Po drugie warto porozumie\u0107 si\u0119 w kwestii nast\u0119puj\u0105cej: czy opr\u00f3cz materialnych praktyk globalizacja<\/em> posiada swoj\u0105 AUR\u0118, (wytwarza j\u0105 lub sk\u0105d\u015b czerpie) symboliczn\u0105? Pytam czy zgodzimy si\u0119, i\u017c procesowi globalizacji<\/em> towarzysz\u0105 jakie\u015b normy i wzory, czy szeroko rzecz ujmuj\u0105c towarzyszy temu jaka\u015b mentalno\u015b\u0107. A tak\u017ce czy jest w niej (globalizacji) ziarno warto\u015bci? Jakie przes\u0142anie redagowane w kategoriach kultury symbolicznej (jednej z kategorii tej kultury: sztuce, religii, nauce, zabawie) towarzyszy tym wielkim procesom gospodarczo\/politycznym?<\/p>\n Kulturowe (w w\u0119\u017cszym rozumieniu jako kategorie kultury symbolicznej<\/em>) atrybuty globalizacji<\/em> by\u0142y wielokrotnie analizowane i wszechstronnie prezentowane, w czasach gdy jeszcze \u015bwi\u0119ci\u0142a ona triumfy i przedstawiana by\u0142a jako zapowied\u017a ko\u0144ca historii i rodzaj \u015bwieckiego zbawienia. Nauki techniczne u\u015bwi\u0119ca\u0142y sw\u00f3j post\u0119p technologii komunikacyjnych w spo\u0142eczno\/ustrojowej kategorii spo\u0142ecze\u0144stwa komunikacyjnego, nauki ekonomiczne rozbudowa\u0142y si\u0119 dzi\u0119ki wiedzy o zarz\u0105dzaniu, nauki humanistyczne zafundowa\u0142y nam cultural studies<\/em> jako rodzaj humanistyki zintegrowanej, zorientowanej nie tyle na rozstrzyganie prawdy i fa\u0142szu, co podwa\u017canie roszcze\u0144 do prawdy, niesko\u0144czon\u0105 interpretacj\u0119 i dyskurs. Sztuka szukaj\u0105ca swego miejsca w perspektywie proces\u00f3w globalizacyjnych<\/em> r\u00f3wnie\u017c znalaz\u0142a si\u0119 w orbicie tak rozumianej humanistyki, eksploatuj\u0105c ten spadek po awangardzie, kt\u00f3ry eksploatowa\u0142 jej krytyczny potencja\u0142, b\u0105d\u017a drugie swoje oblicze \u2013 atrybut rynkowego towaru, wpisuj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b w logik\u0119 \u015bwiatowego wolnego handlu. Swoje z\u0142ote lata prze\u017cywa zabawa zar\u00f3wno w swej postaci ca\u0142kowicie urynkowionej zabawki (kt\u00f3rych symbolem sta\u0142a si\u0119 Barbie i klocki Lego), jak i w r\u00f3\u017cnych ludycznych formach pop \u2013 kultury, w formach elektronicznych gier i sportu.<\/p>\n Rol\u0119 \u201eczarnego luda\u201d globalizacji<\/em> przypad\u0142 jednej z fundamentalnych kategorii kultury symbolicznej, jakim jest religia. Miejsce religii (zw\u0142aszcza \u017ar\u00f3d\u0142owej dla Zachodniej cywilizacji religii chrze\u015bcija\u0144skiej) w procesach globalizacyjnych<\/em> wymaga wnikliwszego na\u015bwietlenia, tu \u2013 upraszczaj\u0105c problem \u2013 wska\u017c\u0119 na pewne jaskrawe i powszechnie dyskutowane fakty (wewn\u0119trznych) krytycznych atak\u00f3w na symbole chrze\u015bcija\u0144stwa. Z drugiej strony islam sta\u0142 si\u0119 symbolem przeszkody, na kt\u00f3ra natkn\u0119\u0142a si\u0119 globalizacja<\/em>. Data 11 wrze\u015bnia sta\u0142a si\u0119 symboliczn\u0105 czasow\u0105 granic\u0105 pewnego etapu jej ekspansji. Je\u015bli w symbolicznej aurze globalizacji<\/em> szuka\u0107 religii to by\u0142aby to zapewne jaka\u015b jej nowoczesna mutacja na przyk\u0142ad scjentolodzy<\/em>.<\/p>\n Gdyby zatem pr\u00f3bowa\u0107 pozytywnie odpowiedzie\u0107 na zadane na wst\u0119pie, drugie pytanie i \u2013 oczywi\u015bcie w wielkim uproszczeniu \u2013 syntetyzowa\u0107 symboliczn\u0105 kulturow\u0105 AUR\u0118 globalizacji<\/em>, to sk\u0142ada\u0142o by si\u0119 na ni\u0105 idea spo\u0142ecze\u0144stwa komunikacyjnego (co w praktyce oznacza powszechny dost\u0119p do Internetu i telefonii kom\u00f3rkowej), wyposa\u017conego w rozbudowane uczelnie ekonomiczne i wydzia\u0142y kulturoznawstwa na uniwersytetach oraz pracownie sztuki krytycznej wraz z zak\u0142adami teorii marketingu na akademiach sztuk pi\u0119knych, dodajmy: klub\u00f3w fitness<\/em> i, ewentualnie, kaplicami scjentologicznymi<\/em> jako miejscami kultu religijnego.<\/p>\n Na kultur\u0119 artystyczn\u0105 globalizacji<\/em> uzupe\u0142nijmy spostrze\u017cenia dotycz\u0105ce sztuki opr\u00f3cz wskazanych ju\u017c g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w krytycznego i komercyjnego sk\u0142ada\u0142y by si\u0119 tak\u017ce takie instytucje jak: stare (Biennale Weneckie, Kassel) i liczne nowe mi\u0119dzynarodowe wystawy sztuki, wielkie mi\u0119dzynarodowe kolekcje i przede wszystkim aukcje i targi sztuki.<\/p>\n Czy globalizacja<\/em> wyposa\u017cona jest w inne jeszcze warto\u015bci? Odpowiadam \u2013 tak. Pierwsze z brzegu: pluralizm, tolerancja, wolno\u015b\u0107 jednostki zabezpieczana prawami cz\u0142owieka. Czy jest w niej ziarno tych warto\u015bci, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 wydatnie do zaistnienia i wzrostu cywilizacji europejskiej, takich np. jak: odpowiedzialno\u015b\u0107 za w\u0142asne czyny (i za innych), solidarno\u015b\u0107 z drugim cz\u0142owiekiem, realizm, tzn zgodno\u015bci opisu i symbolu ze stanem materialnym, samoograniczenie, samowystarczalno\u015b\u0107. Odpowiadam – raczej nie.<\/p>\n Wreszcie kwestia najwa\u017cniejsza: warto\u015bci trwaj\u0105 dzi\u0119ki pewnej konstrukcji mentalnej, w kt\u00f3rej warto\u015bci te, jako czynniki \u015bwiata duchowego, posiada\u0142y pewn\u0105 autonomi\u0119 wobec \u015bwiata materialnego \u2013 gospodarczego. By\u0142y zinternalizowane (synkretycznie wpisane w te byty) b\u0105d\u017a umocowane transcendentalnie. S\u0142abo\u015bci\u0105 symbolicznej (by nie powiedzie\u0107 duchowej) AURY globalizacji<\/em> jest problem jej legitymizacji. Zapytajmy wprost – kto chce umiera\u0107 za globalizacj\u0119<\/em>? Raczej nie chc\u0105, cho\u0107 umieraj\u0105, \u017co\u0142nierze ameryka\u0144scy, angielscy i polscy. Natomiast szczerze chc\u0105 umiera\u0107 arabowie, ale p r z e c i w k o globalizacji<\/em>.<\/p>\n <\/p>\n No c\u00f3\u017c, dla nikogo nie jest dzi\u015b tajemnic\u0105, i\u017c globalizacja<\/em> ma k\u0142opoty. S\u0105 to w du\u017cej mierze k\u0142opoty spowodowane w\u0142a\u015bnie s\u0142abo\u015bci\u0105 AURY symbolicznej i anemi\u0105 aksjologiczn\u0105. Obok pluralizmu warto bowiem bra\u0107 solidarno\u015b\u0107, r\u00f3wnolegle do tolerancji musi pracowa\u0107 mocne zaanga\u017cowanie, obok profit\u00f3w p\u0142yn\u0105cych z wolno\u015bci jednostki wa\u017cne jest tak\u017ce samoograniczenie.<\/p>\n Stan ten powoduje rodzenie si\u0119 nowych problem\u00f3w i nowych temat\u00f3w debaty o kulturze analizowanej nie tyle w kontek\u015bcie globalizacji<\/em> co, po prostu, globalnie. A zatem czy odpowiedzi\u0105 na pewien kryzys powszechnej globalizacji<\/em> s\u0105 pr\u00f3by porz\u0105dkowania \u015bwiatowej kultury ( w tym tak\u017ce interesuj\u0105cej nas tu kultury artystycznej) poprzez mniejsze jednostki gospodarczo\/kulturowe, swoiste nowe lokalizmy, na przyk\u0142ad kontynentalne? Wiadomo, \u017ce s\u0105 \u2013 cho\u0107by zaogniony sp\u00f3r Europa \u2013 Ameryka (Wenus \u2013 Mars), wyzwaniem dla Zachodu jest wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 kontynent azjatycki, spluralizowany na razie przez takie nowe pot\u0119gi jak Chiny i Indie, nie m\u00f3wi\u0105c o pot\u0119\u017cnej Japonii. Trwa jednocze\u015bnie \u2013 znany powszechnie \u2013 sp\u00f3r o kulturow\u0105 AUR\u0118 Europy<\/p>\n W tej sytuacji nie od rzeczy jest spyta\u0107 ponownie o kultury narodowe (rozumiane dzi\u015b \u2013 przynajmniej w Europie \u2013 jako demokratyczne wsp\u00f3lnoty obywatelskie).<\/p>\n Pa\u0144stwo narodowe ( nie w sensie etnicznym lecz w sensie wsp\u00f3lnoty obywatelskiej), jako wsp\u00f3lnota polityczna, organizacyjna, administracyjna\u2026by\u0142o najwi\u0119kszym jak do tej pory i wydoln\u0105 (lepiej lub gorzej) \u201eorganizacj\u0105\u201d zabezpieczaj\u0105c\u0105 (lepiej lub gorzej) te \u2013 wy\u017cej wymienionych \u2013 warto\u015bci. Kultura narodowa jako zesp\u00f3\u0142 warto\u015bci wraz z ich organizacyjnym zapleczem \u2013 instytucjami, formami edukacji i upowszechniania to stosunkowo najzasobniejszy i skutecznie (lepiej lub gorzej) system swoistego synkretyzmu materii i ducha. Kultura artystyczna wpisana by\u0142a w ten system, w tym sensie m\u00f3wi\u0107 mogliby\u015bmy o narodowej kulturze artystycznej<\/em> jako o uk\u0142adzie norm i wzor\u00f3w artystyczno\/estetycznych, artystach ich publiczno\u015bci, instytucjach sztuki, formach finansowania sztuki i regulacjach prawnych.<\/p>\n Jak zatem zr\u00f3\u017cnicowane rezerwuary lokalne, ju\u017c nie kontynentalne ale tradycyjne \u2013 pa\u0144stwowe, mog\u0142yby wzbogaca\u0107 globalna przestrze\u0144 aksjologiczn\u0105 i jak \u201epracowa\u0107\u201d mia\u0142yby w tym z\u0142o\u017conym uk\u0142adzie sztuka?<\/p>\n Jan Stanis\u0142aw Wojciechowski<\/em><\/p>\n Artyku\u0142 publikowany w ramach Programu Operacyjnego Promocja Czytelnictwa<\/span><\/p>\n og\u0142oszonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Aby m\u00f3wi\u0107 o relacjach kultury artystycznej i globalizacji musimy porozumie\u0107 si\u0119 w kilku do\u015b\u0107 fundamentalnych kwestiach. Po pierwsze w kwestii poj\u0119\u0107. Zak\u0142adam, i\u017c m\u00f3wi\u0105c o kulturze artystycznej dyskutujemy na temat norm i wzor\u00f3w o charakterze symbolicznym oraz praktykach artystycznych i ich publiczno\u015bci, wraz ca\u0142ym instrumentarium instytucji, system\u00f3w finansowania i prawnym. <\/p>\n","protected":false},"author":86,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[18,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14143],"yoast_head":"\n![\"Program](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2008\/09\/program-operacyjny-promocja-czytelnictwa.jpg\" "\\"program-operacyjny-promocja-czytelnictwa\\"")