{"id":39949,"date":"2016-12-20T11:15:01","date_gmt":"2016-12-20T10:15:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=39949"},"modified":"2020-11-05T16:00:10","modified_gmt":"2020-11-05T15:00:10","slug":"pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko","title":{"rendered":"Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105"},"content":{"rendered":"<p>Wystawa Tony\u2019ego Cragga w Centrum Rze\u017aby Polskiej w Oro\u0144sku stymuluje do namys\u0142u nad zmianami, kt\u00f3re dokona\u0142y si\u0119 w jego my\u015bleniu o rze\u017abie w ci\u0105gu ostatnich trzech dziesi\u0119cioleci. Obejmuj\u0105c bogaty wyb\u00f3r prac z ostatnich kilkunastu lat, uzupe\u0142nia ona obraz tw\u00f3rczo\u015bci artysty oferowany przez wcze\u015bniejsze jego prezentacj\u0119 w Polsce: instalacj\u0119 w Galerii Foksal (1988) oraz przegl\u0105d prac z lat 90. w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej Zamek Ujazdowski (1997). Najnowsza wystawa wydaje si\u0119 obrazowa\u0107 etap formu\u0142owania przez Cragga rodzaju rze\u017abiarskiej syntezy, po okresach dociekania zakresu i w\u0142a\u015bciwo\u015bci materia\u0142\u00f3w w latach 70. i 80. oraz ustalania ich metaforycznych odniesie\u0144 w latach 80. i 90.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39963\" aria-describedby=\"caption-attachment-39963\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-008\/\" rel=\"attachment wp-att-39963\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39963\" title=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-008-540x360.jpg\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-008-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-008-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-008-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-008.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39963\" class=\"wp-caption-text\">Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na performersk\u0105 proweniencj\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci Cragga \u2013 ufundowanie jego my\u015blenia o rze\u017abie w relacji miejsca i nie-miejsca, egzemplifikowanej praktyk\u0105 Richarda Longa, kt\u00f3rego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 artysta zainteresowa\u0142 si\u0119 jeszcze podczas studi\u00f3w. Wczesne prace Cragga z ko\u0144ca lat 60. i z pierwszej po\u0142owy lat 70. eksponuj\u0105 wymiar cielesnej obecno\u015bci w&nbsp;miejscu; interwencj\u0105 artysty bywa\u0142o wtedy wykre\u015blenie konturu w\u0142asnego cienia na piasku lub u\u0142o\u017cenie kamieni w Longowski kr\u0105g na w\u0142asnym barku i ramionach zamkni\u0119tych w obw\u00f3d. Uruchamia\u0142 on w\u00f3wczas proste procedury segregowania znalezionych przedmiot\u00f3w, lub scalania przez rozrzucenie na ich powierzchnie kawa\u0142k\u00f3w sznurka.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-39949 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-009'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-009-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39964\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39964'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-008'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-008-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39963\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39963'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-007'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39962\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39962'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39961\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39961'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-005'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39960\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39960'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39959\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39959'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39958\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39958'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39957\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39957'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-001'><img width=\"400\" height=\"240\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-400x240.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-39956\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-39956'>\n\t\t\t\tPraca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Horyzontalne aran\u017cacje wykorzystywanych przez Cragga materia\u0142\u00f3w odzwierciedlaj\u0105 w tym okresie dzia\u0142anie si\u0142y ci\u0105\u017cenia, sytuuj\u0105c si\u0119 w tradycji rze\u017aby postminimalistycznej. Z czasem uk\u0142ady te nabieraj\u0105 obj\u0119to\u015bci; zbli\u017cone kszta\u0142tem do prostopad\u0142o\u015bcianu odpadki surowc\u00f3w przemys\u0142owych o r\u00f3\u017cnych proporcjach, w&nbsp;aran\u017cacjach z serii <em>Stacks<\/em> (zapocz\u0105tkowanej w 1975 roku), akumuluj\u0105 si\u0119 w sterty, tworz\u0105c jak gdyby w\u0142asne pole grawitacji. Podkre\u015blano, \u017ce przypominaj\u0105 one uwarstwienia archeologiczne, kojarz\u0105c sfer\u0119 produkcji z dziedzin\u0105 natury. W pracy <em>Hybrid<\/em> (1975) spi\u0119trzenie element\u00f3w dotyczy r\u00f3wnie\u017c przedmiot\u00f3w gotowych \u2013 dw\u00f3ch przymys\u0142owych pojemnik\u00f3w na ciecz, metalowego i plastikowego, przeci\u0119tych horyzontalnie na jednakow\u0105 ilo\u015b\u0107 modu\u0142\u00f3w i \u201eprzetasowanych\u201d ze sob\u0105 \u2013 pozbawionych tym samym funkcji utylitarnej.<\/p>\n<p>W tym wczesnym okresie, ilekro\u0107 Cragg pos\u0142uguje si\u0119 przedmiotem gotowym, przytacza go zazwyczaj w wersji zdegradowanej, cz\u0119sto fragmentarycznej i niemal pozbawionej wyrazu. Tworzone przez niego akumulacje odpadk\u00f3w wynikaj\u0105 z r\u00f3\u017cnego rodzaju operacji porz\u0105dkowania, kt\u00f3re nadaj\u0105 im okre\u015blon\u0105 warto\u015b\u0107 symboliczn\u0105. Artyst\u0119 interesuje nie tyle przedmiot, co sam materia\u0142 i jego podatno\u015b\u0107 na wyposa\u017cenie go w charakter no\u015bnika znacze\u0144.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39956\" aria-describedby=\"caption-attachment-39956\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-001\/\" rel=\"attachment wp-att-39956\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39956\" title=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-540x360.jpg\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-800x534.jpg 800w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-120x80.jpg 120w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-90x60.jpg 90w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-320x213.jpg 320w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-560x374.jpg 560w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39956\" class=\"wp-caption-text\">Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W drugiej po\u0142owie lat 70. Cragg przeni\u00f3s\u0142 swoje ekspolarcje materia\u0142\u00f3w zdegradowanych w kontekst miejski. Znalezione podczas codziennych w\u0119dr\u00f3wek przedmioty z plastiku, b\u0105d\u017a ich fragmenty, uk\u0142ada\u0142 w sterty lub rozmieszcza\u0142 r\u00f3wnomiernie na pod\u0142odze wed\u0142ug ich warto\u015bci kolorystycznych. W pracach tych, na przyk\u0142ad w instalacji <em>New Stones Newton\u2019s Tones<\/em> (1978), sugerowa\u0142, \u017ce dziedzina wytw\u00f3r\u00f3w przemys\u0142owych, wt\u00f3rna wobec \u015bwiata natury, sta\u0142a si\u0119 obecnie w\u0142a\u015bciwym \u015brodowiskiem \u017cycia.<\/p>\n<p>Cragg w swoich wypowiedziach z lat 70. i 80., cz\u0119sto diagnozowa\u0142 stan wyalienowania produkowanych przemys\u0142owo materia\u0142\u00f3w i przedmiot\u00f3w. Sugerowa\u0142, \u017ce ich znaczenia nie redukuj\u0105 si\u0119 do funkcji utylitarnej, wskazywa\u0142 potrzeb\u0119 rozpoznawania bogactwa zwi\u0105zanych z nimi konotacji. Wi\u0105za\u0142 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artystyczn\u0105 z&nbsp;funkcj\u0105 uwalniania nowoczesnych materia\u0142\u00f3w z ogranicze\u0144 my\u015blenia funkcjonalnego, kt\u00f3re nadawa\u0142o im charakter anonimowy. Wskazywa\u0142 potrzeb\u0119 generowania skojarze\u0144 ujawniaj\u0105cych ich swoisto\u015b\u0107; pisa\u0142, \u017ce w jego praktyce \u2013 \u201eMateria\u0142y, ze wzgl\u0119du na sw\u0105 charakterystyk\u0119 fizyczn\u0105, a tak\u017ce zwi\u0105zane z nimi emocje i idee, odgrywaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 w formowaniu pracy. Warunkiem post\u0119powania z materia\u0142ami wytworzonymi przez cz\u0142owieka jest zrozumienie tego, \u017ce s\u0105 one r\u00f3wnie zdolne do przekazywania wa\u017cnych znacze\u0144, co materia\u0142y naturalne. Wiele nowych materia\u0142\u00f3w powsta\u0142o z powod\u00f3w ekonomicznych, jako substytuty materia\u0142\u00f3w naturalnych, i jako takie by\u0142y one automatycznie oceniane jako ni\u017csze. Wiele innych, jako cz\u0119\u015bci konstrukcji praktycznych i system\u00f3w przemys\u0142owych, przyj\u0119\u0142o codzienn\u0105 i banaln\u0105 funkcj\u0119. Owa banalno\u015b\u0107 stanowi przeszkod\u0119, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy pokona\u0107, aby nawi\u0105za\u0107 dialog z prac\u0105. W przeciwnym razie rze\u017aba Beuysa pozostanie pewn\u0105 ilo\u015bci\u0105 t\u0142uszczu na krze\u015ble, a praca Dana Flavina zaledwie \u015bwietl\u00f3wk\u0105. Bycie pokonanym przez banalno\u015b\u0107 oznacza poddanie si\u0119 ignorancji, a to jest problemem dla nas wszystkich\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39964\" aria-describedby=\"caption-attachment-39964\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-009\/\" rel=\"attachment wp-att-39964\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39964\" title=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-009-533x800.jpg\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"533\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-009-533x800.jpg 533w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-009-600x900.jpg 600w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-009-576x863.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-009.jpg 683w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39964\" class=\"wp-caption-text\">Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Na pocz\u0105tku lat 80., swoj\u0105 misj\u0119 ustalania pozycji wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka w relacjach z materia\u0142ami, przywo\u0142uj\u0105c\u0105 na my\u015bl ide\u0119 rze\u017aby spo\u0142ecznej Josepha Beuysa, realizowa\u0142 Cragg pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 m.in. metod\u0105 kojarzenia aran\u017cacji z\u0142o\u017conych z element\u00f3w plastikowych, lub z innych fragmentarycznych przedmiot\u00f3w wyj\u0119tych z kontekstu codzienno\u015bci, z okre\u015blonymi przedstawieniami. Nadawa\u0142 w\u00f3wczas swoim aran\u017cacjom rozpoznawalne kszta\u0142ty i przenosi\u0142 je na \u015bcian\u0119, tworz\u0105c bogaty repertuar wizerunk\u00f3w przedmiot\u00f3w, postaci ludzkich lub ich cieni. Niekt\u00f3re z owych rysunk\u00f3w na\u015bciennych przywo\u0142ywa\u0142y konteksty napi\u0119\u0107 politycznych Brytanii tamtego okresu, na przyk\u0142ad <em>Britain Seen from the North<\/em> (1981), <em>Policeman<\/em> (1981), <em>Riot<\/em> (1986). Z kolei w niekt\u00f3rych aran\u017cacjach przestrzennych Cragga z tamtego okresu konteksty polityczne przywo\u0142ywane by\u0142y poprzez wykorzystanie element\u00f3w u\u017cywanych w zamieszkach ulicznych: butelek i cegie\u0142.<\/p>\n<p>Od po\u0142owy lat 80. zakres materia\u0142\u00f3w u\u017cywanych w tw\u00f3rczo\u015bci Cragga jest systematycznie rozszerzany, otwieraj\u0105c si\u0119 na \u201eklasyczne\u201d materia\u0142y rze\u017abiarskie, takie jak piaskowiec, gips, wapie\u0144, granit, br\u0105z, oraz materia\u0142y przemys\u0142owe: szk\u0142o, stal, \u017celazo czy w\u0142\u00f3kno szklane. Od tego czasu stopniowo aktualizuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niezwyk\u0142a inwencja artysty w doborze i sposobach obr\u00f3bki materia\u0142\u00f3w. Otwarciu ulega zarazem zakres skojarze\u0144 uwalnianych w procesie percepcji przedmiot\u00f3w i materia\u0142\u00f3w. Tej proliferacji znacze\u0144 s\u0142u\u017cy bogaty repertuar metod przekszta\u0142cania: przedmioty bywaj\u0105 zast\u0119powane odlewami (gipsowymi lub metalowymi) wykonywanymi w skali naturalnej lub powi\u0119kszonej, ich kszta\u0142ty modyfikowane (m.in. dzi\u0119ki iluzji poddania ich ruchowi obrotowemu), ich powierzchnie perforowane lub matowione (druga z tych operacji dotyczy szklanych naczy\u0144 zestawianych ze sob\u0105 w pi\u0119trz\u0105ce si\u0119 akumulacje). Cragg deklarowa\u0142 w tym czasie, \u017ce szuka \u201eskojarze\u0144, obraz\u00f3w i symboli, kt\u00f3re mog\u0142yby wzbogaci\u0107 i powi\u0119kszy\u0107 m\u00f3j s\u0142ownik odpowiedzi na widziany przeze mnie \u015bwiat, a nawet funkcjonowa\u0107 jako modele my\u015blenia\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39959\" aria-describedby=\"caption-attachment-39959\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-004\/\" rel=\"attachment wp-att-39959\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39959\" title=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-004-540x360.jpg\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-004-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-004-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-004-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-004.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39959\" class=\"wp-caption-text\">Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Poddaj\u0105c przedmioty i materia\u0142y rze\u017abiarskiej transformacji, artysta wydaje si\u0119 nawi\u0105zywa\u0107 do zalece\u0144 Roberta Morrisa dotycz\u0105cych skali obiektu. Zdaniem tego ostatniego, przedmioty o wielko\u015bci przekraczaj\u0105cej wzrost odbiorcy najskuteczniej wywo\u0142uj\u0105 postulowan\u0105 przez niego cielesn\u0105 interakcj\u0119 z dzie\u0142em<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a><\/span>. Postulowany przez Morrisa i innych minimalist\u00f3w fenomenologiczny aspekt percepcji dzie\u0142a manifestuje si\u0119 w formu\u0142owanej przez Cragga koncepcji j\u0119zyka dzie\u0142a rze\u017abiarskiego; w jednym z wywiad\u00f3w m\u00f3wi\u0142 on na temat znacze\u0144 artyku\u0142owanych w procesie percepcji otoczenia. Podkre\u015bla\u0142 rol\u0119 zmys\u0142\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 <em>wewn\u0105trz cia\u0142a<\/em> i <em>komunikuj\u0105cych si\u0119 ze \u015bwiatem<\/em>. Wyja\u015bnia\u0142, \u017ce tam, \u201egdzie s\u0105 dane, jest r\u00f3wnie\u017c sk\u0142adnia. (&#8230;) Dowiadujesz si\u0119 czym s\u0105 powierzchnie, czym jest mi\u0119kko\u015b\u0107, czym twardo\u015b\u0107, wszystkiego. Obr\u00f3bk\u0119 danych zmys\u0142owych kojarzy\u0142 z rodzajem j\u0119zyka. Mo\u017cesz to zapisa\u0107, ale materia\u0142 zawsze wprz\u00f3dy m\u00f3wi do nas. Materia\u0142 przekazuje nam wiadomo\u015b\u0107, a my wykraczamy na zewn\u0105trz i odczytujemy co\u015b w materiale\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<p>Cragg zdaje si\u0119 intensyfikowa\u0107 przez swoje prace ow\u0105 podmiotow\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do redagowania danych zmys\u0142owych. Nie przypadkiem zwyk\u0142e butelki plastikowe, reprodukowane w pracy <em>Best\u00fcckung<\/em> (1987\u20131988) w odlewach ze stali w skali nieco przewy\u017cszaj\u0105cej przeci\u0119tny wzrost cz\u0142owieka, prowokuj\u0105 do interakcji cielesnej, podobnie jak wykonane z br\u0105zu powi\u0119kszenia anachronicznych element\u00f3w hydraulicznych, poddanych w realizacji <em>On the Savannah<\/em> (1988) niepokoj\u0105cym zniekszta\u0142ceniom eksponuj\u0105cym ich wn\u0119trze. Ponadnormatywna skala obiektu s\u0142u\u017cy w dzie\u0142ach artysty neutralizacji jego funkcji utylitarnej; nie przypadkiem spiczaste spi\u0119trzenia okr\u0105g\u0142ych cz\u0119\u015bci zu\u017cytych maszyn w pracy <em>Minster<\/em> (1987), stymuluj\u0105c aktywno\u015b\u0107 odbiorcy na poziomie reakcji cielesnych, wywo\u0142uj\u0105 skojarzenia architektoniczne.<\/p>\n<p>R\u00f3\u017cnorodne w\u0105tki eksploracji rze\u017abiarskich Tony\u2019ego Cragga z lat 80. splata\u0142a jego instalacja zrealizowana w Galerii Foksal (1988). Kojarzy\u0142a ona elementy pracy <em>Inverted Sugar Crop<\/em> (1987) z uk\u0142adem form architektonicznych wykorzystywanych przez niego w tym okresie w szeregu prac ewokuj\u0105cych pejza\u017c urbanistyczny. Horyzontalny ci\u0105g u\u0142o\u017conych na pod\u0142odze br\u0105zowych odlew\u00f3w g\u0142\u00f3wek buraka cukrowego \u2013 element\u00f3w pierwszej z tych prac \u2013 biegn\u0105cy uko\u015bnie od ods\u0142oni\u0119tego okna na lewej \u015bcianie galerii w stron\u0119 wej\u015bcia, skontrastowany by\u0142 z umieszczon\u0105 w g\u0142\u0119bi na prawo wertykaln\u0105 struktur\u0105 form architektonicznych przypominaj\u0105cych sylwetki wie\u017cowc\u00f3w. Pokrywaj\u0105cy te formy kreskowy dese\u0144 przyczynia\u0142 si\u0119 do ich ujednolicenia, nadaj\u0105c uk\u0142adowi form architektonicznych charakter formacji geologicznej. G\u0142\u00f3wki buraka wyposa\u017cone by\u0142y ponadto w otwory imituj\u0105ce oczy, nos i usta, podobnie jak w dyniach preparowanych z okazji Halloween; przes\u0142ank\u0105 dokonania tej modyfikacji by\u0142a dla Cragga przeczytana w gazecie informacja o zale\u017cno\u015bci skali uboju zwierz\u0105t hodowanych w gospodarstwach rolnych od urodzaju na buraki cukrowe.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39960\" aria-describedby=\"caption-attachment-39960\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-005\/\" rel=\"attachment wp-att-39960\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39960\" title=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-005-540x360.jpg\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-005-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-005-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-005-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-005.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39960\" class=\"wp-caption-text\">Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zabiegi nadania strukturze architektonicznej charakteru formacji geologicznej oraz naznaczenia form organicznych pi\u0119tnem ch\u0142odnej kalkulacji ekonomicznej prowadzi\u0142y w opisywanej instalacji do zawieszenia opozycji mi\u0119dzy sferami natury i cywilizacji. \u00d3w aspekt dekonstrukcyjny wi\u0105za\u0142 r\u00f3wnie\u017c ze sob\u0105 ostrze\u017cenie przed negatywnymi aspektami porz\u0105dku kapitalistycznego, szczeg\u00f3lnie aktualne w Polsce stoj\u0105cej w\u00f3wczas u progu transformacji ustrojowej. Aran\u017cacj\u0119 element\u00f3w w&nbsp;sali galerii dope\u0142nia\u0142 usytuowany w korytarzu r\u00f3\u017cnokolorowy uk\u0142ad zgromadzonych w Warszawie przedmiot\u00f3w plastikowych tworz\u0105cych kszta\u0142t cienia postaci ludzkiej (by\u0142a to polska wersja pracy <em>Shadow<\/em>, 1986). Ten sk\u0142adnik ekspozycji podkre\u015bla\u0142 fizyczn\u0105 obecno\u015b\u0107 odbiorcy w miejscu prezentacji, nasuwaj\u0105c jedocze\u015bnie skojarzenia polityczne: nieproporcjonalnie du\u017ca g\u0142owa wi\u0105za\u0142a wyrysowany na \u015bcianie kszta\u0142t z figur\u0105 policjanta w kasku.<\/p>\n<p>W pracach zgromadzonych na wystawie w Centrum Rze\u017aby Polskiej wydaje si\u0119 manifestowa\u0107 tendencja do uog\u00f3lniania do\u015bwiadcze\u0144 Cragga, w kt\u00f3rych bada\u0142 on unikalne w\u0142asno\u015bci i konotacje materia\u0142\u00f3w. T\u0119 stopniow\u0105 transformacj\u0119 on sam okre\u015bla jako odchodzenie od formu\u0142y asambla\u017cu na rzecz badania samej formy. W niedawno opublikowanym wywiadzie wyznaje, \u017ce w latach 70. by\u0142 jeszcze \u201enastawiony na szukanie materia\u0142u, z kt\u00f3rego mo\u017cna robi\u0107 sztuk\u0119\u201d. Konstatuje, \u017ce: \u201eDzisiaj ju\u017c nawet o tym nie my\u015bl\u0119. Przyjmuj\u0119 po prostu, \u017ce mog\u0119 u\u017cy\u0107 czegokolwiek, je\u015bli zajdzie potrzeba. Bardziej interesuj\u0105ce jest (&#8230;) to, w jaki spos\u00f3b wykona\u0107 form\u0119\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n<p>Konserwatyzm tej deklaracji wydaje si\u0119 by\u0107 pozorny; nie mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce Cragg sta\u0142 si\u0119 formalist\u0105 w tradycyjnym znaczeniu tego s\u0142owa. Jego nowe badania dotycz\u0105ce formy obiektu rze\u017abiarskiego w dalszym ci\u0105gu dotycz\u0105 sposobu, w jaki w\u0142asno\u015bci materia\u0142u manifestuj\u0105 si\u0119 w procesie percepcji. W dociekaniach tych materia\u0142 wci\u0105\u017c zachowuje status autonomiczny \u2013 zaskakuje odbiorc\u0119 swoimi w\u0142asno\u015bciami i znaczeniami, stymuluj\u0105c go do zmiany postawy. Rozumiany ju\u017c teraz og\u00f3lniej jako materia, wyposa\u017cony jest w zdolno\u015b\u0107 do samoorganizacji, w zwi\u0105zku z czym generowana przez artyst\u0119 forma, kt\u00f3ra by\u0142aby zdolna uchwyci\u0107 jego specyfik\u0119, niejako okre\u015bla si\u0119 sama.<\/p>\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci prac ukazywanie w\u0142asno\u015bci materia\u0142u nadal dokonuje si\u0119 przez kojarzenie go z rozpoznawalnymi kszta\u0142tami, na przyk\u0142ad przez nadawanie charakteru organicznego formom przypominaj\u0105cym silniki maszyn. Prace z tej grupy, takie jak <em>Meander<\/em> (1998) czy <em>Sinbad<\/em> (2003), wyposa\u017cone w przecinaj\u0105ce meandrycznie ich powierzchnie szczeliny, eksponuj\u0105 wobec widza swoje wn\u0119trze, jak gdyby dla potwierdzenia znanej tezy Martina Heideggera, zgodnie z kt\u00f3r\u0105: \u201eRzecz-owo\u015b\u0107 naczynia w \u017caden spos\u00f3b nie tkwi w jego materiale, z kt\u00f3rego powsta\u0142o, lecz w pustce, kt\u00f3ra jest tym, co obejmuj\u0105ce\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a><\/span>. Zarazem niekt\u00f3re z tych struktur, na przyk\u0142ad prac\u0119 <em>Early Forms<\/em> (2001), znamionuje tendencja do symulowania stanu bezw\u0142adno\u015bci, os\u0142abiaj\u0105cego ich zdecydowany kszta\u0142t.<\/p>\n<figure id=\"attachment_39961\" aria-describedby=\"caption-attachment-39961\" style=\"width: 533px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\/tony-cragg-crp-006\/\" rel=\"attachment wp-att-39961\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-39961\" title=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-006-533x800.jpg\" alt=\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\" width=\"533\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-006-533x800.jpg 533w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-006-600x900.jpg 600w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-006-576x863.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-006.jpg 683w\" sizes=\"(max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-39961\" class=\"wp-caption-text\">Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Inne prace znamionuje tendencja do wyprowadzenia na powierzchni\u0119 jednostek informacji, kt\u00f3ra zdaje si\u0119 okre\u015bla\u0107 ich przeznaczenie lub zasad\u0119 budowy. Dotyczy to rze\u017aby <em>Formulation (stance)<\/em> (2000) \u2013 odlewu z br\u0105zu \u0142\u0105cz\u0105cego kszta\u0142ty pi\u0119ciu stempli biurowych w form\u0119 groteskowego krzes\u0142a. Bogata faktura tej pracy eksponuje pojedyncze kszta\u0142ty znak\u00f3w pisma, jak gdyby uwolnionych z zasi\u0119gu organizuj\u0105cego je kodu. Podobnie powierzchnia rze\u017aby <em>Secretions<\/em> (1998) pokazuje zestawione ze sob\u0105 wed\u0142ug nieznanej regu\u0142y uk\u0142ady oczek na kostkach do gry. Spos\u00f3b sfa\u0142dowania wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cych j\u0105 kszta\u0142t\u00f3w, kojarz\u0105cy si\u0119 z ruchem spiralnym, niemal pozbawia j\u0105 znamion skonsolidowanej bry\u0142y. Oscylowanie na granicy zarzucenia zasady organizuj\u0105cej form\u0119 rze\u017abiarsk\u0105 dotyczy r\u00f3wnie\u017c monumentalnych prac <em>Lost in Thought<\/em> (2012) oraz <em>A Head, I Thought<\/em> (2011), r\u00f3\u017cnicuj\u0105cych swe bry\u0142y na wielo\u015b\u0107 biomorficznych form sk\u0142adowych i otwieraj\u0105cych je na penetracj\u0119 zewn\u0119trznej przestrzeni.<\/p>\n<p>Zdolno\u015b\u0107 materii do samodzielnej organizacji zdaje si\u0119 wypowiada\u0107 praca <em>Congregation<\/em> (1999) \u2013 akumulacja element\u00f3w drewnianych \u0142\u0105cz\u0105cych si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107 we wn\u0119trzu \u0142odzi za pomoc\u0105 zaokr\u0105glonych haczyk\u00f3w pokrywaj\u0105cych ich powierzchnie. Praca ta, i inne wy\u017cej opisane, zdaj\u0105 si\u0119 kontemplowa\u0107 materia\u0142 w jego samoistnej ewolucji, b\u0105d\u017a te\u017c w ruchu oscylowania mi\u0119dzy stanami konsolidacji kszta\u0142tu i nieforemno\u015bci. Inna jeszcze grupa prac dotyczy samej ruchliwo\u015bci materii, materii w stanie przenicowania, czy te\u017c w stanie potencjalnym, nie poddanej jeszcze kszta\u0142tuj\u0105cej funkcji rozpoznawalnego kszta\u0142tu, a zarazem nieodmiennie rozwa\u017canej przez Cragga w sprz\u0119\u017ceniu z dyspozycjami poznawczymi podmiotu. Rze\u017ab z tej grupy jest na wystawie najwi\u0119cej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich inscenizuje spektakl materii wprawionej w ruch obrotowy. Jego efektem ubocznym mog\u0105 by\u0107 profile rzeczy, z kt\u00f3rych najbardziej czytelne s\u0105 profile g\u0142\u00f3w ludzkich. To\u017csamo\u015b\u0107 wizualna innych rze\u017ab z tej grupy pozostaje nieokre\u015blona, symuluj\u0105c zaledwie proces r\u00f3\u017cnicowania si\u0119 materii \u2013 jej zdolno\u015b\u0107 rozdzielania si\u0119, na przyk\u0142ad w <em>Pool<\/em> (2012), na wielo\u015b\u0107 postaci. Niekt\u00f3re prace, na przyk\u0142ad <em>Ever After<\/em> (2006), symuluj\u0105 ruch post\u0119powy, kojarz\u0105c si\u0119 nieuchronnie z rze\u017abiarskim <em>opus magnum<\/em> Umberto Boccioniego \u2013 prac\u0105 <em>Niepowtarzalne formy ci\u0105g\u0142o\u015bci w przestrzeni<\/em> (1913).<\/p>\n<p>Tym, co wydaje si\u0119 wi\u0105za\u0107 ostatnie prace Cragga z teori\u0105 rze\u017aby Boccioniego jest tego\u017c zainteresowanie \u201enieograniczonymi potencjalno\u015bciami wyrazu materii\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a><\/span>, zainteresowanie rze\u017ab\u0105 inscenizuj\u0105c\u0105 \u201eprzenikanie si\u0119 plastyczne przedmiotu z otoczeniem\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a><\/span>, rze\u017ab\u0105 percypowan\u0105 w procesie rozwoju \u2013 procesie intuicyjnego rozpoznawania (w znaczeniu Bergsona) to\u017csamo\u015bci przedmiotu rozpatrywanego w jego <em>ruchu absolutnym<\/em>. Czy Cragg nawi\u0105zuje w najnowszej fazie swojej tw\u00f3rczo\u015bci do tradycji artystycznej innej ni\u017c ta wyznaczona Tatlinowsk\u0105 koncepcj\u0105 <em>kultury materia\u0142\u00f3w<\/em>, tak istotn\u0105 dla poczyna\u0144 minimalist\u00f3w?<\/p>\n<p>Zdecydowana odpowied\u017a na to pytanie wydaje si\u0119 przedwczesna. Warto jednak przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej najnowszym pracom Cragga, w kt\u00f3rych medytuje on nad procesem wy\u0142aniania si\u0119 rozpoznawalnego kszta\u0142tu z materia\u0142u rze\u017abiarskiego, jego dostosowywania si\u0119 czy te\u017c wychodzenia w stron\u0119 wzorc\u00f3w poznawczych, w kt\u00f3re wyposa\u017cony jest uciele\u015bniony podmiot. Proces ten wi\u0105\u017ce ze sob\u0105 warto\u015bci emocjonalne; artysta m\u00f3wi o \u201es\u0142owniku emocjonalnym\u201d, kt\u00f3ry obja\u015bnia w kategoriach sposobu, w jaki odczuwamy formy. Wprowadzenie profili ludzkich do kszta\u0142t\u00f3w rze\u017abiarskich by\u0142o dla niego wa\u017cne ze wzgl\u0119du na \u201eogromny baga\u017c emocjonalny zwi\u0105zany ze zdolno\u015bci\u0105 czytania tej subtelnej jako\u015bci antropomorficznej\u201d<span style=\"font-size: 10.8333px;\"><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">T. Cragg, <em>Pre-Conditions<\/em>, w: <em>Tony Cragg: Winner of the 1988 Turner Prize<\/em>, London 1988, The Tate Gallery &amp; Patrons of New Art, s. 15\u201316.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Cyt. za C. Lampert, <em>Tony Cragg<\/em>, w: <em>Tony Cragg: XLIII Biennale di Venezia<\/em>, London 1988, The British Council, s. 34.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Zob. R. Morris, <em>Uwagi o rze\u017abie, cz\u0119\u015b\u0107 2<\/em>, t\u0142um. P. Polit, w: ten\u017ce, <em>Uwagi o rze\u017abie. Teksty<\/em>, red. S. Titz, C. Kr\u00fcmmel, K. S\u0142oboda, \u0141\u00f3d\u017a 2010, Muzeum Sztuki.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Zob. <em>Sculpture and Visual Language: An Interview with Tony Cragg<\/em>, \u201cD Magazine\u201d [online], http:\/\/www.dmagazine.com\/arts-entertainment\/2011\/10\/sculpture-and-visual-language-an-interview-with-tony-cragg\/, [dost\u0119p: 16 sierpnia 2016].<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\"><em> Sculpture and Visual Language<\/em>, dz. cyt.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">M. Heidegger, <em>Das Ding<\/em>, cyt. za C. Wo\u017aniak, <em>Od t\u0142umacza<\/em>, przedmowa do M. Heidegger, <em>Sztuka i przestrze\u0144<\/em>, \u201ePrincipia\u201d 1991, t. III, s. 122.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Zob. U. Boccioni, <em>Technical Manifesto of Futurist Sculpture<\/em>, w: <em>Futurist Manifestos<\/em>, red. U. Apollonio, London 2009, Tate Publishing, s. 64.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">U. Boccioni, <em>Wst\u0119p do katalogu i wystawy rze\u017aby<\/em>, w: <em>Arty\u015bci o sztuce. Od van Gogha do Picassa<\/em>, red. E. Grabska i H. Morawska, Warszawa 1977, Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 166.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\"><em> Tony Cragg Interviewed by Jon Wood<\/em>, s. 6, [online] , http:\/\/www.tony-cragg.com\/texte\/Tony%20Cragg%20interviewed%20by%20Jon%20Wood.pdf [dost\u0119p: 16 sierpnia 2016].<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy Cragg nawi\u0105zuje w najnowszej fazie swojej tw\u00f3rczo\u015bci do tradycji artystycznej innej ni\u017c ta wyznaczona Tatlinowsk\u0105 koncepcj\u0105 kultury materia\u0142\u00f3w, tak istotn\u0105 dla poczyna\u0144 minimalist\u00f3w? Zdecydowana odpowied\u017a na to pytanie wydaje si\u0119 przedwczesna. Warto jednak przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej najnowszym pracom Cragga [&#8230;].<\/p>\n","protected":false},"author":702,"featured_media":39956,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[186,372,371,207,849,5559],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14292],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Tony Cragg. Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ilekro\u0107 Tony Cragg pos\u0142uguje si\u0119 przedmiotem gotowym, przytacza go zazwyczaj w wersji zdegradowanej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001.jpg\",\"width\":1024,\"height\":683,\"caption\":\"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\",\"name\":\"Tony Cragg. Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-12-20T10:15:01+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-05T15:00:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1da2e75134684de115d3e1bb81875bfe\"},\"description\":\"Ilekro\u0107 Tony Cragg pos\u0142uguje si\u0119 przedmiotem gotowym, przytacza go zazwyczaj w wersji zdegradowanej.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1da2e75134684de115d3e1bb81875bfe\",\"name\":\"Pawe\u0142 Polit\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-polit\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tony Cragg. Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105","description":"Ilekro\u0107 Tony Cragg pos\u0142uguje si\u0119 przedmiotem gotowym, przytacza go zazwyczaj w wersji zdegradowanej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/tony-cragg-crp-001.jpg","width":1024,"height":683,"caption":"Praca prezentowana na wystawie \u201eTony Cragg. Rze\u017aba\u201d, CRP Oro\u0144sko, 2016, fot. Jan Gaworski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y Kwartalnika Rze\u017aby Oro\u0144sko)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko","name":"Tony Cragg. Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#primaryimage"},"datePublished":"2016-12-20T10:15:01+00:00","dateModified":"2020-11-05T15:00:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1da2e75134684de115d3e1bb81875bfe"},"description":"Ilekro\u0107 Tony Cragg pos\u0142uguje si\u0119 przedmiotem gotowym, przytacza go zazwyczaj w wersji zdegradowanej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/pawel-polit-materialy-ktore-mowia-oronsko#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Materia\u0142y, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1da2e75134684de115d3e1bb81875bfe","name":"Pawe\u0142 Polit","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-polit"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39949"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/702"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39949"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48642,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39949\/revisions\/48642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39949"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=39949"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=39949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}