{"id":39701,"date":"2016-12-06T16:15:52","date_gmt":"2016-12-06T15:15:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=39701"},"modified":"2020-11-09T12:14:24","modified_gmt":"2020-11-09T11:14:24","slug":"anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow","title":{"rendered":"Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<p align=\"right\"><em>Kim chcia\u0142em, by\u0107 nie mog\u0142em, <\/em><\/p>\n<p align=\"right\"><em>jestem, kim by\u0107 musz\u0119<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Kiedy 16 lipca 1962 roku zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 tragiczn\u0105 w falach Ba\u0142tyku, mia\u0142 zaledwie 28 lat. Pozostawi\u0142 po sobie \u017con\u0119, dw\u00f3ch syn\u00f3w i kilkana\u015bcie zeszyt\u00f3w zawieraj\u0105cych jego literack\u0105 spu\u015bcizn\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39709\" aria-describedby=\"caption-attachment-39709\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-2\/\" rel=\"attachment wp-att-39709\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39709\" title=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-540x358.jpg\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"540\" height=\"358\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-540x358.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-900x597.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-576x382.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39709\" class=\"wp-caption-text\">Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Kazimierz Kummer \u2013 bo o nim mowa \u2013 szerszej publiczno\u015bci mo\u017ce by\u0107 znany z opowiada\u0144 <em>M\u00f3j biedny kr\u00f3l<\/em> lub <em>Czas kornik\u00f3w<\/em>, w realistyczny spos\u00f3b portretuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107 lat 50. XX wieku. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 i tak, \u017ce pisarz ten wielu czytelnikom jest kompletnie nieznany \u2013 na co wp\u0142yw mia\u0142y z pewno\u015bci\u0105 zbyt wcze\u015bnie przerwane \u017cycie i kariera oraz brak wznawianych wyda\u0144 jego tw\u00f3rczo\u015bci. <em>Klatka<\/em>, debiutancka powie\u015b\u0107 Kummera, ukaza\u0142a si\u0119 po raz pierwszy i jedyny tu\u017c po jego tragicznej \u015bmierci, w 1962 roku, nak\u0142adem Wydawnictwa Morskiego. W roku 1972 to samo wydawnictwo wydrukowa\u0142o zbi\u00f3r jego opowiada\u0144 pt. <em>Nami\u0119tno\u015bci<\/em>; ksi\u0105\u017cka ta podzieli\u0142a jednak losy debiutu.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-39701 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-007-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39711\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39711'>\n\t\t\t\tKazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-006-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39710\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39710'>\n\t\t\t\tKazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39709\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39709'>\n\t\t\t\tKazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-004-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39708\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39708'>\n\t\t\t\tKazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39707\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39707'>\n\t\t\t\tKazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-2'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39706\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39706'>\n\t\t\t\tKazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Tym cenniejsza staje si\u0119 zatem inicjatywa Wydawnictwa Episteme, kt\u00f3re opublikowa\u0142o poka\u017any tom dzie\u0142 zebranych Kummera, zawieraj\u0105cy niemal wszystkie jego utwory, w tym zapisane s\u0142uchowiska radiowe oraz debiutanck\u0105 powie\u015b\u0107. Zbi\u00f3r <em>Opowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka<\/em> pojawia si\u0119 na polskim rynku po ponad 50 latach od \u015bmierci autora oraz po przesz\u0142o 40 latach (!) od poprzedniego wydania jego opowiada\u0144. Mr\u00f3wcza praca, kt\u00f3rej si\u0119 podj\u0119to, obejmowa\u0142a nie tylko gruntowne zapoznanie si\u0119 z obszernym i cz\u0119\u015bciowo rozproszonym archiwum pisarza, ale te\u017c odczytanie i zredagowanie r\u0119kopis\u00f3w jego wcze\u015bniej niepublikowanych dzie\u0142 czy te\u017c poszukiwanie nagra\u0144 s\u0142uchowisk, kt\u00f3rych Kummer by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105. Do\u0142\u0105czona do ksi\u0105\u017cki p\u0142yta zawiera kilka takich w\u0142a\u015bnie audycji, wyszukanych w archiwum Polskiego Radia PiK; o ile opowiadania takie jak <em>Atawizm<\/em>, <em>Czas kornik\u00f3w<\/em> czy <em>My ze spalonych wsi<\/em> czytelnik mo\u017ce por\u00f3wna\u0107 z ich d\u017awi\u0119kow\u0105 interpretacj\u0105, o tyle kilka innych utwor\u00f3w, takich jak m.in. <em>Polonez, Program literacko-muzyczny <\/em>czy <em>Wieczorne spotkania<\/em>, \u0142atwo przegapi\u0107, gdy\u017c zosta\u0142y opublikowane tylko w radiowej wersji.<\/p>\n<p>Kazimierz Kummer \u2013 jak wielu jemu wsp\u00f3\u0142czesnych \u2013 mia\u0142 za sob\u0105 do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, a tak\u017ce wczesnym PRL-em w jego najstraszniejszej postaci. Urodzony w tym samym roku (1934) co Marek H\u0142asko czy Stanis\u0142aw Grochowiak, zaledwie 2 lata m\u0142odszy od Andrzeja Bursy (ur. 1932), dzieli\u0142 z nimi nie tylko wsp\u00f3lne tej generacji do\u015bwiadczenia, ale te\u017c przynale\u017cno\u015b\u0107 do tzw. \u201estraconego pokolenia PRL-u\u201d (jak w przedmowie do <em>Opowiada\u0144<\/em> Kummera okre\u015bli\u0142 ich Tomasz Burek), kt\u00f3rego m\u0142odo\u015b\u0107 przypad\u0142a na najtrudniejsze czasy XX-wiecznej polskiej historii. Burek dokonuje tak\u017ce innego trafnego spostrze\u017cenia, gdy stwierdza, \u017ce: \u201eNie on jeden w tamtym pokoleniu literackim ni\u00f3s\u0142 przez ca\u0142\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 pi\u0119tno wymuszonych ust\u0119pstw i samoogranicze\u0144, nie jemu jednemu grozi\u0142o ska\u017cenie mia\u0142ko\u015bci\u0105 \u00abtemat\u00f3w zast\u0119pczych\u00bb, b\u0105d\u017a sztucznie rozdmuchanych marginalnych, czyli tak zwane kiszenie si\u0119 na prowincji. Bez w\u0105tpienia nale\u017ca\u0142 do tych, kt\u00f3rzy cz\u0119\u015bciej si\u0119 buntowali, ni\u017c przytakiwali. Do tych, kt\u00f3rych sta\u0107 by\u0142o na suwerenne my\u015blenie, wyg\u0142aszanie w\u0142asnych opinii, brawur\u0119 (\u2026). \u0141atwo wi\u0119c poj\u0105\u0107, \u017ce Kummer w g\u0142\u0119bi duszy czu\u0142 si\u0119 wi\u0119\u017aniem systemu, a pewnie przychodzi\u0142y chwile, kiedy mia\u0142 wra\u017cenie, \u017ce jest tym \u00aba\u017c tak n\u0119dznym pisarzem\u00bb \u2013 cegie\u0142k\u0105 budowli Nowego Wspania\u0142ego \u015awiata. \u015awiata sk\u0142amanego\u201d.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39711\" aria-describedby=\"caption-attachment-39711\" style=\"width: 438px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-007-2\/\" rel=\"attachment wp-att-39711\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-39711\" title=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-007.jpg\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"438\" height=\"702\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39711\" class=\"wp-caption-text\">Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u015awiadomo\u015b\u0107 otaczaj\u0105cych go ogranicze\u0144 PRL-owskiej rzeczywisto\u015bci sprawi\u0142a, \u017ce \u2013 niejako w kontrze do forsowanej przez komunizm zafa\u0142szowanej wizji \u015bwiata \u2013 po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 pisaniu o prawdzie. Chocia\u017c swe pierwsze dzie\u0142a spisywa\u0142 wierszem, to szybko porzuci\u0142 poezj\u0119 na rzecz prozy \u2013 kt\u00f3rej wierny pozosta\u0142 do ko\u0144ca swego kr\u00f3tkiego \u017cycia. W doros\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci \u0142\u0105czy\u0142 reporta\u017c z oszcz\u0119dnymi, zwi\u0119z\u0142ymi opowiadaniami; materia\u0142y do nich zbiera\u0142, kiedy pracowa\u0142 jako dziennikarz zajmuj\u0105cy si\u0119 reporta\u017cem spo\u0142ecznym. Co wi\u0119cej, opowiadania cz\u0119sto przetwarzaj\u0105 (pog\u0142\u0119bione m.in. o psychologi\u0119 postaci) wydarzenia, kt\u00f3re opisywa\u0142 wcze\u015bniej w swoich gazetowych felietonach. Szczeg\u00f3\u0142owy spis takich powi\u0105za\u0144 wykazuje autorka opracowania redakcyjnego tomu dzie\u0142 Kummera, Dorota Niedzia\u0142kowska. Wymienia m.in.: \u201eArtyku\u0142 o znachorze Klarzy\u0144skim z W\u0142oc\u0142awka, wykorzystuj\u0105cym perfidnie ludzk\u0105 wiar\u0119, naiwno\u015b\u0107 i g\u0142upot\u0119, sta\u0142 si\u0119 punktem wyj\u015bcia dla <em>S\u0142ugi Bo\u017cego<\/em> (\u2026). Wiadomo\u015b\u0107 o kupieniu noworodka przez kobiet\u0119, szanta\u017cowan\u0105 przez ciotk\u0119 (<em>Oskar\u017cona nie przyznaje si\u0119 do winy<\/em>), \u017ce nie otrzyma zapisu na mieszkanie, dalekim echem odezwa\u0142a si\u0119 w opowiadaniu <em>Stawiam na c\u00f3rk\u0119<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Zebrane w tym poka\u017anym tomie opowiadania Kummera s\u0105 przekrojem przez niemal wszystkie warstwy spo\u0142eczne, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem najbiedniejszych i najbardziej z\u0142amanych przez \u017cycie lub los. Zawart\u0105 w nich panoram\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa autor rozpo\u015bciera od bezbronnych dzieci przera\u017conych pobiciem matki przez ojca (<em>Rodzice<\/em>) przez \u017cycie prostytutek (<em>Lato<\/em>), garbatej dziewczyny odpychanej przez r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w (<em>U\u0142omno\u015bci<\/em>) a\u017c do \u015bwiatka zepsutej bydgoskiej \u201ez\u0142otej m\u0142odzie\u017cy\u201d (<em>Banda 114 S<\/em>, <em>O godzin\u0119 za p\u00f3\u017ano<\/em>) czy te\u017c \u015brodowiska dziennikarzy (<em>Stary aktor<\/em>) i nauczycieli (<em>Mateczka<\/em>), kt\u00f3rych zachowania daleko odbiegaj\u0105 od przyj\u0119tych przez ludzi kultury norm. Tak szeroko zakrojona perspektywa sprawia, \u017ce czytelnik wyczuwa bogactwo do\u015bwiadcze\u0144, jakie sta\u0142o za pe\u0142nymi g\u0142\u0119bokiego przekazu opowiadaniami.<\/p>\n<p>Jak bowiem stwierdza jedna z badaczek tw\u00f3rczo\u015bci Kummera: \u201eMo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce sam nosi\u0142 w sobie ran\u0119 wojny, do\u015bwiadczenie najtrudniejszych lat stalinizmu, poryw m\u0142odzie\u0144czego buntu, wspomnienie wi\u0119zienia, koszar i ci\u0119\u017ckiej fizycznej pracy, potrafi\u0142 zrozumie\u0107 swoich rozm\u00f3wc\u00f3w jako reporter. Pr\u00f3bowa\u0142 doszuka\u0107 si\u0119 wewn\u0119trznej prawdy o nich samych. Ta dziennikarska szko\u0142a cierpliwego ws\u0142uchiwania si\u0119 w drugiego cz\u0142owieka sprawi\u0142a, \u017ce jego literaccy bohaterowie nie s\u0105 papierowi, lecz dosadni, autentyczni, mocuj\u0105cy si\u0119 z \u017cyciem \u00abna serio\u00bb\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39707\" aria-describedby=\"caption-attachment-39707\" style=\"width: 531px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-2\/\" rel=\"attachment wp-att-39707\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39707\" title=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-531x800.jpg\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"531\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-531x800.jpg 531w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-597x900.jpg 597w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003-576x867.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-003.jpg 1328w\" sizes=\"(max-width: 531px) 100vw, 531px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39707\" class=\"wp-caption-text\">Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 pisarstwo Kummera jest tak\u017ce zwi\u0119z\u0142o\u015b\u0107 oraz brak niepotrzebnych ozdobnik\u00f3w. Ponad p\u00f3\u0142 wieku przed sformu\u0142owaniem tej tezy przez Mariusza Szczyg\u0142a Kazimierz Kummer wiedzia\u0142, \u017ce \u201ePrzymiotniki nie trzymaj\u0105 si\u0119 m\u00f3zgu. Im mniej, tym lepiej. Najwa\u017cniejsze jest samo mi\u0119so i ziemniaki \u2013 czasowniki i rzeczowniki\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>; ba, gdyby nie zapewnienia autora <em>Gottlandu<\/em> co do genezy tej my\u015bli, mo\u017cna by domniemywa\u0107, i\u017c wysnu\u0142 j\u0105 w\u0142a\u015bnie z lektury opowiada\u0144 Kummera.<\/p>\n<p>Autor nie ucieka od pisania o bolesnej historii, kt\u00f3ra przetr\u0105ci\u0142a \u017cycie wielu; opisuje j\u0105 na rozmaite sposoby; pr\u00f3buje tak\u017ce zrozumie\u0107 jej mechanizm, kt\u00f3ry mocno wp\u0142yn\u0105\u0142 i na jego \u017cycie \u2013 wszak przez na\u015bmiewanie si\u0119 z partii i \u017carty ze Stalina jako 19-latek trafi\u0142 na rok do wi\u0119zienia. Przyj\u0119ta przez Kummera strategia rozliczania si\u0119 z histori\u0105 za \u017cycia nie przysporzy\u0142a mu s\u0142awy \u2013 obowi\u0105zuj\u0105ca cenzura sprawi\u0142a, \u017ce wiele jego opowiada\u0144 przez d\u0142ugie lata pozostawa\u0142o w r\u0119kopisie (m.in. <em>Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry chcia\u0142 i\u015b\u0107 w g\u00f3r\u0119<\/em>), a drukiem ukaza\u0142o si\u0119 po raz pierwszy w\u0142a\u015bnie w tomie <em>Opowiadania i s\u0142uchowiska<\/em>.<\/p>\n<p>Kummer wiele miejsca po\u015bwi\u0119ca dr\u0105\u017ceniu temat\u00f3w wa\u017cnych i trudnych; opr\u00f3cz zagadnie\u0144 do\u015b\u0107 typowych dla dziennikarza pracuj\u0105cego na prowincji, jakimi s\u0105 m.in. bieda, przemoc czy r\u00f3\u017cne odmiany patologii spo\u0142ecznych, zajmuje si\u0119 te\u017c stosunkiem jemu wsp\u00f3\u0142czesnych do zako\u0144czonej zaledwie kilkana\u015bcie lat wcze\u015bniej II wojny \u015bwiatowej. Godnym uwagi podej\u015bciem do tej sprawy s\u0105 dwa warianty opowiadania o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 t\u0119 w\u0142a\u015bnie wojn\u0119: <em>Mateczka<\/em> oraz <em>Bal<\/em>. \u0141\u0105czy je nie tylko posta\u0107 nauczyciela Kami\u0144skiego, owego weterana, ale te\u017c stosunek do wojny bliskich mu ludzi oraz znajomych.<\/p>\n<p>W <em>Mateczce<\/em> Kami\u0144ski, zajmuj\u0105cy si\u0119 schorowan\u0105 \u017con\u0105, usi\u0142uje wypowiedzie\u0107 swoje do\u015bwiadczenia wojenne, zwi\u0105zane z obs\u0142ug\u0105 krematori\u00f3w i unikni\u0119ciem \u015bmierci przez rozstrzelanie, jednak ci\u0105gle co\u015b przeszkadza mu w wypowiedzeniu pe\u0142nego komunikatu; za ka\u017cdym razem okazuje si\u0119, \u017ce czyje\u015b trywialne s\u0142owa lub b\u0142ahe potrzeby (pro\u015bba \u017cony o herbat\u0119 z miodem) zawsze s\u0105 od tego wa\u017cniejsze. Forma dialogu oraz granie emocjami (roztargnienie reportera chc\u0105cego nagra\u0107 wywiad z nauczycielem, histeria \u017cony skontrastowana ze spokojem i opanowaniem Kami\u0144skiego) wskazuj\u0105, i\u017c <em>Mateczka<\/em> napisana by\u0142a z my\u015bl\u0105 o s\u0142uchowisku radiowym.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39706\" aria-describedby=\"caption-attachment-39706\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-2\/\" rel=\"attachment wp-att-39706\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39706\" title=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-540x358.jpg\" alt=\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"540\" height=\"358\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-540x358.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-1400x930.jpg 1400w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-1920x1275.jpg 1920w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-800x531.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-1536x1020.jpg 1536w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-120x80.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-90x60.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-320x212.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-560x372.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-1160x770.jpg 1160w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-900x597.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002-576x382.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39706\" class=\"wp-caption-text\">Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W <em>Balu<\/em> zr\u0105b opowie\u015bci jest podobny, lecz psychologia postaci zostaje zdecydowanie pog\u0142\u0119biona, a wiele w\u0105tk\u00f3w rozwini\u0119tych. Kami\u0144ski, pracuj\u0105cy w szkole jako nauczyciel, zostaje upomniany przez dyrektora i przestrze\u017cony przed dalszym rozpowszechnianiem w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy swoich wspomnie\u0144 wojennych; jak bowiem m\u00f3wi prze\u0142o\u017cony: \u201eTylko pa\u0144skie prze\u017cycia s\u0105 nieco drastyczne (\u2026). Nie mam do pana o to \u017calu. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce s\u0105 one zgo\u0142a nieprawdopodobne\u201d. Oboj\u0119tno\u015b\u0107 i niedowierzanie m\u0142odszych od niego ludzi oraz niemo\u017cno\u015b\u0107 uporania si\u0119 z traumatycznymi wspomnieniami, rzutuj\u0105ca na \u017cycie rodzinne, sprawiaj\u0105, i\u017c Kami\u0144ski dochodzi do paradoksalnego dla nauczyciela wniosku: \u201ePami\u0119\u0107 jest niepotrzebna. Pami\u0119\u0107 zapaskudza \u017cycie. By\u0142o par\u0119 niedobrych lat i znowu jest wszystko w porz\u0105dku. Chcia\u0142 chodzi\u0107 do kina, mie\u0107 swoje obowi\u0105zki, napisa\u0107 w \u017cyciorysie \u00abBy\u0142a wojna\u00bb i koniec. Ale ka\u017cdy dzie\u0144 sp\u0119dzony w\u015br\u00f3d ludzi by\u0142 dla niego m\u0119k\u0105\u201d.<\/p>\n<p>Co znamienne, wiele opowiada\u0144 Kummera posiada rys autobiograficzny: <em>Letni wiecz\u00f3r<\/em> traktuje o pisarzu, kt\u00f3ry nie mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 redagowania swojej ksi\u0105\u017cki (czy\u017cby autor zawar\u0142 tu w\u0142asne emocje z czas\u00f3w pisania <em>Klatki<\/em>?); <em>Poczciwiec<\/em>, zawieraj\u0105cy motto pochodz\u0105ce z Petrycego z Pilzna (Kummer pisa\u0142 o nim prac\u0119 magistersk\u0105), po\u015bwi\u0119cony jest m\u0119\u017cczy\u017anie, kt\u00f3ry nies\u0142usznie zostaje skazany na wi\u0119zienie. Czas sp\u0119dzony w odosobnieniu staje si\u0119 dla niego szko\u0142\u0105 \u017cycia i okresem, w kt\u00f3rym musi odpowiedzie\u0107 sobie na najwa\u017cniejsze pytania. Jednak kiedy wychodzi na wolno\u015b\u0107, okazuje si\u0119, \u017ce ludzie witaj\u0105 go\u2026 \u015bmiechem. Niech czytelnik sam zadecyduje, na ile to opowiadanie mo\u017ce by\u0107 pojmowane jako metafora \u017cycia autora.<\/p>\n<p>Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce warsztat pisarski Kummera nie jest doskona\u0142y \u2013 a z powodu jego nag\u0142ej \u015bmierci nigdy nie dane mu by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107 najwy\u017cszego poziomu; z opowiada\u0144 przebija m\u0142odo\u015b\u0107 autora i charakterystyczna dla tego okresu ch\u0119\u0107 zmieniania \u015bwiata. Przybierze ona jednak autoironiczny wymiar m.in. w <a title=\"Magazyn.O.pl: Kazimierz Kummer. Zaraza\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/kazimierz-kummer-zaraza-wydawnictwo-episteme\/\">opowiadaniu <em>Zaraza<\/em><\/a>, gdzie ju\u017c sam pocz\u0105tek sugeruje odmienne od zamierzonego przez bohatera zako\u0144czenie: \u201eS. upar\u0142 si\u0119, \u017ce jego \u017cycie musi mie\u0107 sens. Aby to osi\u0105gn\u0105\u0107, zamieszka\u0142 w ma\u0142ym miasteczku i tak jak potrafi\u0142, zacz\u0105\u0142 uczy\u0107 ludzi omija\u0107 z\u0142o. Trwa\u0142o to par\u0119na\u015bcie lat\u201d. W finale le\u017c\u0105cy na \u0142o\u017cu \u015bmierci S. orientuje si\u0119, \u017ce pisanie donos\u00f3w na s\u0105siad\u00f3w oraz tego rezultat \u2013 sza\u0142 ich samooskar\u017ce\u0144 \u2013 nie zmieni\u0142y \u015bwiata na lepsze.<\/p>\n<p>Na podstawie zebranych opowiada\u0144 wida\u0107 tak\u017ce, i\u017c Kummer by\u0142 autorem pracowitym, sporo pisz\u0105cym i ju\u017c nie\u017ale panuj\u0105cym nad posiadanym warsztatem. Jego pisarsk\u0105 karier\u0119 przerwa\u0142a jednak nag\u0142a \u015bmier\u0107; jako czytelnicy otrzymujemy zatem opowiadania jeszcze nie do ko\u0144ca uformowanego pisarza, aczkolwiek \u015bwiadomego poziomu swego pisarstwa oraz miejsca, jakie na mapie polskiej literatury sobie wyznaczy\u0142. Debiutancka powie\u015b\u0107 Kummera, <em>Klatka<\/em>, sugeruje, jak mog\u0142aby wygl\u0105da\u0107 jego pisarska droga, gdyby nie zosta\u0142a tak szybko przerwana; by\u0142by on zapewne autorem niestroni\u0105cym od wa\u017cnych, acz bolesnych temat\u00f3w.<\/p>\n<p>Warto zaznaczy\u0107, i\u017c r\u00f3wie\u015bnicy Kummera po pi\u00f3rze w wieku 28 lat dopiero mieli przed sob\u0105 swoje najwa\u017cniejsze dzie\u0142a: Stanis\u0142aw Grochowiak nie napisa\u0142 jeszcze dramatu <em>Ch\u0142opcy <\/em>(1964), a do opublikowania przez Marka H\u0142ask\u0119 <em>Pi\u0119knych dwudziestoletnich<\/em> (1966) minie jeszcze kilka lat. Z takiej perspektywy tym dotkliwsza dla kultury polskiej staje si\u0119 przedwczesna strata pisarza, kt\u00f3ry bywa\u0142 nawet okre\u015blany jako \u201ebydgoski C\u00e9line\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Kazimierz Kummer,&nbsp;<em>M\u00f3j biedny kr\u00f3l<\/em>, [w] tego\u017c,&nbsp;<em>Opowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka<\/em>, Wydawnictwo Episteme, Lublin 2015, s. 97.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Aneta W\u00f3jciszyn-Wasil, <em>Nas\u0142uchiwanie. O pisarstwie Kazimierza Kummera<\/em>, <a href=\"http:\/\/www.bik.bydgoszcz.pl\/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3746:nasluchiwanie-o-pisarstwie-kazimierza-kummera&amp;tmpl=component&amp;print=1\">http:\/\/www.bik.bydgoszcz.pl\/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=3746:nasluchiwanie-o-pisarstwie-kazimierza-kummera&amp;tmpl=component&amp;print=1<\/a> [dost\u0119p: 14.11.2016].<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Agnieszka Sowi\u0144ska, <em>Nadwy\u017cka. Rozmowa z Mariuszem Szczyg\u0142em<\/em>, Dwutygodnik, 3\/2014, <a href=\"http:\/\/www.dwutygodnik.com\/artykul\/5093-nadwyzka.html\">http:\/\/www.dwutygodnik.com\/artykul\/5093-nadwyzka.html<\/a> [dost\u0119p: 14.11.2016].<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">J. Jakubowski, <em>Zapomniany bydgoski C\u00e9line<\/em>, \u201eNowo\u015bci. Dziennik Toru\u0144ski\u201d, 8.02.2010. Za: D. Niedzia\u0142kowska, dz. cyt., s. 455.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kiedy 16 lipca 1962 roku zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 tragiczn\u0105 w falach Ba\u0142tyku, mia\u0142 zaledwie 28 lat. Pozostawi\u0142 po sobie \u017con\u0119, dw\u00f3ch syn\u00f3w i kilkana\u015bcie zeszyt\u00f3w zawieraj\u0105cych jego literack\u0105 spu\u015bcizn\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":581,"featured_media":39706,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3768,7424,484,5263],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14093],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kazimierz Kummer. Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Kazimierz Kummer szerszej publiczno\u015bci mo\u017ce by\u0107 znany z opowiada\u0144, w realistyczny spos\u00f3b portretuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107 lat 50. XX wieku.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002.jpg\",\"width\":2000,\"height\":1328,\"caption\":\"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\",\"name\":\"Kazimierz Kummer. Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-12-06T15:15:52+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-09T11:14:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\"},\"description\":\"Kazimierz Kummer szerszej publiczno\u015bci mo\u017ce by\u0107 znany z opowiada\u0144, w realistyczny spos\u00f3b portretuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107 lat 50. XX wieku.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\",\"name\":\"Anna Michalik\",\"description\":\"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kazimierz Kummer. Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w","description":"Kazimierz Kummer szerszej publiczno\u015bci mo\u017ce by\u0107 znany z opowiada\u0144, w realistyczny spos\u00f3b portretuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107 lat 50. XX wieku.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/kazimierz-kummer-opowiadania-i-sluchowiska-wydawnictwo-episteme-2016-09-08-002.jpg","width":2000,"height":1328,"caption":"Kazimierz Kummer, \u201eOpowiadania i s\u0142uchowiska. Klatka\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow","name":"Kazimierz Kummer. Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#primaryimage"},"datePublished":"2016-12-06T15:15:52+00:00","dateModified":"2020-11-09T11:14:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6"},"description":"Kazimierz Kummer szerszej publiczno\u015bci mo\u017ce by\u0107 znany z opowiada\u0144, w realistyczny spos\u00f3b portretuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107 lat 50. XX wieku.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/anna-michalik-pisarstwo-bez-przymiotnikow#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Pisarstwo bez przymiotnik\u00f3w"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6","name":"Anna Michalik","description":"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39701"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/581"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39701"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39701\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48934,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39701\/revisions\/48934"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39701"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=39701"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=39701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}