y w 1921 roku ok. 53 tysi\u0105ce mieszka\u0144c\u00f3w), nada\u0142a mu nowy wyraz daleki od mieszcza\u0144skiej poprawno\u015bci.<\/p>\n<p>Tak powstawa\u0142o zjawisko nazwane po latach (w trakcie stara\u0144 o przyznanie Koszycom Europejskiej Stolicy Kultury 2013) koszyck\u0105 modern\u0105. Wsp\u00f3\u0142tworzyli je zar\u00f3wno Koszyczanie, tacy jak Konstantin Kovari-Ka\u0107marik, Konstantin Bauer czy Anton Jaszuch jak i przybysze Geza Schiller, Frantisek Foltyn, Eugen Kr\u00f3n. Wielu z nich by\u0142o zwi\u0105zanych wcze\u015bniej z artystycznymi ko\u0142ami Budapesztu, Wiednia czy Berlina. W ich pracach mo\u017cna dostrzec cechy charakterystyczne dla panuj\u0105cych w tym czasie nurt\u00f3w \u2013 postimpresjonizmu, ekspresjonizmu i kubizmu.<\/p>\n<p>Istot\u0119 tego zjawiska, jego uwarunkowania kulturowe, artystyczne i polityczne mo\u017cemy pozna\u0107 na wystawie zorganizowanej przez Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie we wsp\u00f3\u0142pracy ze Wschodnios\u0142owack\u0105 Galeri\u0105 w Koszycach.<\/p>\n<p>*<\/p>\n<p>Fascynacja miastem, technik\u0105, post\u0119pem cywilizacyjnym tak charakterystyczna dla\u00a0 modernizmu w sztuce koszyckich artyst\u00f3w znalaz\u0142a tak\u017ce sw\u00f3j nieco inny, intymny wyraz. Zwracaj\u0105 si\u0119 oni raczej do przedmie\u015b\u0107. To zau\u0142ki i ma\u0142e uliczki pe\u0142ne melancholii s\u0105 przedmiotem ich uwagi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38951\" aria-describedby=\"caption-attachment-38951\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38951\" rel=\"attachment wp-att-38951\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38951\" title=\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUliczka\u201d, 1927, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006-540x674.jpg\" alt=\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUliczka\u201d, 1927, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"674\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006-540x674.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006-720x900.jpg 720w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006-576x719.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-006.jpg 794w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38951\" class=\"wp-caption-text\">Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUliczka\u201d, 1927, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p><em>Brama na ulicy<\/em> <em>Ke\u017amarskiej<\/em> (1911) Konstantego Kovariego-Ka\u0107marika, <em>Uliczka <\/em>(1927) i <em>Koszyckie<\/em> <em>podw\u00f3rze <\/em>(1926) Konstantego Bauera czy te\u017c znakomita mieni\u0105ca si\u0119 kolorami zachodz\u0105cego s\u0142o\u0144ca <em>Ulica Nowa w Lewoczy<\/em> (1921) Vilmosa Perlrott-Csaby aczkolwiek odmienne stylowo s\u0105 tego dobrym przyk\u0142adem. Przywo\u0142uj\u0105 one na pami\u0119\u0107 prowincjonalne pejza\u017ce polskich malarzy \u017cydowskiego pochodzenia jak cho\u0107by <em>Brugge \u2013 Ulica<\/em> <em>w s\u0142o\u0144cu <\/em>Artura Markiewicza (1920), <em>Pejza\u017c Kazimierza <\/em>Maurycego Tr\u0119bacza czy te\u017c Henryka Epsteina <em>Zima w Clamart <\/em>(1918). S\u0105 to bezludne przedmie\u015bcia sprawiaj\u0105ce wra\u017cenie opuszczonych przez swych mieszka\u0144c\u00f3w. Cho\u0107 ich tw\u00f3rcy korzystaj\u0105 z innych technik i innej palety barw nosz\u0105 one w sobie podobn\u0105 aur\u0119.<\/p>\n<p>Miejski temat uzupe\u0142niaj\u0105 sceny z kawiarni \u2013 przestrzeni, kt\u00f3ra by\u0142a ulubionym motywem impresjonist\u00f3w i postimpresjonist\u00f3w. Wyra\u017any \u015blad tej inspiracji nosi na sobie p\u0142\u00f3tno Juliusa Jakoby&#8217;ego <em>W barze<\/em> (1929) podobne w aurze do \u201ekawiarnianych\u201d p\u0142\u00f3cien Augusta Renoire&#8217;a, gdy <em>W kawiarni <\/em>Gezy Schillera wpisuje si\u0119 ju\u017c w nurt malarstwa ekspresjonistycznego. Pojawia si\u0119 tak\u017ce surowy miejski pejza\u017c z dymi\u0105cymi kominami, fabrycznymi halami, sieci\u0105 energetyczn\u0105. Te atrybuty industrializacji, technicznego post\u0119pu niesionego przez kapitalizm stanowi\u0105 wa\u017cny sk\u0142adnik zar\u00f3wno w pejza\u017cu <em>M\u0142yn\u00f3wki<\/em> ( 1924) Frantiska Foltyna jak i <em>Miejskiego motywu <\/em>Gezy Schillera (1924). Plan pierwszy obydwu p\u0142\u00f3cien zajmuj\u0105 spokojne sceny rodzajowe: w <em>M\u0142yn\u00f3wce<\/em> to spacer zakochanych przez park, w obrazie Schillera za\u015b rodzina spogl\u0105daj\u0105ca z mostu na rzek\u0119 i p\u0142yn\u0105c\u0105 ni\u0105 par\u0119 w \u0142\u00f3dce. Jednak t\u0142o tych idyllicznych scen stanowi wspomniany ju\u017c przemys\u0142owy pejza\u017c. Takie rozmieszczenie akcent\u00f3w koresponduje z wyra\u017anie obecnymi w sztuce\u00a0 koszyckich artyst\u00f3w w\u0105tkami spo\u0142eczno \u2013 obyczajowymi.<\/p>\n<p>S\u0105 one widoczne zar\u00f3wno w tw\u00f3rczo\u015bci Konstantego Bauera i Frantiska Foltyna daj\u0105c dow\u00f3d ich spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci jak i przekonania, \u017ce post\u0119p doskonal\u0105c formy \u017cycia spo\u0142ecznego i ekonomicznego poszerza jednocze\u015bnie obszar ub\u00f3stwa i wykluczenia, prowadzi te\u017c do rozpadu tradycyjnych wi\u0119zi spo\u0142ecznych. Tak\u0105 wymow\u0119 maj\u0105 <em>Uchod\u017acy<\/em> Bauera kojarz\u0105cy si\u0119 z obrazem Maurycego Minkowskiego <em>Po pogromie<\/em> ( 1905) czy te\u017c z p\u0142\u00f3tnem Leopolda Pilichowskiego <em>Na dworcu<\/em> <em>kolejowym<\/em> ( 1901). Ukazuj\u0105 one niepewno\u015b\u0107 losu, bezradno\u015b\u0107 doros\u0142ych i bezbronno\u015b\u0107 dzieci, poczucie zagro\u017cenia a tak\u017ce rezygnacj\u0119 i bierno\u015b\u0107 wobec doznanej przemocy.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>Podobna wymow\u0119 maj\u0105 dwa obrazy z 1924 roku<em> <\/em>Frantiska Foltyna <em>Bezrobotni. <\/em>Jeden przedstawia smutn\u0105 rodzin\u0119 na tle industrialnego pejza\u017cu du\u017cego miasta drugi grup\u0119 robotnik\u00f3w na przedmie\u015bciu \u2013 z nieodzownymi dymi\u0105cymi kominami w tle.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38946\" aria-describedby=\"caption-attachment-38946\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38946\" rel=\"attachment wp-att-38946\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38946\" title=\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-540x370.jpg\" alt=\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"370\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-540x370.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-800x549.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-120x82.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-90x62.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-320x220.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-560x384.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-900x617.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001-576x395.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001.jpg 989w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38946\" class=\"wp-caption-text\">Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Osobn\u0105 godn\u0105 om\u00f3wienia grup\u0119 prac stanowi\u0105 portrety. <em>Dama w niebieskim <\/em>(1910) oraz <em>Malarka<\/em> (1908 \u2013 1910) Konstantego Kovariego-Ka\u0107marika stanowi\u0105 przyk\u0142ad doskona\u0142ego warsztatu. Utrzymane s\u0105 w stylu postimpresjonistycznym, lecz wyra\u017ana inspiracja tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Vincentego van Gogha nie umniejsza ich warto\u015bci. Wr\u0119cz przeciwnie ukazuje wielkie mo\u017cliwo\u015bci jakie tkwi\u0142y w tym m\u0142odo zmar\u0142ym arty\u015bcie. Kobieta stoi w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu. Obraz zdominowa\u0142o z\u0142ociste \u015bwiat\u0142o, zagarn\u0119\u0142o ono bujn\u0105 ziele\u0144, na tle kt\u00f3rej stoi malarka, jej udekorowane kwiatami kapelusz z du\u017cym rondem, palet\u0119 z farbami, sztalugi. Nawet lekki cie\u0144, kt\u00f3ry rzuca na jej twarz rondo kapelusza wydaje si\u0119 cofa\u0107 pod dzia\u0142aniem s\u0142o\u0144ca. Mimo, \u017ce posta\u0107 jest w nim zatopiona czerwie\u0144 jej sukni jaskrawo odbija na tle ogrodowej zieleni.<\/p>\n<p>Kolorem przyci\u0105ga r\u00f3wnie\u017c portret <em>Damy w niebieskim. <\/em>Zestawienie tej kompozycji z <em>Kobiet\u0105 w niebieskiej sukience<\/em> (1935) Joachima Weingarta wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce w pierwszej chwili zbyt daleko id\u0105ce. Praca Ka\u0107marika utrzymana jest w ciemnogranatowych barwach przechodz\u0105cych miejscami (fotel, kapelusz) w czer\u0144. Z\u0142ocisto-cytrynowa bluzka z aplikacjami i niebieska sp\u00f3dnica zako\u0144czona obfitymi falbanami rozja\u015bnia kompozycj\u0119 dodatkowo znajduj\u0105c sw\u00f3j odpowiednik w naftowej lampce stoj\u0105cej na okr\u0105g\u0142ym stoliku w g\u0142\u0119bi pokoju. Mimo, \u017ce widzimy poci\u0105gni\u0119cia p\u0119dzla farba nak\u0142adana jest starannie, ukazuje p\u00f3\u0142cienie i za\u0142amania materii. Pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 takiej pieczo\u0142owito\u015bci u Weingarta. Jego praca to w\u0142a\u015bciwie pe\u0142en ekspresji i temperamentu szkic.<\/p>\n<p>Intensywnie niebieskie miejscami chabrowe t\u0142o promieniuje na ca\u0142o\u015b\u0107 postaci, nasyca barw\u0105 b\u0142\u0119kitno \u2013 szar\u0105 sukni\u0119 i twarz modelki. Siedzi ona niedbale na krze\u015ble ca\u0142\u0105 sw\u0105 postaci\u0105 zwr\u00f3cona do widza. Farba nak\u0142adana jakby w po\u015bpiechu, nie kryje poprawek i obrysowa\u0144.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38949\" aria-describedby=\"caption-attachment-38949\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38949\" rel=\"attachment wp-att-38949\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38949\" title=\"J\u00falius Jakoby, \u201eKobieta w bieli\u201d, 1929, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-004-540x800.jpg\" alt=\"J\u00falius Jakoby, \u201eKobieta w bieli\u201d, 1929, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-004-540x800.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-004-576x854.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-004.jpg 662w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38949\" class=\"wp-caption-text\">J\u00falius Jakoby, \u201eKobieta w bieli\u201d, 1929, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Nieodparcie nasuwa si\u0119 przypuszczenie, \u017ce malarstwo m\u0142odo zmar\u0142ego Ka\u0107marika posz\u0142oby w\u0142a\u015bnie w podobnym kierunku \u2013 porzuci\u0142oby sw\u0105 solidno\u015b\u0107 dla lekkich rzucanych \u201emimochodem\u201d barwnych plam dyktowanych nieomyln\u0105 malarsk\u0105 intuicj\u0105.<\/p>\n<p>Inspiracje postimpresjonistyczne s\u0105 widoczne tak\u017ce w dojrza\u0142ej warsztatowo <em>Kobiecie w bieli <\/em>1929 Juliusa Jakoby\u2019ego. Cykl portret\u00f3w uzupe\u0142niaj\u0105 kubizuj\u0105ce portrety m\u0119\u017cczyzn i pe\u0142ne ekspresji <em>Dwa czerwone akty w pejza\u017cu <\/em>Gezy Schillera<em> <\/em>(z kt\u00f3rymi mo\u017ce korespondowa\u0107 nieco wcze\u015bniejsza od nich <em>Martwa natura kubistyczna<\/em> (1915) Alicji Halickiej.<\/p>\n<p>Uwag\u0119 zwraca zw\u0142aszcza <em>G\u0142owa m\u0119\u017cczyzny <\/em>(1923), \u0142\u0105cz\u0105ca w sobie pe\u0142ne ekspresji barwy z kubistyczn\u0105 form\u0105. <em>Portret dr E.K<\/em>. (1923) Frantiska Foltyna nosi podobne cechy, cho\u0107 starsza o dwa lata praca <em>Dwoje <\/em>tego artysty utrzymana jest w stylu ekspresjonistycznym. Surowa twarz kobiety i melancholijne zapatrzenie w dal m\u0119\u017cczyzny \u2013 ich ciemne eleganckie ubrania. Jasna kotara w lewym g\u00f3rnym rogu obrazu i plama jasnego stolika w rogu dolnym podkre\u015blaj\u0105 jedynie surowo\u015b\u0107 i statyczno\u015b\u0107 postaci, ich determinacj\u0119.<\/p>\n<p>Prezentacj\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci koszyckich artyst\u00f3w zamykaj\u0105 wielkowymiarowe kompozycje Antona Jaszucha. Imponuj\u0105 one rozmachem, a przede wszystkim kolorystyk\u0105. W katalogu wystawy podkre\u015bla si\u0119 uniwersalne przes\u0142anie tych p\u0142\u00f3cien. Maj\u0105 by\u0107 metafor\u0105 ludzkiego losu, ukazywa\u0107 wieczne zmaganie cz\u0142owieka z przeciwno\u015bciami i r\u00f3wnie odwieczn\u0105 pogo\u0144 za pe\u0142ni\u0105 dozna\u0144.<\/p>\n<p>Gdy powsta\u0142y sprowokowa\u0142y gor\u0105ce dyskusje, znalaz\u0142y swych zwolennik\u00f3w i krytyk\u00f3w. Dzi\u015b mo\u017ce dziwi\u0107 taka polaryzacja stanowisk. Ich moralny i filozoficzny wymiar, refleksja w nich zawarta nie jest zbyt oryginalna. To, co niezmiennie przyci\u0105ga to wspania\u0142e wyczucie koloru. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie p\u0142\u00f3cien p.t. <em>Planety (\u015amier\u0107 planety<\/em>) 1922-1924 oraz <em>Hipokryzja, Moralno\u015b\u0107 (Du\u017ca kompozycja )<\/em>1922-1924. Ale ju\u017c wcze\u015bniejszy o dziesi\u0119\u0107 lat <em>Pejza\u017c z drzewem<\/em> (1913-1914) zwraca uwag\u0119 sw\u0105 kolorystyk\u0105 \u2013 krajobraz jest prze\u015bwietlony s\u0142onecznym blaskiem. Technik\u0119, kt\u00f3r\u0105 tu zastosowa\u0142 artysta &#8211; olej i tektura \u2013 powtarza\u0142 z powodzeniem tak\u017ce p\u00f3\u017aniej: w <em>Biegu \u017cycia<\/em> i w <em>Kompozycji<\/em> (obydwie prace z lat 1922-1924) znakomicie wykorzysta\u0142 czer\u0144, z kt\u00f3rej wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 niejako barwne smugi. W <em>Kompozycji dynamicznej (Kompozycja III) <\/em>1924 zdominowa\u0142y one t\u0142o i nada\u0142y obrazowi charakterystyczn\u0105 dla dzie\u0142 Jaszucha z\u0142ocist\u0105 aur\u0119. Przesycony jest nim r\u00f3wnie\u017c Z<em>\u0142oty m\u0142yn <\/em>(1921). Wysmuk\u0142a, naga posta\u0107 z dumnie wzniesion\u0105 do g\u00f3ry r\u0119k\u0105 powtarzaj\u0105c demiurgiczny gest Boga: \u201esta\u0144 si\u0119\u201d wprawia w ruch ko\u0142o \u017cycia.<\/p>\n<p>Utrzymana w secesyjnej manierze <em>Nirwana<\/em> (1920-1924) mierz\u0105ca si\u0119 z jednym z g\u0142\u00f3wnych w\u0105tk\u00f3w filozofii buddyjskiej i jednocze\u015bnie popularnym motywem sztuki modernistycznej jest nachalna w swej wymowie, a zamierzony dramatyzm ociera si\u0119 o grotesk\u0119. By\u0107 mo\u017ce autor wyrazi\u0142 w ten spos\u00f3b sw\u00f3j dystans do tematu.<\/p>\n<p>Problem ludzkiej egzystencji porusza tak\u017ce obszerny zestaw litografii Eugena Kr\u00f3na. Zapowiadaj\u0105 one \u201epozytywny program na \u017cycie\u201d, kt\u00f3ry stworzy\u0107 ma cz\u0142owiek przysz\u0142o\u015bci. Kult si\u0142y, zdrowia, t\u0119\u017cyzny, zunifikowane postacie m\u0119\u017cczyzn w wyszukanych, nienaturalnych pozach tworz\u0105 jednak niepokoj\u0105c\u0105 w swej totalno\u015bci i jednorodno\u015bci wizj\u0119 (<em>Cz\u0142owiek s\u0142o\u0144ca <\/em>1927).<\/p>\n<p>**<\/p>\n<p>Wystawa, kt\u00f3r\u0105 ogl\u0105da\u0107 mo\u017cna w Mi\u0119dzynarodowym Centrum Kultury przy Rynku G\u0142\u00f3wnym w Krakowie prezentuje prawie osiemdziesi\u0105t prac pochodz\u0105cych ze zbior\u00f3w publicznych i prywatnych w Koszycach, Bratys\u0142awie i Preszowie. Kuratorkami wystawy s\u0105 Natalia \u017bak i Zsofia Kiss-Zerman. Prezentacji towarzyszy \u2013 co jest ju\u017c znakiem firmowy MCK \u2013 znakomity katalog. Historycy sztuki i kultury w eseistycznej formie przedstawiaj\u0105 artystyczne, polityczne, ekonomiczne i spo\u0142eczne t\u0142o koszyckiego fenomenu. Zwracaj\u0105 w nich uwag\u0119 na wielokulturowo\u015b\u0107 tamtejszej tradycji kulturalnej, jej polifoniczno\u015b\u0107. Przypominaj\u0105, \u017ce ten ponadnarodowy, modernistyczny wymiar ujawni\u0142 si\u0119 ponownie po I wojnie \u015bwiatowej.<em> <\/em>Jak pisze Jacek Purchla \u201eS\u0142owacy, W\u0119grzy, Czesi, Niemcy, \u017bydzi nie w Pradze, nie w Budapeszcie, a w stosunkowo niewielkich Koszycach udowadniali, przez swoje dzie\u0142a, \u017ce pogranicze to nie tylko peryferyjno\u015b\u0107 i \u017ce peryferie nie musz\u0105 by\u0107 prowincjonalne. Potrafi\u0105 wyzwoli\u0107 jako\u015b\u0107, kt\u00f3ra ma wymiar ponadlokalny\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_38947\" aria-describedby=\"caption-attachment-38947\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=38947\" rel=\"attachment wp-att-38947\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-38947\" title=\"Gejza Schiller, \u201eMotyw miejski\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002-540x463.jpg\" alt=\"Gejza Schiller, \u201eMotyw miejski\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"463\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002-540x463.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002-900x771.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002-576x493.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-002.jpg 954w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-38947\" class=\"wp-caption-text\">Gejza Schiller, \u201eMotyw miejski\u201d, 1924, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Katalog zawiera wnikliwe analizy dotycz\u0105ce tw\u00f3rczo\u015bci prezentowanych artyst\u00f3w, \u015bledz\u0105ce ewolucje ich tw\u00f3rczej drogi. Znacz\u0105cy jest artyku\u0142 Micha\u0142a Burdzi\u0144skiego, w kt\u00f3rym zestawia on dynamiczne kompozycje Antona Jaszucha z cyklem kolorowych, fantastycznych kompozycji Stanis\u0142awa Ignacego Witkiewicza z lat dwudziestych pe\u0142nych wynaturzonych postaci ludzkich i dziwnych, czasem upiornych istot. Autor przeprowadza por\u00f3wnawcz\u0105 analiz\u0119 pr\u00f3buj\u0105c wykaza\u0107 pewne ideowe podobie\u0144stwo, kt\u00f3re mia\u0142oby \u0142\u0105czy\u0107 obydwu artyst\u00f3w. Przywo\u0142uje tak\u017ce jako ich oponent\u00f3w \u2013 piewc\u00f3w nowego \u015bwiata i cz\u0142owieka: Leona Chwistka i Eugena Kr\u00f3na.<\/p>\n<p>Koszyczanie i przybysze nie ustanowili nowego, oryginalnego nurtu w sztuce. Nawi\u0105zuj\u0105c do impresjonizmu i postimpresjonizmu, ekspresjonizmu i kubizmu na r\u00f3\u017cny spos\u00f3b dialoguj\u0105c z nimi tw\u00f3rczo wprz\u0119gli je do swych dzie\u0142 nadaj\u0105c im swoiste pi\u0119tno. Inspiracja europejsk\u0105 awangard\u0105 przy zachowaniu kolorytu pogranicza \u0142\u0105czy koszyckich artyst\u00f3w z dokonaniami polskich malarzy o \u017cydowskich korzeniach tworz\u0105cych w pierwszych dw\u00f3ch dekadach XX wieku, co stara\u0142am si\u0119 wcze\u015bniej wykaza\u0107.<\/p>\n<p>Poza reprodukcjami dzie\u0142 pokazanych na wystawie katalog prezentuje plakaty i katalogi wystawowe ze zbior\u00f3w Muzeum Wschodnios\u0142owackiego. Stanowi\u0105 one ciekawy przyk\u0142ad sztuki u\u017cytkowej mi\u0119dzywojennego okresu. Cz\u0119\u015b\u0107 opisow\u0105 wzbogacaj\u0105 interesuj\u0105ce zdj\u0119cia Koszyc sprzed prawie stu lat. Ukazuj\u0105 si\u0119 przed nami neobarokowy gmach Muzeum Wschodnios\u0142owackiego, synagogi, modernistyczny budynek poczty, wn\u0119trza hotelowej restauracji, ale te\u017c przysadziste koszary stra\u017cy po\u017carnej z faluj\u0105c\u0105 lini\u0105 fasady, kawiarniane ogr\u00f3dki, podmiejskie k\u0105pielisko, targ miejski, a nawet start do wy\u015bcigu kolarskiego. Przedstawiaj\u0105 one codzienno\u015b\u0107 miasta i jego mieszka\u0144c\u00f3w, ale przede wszystkim zawarty w architekturze, urbanistycznym uk\u0142adzie i rozlokowaniu spo\u0142ecznych funkcji klimat miasta.<\/p>\n<p>Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury nie pierwszy raz si\u0119ga do dziedzictwa Europy \u015arodkowej. Spl\u0105tane losy zamieszkuj\u0105cych j\u0105 narod\u00f3w nie raz nabiera\u0142y tragicznego wymiaru. Jednocze\u015bnie dowodzi\u0142y, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kultur i o\u017cywczy dialog mi\u0119dzy nimi mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em duchowego bogactwa i zaczynem wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury nie pierwszy raz si\u0119ga do dziedzictwa Europy \u015arodkowej. Spl\u0105tane losy zamieszkuj\u0105cych j\u0105 narod\u00f3w nie raz nabiera\u0142y tragicznego wymiaru. Jednocze\u015bnie dowodzi\u0142y, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kultur i o\u017cywczy dialog mi\u0119dzy nimi mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em duchowego bogactwa i zaczynem wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n","protected":false},"author":690,"featured_media":38946,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[5402,5403,5404,5405,7311,5406,5410,73,5407,5408,489,5401,2841,849,5409,5411],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5400],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Koszyce. Modernizm w Europie \u015arodka<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Koszyce, usytuowane na styku r\u00f3\u017cnorodnych tradycji i kultur, sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkiem artystycznym.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001.jpg\",\"width\":989,\"height\":679,\"caption\":\"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\",\"name\":\"Koszyce. Modernizm w Europie \u015arodka\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-10-25T09:00:06+00:00\",\"dateModified\":\"2016-10-25T08:45:44+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6\"},\"description\":\"Koszyce, usytuowane na styku r\u00f3\u017cnorodnych tradycji i kultur, sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkiem artystycznym.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Modernizm w Europie \u015arodka\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6\",\"name\":\"Monika Malessa-Drohomirecka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-malessa-drohomirecka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Koszyce. Modernizm w Europie \u015arodka","description":"Koszyce, usytuowane na styku r\u00f3\u017cnorodnych tradycji i kultur, sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkiem artystycznym.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/koszycka-moderna-miedzynarodowe-centrum-kultury-krakow-2016-09-07-001.jpg","width":989,"height":679,"caption":"Kon\u0161tant\u00edn Bauer, \u201eUchod\u017acy\u201d, 1927, olej, p\u0142\u00f3tno, V\u00fdchodoslovensk\u00e1 gal\u00e9ria Ko\u0161ice (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka","name":"Koszyce. Modernizm w Europie \u015arodka","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#primaryimage"},"datePublished":"2016-10-25T09:00:06+00:00","dateModified":"2016-10-25T08:45:44+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6"},"description":"Koszyce, usytuowane na styku r\u00f3\u017cnorodnych tradycji i kultur, sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkiem artystycznym.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomirecka-modernizm-w-europie-srodka#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Modernizm w Europie \u015arodka"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6","name":"Monika Malessa-Drohomirecka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-malessa-drohomirecka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38939"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/690"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38939"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38939\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38939"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38939"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38939"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=38939"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=38939"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}