{"id":40751,"date":"2017-02-09T11:15:17","date_gmt":"2017-02-09T10:15:17","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=40751"},"modified":"2020-11-06T10:56:39","modified_gmt":"2020-11-06T09:56:39","slug":"anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej","title":{"rendered":"Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej"},"content":{"rendered":"<p>I.&nbsp;<em>Baza<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a><\/p>\n<p>W \u015bwiat literatury wszed\u0142 skandalem. Zadebiutowa\u0142 w gronie najwybitniejszych. Mieszka\u0142 w s\u0142ynnej kamienicy literat\u00f3w przy ulicy Krupniczej 22 w Krakowie, kolebce najlepszych polskich pisarzy. Do ko\u0144ca pozosta\u0142 wierny swoim przekonaniom i prze\u015bwiadczeniu o donios\u0142o\u015bci literatury (i szerzej: sztuki), nawet wbrew krytycznej opinii og\u00f3\u0142u. Cho\u0107 z wykszta\u0142cenia by\u0142 technikiem elektrykiem, dzi\u0119ki w\u0142asnemu uporowi i ci\u0119\u017ckiej pracy zdo\u0142a\u0142 og\u0142osi\u0107 drukiem kilka zbior\u00f3w opowiada\u0144 i powie\u015bci.<\/p>\n<figure id=\"attachment_40756\" aria-describedby=\"caption-attachment-40756\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-2\/\" rel=\"attachment wp-att-40756\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-40756\" title=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-540x364.jpg\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"540\" height=\"364\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-540x364.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-900x607.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-576x388.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-40756\" class=\"wp-caption-text\">Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Stanis\u0142aw Czycz \u2013 bo o nim mowa \u2013 przez wiele lat pozostawa\u0142 poza g\u0142\u00f3wnym kr\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci czytelniczej, dok\u0105d zepchn\u0119\u0142y go hermetyczno\u015b\u0107 w\u0142asnych utwor\u00f3w oraz ich (wtedy cz\u0119sto niezrozumiane) nowatorstwo. Od kilku lat ma miejsce renesans jego tw\u00f3rczo\u015bci; wznowie\u0144 doczekuj\u0105 si\u0119 nawet mniej znane utwory pisarza.<\/p>\n<p>Autor <em>Ajola<\/em> przyszed\u0142 na \u015bwiat w 1929 roku, dorasta\u0142 w podkrakowskich Krzeszowicach, gdzie chodzi\u0142 do szko\u0142y podstawowej i zda\u0142 tzw. \u201ema\u0142\u0105 matur\u0119\u201d. Szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 uko\u0144czy\u0142 ju\u017c w Krakowie, gdzie przez trzy lata ucz\u0119szcza\u0142 do Technikum Energetyczno-Elektrycznego, by zdoby\u0107 zaw\u00f3d elektryka. Nie zosta\u0142 przyj\u0119ty do Akademii Sztuk Pi\u0119knych na studia malarskie, jednak stara\u0142 si\u0119 ch\u0142on\u0105\u0107 wiedz\u0119 artystyczn\u0105, uczestnicz\u0105c w zaj\u0119ciach prof. Adama Marczy\u0144skiego jako wolny s\u0142uchacz.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-40751 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-008-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-008-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40761\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40761'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-007-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-007-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40760\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40760'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40759\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40759'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-004-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40758\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40758'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-003-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40757\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40757'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40756\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40756'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eNie wierz nikomu\u201d, ok\u0142adka, Korporacja Ha!art (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-40811\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-40811'>\n\t\t\t\tStanis\u0142aw Czycz, \u201eNie wierz nikomu\u201d, ok\u0142adka, Korporacja Ha!art (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Jako pisarz zadebiutowa\u0142, gdy w 1955 roku na \u0142amach krakowskiego \u201e\u017bycia Literackiego\u201d ukaza\u0142y si\u0119 jego teksty om\u00f3wione przez Ludwika Flaszena. W tej tak zwanej \u201ePrapremierze pi\u0119ciu poet\u00f3w\u201d zosta\u0142y tak\u017ce opublikowane i skomentowane utwory Zbigniewa Herberta, Mirona Bia\u0142oszewskiego, Bohdana Drozdowskiego oraz Jerzego Harasymowicza. O Czyczu zrobi\u0142o si\u0119 prawdziwie g\u0142o\u015bno, gdy (zapewne nie\u015bwiadomie) wywo\u0142a\u0142 skandal: staraj\u0105c si\u0119 o przyj\u0119cie do Zwi\u0105zku Literat\u00f3w Polskich, przedstawi\u0142 komisji jako w\u0142asne kilka znalezionych (i poprawionych przez siebie) wierszy. Traf chcia\u0142, \u017ce ich autorem by\u0142 Czes\u0142aw Mi\u0142osz, kt\u00f3rego utwory wtedy (w latach 50. XX wieku) by\u0142y zakazane przez w\u0142adz\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_40759\" aria-describedby=\"caption-attachment-40759\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-2\/\" rel=\"attachment wp-att-40759\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-40759\" title=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-540x359.jpg\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"540\" height=\"359\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-540x359.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-900x599.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005-576x383.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-005.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-40759\" class=\"wp-caption-text\">Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>II.<em> Wr\u00f3\u0107 do Sorrento<\/em><\/p>\n<p>Autor <em>Pawany<\/em> wpisa\u0142 do swego \u017cycia i tw\u00f3rczo\u015bci krzeszowickie lata, wielokrotnie wracaj\u0105c na kartach utwor\u00f3w do tych znanych i bliskich mu przestrzeni. Czas sp\u0119dzony w tej podkrakowskiej miejscowo\u015bci by\u0142 dla niego fundamentalny: uwra\u017cliwi\u0142 go na otaczaj\u0105cy \u015bwiat, nie zawsze \u0142atwe relacje mi\u0119dzyludzkie oraz zaszczepi\u0142 w nim g\u0142\u00f3d poszukiwania w\u0142asnej drogi. Cho\u0107 pisarz za wszelk\u0105 cen\u0119 usi\u0142owa\u0142 wyrwa\u0107 si\u0119 z tej miejscowo\u015bci (i finalnie tego dokona\u0142), to jednak do ko\u0144ca \u017cycia nie potrafi\u0142 wyzwoli\u0107 si\u0119 z my\u015blenia o miejscu, w kt\u00f3rym przyszed\u0142 na \u015bwiat i sp\u0119dzi\u0142 m\u0142ode \u2013 by\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsze dla niego \u2013 lata.<\/p>\n<p>Wymowny przyk\u0142ad takiej ambiwalencji da\u0142 w kilkunastu <a title=\"Magazyn.O.pl: I zerw\u0119 kwiat pe\u0142en rosy\" href=\"http:\/\/news.o.pl\/2016\/09\/06\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme\/\">opowiadaniach, kt\u00f3re nazywa\u0142 roboczo na sw\u00f3j u\u017cytek \u201ekrzeszowickimi\u201d<\/a>, gdy\u017c ich akcja toczy si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Krzeszowicach. Spora cz\u0119\u015b\u0107 tych utwor\u00f3w (jak np. <em>Myszka<\/em> czy <em>Lady be good<\/em>) po raz pierwszy ukaza\u0142a si\u0119 na \u0142amach \u201ePrzekroju\u201d na pocz\u0105tku lat 60. XX wieku. Czycz by\u0142 ju\u017c wtedy stosunkowo znanym tw\u00f3rc\u0105; mia\u0142 za sob\u0105 obiecuj\u0105cy debiut w doborowym gronie, wyda\u0142 tomiki wierszy <em>T\u0142a<\/em> (1957) i <em>Berenais<\/em> (1960), w 1961 na \u0142amach \u201eTw\u00f3rczo\u015bci\u201d opublikowano jego debiut prozatorski: po\u015bwi\u0119cone Andrzejowi Bursie opowiadanie <em>And<\/em>, kt\u00f3re zosta\u0142o wysoko ocenione przez krytyk\u00f3w<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Kiedy otrzyma\u0142 propozycj\u0119 pisywania do \u201ePrzekroju\u201d, by\u0142 ju\u017c tw\u00f3rc\u0105, kt\u00f3ry wiedzia\u0142, kt\u00f3rym obszarom literatury chcia\u0142by si\u0119 po\u015bwi\u0119ci\u0107 i dok\u0105d zmierza jego pisarska droga.<\/p>\n<p>Kilkana\u015bcie krzeszowickich opowiada\u0144 pokazuje pisarza od mniej znanej, technicznej strony: tu\u017c po wydaniu <em>Anda<\/em>, jeszcze przed opublikowaniem <em>Nie wierz nikomu<\/em>, kiedy jego warsztat by\u0142 wci\u0105\u017c w ruchu, dopiero zapowiadaj\u0105c charakterystyczne dla p\u00f3\u017aniejszej tw\u00f3rczo\u015bci formy kreowania powie\u015bciowego \u015bwiata. Jaki jest Czycz tu\u017c przed napisaniem swojej najwa\u017cniejszej (zdaniem krytyk\u00f3w) powie\u015bci?<\/p>\n<p>Z jednej strony to autor d\u0105\u017c\u0105cy do jak najwierniejszego opisu rzeczywisto\u015bci \u2013 st\u0105d wiele naturalistycznych dialog\u00f3w, zawieraj\u0105cych regionalne wyrazy oraz przekle\u0144stwa. Z drugiej \u2013 pisarz o malarskiej wiedzy i wra\u017cliwo\u015bci, dostrzegaj\u0105cy umykaj\u0105ce innym detale. Cho\u0107 zazwyczaj jego opowiadania d\u0105\u017c\u0105 do maksymalnej szczero\u015bci i powagi, gdy\u017c stawiaj\u0105 pytania o sensy fundamentalne, bywaj\u0105 niepozbawione dawki pogodnego humoru (<em>Jest, by\u0142o, b\u0119dzie<\/em>). Tak skonstruowanym pisarskim warsztatem autor opisuje perypetie m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, dopiero wchodz\u0105cych w doros\u0142e \u017cycie.<\/p>\n<p>M\u0142odzie\u0144cy s\u0105 podstaw\u0105 portretowanego przez autora \u015bwiata. W obr\u0119bie swojej wsp\u00f3lnoty dziel\u0105 si\u0119 na wiele podgrup: s\u0105 to m.in. Tagowcy, Twistowcy czy Dekabry\u015bci. Ich nazwy pochodz\u0105 od wieku, stanu wiedzy czy odleg\u0142o\u015bci miejsca zamieszkania od centrum Miasteczka. W grupach znajduj\u0105 si\u0119 rozmaite jednostki, zazwyczaj pseudonimowane artystycznie \u2013 np. Primavera, Paganini, Gioconda \u2013 lub te\u017c za pomoc\u0105 funkcji pe\u0142nionej w grupie, takie jak W\u00f3dz, Ataman czy Admira\u0142. Wielu z nich posiada kilka takich okre\u015ble\u0144 (Ataman to tak\u017ce Szprycha, W\u00f3dz \u2013 Artysta, Admira\u0142 \u2013 Mikado), u\u017cywanych w zale\u017cno\u015bci od humoru interlokutora. Spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tych pseudonim\u00f3w wymy\u015blono na przek\u00f3r; jak bowiem stwierdza narrator: \u201ePaganini nie tylko nie umia\u0142 gra\u0107 na skrzypcach ale nawet nie mia\u0142 skrzypiec w r\u0119ce\u201d, a o Primaverze m\u00f3wi\u0142, i\u017c \u201ewcale go to przezwisko-imi\u0119 nie charakteryzuje, co wida\u0107 z powy\u017cszej sceny \u2013 wiosna gdy nawet robi czasem kawa\u0142y to chyba nie a\u017c tak g\u0142upie\u201d. Inaczej przedstawia si\u0119 kwestia pseudonimu narratora, okre\u015blenie Mikado \u2013 zdaniem jednej z badaczek tw\u00f3rczo\u015bci Czycza, Justyny Urban \u2013 stanowi bowiem odzwierciedlenie idei przyw\u00f3dcy w dawnej Japonii, od kt\u00f3rego zale\u017ca\u0142a r\u00f3wnowaga \u015bwiata<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>. Jest to zatem miano w\u0142a\u015bciwe dla ja opowiadaj\u0105cego, kt\u00f3re ma przecie\u017c wp\u0142yw na wygl\u0105d i funkcjonowanie prozatorskiego uniwersum.<\/p>\n<p>Cz\u0119\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d bliskich znajomych Mikada jest studentami (g\u0142\u00f3wnie krakowskiej Akademii Sztuk Pi\u0119knych), wielu z nich podejmuje dorywcze prace (np. jako malarze pokojowi), aby mie\u0107 \u015brodki na najpilniejsze wydatki oraz drobne przyjemno\u015bci. Zw\u0142aszcza te drugie dominuj\u0105 w czasie wolnym wi\u0119kszo\u015bci cz\u0142onk\u00f3w grup: niemal codziennie tkwi\u0105 oni na rynku Miasteczka z nadziej\u0105, \u017ce zdarzy si\u0119 co\u015b ciekawego. Czasem bior\u0105 udzia\u0142 w wiejskich zabawach po\u0142\u0105czonych z ta\u0144cami, jednak tkwi w nich t\u0119sknota za wi\u0119kszym miastem, w kt\u00f3rym stale dzieje si\u0119 co\u015b wa\u017cnego. Chocia\u017c przyt\u0142acza ich typowa nuda ma\u0142ego miasteczka, to \u017caden z nich nie potrafi wyprowadzi\u0107 si\u0119 na sta\u0142e \u2013 a je\u015bli kt\u00f3ry\u015b pr\u00f3buje, to za ka\u017cdym razem roztrwania pieni\u0105dze przeznaczone na podr\u00f3\u017c, gdy\u017c wie, \u017ce stale b\u0119dzie za nim t\u0119skni\u0107.<\/p>\n<p>Ujmuj\u0105cy obraz w\u0142a\u015bnie takiej miejscowo\u015bci uwieczni\u0142 autor na kartach swych opowiada\u0144. Cho\u0107 Miasteczko nigdy nie jest nazwane wprost, to jego umiejscowienie \u201ena dwudziestym pi\u0105tym kilometrze od Krakowa, a od strony Katowic \u2013 na trzynastym kilometrze od nazwanej wielokrotnie Trzebini\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>&nbsp;nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce chodzi w\u0142a\u015bnie o Krzeszowice. Tak\u017ce topografia miasta \u2013 ze s\u0142ynn\u0105 kapliczk\u0105 \u201ePod Twoj\u0105 obron\u0119\u201d \u2013 ewidentnie na nie wskazuje. W toku fabu\u0142y Miasteczko bardzo cz\u0119sto okre\u015blane jest jako \u201esmutnawe Sorrento\u201d (nazwa ta wyst\u0119puje tak\u017ce w tytule jednego z opowiada\u0144 z tego cyklu \u2013 <em>Wr\u00f3\u0107 do Sorrento<\/em>). Ta w\u0142oska miejscowo\u015b\u0107 s\u0142ynna z pi\u0119knych, nostalgicznych krajobraz\u00f3w przywo\u0142ywana jest na zasadzie podobie\u0144stwa, gdy\u017c zdaniem bohater\u00f3w jest r\u00f3wnie bogata w pi\u0119kne, wzbudzaj\u0105ce moc estetycznych dozna\u0144 przestrzenie. Nazw\u0119 tak\u017ce uprawomocnia cz\u0119sto \u015bpiewana przez Atamana piosenka <em>Wr\u00f3\u0107 do Sorrento<\/em>, ch\u0119tnie podchwytywana przez jego koleg\u00f3w.<\/p>\n<p>Wszystkie opowie\u015bci z tego cyklu \u0142\u0105czy nie tylko topografia przestrzeni i bohaterowie, ale te\u017c co\u015b wi\u0119cej: pokazanie uczestnik\u00f3w wsp\u00f3lnoty (jeszcze) ch\u0142opackiej, kt\u00f3rzy stopniowo dojrzewaj\u0105. Czytelnik z jednej strony obserwuje ich wci\u0105\u017c dziecinne wybryki, a z drugiej zostaje dopuszczony do ju\u017c wykluwaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata relacji damsko-m\u0119skich. Bohaterowie tych opowiada\u0144 wielokrotnie tocz\u0105 ze sob\u0105 rozmowy o sprawach fundamentalnych, takich jak przysz\u0142o\u015b\u0107 i w\u0142asne miejsce w \u015bwiecie; dyskutuj\u0105 o wa\u017cnych, nurtuj\u0105cych ich sprawach, kt\u00f3rymi r\u00f3wnie cz\u0119sto, co dziewczyny i pota\u0144c\u00f3wki, s\u0105 malarstwo, muzyka i sztuka.<\/p>\n<p>Cho\u0107 opowiadania te w wi\u0119kszo\u015bci ukaza\u0142y si\u0119 w zbiorach takich jak <em>Nim zajdzie ksi\u0119\u017cyc<\/em> (1968) czy <em>Nie wiem, co ci powiedzie\u0107<\/em> (1983), kilka z nich zadebiutowa\u0142o w wersji ksi\u0105\u017ckowej dopiero teraz \u2013 w wydanym w 2016 roku zbiorze, zgodnie z pierwotnym zamys\u0142em autora nazwanym <em>Opowiadaniami krzeszowickimi<\/em>. To m.in. <em>Opowiadanie turystyczne<\/em> \u2013 historia wyci\u0105gni\u0119ta z archiwum autora i opublikowana po raz pierwszy \u2013 oraz <em>Kol\u0119dnicy<\/em>, zamieszczeni wcze\u015bniej na \u0142amach \u201e\u017bycia Literackiego\u201d.<\/p>\n<p>By\u0107 mo\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 bycia na pocz\u0105tku pisarskiej drogi i ci\u0119\u017ckiej pracy, jak\u0105 musia\u0142 jeszcze wykona\u0107, aby by\u0107 w pe\u0142ni usatysfakcjonowanym z w\u0142asnych dzie\u0142, sprawi\u0142y, \u017ce Czycz tak naprawd\u0119 nie ceni\u0142 zbytnio utwor\u00f3w, kt\u00f3re z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na zbiory <em>Nim zajdzie ksi\u0119\u017cyc<\/em> i <em>Nie wiem, co ci powiedzie\u0107<\/em>. Z jednej strony by\u0142y to teksty pisane na zam\u00f3wienie, a zatem niewyp\u0142ywaj\u0105ce z prawie fizycznej potrzeby powiedzenia czego\u015b istotnego; co wi\u0119cej, si\u0142\u0105 rzeczy nosi\u0142y \u015blady interwencji redakcyjnych oraz zosta\u0142y poddane wymogom formalnym, jakie musia\u0142y spe\u0142nia\u0107 wszystkie gazetowe publikacje. Z drugiej strony dzie\u0142a te powsta\u0142y na wczesnym etapie tw\u00f3rczo\u015bci Czycza i by\u0142y efektem procesu powolnego szlifowania swojego warsztatu, a nie zwie\u0144czeniem jego ostatniej fazy \u2013 nie oddawa\u0142y jeszcze w pe\u0142ni prawdy o \u017cyciu i literaturze, jak\u0105 chcia\u0142 w nich zawrze\u0107.<\/p>\n<p>Cho\u0107 mo\u017cna je zaliczy\u0107 do \u0142atwiejszych w odbiorze tekst\u00f3w Czycza, to jednak \u2013 paradoksalnie \u2013 nie zawsze udaje im si\u0119 w pe\u0142ni zaanga\u017cowa\u0107 odbiorc\u0119. Czytelnik wielokrotnie mo\u017ce poczu\u0107 si\u0119 znu\u017cony i przyt\u0142oczony nat\u0142okiem my\u015bli bohater\u00f3w <em>Opowiada\u0144 krzeszowickich<\/em>, zw\u0142aszcza wtedy, gdy \u2013 za spraw\u0105 eksperyment\u00f3w Czycza z form\u0105 \u2013 dialogi nie zostaj\u0105 jednoznacznie przypisane do bohater\u00f3w. Nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na siebie wypowiedzi kilku postaci cz\u0119sto powoduj\u0105, \u017ce gubi si\u0119 samo przes\u0142anie rozmowy i jej cel: czytelnik skupia si\u0119 na \u015bledzeniu, do kogo nale\u017cy wypowied\u017a, zamiast pod\u0105\u017ca\u0107 za tokiem tych my\u015bli.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c portret wsp\u00f3lnoty ch\u0142opackiej ukazany na stronach tego zbioru pozostawia po sobie uczucie niedosytu: cho\u0107 grupa, do kt\u00f3rej nale\u017cy narrator Mikado, liczy kilkunastu ch\u0142opc\u00f3w (razem z pozosta\u0142ymi bandami to kilkadziesi\u0105t os\u00f3b), nieznacznie bli\u017cej poznajemy tylko kilku z nich. Pisarz m\u00f3g\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 opowiada\u0144 z cyklu na wnikliw\u0105 wiwisekcj\u0119 ich dopiero rodz\u0105cej si\u0119 m\u0119skiej psychiki. Zamiast tego czytelnik zmuszony jest do przedzierania si\u0119 przez szereg stron, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym tematem jest wywy\u017cszanie si\u0119 przyjezdnych dziewczyn nad wywodz\u0105cych si\u0119 z prowincji ch\u0142opak\u00f3w.<\/p>\n<p>Pomimo tego, \u017ce w oczach samego pisarza by\u0142y to teksty niedoskona\u0142e, zosta\u0142y docenione chocia\u017cby przez bran\u017c\u0119 filmow\u0105: w 1991 roku na motywach opowiadania <em>Nad rzek\u0105, kt\u00f3rej nie ma<\/em> powsta\u0142 film wyre\u017cyserowany przez Andrzeja Bara\u0144skiego, w kt\u00f3rym g\u0142\u00f3wne role zagrali m.in. Marek Bukowski, Joanna Trzepieci\u0144ska, Adrianna Biedrzy\u0144ska, Miros\u0142aw Baka i Krystyna Feldman.<\/p>\n<p>Opowiadania te s\u0105 jednak wa\u017cne tak\u017ce z innego powodu \u2013 pokazuj\u0105 Czycza w trakcie \u201estawania si\u0119\u201d pisarzem; daj\u0105 wyobra\u017cenie o tym, jak\u0105 drog\u0119 wybra\u0142 i ile jeszcze musia\u0142 w\u0142o\u017cy\u0107 pracy w to, by dotrze\u0107 do miejsca, kt\u00f3re sobie wyznaczy\u0142.<\/p>\n<p><!--nextpage--><\/p>\n<p>III.&nbsp;<em>Nie wierz nikomu<\/em><\/p>\n<p>Mo\u017cna r\u00f3\u017cnie pojmowa\u0107 genez\u0119 powie\u015bci <em>Nie wierz nikomu<\/em>. Z jednej strony si\u0119ga ona lat 70. XX wieku, kiedy to Andrzej Wajda zam\u00f3wi\u0142 u Czycza tekst po\u015bwi\u0119cony malarzowi Andrzejowi Wr\u00f3blewskiemu<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>. Z drugiej strony g\u0142\u0119boko czerpie z osobistego do\u015bwiadczenia pisarza, z lat jego wczesnej m\u0142odo\u015bci, pierwszej mi\u0142o\u015bci i pracy w czasach, kiedy w kraju panowa\u0142 socjalizm. Cho\u0107 ostatecznie Wajda wycofa\u0142 si\u0119 z pomys\u0142u filmu o Wr\u00f3blewskim, to idea sportretowania polskiej rzeczywisto\u015bci tego okresu wros\u0142a na dobre w umys\u0142 Czycza, na wiele lat determinuj\u0105c jego pisarsk\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_40811\" aria-describedby=\"caption-attachment-40811\" style=\"width: 500px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10\/\" rel=\"attachment wp-att-40811\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-40811\" title=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eNie wierz nikomu\u201d, ok\u0142adka, Korporacja Ha!art (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10-500x800.jpg\" alt=\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eNie wierz nikomu\u201d, ok\u0142adka, Korporacja Ha!art (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\" width=\"500\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10-500x800.jpg 500w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10-562x900.jpg 562w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10-576x921.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-nie-wierz-nikomu-korporacja-ha-art-2017-02-10.jpg 667w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-40811\" class=\"wp-caption-text\">Stanis\u0142aw Czycz, \u201eNie wierz nikomu\u201d, ok\u0142adka, Korporacja Ha!art (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Cho\u0107 mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka fabularnie nie wychodzi poza ramy powie\u015bci produkcyjnej \u2013 typowego wykwitu tamtych czas\u00f3w \u2013 portretuj\u0105cej elektryka (pogardliwie okre\u015blanego jako \u201edzi\u0119cio\u0142\u201d) buduj\u0105cego socjalistyczn\u0105 ojczyzn\u0119, zakochanego w dziewczynie, kt\u00f3r\u0105 jednak porzuca \u2013 to Czycz przenosi ten gatunek na wy\u017cszy poziom:<\/p>\n<p>\u201eIntencj\u0105 pisarza by\u0142o prawdopodobnie pokazanie, \u017ce o tamtych czasach i o pracy w tamtych czasach te\u017c mo\u017cna napisa\u0107 po prostu prawd\u0119. Chcia\u0142 przedrze\u0107 si\u0119 przez wszystkie schematy i mity i zrobi\u0107 to, czego nie chcia\u0142o si\u0119 zrobi\u0107 nikomu innemu przez trzydzie\u015bci par\u0119 lat: napisa\u0107 prawdziw\u0105 powie\u015b\u0107 produkcyjn\u0105, ulokowan\u0105 dok\u0142adnie w tym samym czasie co wszystkie sztandarowe i sk\u0142amane produkty tego typu pi\u015bmiennictwa\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Pisarz sumiennie przygotowa\u0142 si\u0119 do tak wyznaczonego zadania. Krytycy s\u0105dz\u0105, \u017ce opowiadanie <em>Nie wiem, co ci powiedzie\u0107<\/em>, wchodz\u0105ce do cyklu krzeszowickiego, jest szkieletem, na kt\u00f3rym opar\u0142 sw\u00f3j p\u00f3\u017aniejszy utw\u00f3r <em>Nie wierz nikomu. Baza. <\/em>Czycz planowa\u0142, \u017ce powie\u015b\u0107 ta b\u0119dzie pierwszym tomem dylogii; drug\u0105, komplementarn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a stanowi\u0107 jej kontynuacja: powie\u015b\u0107 <em>Nie wierz nikomu. Nadbudowa<\/em>. Eksperymentowa\u0142 z pisaniem symultanicznym za pomoc\u0105 r\u00f3wnoleg\u0142ego prowadzenia kilku w\u0105tk\u00f3w: po\u015bwi\u0119conego socjalistycznemu \u201ebudowaniu\u201d ojczyzny i ukazywaniu patologii systemu komunistycznego (w zak\u0142adzie produkcyjnym, do kt\u00f3rego skierowano narratora, nikt nie pracowa\u0142 z powodu braku narz\u0119dzi i surowc\u00f3w potrzebnych do wytwarzania produkt\u00f3w) oraz zwi\u0105zanego z pierwsz\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ry jednak ulega stopniowemu wygaszeniu.<\/p>\n<p>Narrator tej powie\u015bci w du\u017cej mierze zosta\u0142 skonstruowany na podobie\u0144stwo Czycza z tamtego okresu; autor przela\u0142 na niego w\u0142asne do\u015bwiadczenia i spostrze\u017cenia z czas\u00f3w, na kt\u00f3re przypad\u0142a jego m\u0142odo\u015b\u0107. G\u0142\u00f3wny bohater <em>Nie wierz nikomu<\/em> musia\u0142 szybko wej\u015b\u0107 w doros\u0142o\u015b\u0107 i rozpocz\u0105\u0107 prac\u0119, aby zdoby\u0107 \u015brodki na w\u0142asne utrzymanie. Zatrudniono go jako elektryka w Bazie Remontowo-Produkcyjnej Krakowskich Zak\u0142ad\u00f3w Kamienia Budowlanego, gdzie na w\u0142asne oczy zobaczy\u0142, jak wygl\u0105da \u201epraca\u201d w takich zak\u0142adach. Opisuje on nie tylko rozkradanie mienia pa\u0144stwowego, nieustanne plotkowanie, pija\u0144stwo i uzupe\u0142nianie niedoboru snu w czasie przeznaczonym na prac\u0119, ale tak\u017ce powszechn\u0105 niekompetencj\u0119 oraz lenistwo zatrudnionych pracownik\u00f3w. Co wa\u017cne, mimo takich jednoznacznych okoliczno\u015bci stara si\u0119, by jego opis by\u0142 mo\u017cliwie obiektywny i bezstronny, tym samym pozostawiaj\u0105c ocen\u0119 czytelnikowi.<\/p>\n<p>Na tak nakre\u015blonym tle codziennej \u201epracy\u201d pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce wzmianki o post\u0119puj\u0105cej budowie warszawskiego Pa\u0142acu Kultury i Nauki: zak\u0142ad, w kt\u00f3rym zatrudniony jest narrator, produkuje p\u0142yty do jego oklejania. Wiele innych element\u00f3w rzeczywisto\u015bci tych czas\u00f3w znajduje miejsce na stronach powie\u015bci Czycza: od powszechnych niedobor\u00f3w w oprzyrz\u0105dowaniu zak\u0142ad\u00f3w przez ignorancj\u0119 i brak wykszta\u0142cenia w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w a\u017c po nagminne pustki w sklepach.<\/p>\n<p>Dwutorowo\u015b\u0107 my\u015bli g\u0142\u00f3wnego bohatera, po\u015bwi\u0119conych z jednej strony sytuacji spo\u0142eczno-obyczajowej, a z drugiej jego pierwszej powa\u017cnej mi\u0142o\u015bci, jest pocz\u0105tkowo trudna do po\u0142\u0105czenia w sp\u00f3jny g\u0142os. Jednak kiedy czytelnik przyzwyczai si\u0119 ju\u017c do takiego zabiegu i oczekuje na jego r\u00f3wnomierne pog\u0142\u0119bienie, okazuje si\u0119, \u017ce jeden z g\u0142os\u00f3w staje si\u0119 wa\u017cniejszy: relacja po\u015bwi\u0119cona ukochanej dziewczynie rozmywa si\u0119 na rzecz opisywania nowej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n<p>Jej prymat zawarto tak\u017ce w tytule powie\u015bci: zar\u00f3wno <em>baza<\/em>, jak i <em>nadbudowa<\/em> to poj\u0119cia wywodz\u0105ce si\u0119 z terminologii marksistowskiej, w du\u017cym uproszeniu oznaczaj\u0105ce ca\u0142o\u015b\u0107 stosunk\u00f3w produkcji (<em>baza<\/em>) oraz wszystkie pozosta\u0142e nieekonomiczne instytucje, jak np. pa\u0144stwo wraz z jego organizacjami, nauk\u0119, rodzin\u0119 etc., wyst\u0119puj\u0105ce w danym spo\u0142ecze\u0144stwie (<em>nadbudowa<\/em>). Pozostaj\u0105 one we wzajemnej relacji: baza determinuje nadbudow\u0119, a kiedy nadbudowa zostaje zmieniona, nast\u0119puje ca\u0142kowita zmiana formacji spo\u0142ecznej<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>. W\u0142a\u015bnie do takiego zabiegu d\u0105\u017cy\u0142 Czycz w swojej planowanej dylogii, jednak przer\u00f3s\u0142 go w\u0142asny perfekcjonizm i sk\u0142onno\u015b\u0107 do nieustannego poprawiania napisanego tekstu: za \u017cycia zd\u0105\u017cy\u0142 opublikowa\u0107 jedynie pierwszy tom cyklu, drugi powsta\u0142 jedynie we fragmentach.<\/p>\n<p>Ksi\u0105\u017cka <em>Nie wierz nikomu. Baza<\/em> po raz pierwszy zosta\u0142a opublikowana w 1987 roku, kilkana\u015bcie lat po propozycji Wajdy. Droga do jej wydania nie by\u0142a \u0142atwa: opr\u00f3cz czasoch\u0142onnego procesu komponowania, pisania i \u017cmudnej korekty, tym uci\u0105\u017cliwszej, \u017ce Czycz d\u0105\u017cy\u0142 do maksymalnej perfekcji przekazu, powie\u015b\u0107 ta musia\u0142a r\u00f3wnie\u017c przej\u015b\u0107 przez sito cenzury \u2013 i jako dzie\u0142o portretuj\u0105ce rzeczywisto\u015b\u0107 socjalistyczn\u0105 zosta\u0142a mocno okaleczona. Czycz, prze\u015bwiadczony o nadrz\u0119dnej warto\u015bci prawdy, w\u015br\u00f3d swoich przyjaci\u00f3\u0142 rozdystrybuowa\u0142 egzemplarze z autorskimi uwagami, dopowiadaj\u0105cymi to, co wyci\u0119\u0142a cenzura. Dopiero w 2016 roku podj\u0119to trud zebrania i przejrzenia mo\u017cliwie jak najwi\u0119kszej liczby egzemplarzy zawieraj\u0105cych notatki autora, aby odtworzy\u0107 wersj\u0119 jak najbli\u017csz\u0105 pierwotnemu zamys\u0142owi. Do tego wydania do\u0142\u0105czono szcz\u0105tkowo ocalone fragmenty powie\u015bci <em>Nie wierz nikomu. Nadbudowa<\/em>,<em> <\/em>planowanej jako drugi tom dylogii<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Mimo \u017ce od pierwszego wydania min\u0119\u0142o kilkadziesi\u0105t lat, wznowiona w pe\u0142nej wersji powie\u015b\u0107 <em>Nie wierz nikomu. Baza<\/em> wci\u0105\u017c robi wra\u017cenie na czytelnikach. Przede wszystkim imponuje odwaga autora, kt\u00f3ry nie ba\u0142 si\u0119 w tamtych czasach napisa\u0107 tak zakrojonej powie\u015bci rozrachunkowej, wbrew oczywistej do przewidzenia cenzurze. Wiedzia\u0142, \u017ce wiele fragment\u00f3w jego powie\u015bci zostanie wykre\u015blonych, jednak uwa\u017ca\u0142, \u017ce prawda zawsze jest najwa\u017cniejsza i zas\u0142uguje na to, by j\u0105 opisa\u0107 \u2013 nawet za cen\u0119 przej\u015bciowych k\u0142opot\u00f3w.<\/p>\n<p>R\u00f3wnie\u017c stosowane przez Czycza bogactwo \u015brodk\u00f3w wyrazu oraz widoczna w powie\u015bci nieustanna praca nad budowaniem j\u0119zykowego obrazu \u015bwiata nie pozostawiaj\u0105 czytelnika oboj\u0119tnym: przywo\u0142ywanie wyraz\u00f3w potocznych, regionalnych, a nawet wulgaryzm\u00f3w uprawomocnia opisywany przez niego nie tak dawny \u015bwiat, a sugestywnie portretowane postaci i wydarzenia mog\u0105 przypomina\u0107 starszemu czytelnikowi jego w\u0142asne do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z ow\u0105 nieodleg\u0142\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Doskonalony przez ca\u0142\u0105 jego pisarsk\u0105 drog\u0119 projekt literatury maksymalnie zbli\u017conej do \u017cycia nabiera g\u0142\u0119bszego wymiaru w powie\u015bci <em>Nie wierz nikomu<\/em>, kt\u00f3ra mia\u0142a zar\u00f3wno portretowa\u0107, jak i rozlicza\u0107 czas socjalizmu. Cho\u0107 w \u015bwiat opisywany przez Czycza wchodzi si\u0119 bole\u015bnie, to z przekonaniem, \u017ce trud si\u0119 op\u0142aci, a powie\u015b\u0107 przyniesie tak potrzebne <em>katharsis<\/em>.<\/p>\n<p>IV.&nbsp;<em>Jest, by\u0142o, b\u0119dzie<\/em><\/p>\n<p>Pomimo rozwijaj\u0105cej si\u0119 kariery literackiej Stanis\u0142aw Czycz nie by\u0142 w stanie po\u015bwi\u0119ci\u0107 swej tw\u00f3rczo\u015bci tyle czasu, ile by sobie \u017cyczy\u0142. Coraz bardziej przyt\u0142aczaj\u0105ce go liczne problemy zdrowotne (zniszczony \u017co\u0142\u0105dek, \u0142uszczyca, p\u00f3\u017aniejsza choroba nowotworowa), uniemo\u017cliwiaj\u0105ce kontakty mi\u0119dzyludzkie i pisarsk\u0105 prac\u0119, uszczupla\u0142y jego si\u0142y, a nieustanne pr\u00f3by poszukiwania nowego stylu i permanentne cyzelowanie swoich utwor\u00f3w sprawia\u0142y, \u017ce publikowa\u0142 raczej rzadko i jedynie czasem bywa\u0142 zadowolony ze swoich dzie\u0142. Jak stwierdza Anna Lege\u017cy\u0144ska:<\/p>\n<p>\u201eTw\u00f3rczo\u015b\u0107 Czycza podlega\u0142a rygorom \u015bwiadomej konstrukcji i ostrej autocenzurze. Mia\u0142 on najsurowsze wyobra\u017cenie o warto\u015bci w\u0142asnych dokona\u0144. Szuka\u0142 Doskona\u0142ej Formy, wci\u0105\u017c jej szuka\u0142: mi\u0119dzy zapisem strumienia \u015bwiadomo\u015bci, bezinterpunkcyjnym chaosem, potokiem nadrealistycznych mgnie\u0144-obraz\u00f3w a dyscyplin\u0105 eliptycznego zdania, hipersemantyk\u0105 nawias\u00f3w i wielokropk\u00f3w, utajon\u0105 erudycj\u0105, dokumentarno\u015bci\u0105 prozatorskiego zapisu\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Chocia\u017c Stanis\u0142aw Czycz wielokrotnie deklarowa\u0142 w wywiadach, \u017ce chcia\u0142by po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 tworzeniu wierszy, to jednak pisaniem prozy zdobywa\u0142 pieni\u0105dze na swoje utrzymanie. By\u0107 mo\u017ce by\u0142 to jeden z powod\u00f3w, przez kt\u00f3ry nie ceni\u0142 swojej tw\u00f3rczo\u015bci prozatorskiej zbyt wysoko. Inaczej na jego opowiadania i powie\u015bci reagowali krytycy. Tomasz Burek entuzjastycznie okre\u015bla\u0142 <em>Nie wierz nikomu. Baz\u0119<\/em> jako \u201earcydzie\u0142o wsp\u00f3\u0142czesnej prozy polskiej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-10\" id=\"refmark-10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>, pochlebn\u0105 ocen\u0119 wystawili jej tak\u017ce m.in. Leszek Bugajski czy Przemys\u0142aw Czapli\u0144ski.<\/p>\n<p>Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce obydwie ksi\u0105\u017cki \u2013<em> Opowiadania krzeszowickie<\/em> i <em>Nie wierz nikomu. Baza<\/em> \u2013 s\u0105 wznowieniami: maksymalnie zgodnymi z ide\u0105 autora, dopieszczonymi edytorsko, jak r\u00f3wnie\u017c ulepszonymi (<em>Opowiadania<\/em> ukaza\u0142y si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej, jednak nie w ca\u0142o\u015bci i nie pod sugerowan\u0105 przez autora nazw\u0105; <em>Nie wierz nikomu<\/em> by\u0142a dost\u0119pna jedynie w wersji okrojonej przez cenzur\u0119 i bez ocalonych fragment\u00f3w jej planowanej drugiej cz\u0119\u015bci).<\/p>\n<p>W zalewie niezbyt ambitnych nowo\u015bci wydawniczych warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na od\u015bwie\u017cone utwory jednego z najciekawszych polskich pisarzy drugiej po\u0142owy XX wieku. Jak bowiem konstatuje Leszek Bugajski: \u201eNie mamy a\u017c tak wielkiej literatury, by pozwoli\u0107 sobie na zapomnienie o kim\u015b takim jak Stanis\u0142aw Czycz\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-11\" id=\"refmark-11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">Wszystkie \u015br\u00f3dtytu\u0142y s\u0105 r\u00f3wnocze\u015bnie tytu\u0142ami odr\u0119bnych utwor\u00f3w Stanis\u0142awa Czycza.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">I wci\u0105\u017c pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych i najch\u0119tniej czytanych utwor\u00f3w Stanis\u0142awa Czycza. G\u0142\u00f3wny bohater tego opowiadania, tytu\u0142owy And, uto\u017csamiany jest z Andrzejem Burs\u0105 (Czycz zna\u0142 si\u0119 z nim i przyja\u017ani\u0142). Historia po\u015bwi\u0119cona trzem ostatnim dniom z jego \u017cycia, traktuj\u0105ca o niedopasowaniu tw\u00f3rcy do \u015bwiata, dylematach zwi\u0105zanych z w\u0142asn\u0105 drog\u0105 oraz wszechobecno\u015bci sztucznych p\u00f3z i masek ko\u0144czy si\u0119 \u015bmierci\u0105 tytu\u0142owego bohatera. Tekst ten przyczyni\u0142 si\u0119 do ugruntowania wizerunku Bursy jako \u201epoety przekl\u0119tego\u201d, a Czycza jako doskonale zapowiadaj\u0105cego si\u0119 pisarza.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Por. J. Urban, dz. cyt., s. 299\u2013300.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Maria Ostrowska,&nbsp;<em>Magia miejsca w prozie Stanis\u0142awa Czycza<\/em>, [w:] Stanis\u0142aw Czycz,&nbsp;<em>Opowiadania krzeszowickie<\/em>, Lublin 2016, s.263.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Dorota Niedzia\u0142kowska, Baza&nbsp;<em>i<\/em>&nbsp;Nadbudowa<em>. Okiem edytora<\/em>, [w:] Stanis\u0142aw Czycz,&nbsp;<em>Nie wierz nikomu. Baza<\/em>, Krak\u00f3w 2016, s. 537\u2013538.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Leszek Bugajski, <em>Wiosna przed odwil\u017c\u0105<\/em>, \u201eTw\u00f3rczo\u015b\u0107\u201d nr 11\/1988, s. 107, [za:] Justyna Urban, <em>Przyziemnie, czyli<\/em> Baza<em>. Literacki projekt Stanis\u0142awa Czycza<\/em>, [w:] Stanis\u0142aw Czycz, <em>Nie wierz nikomu. Baza<\/em>, Krak\u00f3w 2016, s. 517.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Por. Piotr Sztompka, <em>Socjologia. Analiza spo\u0142ecze\u0144stwa<\/em>, Krak\u00f3w, 2002, s. 509.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">J. Urban, <em>Przyziemnie\u2026<\/em>, s. 532\u2013533.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Anna Lege\u017cy\u0144ska, <em>Maksymalnie nieudana egzystencja<\/em>, [w:] tej\u017ce, <em>Krytyk jako domokr\u0105\u017cca. Lekcje literatury z lat 90.<\/em>, Pozna\u0144 2000, s. 376, [za:] Justyna Urban, <em>W zielonych cieniach i poblaskach Sorrento. Opowiadania krzeszowickie Stanis\u0142awa Czycza<\/em>, [w:] Stanis\u0142aw Czycz, <em>Opowiadania krzeszowickie<\/em>, Lublin 2016, s. 276.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"fn-text\">Tomasz Burek, <em>Ostatni krzyk tamtej m\u0142odo\u015bci. Stanis\u0142aw Czycz<\/em>, [w:] <em>Sporne postaci polskiej literatury wsp\u00f3\u0142czesnej. Nast\u0119pne pokolenie<\/em>, red. A. Brodzka, L. Burska, Warszawa 1995, s. 33, [za:] J. Urban, <em>Przyziemnie\u2026<\/em>, s. 516.<a href=\"#refmark-10\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"fn-text\">Leszek Bugajski, <em>Staszek Czycz i zwyk\u0142e \u017cycie<\/em>, \u017ar\u00f3d\u0142o: <a href=\"http:\/\/www.newsweek.pl\/kultura\/ksiazka\/staszek-czycz-i-zwykle-zycie,94048,1,1.html\">http:\/\/www.newsweek.pl\/kultura\/ksiazka\/staszek-czycz-i-zwykle-zycie,94048,1,1.html<\/a> [dost\u0119p: 17.01.2017 r.].<a href=\"#refmark-11\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stanis\u0142aw Czycz \u2013 bo o nim mowa \u2013 przez wiele lat pozostawa\u0142 poza g\u0142\u00f3wnym kr\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci czytelniczej, dok\u0105d zepchn\u0119\u0142y go hermetyczno\u015b\u0107 w\u0142asnych utwor\u00f3w oraz ich (wtedy cz\u0119sto niezrozumiane) nowatorstwo. Od kilku lat ma miejsce renesans jego tw\u00f3rczo\u015bci; wznowie\u0144 doczekuj\u0105 si\u0119 nawet mniej znane utwory pisarza.<\/p>\n","protected":false},"author":581,"featured_media":40756,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3768,484,5326,5263],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14093],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Stanis\u0142aw Czycz. Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Stanis\u0142aw Czycz przez wiele lat pozostawa\u0142 poza g\u0142\u00f3wnym kr\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci czytelniczej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001.jpg\",\"width\":\"2000\",\"height\":\"1349\",\"caption\":\"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\",\"name\":\"Stanis\u0142aw Czycz. Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-02-09T10:15:17+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-06T09:56:39+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\"},\"description\":\"Stanis\u0142aw Czycz przez wiele lat pozostawa\u0142 poza g\u0142\u00f3wnym kr\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci czytelniczej.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\",\"name\":\"Anna Michalik\",\"description\":\"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Stanis\u0142aw Czycz. Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej","description":"Stanis\u0142aw Czycz przez wiele lat pozostawa\u0142 poza g\u0142\u00f3wnym kr\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci czytelniczej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/stanislaw-czycz-opowiadania-krzeszowickie-episteme-2016-09-30-001.jpg","width":"2000","height":"1349","caption":"Stanis\u0142aw Czycz, \u201eOpowiadania krzeszowickie\u201d, Wydawnictwo Episteme (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej","name":"Stanis\u0142aw Czycz. Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#primaryimage"},"datePublished":"2017-02-09T10:15:17+00:00","dateModified":"2020-11-06T09:56:39+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6"},"description":"Stanis\u0142aw Czycz przez wiele lat pozostawa\u0142 poza g\u0142\u00f3wnym kr\u0119giem \u015bwiadomo\u015bci czytelniczej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-zawsze-chodzi-o-cos-wiecej#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Zawsze chodzi o co\u015b wi\u0119cej"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6","name":"Anna Michalik","description":"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40751"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/581"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48827,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40751\/revisions\/48827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40751"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=40751"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=40751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}