{"id":3944,"date":"2009-02-03T00:07:42","date_gmt":"2009-02-02T22:07:42","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.o.pl\/aleksandra-holownia\/?p=26"},"modified":"2020-11-05T16:36:34","modified_gmt":"2020-11-05T15:36:34","slug":"rozmowa-z-shirin-neshat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat","title":{"rendered":"Rozmowa z Shirin Neshat"},"content":{"rendered":"

Shirin Neshat zagada\u0142am 30. wrze\u015bnia 2005 roku o godzinie 14 w damskiej toalecie, Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie. Sta\u0142y\u015bmy obok siebie myj\u0105c r\u0119ce. Zapyta\u0142am, czy udzieli mi wywiadu? Sytuacja roz\u015bmieszy\u0142a nas obie. Wiedzia\u0142y\u015bmy, \u017ce przypadkowe spotkania w toalecie nale\u017c\u0105 do cz\u0119stych motyw\u00f3w literackich, filmowych, czy teatralnych. W latach 80. moja przyjaci\u00f3\u0142ka, Gra\u017cyna Chor\u0105\u017cyczewska opowiada\u0142a mi o tym, jak m\u0142ody w\u00f3wczas re\u017cyser, Jacek Zembrzuski pragn\u0105\u0142 zaproponowa\u0107, dyrektorowi Jerzemu Grzegorzewskiemu sztuk\u0119 do realizacji w warszawskim teatrze Studio<\/em>.<\/p>\n

\"Women
Women Without Men, 2004, Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia<\/figcaption><\/figure>\n

Nie mog\u0105c w \u017caden spos\u00f3b dotrze\u0107 do Grzegorzewskiego, postanowi\u0142 z\u0142apa\u0107 go w\u0142a\u015bnie w toalecie. Ten wypr\u00f3bowany spos\u00f3b zafunkcjonowa\u0142 niezawodnie. Zembrzuski przeprowadzi\u0142 <\/strong>rozmow\u0119  z Grzegorzewskim, a ja  z Shirin Neshat. Do mojego wywiadu  nie dosz\u0142o jednak od razu. Artystka by\u0142a w\u0142a\u015bnie w trakcie spo\u017cywania wydanego dla niej przez dyrekcj\u0119 muzeum obiadu. Towarzystwo z\u0142o\u017cone z  ira\u0144skich przyjaci\u00f3\u0142, kuratorek berli\u0144skiej wystawy Shirin oraz pa\u0144 z Goldmann PR biesiadowa\u0142o bez ko\u0144ca. Siedzia\u0142am nieco od nich oddalona, wraz z innym artyst\u0105, kt\u00f3ry zdeklarowa\u0142 si\u0119 sfilmowa\u0107 mnie z Shirin.<\/p>\n

W rezultacie \u00f3w znajomy, znudzony i znu\u017cony  poszed\u0142 sobie. Ja natomiast wyczeka\u0142am wreszcie obiecane interview. Drobna, szczup\u0142a Neshat urzek\u0142a mnie swym wdzi\u0119kiem i cichym, powabnym g\u0142osem, niewinnej panny.<\/p>\n

Shirin Neshat<\/strong> urodzi\u0142a si\u0119 w 1957 roku w Qazvin w Iranie. W 1975 roku,  maj\u0105c 17 lat wyjecha\u0142a do Los Angeles, by studiowa\u0107 sztuki pi\u0119kne. Obecnie mieszka i pracuje w Nowym Jorku.  W roku 1990, artystka po raz pierwszy od czasu wyjazdu odwiedzi\u0142a stary kraj.<\/p>\n

\"Shirin
Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia<\/figcaption><\/figure>\n

W\u00f3wczas za rz\u0105d\u00f3w Chomeiniego, pogr\u0105\u017cony w fundamentalizmie Iran nie by\u0142  \u017cyczliwy dla cudzoziemc\u00f3w. Tylko Ira\u0144czycy mieli prawo poznania obyczaj\u00f3w panuj\u0105cych w ich pa\u0144stwie. Shirin Neshat, jako Iranka mog\u0142a wi\u0119c swobodnie prowadzi\u0107 badania dotycz\u0105ce ira\u0144skich problem\u00f3w etnicznych, narodowych, religijnych, p\u0142ciowych. Szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142a j\u0105 sytuacja kobiet. Podporz\u0105dkowane religijnemu tabu, skrz\u0119tnie ukrywaj\u0105ce swe cia\u0142o, zamkni\u0119te w domowej przestrzeni, do tego poddane m\u0119skiej przemocy niewiasty, dostarczy\u0142y artystce  inspiruj\u0105cych temat\u00f3w. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Shirin Neshat charakteryzuje spojrzenie na Iran z perspektywy kultury Zachodu. Podziwiana w USA, cz\u0119sto spotyka si\u0119 z negatywnymi reakcjami ze strony rodzimej publiczno\u015bci. Jej najnowsze kolorowe, oddalone od powszechnie znanych orientalnych stereotyp\u00f3w filmy: \u201eMahdokht” i \u201e Zarin” przedstawiaj\u0105 \u017cycie kobiet, nie znajduj\u0105cych dla siebie miejsca w ira\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n

Wa\u017cniejsze wystawy indywidualne: 1998 Tate Gallery Londyn, 1999 Art Institute of Chicago, 2000 Kunsthalle Wiede\u0144, 2001 Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Kanazawa, Kunstalle Hamburg,<\/p>\n

Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Dublin, 2002  Centrum  Kulturalne Banco do Brasil, Rio de Janeiro, Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej, Zamek Ujazdowski, Warszawa, 2003 Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Meksyk, 2005 Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej w Hiroszimie, Galeria Narodowa Hamburger Bahnhof w Berlinie. W roku 1996 bra\u0142a udzia\u0142 w Biennale Sydney, 1997 Biennale Johanesburg, 1997 Biennale Stambul, 1999 Biennale Weneckie (pierwsza mi\u0119dzynarodowa nagroda), 2000 Biennale Whitney, 3 Biennale Kwangju (Grand Prix) , 5 Biennale w Lyonie, 2001 Biennale Weneckie, 2001 Documenta 11 w Kassel.<\/p>\n

\"Shirin
Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia<\/figcaption><\/figure>\n

Z Shirin Neshat rozmawia Alexandra Ho\u0142ownia<\/strong><\/p>\n

AH:<\/strong> Dlaczego wykorzystuje pani w swej tw\u00f3rczo\u015bci tematyk\u0119 narodow\u0105?<\/p>\n

SN:<\/strong> Ju\u017c bardzo d\u0142ugo mieszkam poza granicami mojego kraju. Najbardziej przykra jest dla mnie separacja z rodzin\u0105. Ten trudny problem sta\u0142 si\u0119 prawdziw\u0105 obsesj\u0105. By\u0107 mo\u017ce dlatego traktuj\u0119 moj\u0105 sztuk\u0119 jako przeprosiny i spos\u00f3b rozliczenia z pozostawion\u0105 ojczyzn\u0105. \u015awiadomie utrzymuj\u0119 bliskie stosunki z krajem, do kt\u00f3rego sama nie jestem ju\u017c w stanie powr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n

AH:<\/strong> Czy przy pomocy sztuki walczy pani z nietolerancj\u0105 w Iranie ?<\/p>\n

SN:<\/strong> Tego nie mog\u0119 kompletnie powiedzie\u0107, gdy\u017c nie mieszkam w Iranie. A jak wszyscy wiemy w Iranie panuje nie najlepsza sytuacja. Dlatego nie wiem co mam m\u00f3wi\u0107, lecz jako kobieta ira\u0144ska wierz\u0119, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci w Iranie b\u0119dzie lepiej ni\u017c dzisiaj.<\/strong><\/p>\n

AH:<\/strong> Prosz\u0119 powiedzie\u0107 w ilu procentach pani filmy odzwierciedlaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 a w ilu fikcj\u0119 ?<\/p>\n

SN:<\/strong> To bardzo dobre pytanie. W moich filmach fikcja i dokument s\u0105 ze sob\u0105 wymieszane. Swe idee opieram <\/strong>o uwypuklaj\u0105ce  rzeczywisto\u015b\u0107  realia, te z kolei <\/strong>przenikaj\u0105c do wyobra\u017ani  oddzia\u0142ywaj\u0105 na widza surrealistycznie.<\/p>\n

AH:<\/strong> Czy w pani filmach graj\u0105 zawodowi aktorzy czy raczej amatorzy ?<\/p>\n

SN:<\/strong> Pracuj\u0119 z obydwoma grupami. W rolach g\u0142\u00f3wnych obsadzam profesjonalnych aktor\u00f3w. Ludzi, widocznych na drugim planie i w tle, dobieram sobie na podstawie castingu. Najcz\u0119\u015bciej bywaj\u0105 nimi amatorzy nie maj\u0105cy \u017cadnego do\u015bwiadczenia w graniu.<\/p>\n

\"Shirin
Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia<\/figcaption><\/figure>\n

AH:<\/strong> Improwizuje pani ? Czy raczej kr\u0119c\u0105c film posiada pani ju\u017c gotow\u0105 wizj\u0119 swych dzia\u0142a\u0144 i dok\u0142adnie wie, co zamierza osi\u0105gn\u0105\u0107 ?<\/p>\n

SN:<\/strong> Nie s\u0105dz\u0119 bym chcia\u0142a improwizowa\u0107. W\u0142a\u015bciwie improwizuj\u0119 tylko w wyborze lokalizacji. Ale kr\u0119c\u0105c musimy by\u0107 bardzo dobrze przygotowani, gdy\u017c przy robieniu filmu niezmiernie wa\u017cny jest czas. Kiedy znajdziemy jaki\u015b plener siadamy wsp\u00f3lnie z aktorami i rozmawiamy o roli oraz o przebiegu akcji. Wtedy powstaj\u0105 dodatkowe, nieprzewidziane pomys\u0142y. Czasami stwarzaj\u0105 one nowe mo\u017cliwo\u015bci. Takie momenty wykorzystuj\u0119 z ch\u0119ci\u0105. Na plan przychodzimy jednak przygotowani.<\/p>\n

AH:<\/strong> Jak oceniaj\u0105 pani prace ira\u0144scy krytycy sztuki ?<\/p>\n

SN:<\/strong> Ira\u0144scy krytycy sztuki m\u00f3wi\u0105 o mnie wiele z\u0142ych rzeczy ale r\u00f3wnocze\u015bnie kilka dobrych rzeczy. Prawdopodobnie jestem dla nich najbardziej k\u0142opotliw\u0105 artystk\u0105. Wiele moich wypowiedzi bywa \u017ale zrozumianych lub po prostu nie lubi\u0105 <\/strong> moich prac. Albo odwrotnie, niekt\u00f3rzy  je ceni\u0105 Tak naprawd\u0119 spotykam r\u00f3\u017cne reakcje na m\u00f3j temat.<\/p>\n

\"Autograf
Autograf Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia<\/figcaption><\/figure>\n

30. 09. 2005 roku Hamburger Bahnhof w Berlinie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Shirin Neshat zagada\u0142am 30. wrze\u015bnia 2005 roku o godzinie 14 w damskiej toalecie, Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie. Sta\u0142y\u015bmy obok siebie myj\u0105c r\u0119ce. Zapyta\u0142am, czy udzieli mi wywiadu.<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":3939,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[37,1454,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14081],"yoast_head":"\nRozmowa z Shirin Neshat<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Shirin Neshat zagada\u0142am 30. wrze\u015bnia 2005 roku o godzinie 14 w damskiej toalecie, Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2009\/02\/nesath-autogram.gif\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2009\/02\/nesath-autogram.gif\",\"width\":\"530\",\"height\":\"373\",\"caption\":\"Autograf Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat\",\"name\":\"Rozmowa z Shirin Neshat\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2009-02-02T22:07:42+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-05T15:36:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/11e851b9a3ef02e6b9febe01616ec78f\"},\"description\":\"Shirin Neshat zagada\u0142am 30. wrze\u015bnia 2005 roku o godzinie 14 w damskiej toalecie, Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Rozmowa z Shirin Neshat\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/11e851b9a3ef02e6b9febe01616ec78f\",\"name\":\"Alexandra Ho\u0142ownia\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/alexandra-holownia\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rozmowa z Shirin Neshat","description":"Shirin Neshat zagada\u0142am 30. wrze\u015bnia 2005 roku o godzinie 14 w damskiej toalecie, Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2009\/02\/nesath-autogram.gif","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2009\/02\/nesath-autogram.gif","width":"530","height":"373","caption":"Autograf Shirin Neshat, fot. Alexandra Ho\u0142ownia"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat","name":"Rozmowa z Shirin Neshat","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#primaryimage"},"datePublished":"2009-02-02T22:07:42+00:00","dateModified":"2020-11-05T15:36:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/11e851b9a3ef02e6b9febe01616ec78f"},"description":"Shirin Neshat zagada\u0142am 30. wrze\u015bnia 2005 roku o godzinie 14 w damskiej toalecie, Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Hamburger Bahnhof w Berlinie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/rozmowa-z-shirin-neshat#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Rozmowa z Shirin Neshat"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/11e851b9a3ef02e6b9febe01616ec78f","name":"Alexandra Ho\u0142ownia","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/alexandra-holownia"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3944"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48716,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3944\/revisions\/48716"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3944"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=3944"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=3944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}