{"id":39972,"date":"2016-12-30T07:00:35","date_gmt":"2016-12-30T06:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=39972"},"modified":"2020-11-05T16:00:24","modified_gmt":"2020-11-05T15:00:24","slug":"zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa","title":{"rendered":"Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa"},"content":{"rendered":"

Przyznaj\u0119, by\u0142 okres \u201el\u00e9vi-straussowski\u201d w moim my\u015bleniu, dociekaniach i pisarstwie \u2013 a tak\u017ce, \u017ce jego niewycieralne \u015blady \u0142atwe s\u0105 wci\u0105\u017c do dostrze\u017cenia w naj\u015bwie\u017cszych nawet z moich publikacji. Zrz\u0105dzeniem losu przypad\u0142 wszak\u017ce \u00f3w okres na czas (1965\u20131970) wyj\u0105tkowo nieprzychylny w moim \u017cyciu systematycznym rozmy\u015blaniom i uk\u0142adaniu dalekosi\u0119\u017cnych plan\u00f3w badawczych.<\/p>\n

\"Zygmunt<\/a>
Zygmunt Bauman, fot. Massimo Demelas, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)<\/figcaption><\/figure>\n

Dla etnograf\u00f3w, antropolog\u00f3w i wszystkich pozosta\u0142ych badaczy kulturowych osobliwo\u015bci, tych zaprawionych w rzemio\u015ble oraz tych jak ja pocz\u0105tkuj\u0105cych i nie ca\u0142kiem pewnych, jak sobie poradzi\u0107 ze swoisto\u015bci\u0105, wymy\u015blno\u015bci\u0105 a czasem i dziwaczno\u015bci\u0105 kulturowych pomys\u0142\u00f3w i inicjatyw, pojawienie si\u0119 na p\u00f3\u0142kach ksi\u0119garskich dzie\u0142 Claude L\u00e9vi-Straussa by\u0142o objawieniem. A by\u0142o wszak owych wyg, jak i adept\u00f3w rzemios\u0142a wielu \u2013 r\u00f3\u017cnego autoramentu i o r\u00f3\u017cnorodnych w \u015bwiecie akademickim przydzia\u0142ach. Dla mnie z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o objawieniem: ol\u015bniewaj\u0105cym od pierwszego z nim zetkni\u0119cia.<\/p>\n

Fetowani przez gospodarzy z okazji \u015awiatowego Kongresu Socjologicznego 1966 roku w Evian kr\u0105g\u0142\u0105 sumk\u0105 frank\u00f3w na zakup lektur, delegaci polscy rzucili si\u0119 do ksi\u0119gar\u0144; je\u015bli chodzi o mnie, wyda\u0142em sw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 funduszu co do centyma na wszystko cokolwiek wpad\u0142o mi w r\u0119ce, a mia\u0142o nazwisko L\u00e9vi-Straussa na ok\u0142adce. Oczarowa\u0142o mnie (zaczarowa\u0142o?) ka\u017cde zdanie, jakie przy pierwszym przerzucaniu kartek wpada\u0142o mi w oko. A dodam jeszcze, \u017ce w tym czasie debatowali\u015bmy w gronie koleg\u00f3w z Katedry Socjologii Og\u00f3lnej UW oraz kilku regularnych go\u015bci z zespo\u0142\u00f3w s\u0105siednich nad programem badawczym po\u015bwi\u0119conym antropologii spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego, a \u00f3w wielce ambitny zamiar wo\u0142a\u0142 o przyswojenie nowych a odkrywczych ustale\u0144 i propozycji socjologii strukturalnej (czy \u201esemiotycznej\u201d), kt\u00f3rej pionierem by\u0142 Claude L\u00e9vi-Strauss. Z punktu widzenia sukcesu przygotowywanego projektu by\u0142a rewolucja naukowa wielkiego antropologa prawdziwym darem z nieba, a wysnucie z niej wniosk\u00f3w zadaniem nieodk\u0142adalnym.<\/p>\n

Co jednak w dziele L\u00e9vi-Straussa (wracaj\u0105c my\u015bl\u0105 do tamtego momentu) by\u0107 mog\u0142o dla mego i mych koleg\u00f3w g\u0142\u00f3wnym oczarowania\/zaczarowania nim powodem? Ano to chyba, \u017ce z ka\u017cdego niemal z przeczytanych zda\u0144, a co najmniej z ka\u017cdego paragrafu, wyziera\u0142y odpowiedzi na pytania, jakich sam nie potrafi\u0142em dot\u0105d uj\u0105\u0107 w s\u0142owa \u2013 a o kt\u00f3rych (z tego, co wyczyta\u0142em) dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce tak mnie, jak i wielu innych \u201ekulturolog\u00f3w\u201d od dawna potrzeba ich sformu\u0142owania dr\u0119czy\u0142a: jednych jawnie, lecz znacznie liczniejszych niejako \u201epodsk\u00f3rnie\u201d \u2013 tu\u017c przy, ale jeszcze nie ponad progiem \u015bwiadomo\u015bci. A i migota\u0142y z ka\u017cdej prawie strony metod\u0105 antropologii strukturalnej skomponowane rozwi\u0105zania problem\u00f3w, kt\u00f3re jak dot\u0105d bardziej przeczuwa\u0142em, ni\u017c o nich wiedzia\u0142em, \u017ce s\u0105 problemami, a wi\u0119c sprawami, jakie atencji, analizy i rozwi\u0105za\u0144 pilnie si\u0119 domagaj\u0105. Z po\u0142\u0105czenia jednego z drugim wynika\u0142o niezbicie, i\u017c to, czego si\u0119 o kulturze dotychczas nauczy\u0142em, wypada\u0142o mi pilnie odwiedzi\u0107 i przemy\u015ble\u0107 na nowo. Po czym w znacznej cz\u0119\u015bci od\u0142o\u017cy\u0107 na boczn\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119, je\u015bli nie odes\u0142a\u0107 wprost do lamusa. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: zaczyna\u0107 trzeba by\u0142o od nowa, z innego ni\u017c do niedawna startuj\u0105c pocz\u0105tku.<\/p>\n

Najg\u0142\u0119bszym bodaj wstrz\u0105sem by\u0142o dla mnie, o ile mog\u0119 na pami\u0119ci polega\u0107, odkrycie kultury jako procesu raczej ni\u017c cia\u0142a sta\u0142ego lub nastawionego na samo-stabilizacj\u0119 i utrwalenie (m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem Talcotta Parsonsa, niekwestionowanego pod\u00f3wczas autorytetu i rz\u0105dcy dusz socjologicznych, korygowanie zak\u0142\u00f3ce\u0144 i zaburze\u0144 oraz przywracanie \u201er\u00f3wnowagi\u201d) cia\u0142a oci\u0119\u017ca\u0142ego i inertnego, otoczonego klarownymi, a pilnie strze\u017conymi granicami, zatem skutecznie od \u201eobcych\u201d nap\u0142yw\u00f3w odseparowanego, samowystarczalnego i wyposa\u017conego w homeostat i wentyle bezpiecze\u0144stwa dbaj\u0105ce o monotonne odtwarzanie normy i eliminacj\u0119 wszelkich od niej odst\u0119pstw oraz eksmisj\u0119 obcych cia\u0142.<\/p>\n

Kultura jawi\u0142a si\u0119 w tym obrazie jako s\u0142u\u017cebna jednostajno\u015bci, stabilno\u015bci, niezmienno\u015bci \u0142adu i oporu wobec nacisk\u00f3w na zmian\u0119: sposobem na \u201ewi\u0119cej tego samego, a odszczepie\u0144com wara\u201d. Funkcjonalna sp\u00f3jno\u015b\u0107 systemu czyni\u0142a zmian\u0119 kulturow\u0105 (nie mo\u017cna wszak by\u0142o jej zachodzenia przeoczy\u0107 ani jego banalno\u015bci zaprzeczy\u0107) zagadk\u0105, domagaj\u0105c\u0105 si\u0119 rozsup\u0142ania z powo\u0142aniem na szczeg\u00f3lne \u2013 rzadkie b\u0105d\u017a wr\u0119cz wyj\u0105tkowe okoliczno\u015bci. Wzgl\u0119dnie, by tak rzec, wypadkiem nadzwyczajnym. Stabilno\u015b\u0107 zabezpieczona monotoni\u0105 samoodtwarzania by\u0142a natomiast sednem (celem, \u201etelosem\u201d?) spo\u0142ecznego istnienia. Przedstawiaj\u0105c za\u0142o\u017cenia funkcjonalizmu strukturalnego, Parsons wyartyku\u0142owa\u0142 (co jako pierwszy zauwa\u017cy\u0142 Ralf Dahrendorf) utopi\u0119 steruj\u0105c\u0105 intencjami i strategiami \u201esolidnej nowoczesno\u015bci\u201d, w kt\u00f3rej bezruch (kres zmian) by\u0142 celem ruchu, jak te\u017c i znamieniem definiuj\u0105cym stan doskona\u0142y: idea\u0142, do kt\u00f3rego jedyny ruch przez system tolerowany zmierza\u0142. Utopi\u0119 \u2013 a wi\u0119c stan rzeczy (w odr\u00f3\u017cnieniu od stanu ducha) nigdzie jeszcze nie osi\u0105gni\u0119ty, nigdzie w rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej do odnalezienia, a pewnie i nigdy nieosi\u0105galny. L\u00e9vi-Strauss postawi\u0142 wizj\u0119 kultury Talcotta Parsonsa z g\u0142owy na nogi \u2013 co przypomina\u0142o wyczyn, jaki paradygmatyczna rewolucja Karola Marksa dokona\u0142a z dialektyk\u0105 Hegla.<\/p>\n

I je\u015bli raz jeszcze zaufa\u0107 mam pami\u0119ci, to przypominam sobie, i\u017c odebra\u0142em dzie\u0142o L\u00e9vi-Straussa jako \u2013 w pojmowaniu kultury, a zatem i w studiach nad ni\u0105 \u2013 przej\u015bcie od utopii do praktyki; a konkretniej i bardziej do rzeczy, od \u201estruktury\u201d do \u201estrukturyzacji\u201d. Obsesyjny, kompulsywny p\u0119d do strukturyzacji (porz\u0105dkowania, \u0142adotw\u00f3rstwa, racjonalizowania) ludzkiego sposobu bycia-w-\u015bwiecie jawi\u0142 mi si\u0119 odt\u0105d jako spos\u00f3b bycia zjawisk kulturowych \u2013 a jako\u015b\u0107 ta nie czyni\u0142a kultury homeostatem czy utrwalaczem \u201esystemu\u201d, lecz wr\u0119cz przeciwnie: narz\u0119dziem nieustannie, nieodst\u0119pnie, natr\u0119tnie i nieuleczalnie dynamizuj\u0105cym ludzk\u0105 kondycj\u0119. Pytanie, czym zajmuje si\u0119 kultura, gdy nie strukturyzuje, brzmia\u0142o dla mnie odt\u0105d, i brzmi do dzisiaj, jak r\u00f3wnie paradoksalne zapytania \u201eco robi wiatr, gdy nie wieje\u201d lub \u201eco robi rzeka, gdy nie p\u0142ynie\u201d. Doda\u0142em p\u00f3\u017aniej do tych dwu przyk\u0142ad\u00f3w byt\u00f3w, kt\u00f3rych bycie mie\u015bci si\u0119 bez reszty w ruchu i we wprawianiu w ruch, r\u00f3wnie\u017c kwesti\u0119 what does modernity, when it doesn’t modernize<\/em>. Nie by\u0142o przecie\u017c przypadkiem, \u017ce poj\u0119cie \u201ekultury\u201d wesz\u0142o do pospolitego j\u0119zyka nie pr\u0119dzej ni\u017c w trzeciej \u0107wierci osiemnastego stulecia.<\/p>\n

Jak dowiedzia\u0142em si\u0119 z L\u00e9vi-Straussa antropologicznych zastosowa\u0144 lingwistyki Ferdynanda de Saussure’a (a potem od tropicieli ich konsekwencji, szczeg\u00f3lnie Mary Douglas i Edmunda Leacha), szczeg\u00f3lnym rodzajem posuni\u0119\u0107, jakimi pos\u0142uguje si\u0119 kultura, s\u0105 integracja i separacja, \u0142\u0105czenie i roz\u0142\u0105czanie, zestawianie i przeciwstawianie. To z tych posuni\u0119\u0107 wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 i powstaj\u0105 znaczenia \u2013 z racji swej proweniencji chwiejne i niestabilne, zmienne i p\u0142ynne. Umberto Eco, jeden z najbardziej p\u0142odnych i wszechstronnych wychowank\u00f3w strukturalistycznej szko\u0142y, okre\u015bli przyj\u0119ty przez siebie (a w znacznej cz\u0119\u015bci przez siebie stworzony) zaw\u00f3d mianem \u201esemiologa\u201d, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 czym\u015b, co z kolei okre\u015bli jako umiej\u0119tno\u015b\u0107 identyfikacji przekaz\u00f3w w tym, co mog\u0142oby si\u0119 uzna\u0107 za zwyk\u0142e gesty, i dopatrzenia si\u0119 znak\u00f3w tam, gdzie by\u0142oby \u0142atwiej dostrzega\u0107 tylko przedmioty. Znaki s\u0105 w nieustaj\u0105cym ruchu: nabieraj\u0105 znacze\u0144, roznosz\u0105 je i przekazuj\u0105 w relacjach, w jakie wchodz\u0105 z innymi znakami. A dodam, \u017ce \u2013 id\u0105c za de Saussure\u2019em \u2013 L\u00e9vi-Strauss przepo\u0142awia znak na dwa sk\u0142adniki wzgl\u0119dnie wobec siebie autonomiczne: le signifiant<\/em> (to, co oznacza) i le signifi\u00e9<\/em> (to, co oznaczone) \u2013 ze sob\u0105 nawzajem ani wy\u0142\u0105cznie, ani raz na zawsze nie skojarzone i zdolne do samodzielnego, niezale\u017cnego od \u201epartnera\u201d poruszania si\u0119. Ta okoliczno\u015b\u0107 dodaje jeszcze kulturze dynamizmu oraz i\u015bcie kalejdoskopowej zmienno\u015bci \u2013 i to szczodrze. Roi si\u0119 w kulturze od relikt\u00f3w w postaci les signifiants<\/em> \u2013\u201ezombich\u201d, czyli takich, kt\u00f3rych dawne odno\u015bniki zgin\u0119\u0142y z pola widzenia lub wypad\u0142y z u\u017cytku, a i pe\u0142no w niej \u015bwie\u017co ukutych oznacznik\u00f3w, szukaj\u0105cych dopiero odniesie\u0144 i zaj\u0119tych nawi\u0105zywaniem relacji z obiektami ju\u017c wcze\u015bniej w polu semantycznym goszcz\u0105cymi. J\u0119zyki (za wyj\u0105tkiem j\u0119zyk\u00f3w sztucznych, produkowanych na u\u017cytek nauk \u017cywotnie zainteresowanych jednoznaczno\u015bci\u0105 swych termin\u00f3w) s\u0105 zatem (z konieczno\u015bci, jak podkre\u015bla Leach) organicznie obci\u0105\u017cone nadmiarem s\u0142ownictwa \u2013 bez kt\u00f3rego jednak, w trosce o wywi\u0105zanie si\u0119 ze swej funkcji komunikacyjnej, obej\u015b\u0107 si\u0119 nie mog\u0105; znaczenia znak\u00f3w wykluwaj\u0105 si\u0119 w przestrzeni, by tak rzec, \u201emi\u0119dzyznakowej\u201d \u2013 w obszarach ich bliskoznaczno\u015bci i ich wzajemnych opozycji.<\/p>\n

Przedstawi\u0142em tu szczup\u0142\u0105 gar\u015b\u0107 tylko przyk\u0142ad\u00f3w inspiracji, w jakie obfituje dokonany p\u00f3\u0142 wieku temu przez L\u00e9vi-Straussa transfer poj\u0119cia kultury ze strefy byt\u00f3w do kategorii proces\u00f3w. Wiele z nich osiedli\u0142o si\u0119 w praktykach kulturolog\u00f3w na tyle mocno, \u017ce ich zwi\u0105zek ze szko\u0142\u0105 strukturalist\u00f3w zatar\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci, emocje towarzysz\u0105ce rewolucji intelektualnej, kt\u00f3r\u0105 zwiastowa\u0142y, zd\u0105\u017cy\u0142y ostygn\u0105\u0107, a po odkrywczych i szokuj\u0105cych efektach, jakimi cechowa\u0142y si\u0119 w czasie komponowania oddawanej dzi\u015b w r\u0119ce czytelnik\u00f3w ksi\u0105\u017cki, w\u0105t\u0142e tylko pozosta\u0142y \u015blady. Innym zn\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 do\u0142\u0105czy\u0107 do kanonu kulturoznawstwa \u2013 co nie znaczy jednak, i\u017c moc inspirowania utraci\u0142y lub \u017ce wyrok ich nieposiadania wyniesiony przez s\u0105d historii rewizji nie podlega\u0142.<\/p>\n

*<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka niniejsza (z wyroku losu, jaki rewizji nie podlega) jest wi\u0119c w rezultacie poniek\u0105d dziwol\u0105giem-anomali\u0105, kt\u00f3rych w kronikach wydawniczych stosunkowo ma\u0142o. Pierwsze jej odczytanie ma si\u0119 oto odby\u0107 pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat po jej napisaniu \u2013 kiedy to emocje towarzysz\u0105ce jej komponowaniu porz\u0105dnie przestyg\u0142y, a okoliczno\u015bci jej powstania uleg\u0142y zapomnieniu lub zgo\u0142a wymkn\u0119\u0142y si\u0119 kronikarzom; po takim up\u0142ywie czasu od momentu pierwszego wydania nast\u0119puje przy normalnym toku rzeczy drugie albo i trzecie odczytanie (albo jego nie mniej znamienny brak), pog\u0142\u0119biaj\u0105ce lub rewiduj\u0105ce, potwierdzaj\u0105ce b\u0105d\u017a obalaj\u0105ce ustalenia poprzednie. Te szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci sprawi\u0142y, \u017ce czytelnicy zapoznaj\u0105cy si\u0119 z ksi\u0105\u017ck\u0105 po raz pierwszy w p\u00f3\u0142 wieku po jej napisaniu znajd\u0105 w niej sporo znajomych im ju\u017c z innych lektur wiadomo\u015bci \u2013 ale tusz\u0119 te\u017c, \u017ce nie mniej innych, dawno wprawdzie spisanych, lecz w osi\u0105galnych dla czytelnik\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142ach niedost\u0119pnych.<\/p>\n

Fakt, \u017ce dosz\u0142o do takiego rzadkiego zdarzenia, bajecznego niemal z racji jego osobliwo\u015bci, zawdzi\u0119czam ca\u0142kowicie i bez reszty r\u00f3wnie co on rzadkiej dociekliwo\u015bci i uporowi Dariusza Brzezi\u0144skiego, za co dozgonnie pozostan\u0119 mu wdzi\u0119czny. Sk\u0142ad drukarski Szkic\u00f3w z teorii kultury<\/em> zosta\u0142 uko\u0144czony w 1967 roku, przeszed\u0142 korekt\u0119 na pocz\u0105tku 1968, a wkr\u00f3tce potem (w ramach marcowej czystki) zosta\u0142 zdemontowany, za\u015b wszystkie jego odbitki \u201eg\u00f3ra\u201d nakaza\u0142a zniszczy\u0107 i \u2013 jak wierzy\u0142em \u2013 wykonania nakazu dopilnowa\u0142a (\u017ce przypomn\u0119: wszystko to dzia\u0142o si\u0119 w nieznanej dzisiejszym m\u0142odszym pokoleniom przed-komputerowej i przed-dyskowej epoce maszyny do pisania oraz kalki). By\u0107 mo\u017ce jeszcze jaki\u015b inny egzemplarz kryje si\u0119 w\u015br\u00f3d licznych skonfiskowanych mi manuskrypt\u00f3w, w przej\u0119tych po peerelowskiej cenzurze stertach IPN-owskich inedit\u00f3w. Moj\u0105 w\u0142asn\u0105 kopi\u0119 skonfiskowali mi na granicy ubecy w mundurach celnik\u00f3w, a wszystkie p\u00f3\u017aniejsze pr\u00f3by odzyskania go podejmowane u kolejnych polskich w\u0142adz spali\u0142y na panewce albo pozosta\u0142y bez odpowiedzi. Ostatni dost\u0119p do tekstu mia\u0142 autor p\u00f3\u0142 stulecia temu.<\/p>\n

Dr Brzezi\u0144ski odnalaz\u0142 w 2016 roku i wydoby\u0142 z niebytu jedyny, o ile mi wiadomo, ocala\u0142y z po\u017cogi, a przez nikogo poza autorem, redaktorami i korektorami dot\u0105d nie wertowany, egzemplarz korekty, a prof. Raciborski, szef wydawnictwa Scholar, podj\u0105\u0142 si\u0119 wydania go drukiem. To historia bardziej jak z krymina\u0142u lub gotyckiej klechdy ni\u017c (na szcz\u0119\u015bcie!) ze zwyczajnej akademickiej praktyki.<\/p>\n

—<\/p>\n

Jest to wst\u0119p do niewydanego w latach 60. z powod\u00f3w cenzuralnych a przygotowywanego obecnie do druku przez Wydawnictwo Naukowe Scholar zbioru Szkic\u00f3w z teorii kultury<\/em> cenionego dzi\u015b wysoko w \u015bwiecie uczonego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Roi si\u0119 w kulturze od relikt\u00f3w w postaci les signifiants<\/em> \u2013\u201ezombich\u201d, czyli takich, kt\u00f3rych dawne odno\u015bniki zgin\u0119\u0142y z pola widzenia lub wypad\u0142y z u\u017cytku, a i pe\u0142no w niej \u015bwie\u017co ukutych oznacznik\u00f3w, szukaj\u0105cych dopiero odniesie\u0144 i zaj\u0119tych nawi\u0105zywaniem relacji z obiektami ju\u017c wcze\u015bniej w polu semantycznym goszcz\u0105cymi. J\u0119zyki […] s\u0105 zatem […] organicznie obci\u0105\u017cone nadmiarem s\u0142ownictwa.<\/p>\n","protected":false},"author":703,"featured_media":39975,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[665,2015],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14402],"yoast_head":"\nZygmunt Bauman: Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zygmunt Bauman we wst\u0119pie do Szkic\u00f3w z teorii kultury opisuje swoje inspiracje Claude Levi-Straussem.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/zygmunt-bauman-fot-massimo-demelas-2016-12-30.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/zygmunt-bauman-fot-massimo-demelas-2016-12-30.jpg\",\"width\":1080,\"height\":720,\"caption\":\"Zygmunt Bauman, fot. Massimo Demelas, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa\",\"name\":\"Zygmunt Bauman: Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2016-12-30T06:00:35+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-05T15:00:24+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f6a0732cf064c167008ce842ed50c4d0\"},\"description\":\"Zygmunt Bauman we wst\u0119pie do Szkic\u00f3w z teorii kultury opisuje swoje inspiracje Claude Levi-Straussem.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f6a0732cf064c167008ce842ed50c4d0\",\"name\":\"Zygmunt Bauman\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zygmunt-bauman\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zygmunt Bauman: Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa","description":"Zygmunt Bauman we wst\u0119pie do Szkic\u00f3w z teorii kultury opisuje swoje inspiracje Claude Levi-Straussem.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/zygmunt-bauman-fot-massimo-demelas-2016-12-30.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/zygmunt-bauman-fot-massimo-demelas-2016-12-30.jpg","width":1080,"height":720,"caption":"Zygmunt Bauman, fot. Massimo Demelas, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa","name":"Zygmunt Bauman: Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#primaryimage"},"datePublished":"2016-12-30T06:00:35+00:00","dateModified":"2020-11-05T15:00:24+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f6a0732cf064c167008ce842ed50c4d0"},"description":"Zygmunt Bauman we wst\u0119pie do Szkic\u00f3w z teorii kultury opisuje swoje inspiracje Claude Levi-Straussem.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2016\/zygmunt-bauman-czego-sie-nauczylem-od-claude-levi-straussa#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Czego si\u0119 nauczy\u0142em od Claude L\u00e9vi-Straussa"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/f6a0732cf064c167008ce842ed50c4d0","name":"Zygmunt Bauman","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zygmunt-bauman"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39972"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/703"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39972"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39972\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48646,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39972\/revisions\/48646"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39972"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39972"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39972"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=39972"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=39972"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}