{"id":39781,"date":"2016-12-12T08:00:30","date_gmt":"2016-12-12T07:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=39781"},"modified":"2020-09-01T13:02:33","modified_gmt":"2020-09-01T12:02:33","slug":"pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent","title":{"rendered":"Konkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie. Kategoria \u2013 lekko metafizyczna"},"content":{"rendered":"

Gdyby Janusz Pindera zamiast potyczek bokserskich \u015bledzi\u0142 heroiczne dzieje wsp\u00f3\u0142czesnych poet\u00f3w, niechybnie \u2013 w swoim stylu \u2013 utrzymywa\u0142by, \u017ce trzy rzeczy s\u0105 na \u015bwiecie pewne: \u015bmier\u0107, podatki (zw\u0142aszcza te nowe) oraz co dwa lata kolejna ksi\u0105\u017cka poetycka Bohdana Zadury[1]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\"Bohdan<\/a>
Bohdan Zadura, \u201eJu\u017c otwarte\u201d, ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Ta podziwu godna regularno\u015b\u0107 cechuje tw\u00f3rczo\u015b\u0107 autora tomu W krajobrazie z amfor<\/em> od dziesi\u0119cioleci \u2013 by nie rzec nawet, \u017ce nieprzerwanie od samego jej pocz\u0105tku. W\u0142a\u015bnie dlatego roztropni czytelnicy niech\u0119tnie dawali poecie wiar\u0119, gdy ten, pytany przez Stanis\u0142awa Beresia o systematyczno\u015b\u0107 w pracy pisarskiej, zapewnia\u0142: \u201edla mnie tak naprawd\u0119 poezja jest prywatn\u0105 spraw\u0105, czym\u015b w rodzaju luksusu. Kiedy\u015b odczuwa\u0142em przymus pisania wierszy. Jak przez tydzie\u0144 nie napisa\u0142em wiersza, to w\u0142a\u015bciwie \u015bwiat si\u0119 wali\u0142. A teraz \u2013 jak napisz\u0119 wiersz, to w porz\u0105dku, ale je\u015bli nie\u2026 to jeszcze lepiej\u201d[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

\u017badnego przymusu \u2013 nawet gdyby \u00f3w przymus mia\u0142 charakter etyczny i tak\u0105 sam\u0105 motywacj\u0119\u2026 A etyczne zaanga\u017cowanie i motywacja pisania chyba jednak nie s\u0105 Zadurze obce. Rzecz jasna wiersz nie jest wy\u017csz\u0105 powinno\u015bci\u0105, sprawiedliw\u0105 i jedynie praw\u0105 tub\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 wybrzmiewa\u0142by jaki\u015b nieomylny daimonion. Niemniej etyka \u2013 wprawdzie pojmowana zupe\u0142nie inaczej ni\u017c u dawnych nowofalowc\u00f3w[3]<\/sup><\/a> \u2013 upomina si\u0119 tu o prymat nad estetyk\u0105. Gdyby tak nie by\u0142o, w utworze ko\u0144cz\u0105cym Wszystko<\/em> Zadura nie sugerowa\u0142by, \u017ce wiersze pisuje si\u0119 \u201enie \u017ceby si\u0119 podoba\u0142y \/ ale \u017ceby kto\u015b co\u015b z nich mia\u0142\u201d. Ten kr\u00f3tki dystych otrzyma\u0142 rewelatorski (w autorskim zamy\u015ble) i autotematyczny tytu\u0142: Takie proste, tak p\u00f3\u017ano<\/em>. Bycie u\u017cytecznym \u2013 to cel, kt\u00f3ry poeta stawia przed samym sob\u0105 i przed wierszem. U\u017cyteczno\u015b\u0107 ow\u0105 nale\u017cy czasami pojmowa\u0107 dotkliwie dos\u0142ownie. Przyk\u0142adem utw\u00f3r bezpo\u015brednio poprzedzaj\u0105cy Takie proste\u2026<\/em>, oparty na koncepcie trzech \u201e\u017cywio\u0142\u00f3w\u201d[4]<\/sup><\/a> uj\u0119tych w tercety, przy czym ka\u017cdy wers w trzech tr\u00f3jwierszach stanowi epitet stworzony pod\u0142ug regu\u0142y paradoksu (np. \u201ecia\u0142a mistyczne\u201d, \u201ewody p\u0142odowe\u201d, \u201eognie bengalskie\u201d; paradoks objawia si\u0119 nam w\u00f3wczas, gdy nazw\u0119 \u017cywio\u0142u skontrastujemy z podstawowym znaczeniem epitetu). Czwarty, ostatni tercet zawiera dwa wyra\u017cenia literalnie nazywaj\u0105ce finalne produkty przemiany materii u ssak\u00f3w oraz paraleln\u0105 wobec nich formu\u0142\u0119 w ko\u0144cowym wersie strofy: \u201emysie bobki \/ krowie \u0142ajno \/ ludzkie wiersze\u201d (z utworu [cia\u0142a mistyczne]<\/em>). Enumeracja podsuwa odwa\u017cn\u0105 tez\u0119: wiersz jest produktem metabolizmu, s\u0142u\u017cy podtrzymywaniu \u017cycia niczym pokarm i \u2013 podobnie jak on, strawiony \u2013 przestaje by\u0107 dla cz\u0142owieka atrakcyjny. Cho\u0107, prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, r\u00f3wnie\u017c po strawieniu m\u00f3g\u0142by si\u0119 przyda\u0107, na kalorycznym kompo\u015bcie wyro\u015bnie \u015bwie\u017ca strawa poematu\u2026[5]<\/sup><\/a> S\u0142owem: wiersz Zadury jest u\u017cyteczny, po\u017cywny. Mi\u0119dzy innymi z tych powod\u00f3w nie musi si\u0119 podoba\u0107, szuka\u0107 taniego efektu, udawa\u0107 potrawy bardziej wykwintnej.<\/p>\n

Aby w taki spos\u00f3b komentowa\u0107 poezj\u0119, zw\u0142aszcza w\u0142asn\u0105, trzeba by\u0107 zdolnym do autoironii, bardzo lekce sobie wa\u017c\u0105c wszelkie odmiany tw\u00f3rczego etosu. Wyluzowany klasyk lubi dawa\u0107 wyraz swojemu usposobieniu: \u201eChyba w kt\u00f3rym\u015b momencie uda\u0142o mi si\u0119 do moich wierszy wpu\u015bci\u0107 troch\u0119 powietrza, troch\u0119 luzu, troch\u0119 zabawy. A w\u0142a\u015bciwie kto powiedzia\u0142, \u017ce poezja musi by\u0107 strasznie powa\u017cna i tylko powa\u017cna? Mo\u017ce polemizuj\u0119 w tym momencie sam ze sob\u0105 dawniejszym, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce w tych m\u0142odzie\u0144czych latach przywi\u0105zywa\u0142em zbyt du\u017c\u0105 wag\u0119 do s\u0142\u00f3w. Jak par\u0119 razy u\u017cy\u0142em w wierszu s\u0142owa \u201eczas\u201d, to mi si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce ten tekst chwyta istot\u0119 tego, czym czas jest. Mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce moje wcze\u015bniejsze utwory zaliczy\u0107 by mo\u017cna do poezji metafizycznej. A przecie\u017c to nie wielkie poj\u0119cia i zakl\u0119cia tworz\u0105 poezj\u0119 metafizyczn\u0105. Prawdziwa metafizyka jest w moim przekonaniu gdzie\u015b na styku wysokiego i niskiego stylu\u201d[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Zwyk\u0142o si\u0119 s\u0105dzi\u0107, \u017ce Bohdan Zadura znacznie wcze\u015bniej ni\u017c przed dziesi\u0119ciu laty rozstrzygn\u0105\u0142 w swojej poezji sp\u00f3r o mow\u0119 nisk\u0105 i wysok\u0105. Tymczasem problem ten raz po raz powraca w tw\u00f3rczo\u015bci autora Starych znajomych<\/em> i bynajmniej nie sprowadza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do kwestii stylu. Chodzi bowiem nie tylko o odpowied\u017a na pytanie, jak m\u00f3wi\u0107, lecz \u2013 przede wszystkim \u2013 o czym w wierszu opowiada\u0107. Zapewne nie o b\u0142ahostkach, pomimo formy niekiedy nikczemnej, uproszczonej, sprozaizowanej lub pozuj\u0105cej na tak\u0105. Podmiot utworu Gwiazdki belki w\u0119\u017cyki<\/em> (z tomu Wszystko<\/em>) nie pozostawia czytelnikowi z\u0142udze\u0144 w tym wzgl\u0119dzie, zapewniaj\u0105c go, \u017ce: \u201epoezja \/ przynajmniej jak j\u0105 rozumiem \/ nie jest \/ od spraw oczywistych\u201d. Oczywistymi sprawami (gdyby kto\u015b zechcia\u0142 o nie zapyta\u0107) okre\u015bli\u0107 by mo\u017cna, dajmy na to, rocznice traum narodowych, historyczne wydarzenia przypominane \u201eku pokrzepieniu serc\u201d, przestrodze lub ugruntowaniu zbiorowej pami\u0119ci, czyli to \u2013 b\u0119d\u0105ce udzia\u0142em nas wszystkich \u2013 \u201ewszystko\u201d, kt\u00f3re od dawna ma swoj\u0105 moraln\u0105 warto\u015b\u0107, spo\u0142eczne znaczenie, wsp\u00f3lnototw\u00f3rcz\u0105 wymow\u0119. Przeto nie nale\u017cy go sakralizowa\u0107 poezj\u0105, zw\u0142aszcza gdy ona sama tej sakralizacji nie wytrzymuje. Po prostu: \u201ekiedy\u015b \/ czytaj\u0105c wiersz Istv\u00e1na Kov\u00e1csa \/ o Katyniu \/ i wiersz Dmytra Paw\u0142yczki \/ o warszawskim \/ Pa\u0142acu Kultury \/ w kt\u00f3rego oknach \/ pojawiaj\u0105 si\u0119 twarze \/ zamordowanych polskich oficer\u00f3w \/ pomy\u015bla\u0142em \/ \u017ce po polsku \/ nie da si\u0119 ju\u017c napisa\u0107 \/ o tym dobrego wiersza\u201d (Gwiazdki belki w\u0119\u017cyki<\/em>).<\/p>\n

Wiersz napisany niepotrzebnie \u2013 daremnie u\u015bwi\u0119caj\u0105cy podejmowany w nim temat \u2013 w ko\u0144cu tr\u0105ci parodi\u0105. Osuwa si\u0119 w rejestry, kt\u00f3re sztuce poetyckiej szkodz\u0105, bo nawet sprawnemu rzemie\u015blnikowi s\u0142owa trudno je kontrolowa\u0107. Bohdanowi Zadurze zdarza si\u0119 pisywa\u0107 utwory bliskie pastiszowi albo parodii. Zwykle udane, poniewa\u017c \u2013 przepraszam, wola\u0142bym unikn\u0105\u0107 besserwisserskiego tonu \u2013 autor nadal zadaje sobie te graniczne pytania: o czym mo\u017cna jeszcze napisa\u0107, \u017ceby wiersz o\u017cy\u0142? O czym z kolei nie pisa\u0107, by utw\u00f3r nie upodobni\u0142 si\u0119 do umalowanej kuk\u0142y bez \u017cycia, nieopatrznie wystawionej na widok publiczny? Przyk\u0142adem igrania z \u017cywotnymi zasobami i sztuczno\u015bci\u0105 poezji jest wiersz Wo\u017c\u0105, wo\u017c\u0105 genera\u0142a<\/em> z ksi\u0105\u017cki Zmartwychwstanie ptaszka<\/em>. Pastiszowanie stylu Jaros\u0142awa Marka Rymkiewicza, tym \u0142atwiejsze dla Zadury, \u017ce w swoich m\u0142odych latach by\u0142 gor\u0105cym zwolennikiem neoklasycystycznej poetyki tw\u00f3rcy Metafizyki<\/em>, s\u0142u\u017cy opisowi telewizyjnej relacji z powt\u00f3rnego krakowskiego pogrzebu genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego z 2008 roku (poprzedni odby\u0142 si\u0119 w roku 1993)[7]<\/sup><\/a>. Dwunastozg\u0142oskowiec, dystychy, rymy parzyste, charakterystyczna leksyka to tylko niekt\u00f3re elementy sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na dobry poetycki \u017cart. Ale \u017cart ten nie \u017cy\u0142by w\u0142asnym \u017cyciem, gdyby nie jego polemiczna, metapoetycka intencja. Ujawnia si\u0119 ona w ca\u0142ym tek\u015bcie, najwyra\u017aniejsza wydaje si\u0119 jednak w ko\u0144cowych dystychach:<\/p>\n

Generalsk\u0105 szyj\u0105 bluz\u0119 szyj\u0105 spodnie
\nW\u00f3dz Naczelny wi\u0119c go trzeba ubra\u0107 godnie<\/p>\n

Jego \u015bmier\u0107 o pomst\u0119 b\u0119dzie wiecznie wo\u0142a\u0107
\nMo\u017ce wojsko przyk\u0142ad wzi\u0119\u0142oby z Ko\u015bcio\u0142a<\/p>\n

I poci\u0119\u0142o na plasterki jego kostki
\nA mnie znudzi\u0142 ju\u017c ten wiersz Rymkiewiczowski<\/p>\n

Cho\u0107 jest miara nie ma miary wszystko chore
\nCzas najwy\u017cszy rozwie\u015b\u0107 si\u0119 z telewizorem<\/p><\/blockquote>\n

Cho\u0107 poezja polityczna ma w historii literatury polskiej swoje wa\u017cne karty, Zadura szydzi z mutacji owej tw\u00f3rczo\u015bci typowych dla lat najnowszych, przy czym s\u0105dzi\u0142bym, \u017ce zdecydowana rekuza udzielona wierszom rozpolitykowanym, partyjno-stronniczym, zaw\u0142aszczaj\u0105cym to, czego polityka zagarnia\u0107 nie powinna (np. histori\u0119, religi\u0119 \u2013 narracje ustalaj\u0105ce to\u017csamo\u015b\u0107 ponadpartyjnych zbiorowo\u015bci), jest objawem niech\u0119ci poety do politycznego chadzania na skr\u00f3ty, uroszcze\u0144 \u015bwiatopogl\u0105dowych, pozbawionej autoironicznego dystansu ideologicznej walki (oboj\u0119tnie czy toczy\u0142by j\u0105 dzi\u015b Rymkiewicz, czy Zagajewski). W Ju\u017c otwarte<\/em> podobny sceptycyzm wyra\u017ca lapidarny wiersz Demokracja<\/em>: \u201ewybierzcie swoich \/ przedstawicieli \/ a oni \/ ju\u017c was \/ urz\u0105dz\u0105\u201d. Nie idee s\u0105 tu pi\u0119tnowane, lecz ich niedoskonali krzewiciele. Nie porz\u0105dek demokratyczny \u2013 autor Ciszy<\/em> nie powiedzia\u0142by, \u017ce nic o nim nie ma w konstytucji \u2013 lecz jego nadu\u017cywanie.<\/p>\n

Pewnej analogii mo\u017cna by szuka\u0107 w utworze o generale Sikorskim. Nie miara wiersza Rymkiewiczowskiego nu\u017cy, ani nawet nie pomys\u0142 pisania wierszy o polityce (wszak Zadura sam takie pisuje, najcz\u0119\u015bciej wprawdzie daj\u0105c w nich wyraz prze\u015bwiadczeniu o potrzebie rozbratu poezji i polityki, cho\u0107by po to, by tekst poetycki nie musia\u0142 obcowa\u0107 ze \u201esprawami oczywistymi\u201d b\u0105d\u017a trywialnymi). Mierzi nadpobudliwo\u015b\u0107 w powo\u0142ywaniu nowych, niekoniecznie powa\u017cnych legend, nieumiarkowana sk\u0142onno\u015b\u0107 do hagiografii, nie\u015bwiadome obni\u017cenie \u2013 zamiast zamierzonego podniesienia \u2013 stylu. Historia w zetkni\u0119ciu z polityk\u0105 ja\u0142owieje, traci sw\u00f3j dyskretnie dydaktyczny urok. Zamiast niego pojawia si\u0119 pop. Popularna \u2013 w tym wypadku uproszczona, og\u0142upiaj\u0105ca \u2013 kultura, kt\u00f3rej symbolem jest telewizor. \u201eRozwie\u015b\u0107 si\u0119 z telewizorem\u201d to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c krytyczna ocena pojawiaj\u0105cej si\u0119 na ekranie odbiornika ja\u0142owizny, taniej indoktrynacji. Rozw\u00f3d ten nale\u017cy chyba rozumie\u0107 jako zapowied\u017a programow\u0105, metapoetyck\u0105 deklaracj\u0119.<\/p>\n

Czy sk\u0142adan\u0105 zupe\u0142nie serio? By\u0107 mo\u017ce, z pewno\u015bci\u0105 jednak niewype\u0142nion\u0105. Kolejne ksi\u0105\u017cki poetyckie dostarczaj\u0105 licznych dowod\u00f3w na niekonsekwencj\u0119 poety. Chyba najwi\u0119cej tom najnowszy \u2013 je\u017celi do telewizji doda\u0107 tzw. nowe media. Telewizja i internet sprawiaj\u0105 wra\u017cenie okna na \u015bwiat Bohdana Zadury. Wszelako wynalazki techniczne XX wieku nie pomagaj\u0105 poecie (a czy pomagaj\u0105 komukolwiek?) w roztaczaniu rozleg\u0142ych panoram ludzkich los\u00f3w \u2013 w wierszach telewizyjno-internetowych dominuj\u0105 punkcje, przychwycenia ludzi (rzadziej instytucji) na ich b\u0142\u0119dach, przywarach, niezgulstwie, czasem zwyk\u0142ej g\u0142upocie. Jak w utworze Dopowiedzenie<\/em>, dotycz\u0105cym rozmowy nadanej w popularnej stacji informacyjnej. Tekst zaczyna si\u0119 od cytatu: \u201eLekarze wierz\u0105cy nale\u017c\u0105 do tych najlepszych, a atei\u015bci d\u0105\u017c\u0105 do tego, by ich wyrzuci\u0107 na bruk \u2013 powiedzia\u0142 ks. Dariusz Oko w programie Kropka nad i<\/em>\u201d. Po k\u0105\u015bliwym otwarciu utworu nast\u0119puje sekwencja parodyjnie absurdalnych nawi\u0105za\u0144 do podanej na pocz\u0105tku \u201etezy\u201d. Czara przepe\u0142nia si\u0119, gdy go\u015b\u0107 dziennikarki TVN-u ponawia atak z drugiej flanki. Wywi\u0105zuje si\u0119 w\u00f3wczas nieunikniona dyskusja\u2026 podmiotu z telewizorem. \u201eAteistyczna nienawi\u015b\u0107 wobec wierz\u0105cych lekarzy \/ godzi si\u0119 nawet na \u015bmier\u0107 pacjent\u00f3w \u2013 doda\u0142 ksi\u0105dz profesor. \/\/ Chrze\u015bcija\u0144ska nienawi\u015b\u0107 jest o niebo lepsza\u201d \u2013 ripostuje podmiot liryczny. W s\u0142usznej ripo\u015bcie nie unikaj\u0105c niestety prawienia oczywisto\u015bci.<\/p>\n

Troska o pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i stylistyczn\u0105 poprawno\u015b\u0107 w wys\u0142owieniu, kt\u00f3rymi w swojej poprzedniej ksi\u0105\u017cce chlubi\u0142 si\u0119 poeta, pokpiwaj\u0105c lekko z egzaltowanego wsp\u00f3\u0142czesnego s\u0142ownika[8]<\/sup><\/a>, powraca tak\u017ce w Ju\u017c otwarte<\/em> w cokolwiek dydaktycznej koncepcji Bukieciku<\/em> \u2013 utworu tym razem rejestruj\u0105cego \u201ekwiatki z internetu\u201d (jak nazywa Zadura najrozmaitsze b\u0142\u0119dy i niedbalstwa napotkane na stronach internetowych). Zapewne nikogo nie zdziwi tematyka stron odwiedzanych przez kolekcjonera \u201ekwiatk\u00f3w\u201d. Sport zainteresowa\u0142 przysz\u0142ego pisarza bardzo wcze\u015bnie, a niewiele p\u00f3\u017aniej sta\u0142 si\u0119 tematem jego poetyckiej tw\u00f3rczo\u015bci. To wa\u017cne, bo chyba w\u0142a\u015bnie niegdysiejsze do\u015bwiadczenie wsp\u00f3\u0142dzielenia zbiorowych emocji \u2013 bez telewizora, wizualnego przekazu na \u017cywo, iluzji naoczno\u015bci \u2013 w znacznym stopniu ukszta\u0142towa\u0142o zar\u00f3wno wyobra\u017ani\u0119 poetyck\u0105, jak i wyczucie j\u0119zykowe Zadury. W roku olimpijskim nie od rzeczy by\u0142oby powo\u0142a\u0107 si\u0119 na stosunkowo niedawno utrwalone wspomnienia poety \u2013 z zamierzch\u0142ej ju\u017c, dla wi\u0119kszo\u015bci czytelnik\u00f3w, przesz\u0142o\u015bci. Przed kilku laty opowiada\u0142 on, \u017ce spo\u015br\u00f3d licznych wydarze\u0144 sportowych, jakie zapami\u0119ta\u0142, najwi\u0119kszym sentymentem darzy: \u201eMistrzostwa Europy w boksie, w Warszawie w 1953 roku, w epoce przedtelewizyjnej; w dniu fina\u0142\u00f3w by\u0142em z rodzicami u ich znajomych w Po\u017cogu (to taka wie\u015b pod Pu\u0142awami), s\u0142uchali\u015bmy transmisji przez radio (\u2026). Potem kupi\u0142em pami\u0119tniki Stamma, czyta\u0142em t\u0119 strasznie nudn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 jak krymina\u0142 albo i co\u015b wi\u0119cej\u2026 Boks w radio jest sympatyczniejszy ni\u017c w telewizji, na \u017cywo jest okropny\u2026\u201d[9]<\/sup><\/a> Kto wie, mo\u017ce w tej konkluzji zawarta jest istota r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy poetyckim \u201ewidz\u0119 i opisuj\u0119\u201d a \u201es\u0142ucham i wyobra\u017cam sobie\u201d. To swoisty paradoks, \u017ce jednemu z najbardziej \u201erealistycznie\u201d usposobionych poet\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych, upartemu obserwatorowi rzeczywisto\u015bci \u2013 w jej rozlicznych aspektach \u2013 zdecydowanie bli\u017csza wydaje si\u0119 ta druga, jednocze\u015bnie konwersacyjno-j\u0119zykowa i wyobra\u017aniowa, formu\u0142ka.<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. By si\u0119 o tym przekona\u0107, wystarczy przekartkowa\u0107 bibliografi\u0119, przypominaj\u0105c sobie nowo\u015bci wydawnicze z ostatniej dekady \u2013 w tym czasie ukaza\u0142y si\u0119 bowiem nast\u0119puj\u0105ce tomy poety z Pu\u0142aw:\u00a0Wszystko<\/em>\u00a0(2008),\u00a0Nocne \u017cycie<\/em>\u00a0(2010),\u00a0Zmartwychwstanie ptaszka<\/em>\u00a0(2012),\u00a0Kropka nad i<\/em>\u00a0(2014) oraz \u2013 zupe\u0142nie niedawno \u2013\u00a0Ju\u017c otwarte<\/em>\u00a0(2016).\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. B. Zadura:\u00a0Klasyk na luzie \u2013 rozmowa Stanis\u0142awa Beresia<\/em>\u00a0(w:) tego\u017c:\u00a0Klasyk na luzie. Rozmowy z Bohdanem Zadur\u0105<\/em>. Wyb\u00f3r, opracowanie i wst\u0119p J. Borowiec, Wroc\u0142aw 2011, s. 140.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. Chc\u0105c unikn\u0105\u0107 anachronizmu, trzeba by zapyta\u0107: niby dlaczego etyczne powinno\u015bci wiersza z 2008 roku mia\u0142yby odpowiada\u0107 dezyderatom poezji sprzed czterdziestu, a cho\u0107by nawet trzydziestu lat? Historia naprawd\u0119 rzadko zatacza ko\u0142a. Jakkolwiek silne bywa\u0142yby niekiedy pokusy wyszukiwania analogii mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 \u2013 czas jest linearny. Rozumiemy go (lub nie) przez okoliczno\u015bci, w kt\u00f3re nas wrzucono.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. O ile \u017cywio\u0142em \u2013 obok wody i ognia \u2013 ironicznie nazwiemy te\u017c cia\u0142o, niezb\u0119dne cz\u0142owiekowi, zarazem jednak dla\u0144 nieprzewidywalne. Tak je postrzega (odczuwa) Zadura przynajmniej od poematu\u00a0Pierwszy od 1963 roku wiersz bez papieros\u00f3w<\/em>\u00a0z tomu\u00a0Kropka nad i<\/em>. Znaczna obj\u0119to\u015b\u0107 tego utworu sugerowa\u0142aby jego \u0107wiczebno-warsztatowy charakter, m\u00f3g\u0142by si\u0119 on wydawa\u0107 etiud\u0105 o pisaniu wolnym od tytoniowego na\u0142ogu, wprawk\u0105 mistrza ucz\u0105cego si\u0119 swej nowej-starej, na sw\u00f3j spos\u00f3b niezale\u017cnej sztuki. Atoli wiadomo, \u017ce poemat ten opowiada histori\u0119 zawa\u0142u, zachowania organizmu niespodziewanego, dalekiego od normy (\u201eale\u017c pan jest wolnie\u0144ki \/ m\u00f3wi\u0142 bardziej do siebie \/ ni\u017c do mnie ju\u017c w karetce \/ i zapytany co ma na my\u015bli \/ tym razem odpowiedzia\u0142 \/ \u017ce t\u0119tno poni\u017cej \/ 40\u201d).\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. A\u017c trudno odm\u00f3wi\u0107 sobie dygresji: przecie\u017c \u00f3w kompost to nic innego jak historia literatury, przez innych por\u00f3wnywana do w\u0119gla, surowca sk\u0105din\u0105d r\u00f3wnie\u017c energetycznego i tylko na poz\u00f3r szlachetniejszego pochodzenia.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. B. Zadura:\u00a0Klasyk na luzie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 157.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. Zbieg okoliczno\u015bci, lecz wart odnotowania: Zmartwychwstanie ptaszka ukaza\u0142o si\u0119 w 2012 roku, w zwi\u0105zku z czym istotna cz\u0119\u015b\u0107 dzisiejszej m\u0142odej publiczno\u015bci Bohdana Zadury przy lekturze\u00a0Wo\u017c\u0105, wo\u017c\u0105 genera\u0142a<\/em>\u00a0miewa niespodziewane (a cz\u0119sto jedyne) skojarzenia z innymi faktami z najnowszej historii Polski.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. Mam na my\u015bli wiersz\u00a0W mowie i w pi\u015bmie<\/em>\u00a0z tomu\u00a0Kropka nad i<\/em>. W ca\u0142o\u015bci brzmi on: \u201euwielbiam ub\u00f3stwiam \/ \u0142adne s\u0142owa \/ jednak \u017cadnego \/ nie u\u017cy\u0142em \/ ani razu \/\/ poprzestawa\u0142em \/ na bardzo lubi\u0119 \/\/ przepadam \/ te\u017c jest \u0142adne \/ i jest w nim \/ ostateczno\u015b\u0107 metafory \/ na ludzk\u0105 miar\u0119\u201d. Ostateczno\u015b\u0107, owszem, ale istniej\u0105 te\u017c znaczenia niespodziewane, kt\u00f3re czasownik \u201eprzepada\u0107\u201d uzyskuje we frazeologicznych z\u0142\u0105czeniach. Taki na przyk\u0142ad frazeologizm \u201eprzepad\u0142 w Brodach\u201d przypad\u0142by na pewno do gustu t\u0142umaczowi ukrai\u0144skiej poezji.\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. B. Zadura:\u00a0Od kuchni \u2013 rozmowa Artura Burszty<\/em>\u00a0(w:) tego\u017c:\u00a0Klasyk na luzie\u2026<\/em>, dz. cyt., s. 258.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Gdyby Janusz Pindera zamiast potyczek bokserskich \u015bledzi\u0142 heroiczne dzieje wsp\u00f3\u0142czesnych poet\u00f3w, niechybnie \u2013 w swoim stylu \u2013 utrzymywa\u0142by, \u017ce trzy rzeczy s\u0105 na \u015bwiecie pewne: \u015bmier\u0107, podatki (zw\u0142aszcza te nowe) oraz co dwa lata kolejna ksi\u0105\u017cka poetycka Bohdana Zadury.<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":39790,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1073,1590,7321,484,5535],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5534],"yoast_head":"\nKonkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie: Bohdan Zadura<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poezja Bohdana Zadury w tek\u015bcie przekrojowym Paw\u0142a Mackiewicza. Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w kwartalniku Akcent.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/bohdan-zadura-juz-otwarte-biuro-literackie-2016-12-12.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/bohdan-zadura-juz-otwarte-biuro-literackie-2016-12-12.jpg\",\"width\":1000,\"height\":1325,\"caption\":\"Bohdan Zadura, \u201eJu\u017c otwarte\u201d, ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent\",\"name\":\"Konkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie: Bohdan Zadura\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-12-12T07:00:30+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:02:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e1561ec4861bcaa11ae4a31eae05b056\"},\"description\":\"Poezja Bohdana Zadury w tek\u015bcie przekrojowym Paw\u0142a Mackiewicza. Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w kwartalniku Akcent.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Konkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie. Kategoria \u2013 lekko metafizyczna\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e1561ec4861bcaa11ae4a31eae05b056\",\"name\":\"Pawe\u0142 Mackiewicz\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-mackiewicz\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Konkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie: Bohdan Zadura","description":"Poezja Bohdana Zadury w tek\u015bcie przekrojowym Paw\u0142a Mackiewicza. Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w kwartalniku Akcent.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/bohdan-zadura-juz-otwarte-biuro-literackie-2016-12-12.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/bohdan-zadura-juz-otwarte-biuro-literackie-2016-12-12.jpg","width":1000,"height":1325,"caption":"Bohdan Zadura, \u201eJu\u017c otwarte\u201d, ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent","name":"Konkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie: Bohdan Zadura","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#primaryimage"},"datePublished":"2016-12-12T07:00:30+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:02:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e1561ec4861bcaa11ae4a31eae05b056"},"description":"Poezja Bohdana Zadury w tek\u015bcie przekrojowym Paw\u0142a Mackiewicza. Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w kwartalniku Akcent.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-mackiewicz-bohdan-zadura-konkurencja-olimpijska-wierszopisanie-akcent#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Konkurencja olimpijska \u2013 wierszopisanie. Kategoria \u2013 lekko metafizyczna"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/e1561ec4861bcaa11ae4a31eae05b056","name":"Pawe\u0142 Mackiewicz","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-mackiewicz"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39781"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39781"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39781\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39781"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=39781"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=39781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}