{"id":39323,"date":"2016-11-16T11:45:56","date_gmt":"2016-11-16T10:45:56","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=39323"},"modified":"2016-11-16T11:46:56","modified_gmt":"2016-11-16T10:46:56","slug":"monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata","title":{"rendered":"Literatura wobec \u015bwiata"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"right\">Wynalazek pisma to <em>utulenie mowy w milczeniu.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"right\">Pascal Quingard<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>By\u0142a deszczowa pogoda i wakacyjny rejs po Wo\u0142dze wyd\u0142u\u017ca\u0142 si\u0119, ale Polak, Rosjanin i Tatar si\u0119 nie nudzili. Ich uwag\u0119 podczas wieczornych biesiad przykuwa\u0142y kobiety \u2013 Natasza Rostowa, Anna Karenina, Nastazja Filipowna\u2026 Podczas festiwalowego spotkania Eustachy Rylski podzieli\u0142 si\u0119 z publiczno\u015bci\u0105 t\u0105 anegdot\u0105, wskazuj\u0105c, \u017ce literatura w Rosji ma olbrzymi wp\u0142yw na ludzi i kraj, \u017ce \u201eRosja jest wr\u0119cz zanurzona w literaturze\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39348\" aria-describedby=\"caption-attachment-39348\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com\/\" rel=\"attachment wp-att-39348\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39348\" title=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-540x360.jpg\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39348\" class=\"wp-caption-text\">Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Tegoroczny Festiwal Conrada, odbywaj\u0105cy si\u0119 po raz \u00f3smy w Krakowie, r\u00f3wnie\u017c da\u0142 nam szans\u0119 si\u0119 w niej zanurzy\u0107. Oferta przygotowana przez organizator\u00f3w by\u0142a i tym razem imponuj\u0105ca. Spotkania z pisarzami \u2013 autorami uznanych ju\u017c ksi\u0105\u017cek lub g\u0142o\u015bnych debiut\u00f3w \u2013 t\u0142umaczami literatury, reporterami, socjologami, literaturoznawcami, krytykami i wydawcami; bogate pasmo filmowe, w kt\u00f3rym przypominano wa\u017cne dzie\u0142a, jak cho\u0107by <em>Godziny <\/em>Stephena Daldry<em>\u2019<\/em>ego, <em>Po\u017cegnanie jesieni<\/em> Mariusza Treli\u0144skiego czy te\u017c film L\u00e1szl\u00f3 Nemesa <em>Syn Szaw\u0142a<\/em>,<em> <\/em>kt\u00f3rego projekcja zosta\u0142a poprzedzona wprowadzeniem G\u00e9zy R\u00f6hriga, odtw\u00f3rcy g\u0142\u00f3wnej roli, pisarza i muzyka w jednej osobie. Utrwalon\u0105 pozycj\u0119 maj\u0105 ju\u017c Lekcje Czytania. Prowadzone przez literaturoznawc\u00f3w, a skierowane do uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich maj\u0105 nie tylko zach\u0119ca\u0107 m\u0142odzie\u017c do czytania, ale tak\u017ce przygotowywa\u0107 do profesjonalnej interpretacji utwor\u00f3w. Z dala od festiwalowego centrum, bo w Muzeum Narodowym, mo\u017cna by\u0142o pos\u0142ucha\u0107 autorki <em>Linii kodu kreskowego<\/em> \u2013 w\u0119gierskiej pisarki Krisztiny T\u00f3th. P\u00f3\u017anym wieczorem prezentowali si\u0119 publiczno\u015bci nominowani do Nagrody Conrada za najlepszy debiut roku 2016. Laureatk\u0105 wy\u0142onion\u0105 w g\u0142osowaniu internaut\u00f3w zosta\u0142a \u017banna S\u0142oniowska za powie\u015b\u0107 <em>Dom z witra\u017cem<\/em>.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-39323 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-revolutionibus'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-revolutionibus-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39351\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39351'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-gala'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-gala-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39350\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39350'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-dzien'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-dzien-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39349\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39349'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/targi-ksiazki-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39348\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39348'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39347\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39347'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39346\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39346'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-gala-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-gala-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39345\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39345'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39344\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39344'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39343\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39343'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39342\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39342'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39341\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39341'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39340\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39340'>\n\t\t\t\tConrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>W ramach wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych w Bunkrze Sztuki dyskutowano o polskiej ilustracji ksi\u0105\u017ckowej, a liceali\u015bci mogli wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w warsztatach komiksowych. Ofert\u0119 dope\u0142nia\u0142y wystawy \u2013 mi\u0119dzy innymi<em> My(d)lenie oczu<\/em> w Muzeum Fotografii, ukazuj\u0105ce zagadki i iluzje percepcji. W ofercie dla najm\u0142odszych \u2013 bo praktyka adresowania do dzieci kulturalnych wydarze\u0144 zadomowi\u0142a si\u0119 ju\u017c w festiwalowych przestrzeniach \u2013 znalaz\u0142o si\u0119 wiele punkt\u00f3w interesuj\u0105cych dla uczestnik\u00f3w w r\u00f3\u017cnym wieku. Mam tu na my\u015bli przede wszystkim spotkanie z Adamem Wajrakiem oraz rozmowy o Czasie prowadzone przez Grzegorza Kasdepke.<\/p>\n<p>Od pocz\u0105tku Festiwalowi patronuje Joseph Conrad \u2013 wybitny pisarz o \u015bwiatowej s\u0142awie, wywodz\u0105cy si\u0119 z polskiej szlachty Na\u0142\u0119cz-Korzeniowskich. Ceni\u0142 on przede wszystkim autonomi\u0119 jednostki i by\u0142 wolny od wszelkiej ideologii \u2013 uznawa\u0142, \u017ce ka\u017cdy powinien sam dotrze\u0107 do w\u0142asnej prawdy i bra\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za dokonywane wybory. Zar\u00f3wno tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, jak i postaw\u0105 uosabia\u0142 to, co wydaje si\u0119 najwa\u017cniejszym przes\u0142aniem Festiwalu \u2013 otwarto\u015b\u0107 i wewn\u0119trzn\u0105 wolno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Pocz\u0105wszy od pierwszej edycji ka\u017cdy festiwal mia\u0142 swoje has\u0142o przewodnie. W 2009 roku by\u0142o nim \u201eogl\u0105danie literatury w polskiej i \u015bwiatowej perspektywie\u201d, rok p\u00f3\u017aniej \u201einne \u015bwiaty, inne j\u0119zyki\u201d, w 2011 roku \u201eposzukiwano utraconych \u015bwiat\u00f3w\u201d, a w 2012 zach\u0119cano \u2013 \u201ePomy\u015bl: literatura\u201d, spotkaniom w roku 2013 towarzyszy\u0142o \u201emedium doskona\u0142e\u201d, rok p\u00f3\u017aniej budowano \u201ewsp\u00f3lne \u015bwiaty\u201d, a w roku 2015 zdecydowano si\u0119 i\u015b\u0107 \u201epod pr\u0105d\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39346\" aria-describedby=\"caption-attachment-39346\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001\/\" rel=\"attachment wp-att-39346\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39346\" title=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001-533x800.jpg\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"533\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001-533x800.jpg 533w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001-600x900.jpg 600w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001-576x863.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-hasenien-dousery-blackshadowstudio-com-001.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39346\" class=\"wp-caption-text\">Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Has\u0142em roku 2016 by\u0142a \u201eintensywno\u015b\u0107\u201d<em>. <\/em>W programie festiwalu sprecyzowano to poj\u0119cie jako \u201eczujne, krytyczne, pe\u0142ne atencji i pasji przygl\u0105danie si\u0119 \u015bwiatu\u201d. <em>Z<\/em>godnie z intencjami organizator\u00f3w w tegorocznej edycji dominowa\u0142o w\u0142a\u015bnie owo \u201eprzygl\u0105danie si\u0119 \u015bwiatu\u201d, a tak\u017ce Polsce tu i teraz. Jedn\u0105 z okazji do tego by\u0142o spotkanie z rodzin\u0105 Peszk\u00f3w: Janem, Mari\u0105 i B\u0142a\u017cejem. Odbyli\u015bmy wsp\u00f3lnie z nimi rodzaj grupowej terapii. M\u00f3wili o swoich emocjach, w kt\u00f3rych by\u0107 mo\u017ce wielu z nas odnajdywa\u0142o siebie, o trudno\u015bciach we wzajemnych relacjach. Nie ukrywali, \u017ce mia\u0142y miejsce w ich \u017cyciu \u2013 zw\u0142aszcza mi\u0119dzy Janem a B\u0142a\u017cejem \u2013 du\u017ce napi\u0119cia, szczeg\u00f3lnie w latach studenckich, kiedy ojciec wymaga\u0142 od syna wi\u0119cej od innych, cz\u0119sto niezadowolony bezlito\u015bnie krytykowa\u0142; Jan wyzna\u0142, \u017ce relacj\u0119 ze swymi dzie\u0107mi widzia\u0142 bardziej jako relacj\u0119 z kobiet\u0105 i m\u0119\u017cczyzn\u0105 ni\u017c z c\u00f3rk\u0105 i synem. A jednak przyj\u0105\u0142 z niepokojem nieoczekiwane zerwanie Marii z aktorstwem. Wyzwolenie spod wp\u0142ywu ojca otworzy\u0142o nowe mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re artystka znalaz\u0142a dla siebie w muzyce i tw\u00f3rczo\u015bci estradowej. Maria czuje si\u0119 spe\u0142niona, nie \u017ca\u0142uje decyzji sprzed lat. Przyzna\u0142a, \u017ce lubi skupia\u0107 na sobie uwag\u0119, by\u0107 w centrum, a zespo\u0142owa z natury gra w teatrze jej tego nie zapewnia\u0142a. Za mo\u017cliwo\u015b\u0107 bycia sob\u0105 p\u0142aci jednak wysok\u0105 cen\u0119. Nonkonformistyczne teksty jej piosenek, nieukrywany dystans wobec religijnych dogmat\u00f3w, przekonanie, \u017ce nie ma takich idei, za kt\u00f3re warto by\u0142oby umiera\u0107, otwarto\u015b\u0107, z jak\u0105 obna\u017ca hipokryzj\u0119 \u201eczcigodnych obywateli\u201d spotykaj\u0105 si\u0119 z agresj\u0105 i nienawistnymi reakcjami zw\u0142aszcza w internetowej przestrzeni. Okaza\u0142o si\u0119, nie po raz pierwszy, \u017ce standardy w polskim \u017cyciu publicznym wci\u0105\u017c s\u0105 dalekie od tolerancji i zrozumienia dla innych postaw i \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w.<\/p>\n<p>O tych standardach, o brakach w publicznym dyskursie m\u00f3wiono podczas paneli odnosz\u0105cych si\u0119 wprost do naszych spo\u0142eczno-politycznych reali\u00f3w (<em>W Polsce, czyli gdzie?<\/em>, <em>Polska szcz\u0119\u015bliwa, Polska nieszcz\u0119\u015bliwa<\/em>). Powt\u00f3rzono diagnozy stawiane ju\u017c wcze\u015bniej. Wci\u0105\u017c jeste\u015bmy w swych wyborach i my\u015bleniu za ma\u0142o racjonalni. O\u015bwiecenie w Polsce nie mia\u0142o dynamiki Zachodniej, nie zdo\u0142a\u0142o zmieni\u0107 naszej mentalno\u015bci, bo nie dokona\u0142a si\u0119 modernizacja polskiego chrze\u015bcija\u0144stwa. Kostnia\u0142o ono w rytuale, gotowo\u015b\u0107 do ofiary uznaj\u0105c za najwy\u017csz\u0105 cnot\u0119; nie docenia\u0142o warto\u015bci rzetelnej pracy i codziennego obowi\u0105zku. W efekcie w naszym spojrzeniu na histori\u0119 wci\u0105\u017c obecny jest rys mesja\u0144ski i masochistyczne przywi\u0105zanie do kl\u0119sk i ofiar.<\/p>\n<p>Tadeusz S\u0142awek pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 konstrukcj\u0105 Claudio Magrisa, kt\u00f3ry podzieli\u0142 kultury na morskie i rzeczne. Cech\u0105 tych pierwszych mia\u0142 by\u0107 podb\u00f3j, stawianie sobie nowych wyzwa\u0144, drugie ceni\u0142y stabilizacj\u0119 i bezpiecze\u0144stwo. Czy jednak ta opozycja jest jeszcze u\u017cyteczna przy opisie dzisiejszej rzeczywisto\u015bci? Uwa\u017ca si\u0119 powszechnie, \u017ce antidotum na bierno\u015b\u0107 i poddanie si\u0119 losowi s\u0105 ruchy obywatelskie. \u0141\u0105cz\u0105 one ludzi ponad podzia\u0142ami politycznymi i \u015bwiatopogl\u0105dowymi. Taki skoncentrowany na konkretnych zadaniach ruch mo\u017ce by\u0107 skuteczny w rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w lokalnych spo\u0142eczno\u015bci. Sceptycznie podesz\u0142a do idei spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego Jadwiga Staniszkis. Wed\u0142ug niej warto\u015bci\u0105 podstawow\u0105 jest autonomia jednostki, jej zdolno\u015b\u0107 do refleksji i autorefleksji, a w ruchach obywatelskich, podobnie jak w partiach politycznych, nie bardzo jest na ni\u0105 miejsce. Dlatego stawia raczej na profesjonalizm i kultur\u0119 eksperck\u0105.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39340\" aria-describedby=\"caption-attachment-39340\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001\/\" rel=\"attachment wp-att-39340\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39340\" title=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001-533x800.jpg\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"533\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001-533x800.jpg 533w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001-600x900.jpg 600w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001-576x863.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001.jpg 683w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39340\" class=\"wp-caption-text\">Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Festiwal Literatury zaczyna coraz bardziej nasi\u0105ka\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105, wychodz\u0105c daleko poza wyrafinowane analizy literackie. Ten zwrot wymuszaj\u0105 dramatyczne wydarzenia na \u015bwiecie. Wieloma spotkaniami zaw\u0142adn\u0105\u0142 temat przemocy, konflikt\u00f3w zbrojnych i wojen, eksterminacji etnicznych, odpowiedzialno\u015bci za kolonializm.<\/p>\n<p>Wyst\u0105pienie w\u0119gierskiego pisarza G\u00e9zy R\u00f6hriga zdominowa\u0142a opowie\u015b\u0107 o jego \u017cyciu \u2013 sierociniec, przybrana w\u0119gierska rodzina, wspomnienie dziadka i stopniowe poznawanie prawdy o Zag\u0142adzie. Punktem kulminacyjnym by\u0142 pobyt R\u00f6hriga w Polsce. Przez miesi\u0105c codziennie odwiedza\u0142 ob\u00f3z koncentracyjny Auschwitz. To miejsce naznaczone \u015bmierci\u0105 pozwoli\u0142o mu odnale\u017a\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Wtedy, w wieku dwudziestu lat, poczu\u0142 potrzeb\u0119 przynale\u017cno\u015bci do religijnej wsp\u00f3lnoty \u2013 przyj\u0105\u0142 judaizm i przybra\u0142 imi\u0119 dziadka. To by\u0142 punkt zwrotny w jego \u017cyciu. Od tego czasu Holocaust sta\u0142 si\u0119 dla niego now\u0105 miar\u0105 rzeczywisto\u015bci. To by\u0142a podw\u00f3jna cezura, poniewa\u017c wtedy te\u017c zacz\u0105\u0142 pisa\u0107. Zag\u0142ada, kt\u00f3rej sam nie do\u015bwiadczy\u0142 w spos\u00f3b znacz\u0105cy, wp\u0142yn\u0119\u0142a na jego \u017cycie.<\/p>\n<p>Przemoc niesiona przez wojn\u0119 wp\u0142yn\u0119\u0142a tak\u017ce na Samar Yazbek, syryjsk\u0105 dziennikark\u0119, pisark\u0119 i feministyczn\u0105 aktywistk\u0119, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na rzecz praw kobiet w Syrii. Taka postawa w\u015br\u00f3d kobiet na Wschodzie nie jest wcale oczywista \u2013 by kszta\u0142towa\u0107 \u017cycie niezale\u017cnie od utrwalonego tradycj\u0105 obyczaju, musia\u0142a najpierw dokona\u0107 w nim swej \u201ema\u0142ej rewolucji\u201d \u2013<em> <\/em>zerwa\u0107 z rodzin\u0105. Jej zaanga\u017cowane dziennikarstwo, udzia\u0142 w pikietach na rzecz uwolnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, aktywizowanie kobiet z dzielnic n\u0119dzy jeszcze przed wojn\u0105 zwr\u00f3ci\u0142o na ni\u0105 uwag\u0119 w\u0142adz. Po wybuchu wojny musia\u0142a wraz z c\u00f3rk\u0105 opu\u015bci\u0107 Syri\u0119, lecz wraca\u0142a tam ju\u017c trzykrotnie. Plonem tych pobyt\u00f3w by\u0142a wydana w 2015 roku ksi\u0105\u017cka \u2013 t\u0142umaczona na j\u0119zyk angielski i francuski \u2013 <em>W krzy\u017cowym ogniu. <\/em>W Polsce ukaza\u0142a si\u0119<em> Przeprawa. Moja podr\u00f3\u017c do p\u0119kni\u0119tego serca Syrii<\/em>. Yazbek pisze, by da\u0107 g\u0142os tym, kt\u00f3rzy s\u0105 go pozbawieni \u2013 ofiarom zbrojnego konfliktu, g\u0142\u00f3wnie kobietom i dzieciom. Jednocze\u015bnie \u015bwiat wci\u0105\u017c obiegaj\u0105 obrazy ludzkich dramat\u00f3w, \u015bmierci, okrucie\u0144stwa, kt\u00f3re \u201edziej\u0105\u201d si\u0119 na naszych oczach. Niepokoi to, \u017ce nat\u0142ok i intensywno\u015b\u0107 tych dozna\u0144 mo\u017ce w ko\u0144cu nas znieczuli\u0107, przyzwyczai\u0107 do z\u0142a. W dodatku konwencja telewizyjnego przekazu opartego na szybkiej sekwencji zmieniaj\u0105cych si\u0119 obraz\u00f3w i temat\u00f3w je dezawuuje. Yazbek w pe\u0142ni zgodzi\u0142a si\u0119 z t\u0105 uwag\u0105, dodaj\u0105c, \u017ce nagminne pokazywanie cia\u0142 ofiar odziera je z godno\u015bci. Nie tai\u0142a nadziei, \u017ce mo\u017ce jednak literatura jest lepszym \u015brodkiem przekazu.<\/p>\n<p>Prawdopodobnie w\u0142a\u015bnie z takiego za\u0142o\u017cenia wychodzi Richard Flanagan. Ten australijski pisarz, urodzony na Tasmanii potomek irlandzkich zes\u0142a\u0144c\u00f3w- \u2013 jak g\u0142osi notka festiwalowa \u2013 r\u00f3wnie\u017c podejmuje w swych powie\u015bciach temat okrucie\u0144stwa. Tym razem wpisuje si\u0119 ono \u2013 jako fundament \u2013 w polityk\u0119 kolonialn\u0105 XIX wieku. Eksterminacja Aborygen\u00f3w, rdzennej ludno\u015bci Australii, b\u0119d\u0105ca konsekwencj\u0105 brytyjskiego podboju, to do dzisiaj nie rozliczony rozdzia\u0142 w historii tego kraju. Tasmania by\u0142a odizolowan\u0105 od \u015bwiata koloni\u0105 karn\u0105 Imperium Brytyjskiego. Tam na pocz\u0105tku XIX wieku dokona\u0142a si\u0119 zag\u0142ada lokalnej ludno\u015bci. W <em>Ksi\u0119dze ryb Williama Goulda<\/em> autor ukazuje, jak niewielka grupa mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a, i wi\u0119\u017aniowie poddawani s\u0105 bezwzgl\u0119dnemu okrucie\u0144stwu przez wszechw\u0142adnych nadzorc\u00f3w. Fizyczna i psychiczna opresja, mechanizmy, kt\u00f3re wyzwalaj\u0105 w zwyk\u0142ym cz\u0142owieku z\u0142o, s\u0105 tak\u017ce tematem najnowszej powie\u015bci Flanagana <em>\u015acie\u017cki p\u00f3\u0142nocy<\/em> (2013). Opisuje ona losy japo\u0144skich je\u0144c\u00f3w wojennych buduj\u0105cych w czasie II wojny \u015bwiatowej lini\u0119 kolejow\u0105, maj\u0105c\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 Birm\u0119 z Indiami. Karczowanie d\u017cungli w tropikalnym klimacie poch\u0142on\u0119\u0142o dwie\u015bcie tysi\u0119cy istnie\u0144. Inspiracj\u0105 do podj\u0119cia tego tematu sta\u0142 si\u0119 w\u0105tek osobisty \u2013 ojciec pisarza by\u0142 jednym z tej armii niewolnik\u00f3w i uda\u0142o mu si\u0119 prze\u017cy\u0107 \u2013 jednak powie\u015b\u0107 ma wyd\u017awi\u0119k spo\u0142eczno-polityczny. Uniwersalizuje jednostkowe losy, ujawnia gorzk\u0105 prawd\u0119 o ludzkiej naturze i weryfikuje warto\u015b\u0107 niepodwa\u017calnych cn\u00f3t. Wnikni\u0119cie w koszmar wojny i przemocy prowadzi Flanagana do przekonania, \u017ce \u201epatriotyzm i bohaterstwo to k\u0142amstwo\u201d.<em> <\/em>Te postawy nie przynosz\u0105 wed\u0142ug pisarza niczego dobrego. W imi\u0119 patriotyzmu rozp\u0119tuje si\u0119 nienawi\u015b\u0107 i wojny, a bohaterstwo jest ich pochodn\u0105. To zwyk\u0142a brawura, wynik lekkomy\u015blno\u015bci lub postawa strace\u0144cza wymuszona ideologi\u0105. Zak\u0142ada ona wy\u017cszo\u015b\u0107 takich byt\u00f3w jak kraj, pa\u0144stwo nad jednostkowym ludzkim \u017cyciem. Gotowo\u015b\u0107 umierania za te byty uznaje si\u0119 za przejaw najwy\u017cszej cnoty. Inna wyk\u0142adnia patriotycznej postawy \u2013 rzetelne wykonywanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w, praca, uczciwo\u015b\u0107 \u2013 nie znajduj\u0105 ju\u017c takiego uznania.<\/p>\n<p>Mniej pesymistyczna jest postawa Davida Van Reybroucka, chocia\u017c i on \u2013 Belg z Flandrii \u2013 opisa\u0142 kraj dotkni\u0119ty w przesz\u0142o\u015bci kolonialn\u0105 polityk\u0105. Zanim Reybrouck napisa\u0142 sw\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 (<em>Kongo. Opowie\u015b\u0107 o<\/em> <em>zrujnowanym kraju<\/em>) by\u0142 w Afryce wielokrotnie, spotyka\u0142 si\u0119 z plemiennymi przyw\u00f3dcami, studiowa\u0142 literatur\u0119 naukow\u0105. Belgia dopiero teraz pr\u00f3buje odnie\u015b\u0107 si\u0119 do swej kolonialnej przesz\u0142o\u015bci, kiedy to postanowienia europejskich pot\u0119g zebranych na konferencji berli\u0144skiej (1885 rok) usankcjonowa\u0142y trwaj\u0105c\u0105 ju\u017c od 1877 roku eksploatacj\u0119 Konga. Kraj o powierzchni ponad dw\u00f3ch milion\u00f3w metr\u00f3w kwadratowych sta\u0142 si\u0119 wtedy w\u0142asno\u015bci\u0105 kr\u00f3la Leopolda II.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39349\" aria-describedby=\"caption-attachment-39349\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-dzien\/\" rel=\"attachment wp-att-39349\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39349\" title=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-dzien-540x360.jpg\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-dzien-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-dzien-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-dzien-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-dzien.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39349\" class=\"wp-caption-text\">Conrad Festival 2016, fot. Hasenien Dousery\/blackshadowstudio.com (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Jednak zar\u00f3wno Reybrouck, jak i Gra\u017cyna Plebanek, autorka powie\u015bci (<em>Pani Furia<\/em>), kt\u00f3rej bohaterk\u0105 jest belgijska policjantka kongijskiego pochodzenia, protestowali przeciw nazywaniu Afryki \u201ej\u0105drem ciemno\u015bci\u201d i bezzasadnym korzystaniu przy tym z tytu\u0142u wa\u017cnego utworu Josepha Conrada (Conrad ukazuje w nim przede wszystkim, jakie pok\u0142ady ciemno\u015bci i niewiadomego mo\u017ce kry\u0107 w sobie ludzka natura i do tych otch\u0142ani g\u0142\u00f3wnie odnosi si\u0119 tytu\u0142). Starali si\u0119 przekaza\u0107 optymistyczny i buduj\u0105cy obraz wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa. \u201eW dzielnicach n\u0119dzy w Kinszasie powstaj\u0105 szko\u0142y, nowe generacje chc\u0105 \u017cy\u0107 nowym \u017cyciem\u201d \u2013 zapewniali go\u015bcie<em>.<\/em> W Afryce pojawi\u0142o si\u0119 grono znacz\u0105cych tw\u00f3rc\u00f3w, pisarzy, filozof\u00f3w, kt\u00f3rzy opisuj\u0105 sw\u00f3j kraj, staraj\u0105c si\u0119 zmierzy\u0107 z przesz\u0142o\u015bci\u0105. S\u0142uchanie ich g\u0142osu, poznawanie ich punktu widzenia jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla nas, przyzwyczajonych do europocentryzmu.<\/p>\n<p>Centrum i peryferie (o sensie tej metafory rozmawia\u0142a tak\u017ce Magda Heydel z Michaelem Cunninghamem i Richardem Flanaganem) to opozycja, kt\u00f3ra pozwala opisywa\u0107 \u015bwiat, ale potrafi te\u017c zak\u0142\u00f3ci\u0107 proporcje lub zafa\u0142szowa\u0107 relacje. Czym jest prowincja, jakie s\u0105 jej odniesienia do centrum, czy prowincja pi\u0119tnuje i ogranicza? Na ile t\u0119 opozycj\u0119 mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 na konfrontacj\u0119 tradycji z nowoczesno\u015bci\u0105? Czy w zglobalizowanym \u015bwiecie mo\u017cna w og\u00f3le jeszcze m\u00f3wi\u0107 o peryferiach? Maciej P\u0142aza, Andrzej Muszy\u0144ski i Radka Franczak nie ukrywali swego prowincjonalnego rodowodu; na jego podstawie buduj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, do niej odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 w swoich powie\u015bciach. Nie ukrywaj\u0105 te\u017c jego ciemnej strony. Wed\u0142ug P\u0142azy paradoksalnie codzienny trud uprawy ziemi, fizyczna niemal z ni\u0105 blisko\u015b\u0107 kryj\u0105 w sobie jak\u0105\u015b tajemnic\u0119. By\u0107 mo\u017ce dlatego materialno\u015b\u0107 jego opowie\u015bci, drobiazgowy opis roboty w wiejskim obej\u015bciu, przeci\u0119tno\u015b\u0107 i szaro\u015b\u0107 nabieraj\u0105 niespodziewanie metafizycznego wymiaru, \u201esprzyjaj\u0105 odczuwaniu metafizyczno\u015bci \u015bwiata\u201d. Jednocze\u015bnie prowincja, zachowuj\u0105c tradycj\u0119, konserwuje przesz\u0142o\u015b\u0107, trzeba wi\u0119c uwa\u017ca\u0107, by jej nie idealizowa\u0107, nie wpada\u0107 w ton nostalgiczny, gdy\u017c dzieje si\u0119 to tak\u017ce ze szkod\u0105 dla literatury.<\/p>\n<p>O niej jako fenomenie m\u00f3wi\u0107 najtrudniej. Podj\u0119li si\u0119 tego zadania Micha\u0142 Pawe\u0142 Markowski w rozmowie z Ryszardem Kozio\u0142kiem, wsp\u00f3lnie pr\u00f3bowali definiowa\u0107 literatur\u0119 Grzegorz Jankowicz, Piotr Pazi\u0144ski i Agata Bielik-Robson. O mozolnej, ale i pi\u0119knej sztuce przek\u0142adu rozmawiali autorzy nowego t\u0142umaczenia <em>Mistrza i Ma\u0142gorzaty <\/em>Michai\u0142a Bu\u0142hakowa: rodzina Przebind\u00f3w i Tomasz Fia\u0142kowski.<\/p>\n<p>Literacko\u015b\u0107 literatury, czyli spos\u00f3b kszta\u0142towania j\u0119zyka, narracji, wzajemne relacje fikcji i rzeczywisto\u015bci, inspiracje i konteksty, stosunek autor\u00f3w do literackiej tradycji \u2013 wszystko to zosta\u0142o niejako skondensowane w Warsztacie Literatury Potencjalnej (Ouvroir de Litt\u00e9rature Potentielle), bo tak brzmi nazwa grupy, kt\u00f3r\u0105 tworz\u0105 od lat francuscy i angielscy pisarze i poeci. Nie w sfinalizowaniu utworu, lecz w nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 procesie jego tworzenia widz\u0105 oni istot\u0119 literatury. Uwa\u017caj\u0105 bowiem, \u017ce \u201eka\u017cdy akt tw\u00f3rczy tyle\u017c ogranicza potencjalno\u015b\u0107, b\u0119d\u0105c jej jednorazow\u0105 realizacj\u0105, ile otwiera nowe mo\u017cliwo\u015bci\u201d. Dlatego w 1992 roku zacz\u0119li tworzy\u0107 powie\u015b\u0107 (<em>Podr\u00f3\u017ce<\/em> <em>zimowe<\/em>), kt\u00f3rej poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci pisane s\u0105 przez r\u00f3\u017cnych autor\u00f3w. Inspiracj\u0105 by\u0142a <em>Podr\u00f3\u017c zimowa<\/em> Georges\u2019a Pereca i zawarta w niej literacka zabawa, kt\u00f3ra odwraca logik\u0119 powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy orygina\u0142em a plagiatem. Oulipijczycy podejmuj\u0105 wyzwanie Pereca, trudz\u0105 si\u0119 nad rozwi\u0105zaniem zagadki, kt\u00f3r\u0105 im zada\u0142, mno\u017c\u0105 wyja\u015bnienia i koncepty, kolejni autorzy po swojemu rozwija my\u015bl, kwestionuj\u0105c rozpoznania koleg\u00f3w. W\u0142a\u015bciwie, jak s\u0142usznie zauwa\u017ca Grzegorz Jankowicz, <em>Podr\u00f3\u017ce zimowe<\/em> nie powinny nigdy znale\u017a\u0107 swego kresu \u2013<em> \u201e<\/em>projekt powinien by\u0107 kontynuowany w niesko\u0144czono\u015b\u0107\u201d \u2013 by potwierdzi\u0107 tym niewyczerpany potencja\u0142 literatury.<\/p>\n<p>Na tle eksperyment\u00f3w Oulipijczyk\u00f3w literatura hebrajska, kt\u00f3r\u0105 reprezentowali Zeruya Shalev, Eshkol Nevo i Yishai Sarid, jawi si\u0119 jako konwencjonalny, niemal rutynowy przekaz. Dwoje pierwszych pisarzy koncentruje si\u0119 na opowiadaniu ludzkich historii. Nevo, rozpisuj\u0105c je na r\u00f3\u017cne g\u0142osy, ukazuje je na tle spo\u0142eczno &#8211; politycznym i historycznym. Shalev interesuje si\u0119 \u017cyciem wewn\u0119trznym, intymno\u015bci\u0105 mi\u0119dzyludzkich relacji, zw\u0142aszcza uwik\u0142aniami, kt\u00f3re niesie mi\u0142o\u015b\u0107. W swej najnowszej ksi\u0105\u017cce, wydanej w Polsce pt. <em>B\u00f3l<\/em>,<em> <\/em>inspiruje si\u0119 tradycj\u0105 biblijn\u0105. Jest z ni\u0105 mocno zwi\u0105zana w\u0142a\u015bciwie od dziecka \u2013 w domu s\u0142ucha\u0142a biblijnych opowie\u015bci, potem zdecydowa\u0142a si\u0119 na studia biblijne. Wtedy pozna\u0142a zanurzon\u0105 w religijno\u015bci tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Agnona, a ta doprowadzi\u0142a j\u0105 do Franza Kafki. Dla Sarida, kt\u00f3rego babka, podobnie jak babka Nevo, pochodzi\u0142a z Polski, wa\u017cna jest nie tylko tradycja rabiniczna, ale te\u017c nowoczesno\u015b\u0107. Sarid jest adwokatem, w przesz\u0142o\u015bci by\u0142 agentem wywiadu, ma wi\u0119c z czego czerpa\u0107 inspiracje do swych politycznych powie\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39344\" aria-describedby=\"caption-attachment-39344\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005\/\" rel=\"attachment wp-att-39344\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39344\" title=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005-540x360.jpg\" alt=\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-005.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39344\" class=\"wp-caption-text\">Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wywiady z autorami, recenzje ksi\u0105\u017cek, om\u00f3wienia zawartej w nich problematyki maj\u0105ce u\u0142atwi\u0107 poruszanie si\u0119 po festiwalowej przestrzeni ukaza\u0142y si\u0119 we wrze\u015bniowym i dw\u00f3ch pa\u017adziernikowych numerach \u201eTygodnika Powszechnego\u201d<em>.<\/em> W poprzednich edycjach festiwalu mieli\u015bmy do dyspozycji \u015bwietnie przygotowane katalogi. Zawiera\u0142y one teksty wychodz\u0105ce poza sam\u0105 literatur\u0119 \u2013 dotyka\u0142y zjawisk z pogranicza literatury, filozofii, historii, estetyki. Eseje tam zawarte daleko wykracza\u0142y poza role przewodnika po festiwalu. Mo\u017ce s\u0105 szanse, by wr\u00f3ci\u0107 do poprzedniej praktyki i ponownie opatrzy\u0107 Festiwal Conrada tak\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105?<\/p>\n<p>Dobra literatura \u2013 a przecie\u017c tylko z tak\u0105 mamy do czynienia na Festiwalu Conrada \u2013 nie tylko wyzwala emocje, powoduje napi\u0119cia, anga\u017cuje zmys\u0142y. Przede wszystkim kieruje nasz\u0105 uwag\u0119 na wa\u017cne sprawy \u015bwiata, na spo\u0142eczne i polityczne procesy, kt\u00f3re nieuchronnie zmieniaj\u0105 nasze \u017cycie, przeobra\u017caj\u0105 krajobrazy, do kt\u00f3rych si\u0119 przyzwyczaili\u015bmy. U\u015bwiadamia, \u017ce nic nie jest \u201ena pewno\u201d i nic nie jest \u201ena zawsze\u201d; pog\u0142\u0119bia nasze widzenie rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p>W poprzednich latach na Festiwalu pojawia\u0142y si\u0119 postacie stanowi\u0105ce rodzaj centrum, skupiaj\u0105cego ca\u0142\u0105 nasz\u0105 uwag\u0119. Byli to nobli\u015bci jak Herta M\u00fcller czy Amos Oz ale tak\u017ce nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c tw\u00f3rcy tej miary co Robert Walser, Paul Celan, W.G.Sebald, kt\u00f3rych sylwetki przybli\u017cali znawcy literatury.<\/p>\n<p>Tegoroczny festiwal natomiast przede wszystkim zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do \u015bwiata, kt\u00f3ry \u2013 wstrz\u0105sany konfliktami i nierzadko bezradny wobec intensywno\u015bci wydarze\u0144 \u2013 by\u0142 jego g\u0142\u00f3wnym bohaterem.<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>\u201eBy unikn\u0105\u0107 niezno\u015bnej i niebezpiecznej plemienno\u015bci, kt\u00f3ra w tym samym stopniu dotyczy polityki co literatury, potrzebna jest przestrze\u0144 negocjacji i wzajemnej translacji. Musi istnie\u0107 wsp\u00f3lne miejsce, w kt\u00f3rym nasze historie skonfrontujemy z historiami innych, w kt\u00f3rych nasza prawda zderzy si\u0119 z prawd\u0105 innego, w kt\u00f3rym nasza pewno\u015b\u0107 zostanie wystawiona na pr\u00f3b\u0119\u201d \u2013<em> <\/em>napisa\u0142 w<em> <\/em>festiwalowym manife\u015bcie Grzegorz Jankowicz, dyrektor programowy. To ambitne za\u0142o\u017cenie jest godne pochwa\u0142y, lecz bardzo trudne w realizacji. Pewnie dlatego nie do ko\u0144ca uda\u0142o si\u0119 je wprowadzi\u0107 w \u017cycie. Mam tu na my\u015bli sam przebieg spotka\u0144. Nie zawsze przeradza\u0142y si\u0119 one w burzliwie spory czy autentyczne dyskusje, w kt\u00f3rych \u015bciera\u0142y by si\u0119 przeciwstawne wizje i pogl\u0105dy.<\/p>\n<p>By\u0107 mo\u017ce formu\u0142a: go\u015bcie \u2013 publiczno\u015b\u0107 ju\u017c nie wystarcza? Z g\u00f3ry zak\u0142ada ona podzia\u0142 na\u00a0 nadawc\u0119 i odbiorc\u0119 ograniczaj\u0105c bardzo wzajemn\u0105 komunikacj\u0119. By zaiskrzy\u0142o mi\u0119dzy nimi, by zaistnia\u0142 autentyczny dialog\u00a0 mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby czasami odej\u015b\u0107 od ustalonych r\u00f3l a zadania prowadz\u0105cego poszerzy\u0107: by mia\u0142 w sobie co\u015b z aran\u017cera, stawia\u0142 przewrotne tezy, burzy\u0142 nasze przyzwyczajenia.<\/p>\n<p>O tym, \u017ce mo\u017cna ciekawie kszta\u0142towa\u0107 dramaturgi\u0119 i podnosi\u0107 temperatur\u0119, \u015bwiadcz\u0105 dyskusje prowadzone mi\u0119dzy innymi przez Grzegorza Jankowicza, Magd\u0119 Heydel, jak r\u00f3wnie\u017c Tadeusza S\u0142awka, Adama Lipszyca, Przemys\u0142awa Czapli\u0144skiego znanych nam doskonale z ubieg\u0142ych lat oraz z innych kulturalnych for\u00f3w.<\/p>\n<p>Napisano w programowym manife\u015bcie, \u017ce \u201eidea festiwalu wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia kulturowego monologu\u201d. Faktycznie, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kraj\u00f3w i kontynent\u00f3w, z kt\u00f3rych przybyli go\u015bcie (poza Polsk\u0105 reprezentowanych by\u0142o jedena\u015bcie pa\u0144stw), nie pozwoli\u0142a zmonopolizowa\u0107 spotka\u0144.<\/p>\n<p>Czego\u015b mi jednak zabrak\u0142o. Przez tydzie\u0144 przewin\u0119\u0142o si\u0119 przez wn\u0119trza o\u017cywionego na chwil\u0119 pa\u0142acu Czeczotki przy Wi\u015blnej tysi\u0105ce os\u00f3b. Zespoleni na chwil\u0119 jak\u0105\u015b emocj\u0105 lub zbulwersowani obcymi nam przekonaniami \u2013 rozchodzili\u015bmy si\u0119.<\/p>\n<p>A gdyby tak spr\u00f3bowa\u0107 przynajmniej na zako\u0144czenie (zamiast gali w Centrum Kongresowym) przygotowa\u0107 Forum, na kt\u00f3rym spotkaliby si\u0119 uczestnicy (bez podzia\u0142u na \u201ego\u015bci\u201d i \u201epubliczno\u015b\u0107\u201d), by zwyczajnie porozmawia\u0107?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Festiwal Literatury zaczyna coraz bardziej nasi\u0105ka\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105, wychodz\u0105c daleko poza wyrafinowane analizy literackie. Ten zwrot wymuszaj\u0105 dramatyczne wydarzenia na \u015bwiecie. Wieloma spotkaniami zaw\u0142adn\u0105\u0142 temat przemocy, konflikt\u00f3w zbrojnych i wojen, eksterminacji etnicznych, odpowiedzialno\u015bci za kolonializm.<\/p>\n","protected":false},"author":690,"featured_media":39340,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1504,5486,5480,5477,5479,5483,3773,73,484,5485,5482,5484,5401,5481],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5400],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Festiwal Conrada. Literatura wobec \u015bwiata<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tegoroczny Festiwal Conrada, odbywaj\u0105cy si\u0119 po raz \u00f3smy w Krakowie, r\u00f3wnie\u017c da\u0142 nam szans\u0119 zanurzy\u0107 si\u0119 w literaturze.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001.jpg\",\"width\":\"683\",\"height\":\"1024\",\"caption\":\"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\",\"name\":\"Festiwal Conrada. Literatura wobec \u015bwiata\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-11-16T10:45:56+00:00\",\"dateModified\":\"2016-11-16T10:46:56+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6\"},\"description\":\"Tegoroczny Festiwal Conrada, odbywaj\u0105cy si\u0119 po raz \u00f3smy w Krakowie, r\u00f3wnie\u017c da\u0142 nam szans\u0119 zanurzy\u0107 si\u0119 w literaturze.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Literatura wobec \u015bwiata\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6\",\"name\":\"Monika Malessa-Drohomirecka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-malessa-drohomirecka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Festiwal Conrada. Literatura wobec \u015bwiata","description":"Tegoroczny Festiwal Conrada, odbywaj\u0105cy si\u0119 po raz \u00f3smy w Krakowie, r\u00f3wnie\u017c da\u0142 nam szans\u0119 zanurzy\u0107 si\u0119 w literaturze.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/conrad-festival-fot-wojciech-wandzel-001.jpg","width":"683","height":"1024","caption":"Conrad Festival 2016, fot. Wojciech Wandzel (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata","name":"Festiwal Conrada. Literatura wobec \u015bwiata","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#primaryimage"},"datePublished":"2016-11-16T10:45:56+00:00","dateModified":"2016-11-16T10:46:56+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6"},"description":"Tegoroczny Festiwal Conrada, odbywaj\u0105cy si\u0119 po raz \u00f3smy w Krakowie, r\u00f3wnie\u017c da\u0142 nam szans\u0119 zanurzy\u0107 si\u0119 w literaturze.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/monika-malessa-drohomireckaliteratura-wobec-swiata#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Literatura wobec \u015bwiata"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6","name":"Monika Malessa-Drohomirecka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-malessa-drohomirecka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39323"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/690"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39323"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39323\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39323"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=39323"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=39323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}