![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-002-540x378.jpg\" "\\"\u201ePowidoki\u201d,")
<\/a>Kim jest g\u0142\u00f3wny bohater Powidok\u00f3w<\/em>? Strzemi\u0144skiego (Bogus\u0142aw Linda) poznajemy na plenerze malarskim, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 dla swoich student\u00f3w z Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych. To wa\u017cna scena, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okazuje \u2013 jedyna pe\u0142na kolor\u00f3w i rado\u015bci chwila u schy\u0142ku \u017cycia profesora. Akcja filmu rozgrywa si\u0119 w szarej \u0141odzi doby stalinizmu, w pochmurnych latach 50. Strzemi\u0144ski pokazany jest jako autorytet zar\u00f3wno m\u0142odych malarzy, jak i do\u015bwiadczonych znawc\u00f3w sztuki, np. dyrektora Muzeum Sztuki w \u0141odzi (Mariusz Bonaszewski), pierwszego w Polsce muzeum eksponuj\u0105cego sztuk\u0119 nowoczesn\u0105 (powsta\u0142ego dzi\u0119ki m.in. Strzemi\u0144skiemu). Wszyscy, \u0142\u0105cznie z dyrektorem, w ka\u017cd\u0105 \u015brod\u0119 ucz\u0119szczaj\u0105 na wyk\u0142ady Strzemi\u0144skiego z historii i teorii sztuki. By\u0107 mo\u017ce mieli okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 ciekawe historie na temat np. Kazimierza Malewicza, kt\u00f3rymi m\u00f3g\u0142 si\u0119 pochwali\u0107 profesor, przed wojn\u0105 nale\u017c\u0105cy wraz z nim \u00a0do czo\u0142owych artyst\u00f3w awangardy. Mimo mitu kr\u0105\u017c\u0105cego wok\u00f3\u0142 Strzemi\u0144skiego mistrz jest nieszcz\u0119\u015bliwym, samotnym m\u0119\u017cczyzn\u0105. \u017byje w odosobnieniu, nie prosi o pomoc i nie przyjmuje jej nawet od najbli\u017cszych \u2013 nie reaguje na opieku\u0144czo\u015b\u0107 okazywan\u0105 mu przez c\u00f3rk\u0119 Nik\u0119 (Bronis\u0142awa Zamachowska). Kiedy ko\u0144czy prac\u0119 jako profesor, pozostaje ju\u017c tylko kalekim malarzem, kt\u00f3ry zmaga si\u0119 z trudno\u015bciami \u017cycia codziennego. By\u0107 mo\u017ce ten brak nadziei o\u015bmieli\u0142 go do dalszej walki o wolno\u015b\u0107 i przeciwstawienia si\u0119 najwi\u0119kszemu wrogowi wolnego artysty w powojennej Polsce \u2013 aparatowi w\u0142adzy socjalistycznej.<\/p>\n Filmowa historia Strzemi\u0144skiego mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 pomnikiem artysty walcz\u0105cego o wolno\u015b\u0107. Szkoda wi\u0119c, \u017ce prawdopodobnie zostanie jednym z tych film\u00f3w, na kt\u00f3ry trzeba i\u015b\u0107 ca\u0142\u0105 klas\u0105 do kina, bo moralizuje, bo pokazuje, jak by\u0142o za dawnych czas\u00f3w. Scenariusz dok\u0142adnie nakre\u015bla obraz nastroj\u00f3w politycznych i spo\u0142ecznych po wojnie: w scenach reprymend otrzymywanych przez Strzemi\u0144skiego od w\u0142adz, kolejek po \u017cywno\u015b\u0107 czy walk je\u015bli nie o prac\u0119, to chocia\u017cby o kartki na jedzenie. Czy mo\u017cna bardziej dos\u0142ownie? W Powidokach<\/em> widzimy np. natychmiastow\u0105 likwidacj\u0119 Sali Neoplastycznej zaaran\u017cowanej przez Strzemi\u0144skiego w Muzeum Sztuki w \u0141odzi. Natychmiastow\u0105 w znaczeniu dos\u0142ownym: ogl\u0105daj\u0105ca wystaw\u0119 kobieta nie zd\u0105\u017cy\u0142a jeszcze wyrazi\u0107 \u017calu za dzie\u0142em sztuki, a \u015bciany z w\u0142a\u015bciwych konstruktywizmowi kolor\u00f3w ju\u017c zosta\u0142y przemalowane na bia\u0142o. A \u017ceby\u015bmy uwierzyli, \u017ce Strzemi\u0144ski mistrzem by\u0142, musimy patrze\u0107 na wianuszek zapatrzonych w niego student\u00f3w z Hann\u0105 (Zofia Wich\u0142acz) na czele. Czy jest kto\u015b, kto wytrzyma spojrzenie tych ma\u015blanych oczu? Bije z nich taka nieszczero\u015b\u0107, \u017ce nikt w t\u0119 histori\u0119 nie uwierzy, a szkoda, bo \u017cycie Strzemi\u0144skiego to niesamowita podr\u00f3\u017c artystyczna i filozoficzna cz\u0142owieka pewnego swojej filozofii i jednocze\u015bnie zab\u00f3jczo skromnego. Ma\u015blane oczy odwracaj\u0105 tak\u017ce uwag\u0119 od dzie\u0142a Teoria widzenia<\/em> \u2013 podsumowania dzia\u0142alno\u015bci artystycznej Strzemi\u0144skiego, kt\u00f3re, jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pocz\u0105tku filmu, b\u0119dzie prowadz\u0105cym akcj\u0119 tematem. Jednak ostatecznie nie dowiadujemy si\u0119 nawet, czy owa ksi\u0105\u017cka, o kt\u00f3r\u0105 tak wszyscy walczyli, zosta\u0142a wydana. Co wi\u0119c jest my\u015bl\u0105 przewodni\u0105 Powidok\u00f3w<\/em> skoro nie sama posta\u0107 Strzemi\u0144skiego?<\/p>\n Kim w rzeczywisto\u015bci by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski? Tym, kogo zabrak\u0142o w filmie: pionierem konstruktywistycznej awangardy, wojownikiem o wolno\u015b\u0107, o idea\u0142y, pe\u0142nym pasji m\u0119\u017cem, kochankiem i \u201er\u00f3wnym\u201d cz\u0142owiekiem. Zbyt wiele w\u0105tk\u00f3w biograficznych zosta\u0142o pomini\u0119tych, \u017ceby jego posta\u0107 mog\u0142a unie\u015b\u0107 ci\u0119\u017car g\u0142\u00f3wnego zadania postawionego przez Andrzeja Wajd\u0119 \u2013 zadania bycia symbolem. Mimo to Bogus\u0142aw Linda w\u0142a\u015bciwie oddaje autentyczno\u015b\u0107 i surowo\u015b\u0107 bohatera. Jego rola jest wywa\u017cona, ale trudna ze wzgl\u0119du na inwalidztwo Strzemi\u0144skiego. Re\u017cyser oszcz\u0119dnie przedstawia fakty z \u017cycia malarza, tak \u017ce czujemy niedosyt: dlaczego nienawidzi \u017cony, matki swojego dziecka, w jakich okoliczno\u015bciach zosta\u0142 kalek\u0105 czy jakim artyst\u0105 by\u0142 przed wojn\u0105, skoro dyrektor muzeum k\u0142ania mu si\u0119 w pas? Nie jest to jednak typowy film biograficzny i nie odpowiada na wszystkie pytania dotycz\u0105ce \u017cyciorysu. Podawanie na tacy fakt\u00f3w z \u017cycia nie jest konieczne. Przyk\u0142adem na to, \u017ce biografia artysty mo\u017ce by\u0107 tylko przyczynkiem do powstania filmu, jest Ostatnia rodzina<\/em> (2016) Jana Matuszy\u0144skiego, gdzie ogl\u0105damy g\u0142\u00f3wnie portret psychologiczny rodziny Beksi\u0144skich. Jednak Wajda nie stworzy\u0142 dzie\u0142a z gatunku kina psychologicznego, chcia\u0142 bowiem opowiedzie\u0107 o czym\u015b innym: \u201eZwi\u0105zek dwojga takich artyst\u00f3w (Strzemi\u0144ski i Kobro) by\u0142by bardzo ekscytuj\u0105cym tematem na film. Zda\u0142em sobie jednak spraw\u0119, \u017ce gdyby to by\u0142a historia o ma\u0142\u017ce\u0144stwie, powsta\u0142by film psychologiczny. Tymczasem chcia\u0142em powiedzie\u0107 co\u015b o tamtych czasach, kt\u00f3re odesz\u0142y \u2013 i oby nigdy nie wraca\u0142y\u201d[1]<\/sup><\/a>. Re\u017cyser filmem Powidoki<\/em> zabra\u0142 g\u0142os jako przedstawiciel pokolenia pami\u0119taj\u0105cego wojn\u0119 i czasy stalinizmu oraz jako artysta, kt\u00f3ry musia\u0142 walczy\u0107 o wolno\u015b\u0107.<\/p>\n Walka jednostki z systemem \u2013 to Wajda chcia\u0142 uczyni\u0107 przedmiotem swojego ostatniego filmu. Arty\u015bci w powojennej Polsce mieli obowi\u0105zek podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 doktrynie realizmu socjalistycznego. Podstawow\u0105 i\u00a0jedyn\u0105 metod\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej by\u0142a poprawno\u015b\u0107 w odtwarzaniu rzeczywisto\u015bci \u2013 wykluczono sztuk\u0119 abstrakcyjn\u0105. Obraz musia\u0142 przedstawia\u0107 kompozycje figuratywne, najlepiej robotnik\u00f3w przy pracy, i obowi\u0105zkowo by\u0107 opatrzony klarownym podpisem. Nurty odmienne \u2013 awangardowe \u2013 by\u0142y zwalczane jako przejaw buntu wobec sztuki narodowej dyktowanej przez w\u0142adze komunistyczne. Po kt\u00f3rej stronie sta\u0142 Strzemi\u0144ski? \u201ePo swojej\u201d. Represje ze strony w\u0142adz, w szczeg\u00f3lno\u015bci osobista niech\u0119\u0107 ministra kultury Sokorskiego (Szymon Bobrowski) do artysty, poskutkowa\u0142y dramatycznym zako\u0144czeniem. Profesor straci\u0142 stanowisko na uczelni, nie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zatrudniony jako malarz, a ze wzgl\u0119du na inwalidztwo nikt nie chcia\u0142 przyj\u0105\u0107 go do jakiejkolwiek innej pracy. Mimo \u017ce pozbawiono go godno\u015bci, pozosta\u0142 wierny swojej filozofii. Umar\u0142 niezauwa\u017cony, cho\u0107 na oczach przechodni\u00f3w najruchliwszej ulicy w \u0141odzi. Strzemi\u0144ski sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 stalinowskiego systemu \u2013 systemu, kt\u00f3ry ingerowa\u0142 w \u017cycie cz\u0142owieka nawet na poziomie etyki. \u201eJa poprzez ten film chcia\u0142em przestrzec przed jak\u0105kolwiek interwencj\u0105 pa\u0144stwa w sprawy sztuki\u201d[2]<\/sup><\/a>.\u00a0S\u0142owa Andrzeja Wajdy wydaj\u0105 si\u0119 uniwersalne i aktualne szczeg\u00f3lnie dzisiaj, kiedy w\u0142adza wypowiada si\u0119 na temat sztuki. Niech nasz narodowy mistrz podsumuje: \u201eOd tego, by zajmowa\u0107 si\u0119 sztuk\u0105, s\u0105 arty\u015bci, a nie w\u0142adza\u201d[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n Andrzej Wajda pokaza\u0142 nam cz\u0142owieka bez nadziei, ale za to z zasadami. Artyst\u0119 walcz\u0105cego na tle ponurej rzeczywisto\u015bci socjalizmu, w centrum szarej \u0141odzi, kt\u00f3rej wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 uchwyci\u0142 bezb\u0142\u0119dnie Pawe\u0142 Edelman odpowiedzialny za zdj\u0119cia. Jedynymi kolorami przebijaj\u0105cymi si\u0119 przez monochromatyczne kadry s\u0105 \u017c\u00f3\u0142\u0107 mebli w domu Strzemi\u0144skiego, czerwie\u0144 p\u0142aszcza jego c\u00f3rki i niebiesko\u015b\u0107 kwiat\u00f3w, kt\u00f3re artysta sk\u0142ada na grobie ukochanej. Okazuje si\u0119, \u017ce kolor\u00f3w jego \u017cyciu nadawa\u0142a nie sztuka, lecz bliskie osoby. Wszystkie te barwy utraci\u0142. Nie uchwyci\u0142 ich jak tytu\u0142owych powidok\u00f3w s\u0142o\u0144ca, nad kt\u00f3rymi pracowa\u0142 w ostatnich latach \u017cycia. Czy warto by\u0142o by\u0107 niepokornym? Nie wiemy, bo walka jednostki z systemem odwraca nasz\u0105 uwag\u0119 od historii samego artysty, kt\u00f3ry zostaje wykl\u0119ty i zapomniany na d\u0142ugo. \u201eTo, co si\u0119 dzieje, to tylko wiatr historii\u201d.<\/p>\n Andrzej Wajda nie wskrzesi\u0142 W\u0142adys\u0142awa Strzemi\u0144skiego. Ale w\u0142a\u015bciwie kim jest W\u0142adys\u0142aw Strzemi\u0144ski i dlaczego mia\u0142by zosta\u0107 wskrzeszony? Po obejrzeniu Powidok\u00f3w<\/em> jego nazwisko m\u00f3wi nam niewiele. <\/p>\n","protected":false},"author":559,"featured_media":40245,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7212,3019,5611,377,5610,3718,849,793],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3714],"yoast_head":"\n![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-009-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-008-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-007-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-006-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-005-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-004-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-003-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-002-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-001-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201ePowidoki\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/andrzej-wajda-powidoki-akson-studio-2017-01-12-006-540x395.jpg\" "\\"\u201ePowidoki\u201d,")
<\/a>\n