{"id":40858,"date":"2017-02-21T06:30:51","date_gmt":"2017-02-21T05:30:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=40858"},"modified":"2017-02-17T10:03:40","modified_gmt":"2017-02-17T09:03:40","slug":"malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza","title":{"rendered":"Dwie Warszawy i gwa\u0142towne ci\u0119cie no\u017ca"},"content":{"rendered":"

Szczepan Twardoch \u2013 laureat Paszportu \u201ePolityki\u201d, Nagrody Fundacji im. Ko\u015bcielskich oraz dwukrotny finalista Nike i zdobywca nagrody czytelnik\u00f3w w tym konkursie z 2013 roku \u2013 to pisarz wi\u0119cej ni\u017c popularny. Na tyle powszechnie rozpoznawalny, \u017ce sta\u0142 si\u0119 ambasadorem marki luksusowych samochod\u00f3w.<\/p>\n

\"Szczepan<\/a>
Szczepan Twardoch, \u201eKr\u00f3l\u201d \u2013 ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n

Prawie ka\u017cda ksi\u0105\u017cka Twardocha okazuje si\u0119 wydawniczym przebojem. Nie inaczej jest z\u00a0Kr\u00f3lem<\/em>\u00a0\u2013 opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3ra przenosi nas do Warszawy lat 30. XX wieku. To publikacja ciekawa nie tylko dlatego, \u017ce czyta si\u0119 j\u0105 jednym tchem a\u017c do mocnego zako\u0144czenia. Istotniejsza jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbierania jej (jak ka\u017cdej dobrej literatury) na kilku poziomach, z kt\u00f3rych ka\u017cdy kolejny przenosi nas g\u0142\u0119biej i sk\u0142ania do zadawania nast\u0119pnych pyta\u0144. I cho\u0107 mo\u017cna oczywi\u015bcie poprzesta\u0107 ju\u017c na warstwie pierwszej \u2013 zgrabnie skonstruowanej i potoczy\u015bcie opisanej intrydze kryminalnej \u2013 wiele si\u0119 na tym straci.<\/p>\n

Naszym przewodnikiem jest w powie\u015bci Twardocha Moj\u017cesz Bernsztajn \u2013 siedemnastoletni ch\u0142opak, kt\u00f3remu ojca zabi\u0142\u00a0\u201e\u017byd o szerokich ramionach i pot\u0119\u017cnych plecach machabejskiego boksera\u201d. Bernsztajn zostaje wrzucony w obce sobie \u015brodowisko \u017cydowskiego p\u00f3\u0142\u015bwiatka, a wszystko to zaczyna si\u0119 od fantastycznej pod wzgl\u0119dem dramaturgicznym sceny bokserskiego pojedynku (fragment naprawd\u0119 wart lektury, nawet je\u015bli kompletnie nie interesuj\u0105 nas tematy sportowe). Z jednej strony nastolatek jest tym \u015bwiatem zafascynowany, z drugiej \u2013 boi si\u0119 odezwa\u0107, \u017ceby nie zrobi\u0107 czego\u015b niew\u0142a\u015bciwego. Na miejsce inicjacji swojego bohatera \u2013 mo\u017ce niezbyt oryginalnie, ale trudno \u2013 autor wybra\u0142 dom publiczny, w kt\u00f3rym Moj\u017cesz jest niemym obserwatorem, w duchu pozwalaj\u0105cym sobie na wydawanie s\u0105d\u00f3w. Najwi\u0119ksze emocje budzi w Bernsztajnie nie tyle patrzenie po raz pierwszy w \u017cyciu na roznegli\u017cowane kobiety, ile skosztowanie niekoszernego posi\u0142ku. Zakazanego, ale niepokoj\u0105co smacznego.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie z perspektywy Moj\u017cesza ogl\u0105damy kolejnych bohater\u00f3w \u2013 cho\u0107 drugoplanowych, na tyle jednak ciekawie zarysowanych, \u017ce nie wydaj\u0105 si\u0119 papierowi. Z drugiej strony nie ma tu psychologicznego pog\u0142\u0119bienia portretu \u2013 postaci otrzymuj\u0105 akurat te cechy, kt\u00f3re pasuj\u0105 do roli, jak\u0105 zajmuj\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, nic mniej i nic wi\u0119cej. Bo uwaga czytelnika ma skupia\u0107 si\u0119 na akcji, a nie analizie post\u0119powania bohater\u00f3w. Jedynym wyj\u0105tkiem jest Jakub Szapiro \u2013 to dla niego inni s\u0105 t\u0142em, na kt\u00f3rym b\u0142yszczy. Nic dziwnego, \u017ce z najwi\u0119kszym podziwem Moj\u017cesz patrzy w\u0142a\u015bnie na Szapira, kt\u00f3ry na pierwszy rzut oka wydaje mu si\u0119 przepe\u0142nionym dum\u0105 herosem, niemal z innego \u015bwiata. Dopiero p\u00f3\u017aniej u\u015bwiadamiamy sobie (podobnie jak Moj\u017cesz), kim naprawd\u0119 jest Jakub, ale nawet wtedy nie przestajemy go lubi\u0107. Szapira id\u0105cego przez Kercelak na Woli wszyscy witaj\u0105 uprzejmie. Mo\u017ce te powitania s\u0105 podszyte strachem, ale przecie\u017c haracz regularnie \u015bci\u0105gany przez tego apasza od kupc\u00f3w i sklepikarzy to cz\u0119\u015b\u0107 sta\u0142ego porz\u0105dku. Porz\u0105dku, dla kt\u00f3rego alternatywy po prostu nie ma. W dodatku Szapiro nie wstydzi si\u0119 miejsca, sk\u0105d wyszed\u0142, co wi\u0119cej, jest z niego dumny: tutaj czuje si\u0119 swobodnie, tutaj jest jego ma\u0142a ojczyzna i wara ka\u017cdemu, kto b\u0119dzie chcia\u0142 to zmieni\u0107.<\/p>\n

Szczepan Twardoch zr\u0119cznie korzysta z konwencji modnego w ostatnich latach krymina\u0142u retro, g\u0142\u00f3wnym bohaterem czyni\u0105c jednak nie zm\u0119czonego \u017cyciem policjanta, ale charakternego bandyt\u0119: elegancko ubranego, w drogim samochodzie, inteligentnego, kieruj\u0105cego si\u0119 w\u0142asnym kodeksem honorowym i oczywi\u015bcie wra\u017cliwego na kobiece wdzi\u0119ki. Szapiro do zajmowanej pozycji doszed\u0142 dzi\u0119ki swemu sprytowi, ci\u0105gle pami\u0119ta te\u017c smak biedy. Jest w tym co\u015b z film\u00f3w o Alu Capone, mo\u017ce nawet bardziej z klimatu nowego serialu BBC\u00a0Peaky Blinders<\/em>, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wny bohater, Cygan Tommy Shelby, zdobywa w\u0142adz\u0119 w przest\u0119pczej rodzinie kr\u00f3luj\u0105cej w Birmingham. I do pewnego momentu wierzy, \u017ce arystokraci naprawd\u0119 mog\u0105 go traktowa\u0107 jak r\u00f3wnego sobie, je\u015bli dor\u00f3wna im bogactwem i wp\u0142ywami.<\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do\u00a0Kr\u00f3la<\/em>\u00a0i przedwojennej Warszawy. Realia epoki s\u0105 u Twardocha zarysowane ze szczeg\u00f3\u0142ami, bohaterom zdarza si\u0119 nawet m\u00f3wi\u0107 w jidysz. \u201eZwroty akcji, romanse, gwa\u0142ty, \u0107wiartowanie cia\u0142, szanta\u017ce, przewroty \u2013 podszyte przemoc\u0105 codzienne \u017cycie stolicy\u201d\u00a0\u2013 to s\u0142owa z tekstu na ok\u0142adce. Trafione w punkt, je\u015bli chce si\u0119 skusi\u0107 do zakupu ksi\u0105\u017cki fan\u00f3w powie\u015bci sensacyjnych. Mo\u017cna te\u017c momentami odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce autor chcia\u0142 w\u00a0Kr\u00f3lu<\/em>\u00a0zmie\u015bci\u0107 wszystko, co kojarzy si\u0119 z realiami lat 30. \u2013 \u0142\u0105cznie z Berez\u0105 Kartusk\u0105, \u015bwiatem \u00f3wczesnej polityki i charakterystyczn\u0105 obyczajowo\u015bci\u0105 elit stolicy. Elementem spajaj\u0105cym te tak r\u00f3\u017cne elementy ma by\u0107 intryga zwi\u0105zana z Jakubem Szapir\u0105 i jego najbli\u017cszym otoczeniem. Na koniec jest wi\u0119c do rozwi\u0105zania wiele w\u0105tk\u00f3w, a trup \u015bciele si\u0119 g\u0119sto.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie\u00a0Kr\u00f3l<\/em>\u00a0to nie tylko splot zabawnych i ironicznych dialog\u00f3w po\u0142\u0105czony z opisami kolejnych perypetii przest\u0119pc\u00f3w z tej mniej eleganckiej Warszawy (zosta\u0142 nawet oddany jej zapach). Ogl\u0105damy przecie\u017c \u015bwiat, kt\u00f3ry za chwil\u0119 poch\u0142oni\u0119ty zostanie przez piek\u0142o wojny \u2013 Atlantyd\u0119 dzie\u0144 przed katastrof\u0105. Kiedy czyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 Twardocha, mia\u0142am skojarzenie z filmami, jakie amatorskimi kamerami kr\u0119cili w latach 30. w Polsce \u017bydzi. Nad Wis\u0142\u0119 przyje\u017cd\u017cali z Ameryki na wakacje, aby odwiedzi\u0107 rodziny czekaj\u0105ce na wie\u015bci z wielkiego \u015bwiata, a przy okazji zabra\u0107 pami\u0105tkow\u0105 ta\u015bm\u0119, na kt\u00f3rej zostan\u0105 uwiecznieni bliscy, s\u0105siedzi i rynek w rodzinnym sztetlu. Filmy przetrwa\u0142y, bo ci, kt\u00f3rzy stali za kamerami, zabrali klisze za ocean. Nasza \u015bwiadomo\u015b\u0107, co z t\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 stanie si\u0119 za kilka lat, sprawia, \u017ce ka\u017cdy u\u0142amek codzienno\u015bci sprzed Holokaustu \u2013 nawet b\u0119d\u0105cy literack\u0105 fikcj\u0105 \u2013 nabiera wyj\u0105tkowej wagi i znaczenia. Trudno o tym nie pomy\u015ble\u0107, czytaj\u0105c, jak Jakub nagrywa sw\u00f3j g\u0142os na \u00f3wczesny dyktafon. Nieprzypadkowo te\u017c Szapiro w swojej ostatniej walce w bokserskiej karierze k\u0142adzie na \u0142opatki falangist\u0119 Andrzeja Ziembi\u0144skiego i cho\u0107 w tym momencie jest to zwyci\u0119stwo ostateczne, my wiemy, co b\u0119dzie potem \u2013 jeste\u015bmy od bohater\u00f3w m\u0105drzejsi.<\/p>\n

Koniec lat 30. to czas nasilaj\u0105cych si\u0119 w Polsce nastroj\u00f3w antysemickich, przejawiaj\u0105cych si\u0119 cho\u0107by w ha\u015ble \u201enie kupuj u \u017byda\u201d i getcie \u0142awkowym na uczelniach. Sp\u00f3jrzmy tylko na przyk\u0142adowe tytu\u0142y artyku\u0142\u00f3w z \u201eG\u0142osu Lubelskiego\u201d z 1938 roku (pisownia oryginalna):\u00a0Gdzie ich nie ma! Penetracja \u017cyd\u00f3w na wszystkie stanowiska<\/em>;\u00a0Bojkot sklep\u00f3w \u017cydowskich w Krasnobrodzie<\/em>\u00a0i \u2013 najbardziej krzywdz\u0105ce oskar\u017cenie \u2013\u00a0Etyka \u017cydowskiego lekarza. Pacjentka zmar\u0142a, bo nie mia\u0142a czem zap\u0142aci\u0107 \u017cydowi<\/em>. Efektem antysemickiej atmosfery w kraju by\u0142y przypadki napa\u015bci na \u017byd\u00f3w i pogromy urz\u0105dzane przez chrze\u015bcija\u0144skich s\u0105siad\u00f3w. Wszystko to pojawia si\u0119 w powie\u015bci Twardocha, a mo\u017cna wr\u0119cz powiedzie\u0107, \u017ce stanowi rodzaj lejtmotywu. Jest tu nawet mowa o emigracji do Palestyny, gdzie \u017bydzi b\u0119d\u0105 wreszcie mogli czu\u0107 si\u0119 u siebie.<\/p>\n

\u201eDooko\u0142a ringu zgromadzi\u0142y si\u0119 dwie Warszawy m\u00f3wi\u0105ce dwoma j\u0119zykami, \u017cyj\u0105ce w osobnych \u015bwiatach, czytaj\u0105ce inne gazety i darz\u0105ce si\u0119 nawzajem w najlepszym razie oboj\u0119tno\u015bci\u0105, w najgorszym \u2013 nienawi\u015bci\u0105, a zwykle po prostu pe\u0142n\u0105 dystansu niech\u0119ci\u0105, jakby mieszka\u0142y nie ulica w ulic\u0119, tylko rozdzielone oceanem\u201d\u00a0\u2013 czytamy na pocz\u0105tku\u00a0Kr\u00f3la<\/em>. Te s\u0142owa b\u0119d\u0105 mottem ca\u0142ej opowie\u015bci.<\/p>\n

Ale czy tak naprawd\u0119 akcja krymina\u0142u Twardocha nie mog\u0142aby zosta\u0107 osadzona tak\u017ce w Krakowie czy we Lwowie, a mo\u017ce nawet w Lublinie, chocia\u017c przed wojn\u0105 by\u0142o to miasto du\u017co bardziej prowincjonalne od wcze\u015bniej wymienionych?<\/p>\n

Lublin te\u017c mia\u0142 swoj\u0105 dzielnic\u0119 \u017cydowsk\u0105, kt\u00f3ra przed wiekami wyros\u0142a wok\u00f3\u0142 zamku, na kr\u00f3lewskich terenach nieobj\u0119tych privilegium de non tolerandis Judaeis (\u0142ac. przywilej nieakceptowania \u017byd\u00f3w). Sercem tej dzielnicy by\u0142a ulica Szeroka, gdzie nieprzypadkowo napisy na sklepowych szyldach by\u0142y tylko w jidysz. Bo raczej nie zapuszcza\u0142 si\u0119 tu nikt, kto jidysz nie zna\u0142. A przecie\u017c zaledwie kilka minut drogi obok znajdowa\u0142y si\u0119 ratusz i Krakowskie Przedmie\u015bcie \u2013 g\u0142\u00f3wna i najbardziej elegancka ulica Lublina. A wi\u0119c dwa miasta, kt\u00f3re zazwyczaj \u017cy\u0142y obok siebie. Czasami tylko ich mieszka\u0144cy przecinali te same drogi: w szkole, na targu, w sklepie.<\/p>\n

Kto m\u00f3g\u0142by by\u0107 lubelskim Jakubem Szapiro? Mo\u017ce Motyka z ulicy Lubartowskiej 23, kt\u00f3rego tak opisa\u0142a w swoich powojennych wspomnieniach\u00a0M\u00f3j Lublin<\/em>\u00a0R\u00f3\u017ca Fiszman-Sznajdman:\u00a0\u201eMia\u0142a te\u017c Lubartowska swoje typy z p\u00f3\u0142\u015bwiatka. Motyka, lubelski Al Capone, mia\u0142 swoj\u0105 \u201erezydencj\u0119\u201d w domu oznaczonym numerem 23 albo na placu mi\u0119dzy Lubartowsk\u0105 a Rusk\u0105. Tam te\u017c wszystkie swoje interesy przeprowadza\u0142 przy pomocy nieod\u0142\u0105cznego no\u017ca. By\u0142 postrachem mieszka\u0144c\u00f3w ca\u0142ej okolicy. My, dzieci, omijali\u015bmy go z daleka, cho\u0107\u00a0\u00abobowi\u0105zkiem\u00bb\u00a0by\u0142o go zna\u0107\u201d. Motyka jeszcze przed wybuchem wojny sam sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 no\u017cownika \u2013 dosta\u0142 cios w brzuch i nog\u0119, a na twarzy zosta\u0142a mu pami\u0105tka w postaci d\u0142ugiej blizny. R\u00f3\u017ca Fiszman-Sznajdman pisze, \u017ce w czasie II wojny podobno pomaga\u0142 \u017bydom.<\/p>\n

Nieocenionym i bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji o przedwojennym p\u00f3\u0142\u015bwiatku Lublina jest dawna prasa codzienna. W tym czasie przest\u0119pcy byli wymieniani z nazwiska, a nawet podawano ich dok\u0142adne adresy. Adam Kopciowski, kierownik Zak\u0142adu Kultury i Historii \u017byd\u00f3w UMCS, analizowa\u0142 pod tym m.in. k\u0105tem wydania \u201eLubliner Tugblat\u201d \u2013 gazety w jidysz drukowanej w Lublinie od 1918 roku do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Ostatni numer ukaza\u0142 si\u0119 8 wrze\u015bnia 1939 roku, a wi\u0119c dzie\u0144 przed najwi\u0119kszym niemieckim bombardowaniem miasta, kiedy to zosta\u0142o uszkodzonych lub zniszczonych wiele budynk\u00f3w w \u015br\u00f3dmie\u015bciu i na Starym Mie\u015bcie. Adam Kopciowski w tomie\u00a0Wos hert zich in der prowinc? Prasa \u017cydowska na Lubelszczy\u017anie i jej najwi\u0119kszy dziennik \u201eLubliner Tugblat\u201d<\/em>\u00a0podejmuje m.in. temat wojen mi\u0119dzy rywalizuj\u0105cymi ze sob\u0105 bandami z \u017cydowskiego i chrze\u015bcija\u0144skiego p\u00f3\u0142\u015bwiatka.<\/p>\n

Jednym z bohater\u00f3w przedwojennych artyku\u0142\u00f3w, o kt\u00f3rym wspomina Kopciowski, by\u0142 z\u0142odziej recydywista Szmul Glazer. Na \u0142amach \u201eLubliner Tugblat\u201d pisano o nim wielokrotnie. Co prawda zosta\u0142 z\u0142apany na gor\u0105cym uczynku, gdy okrada\u0142 mieszkanie przy ulicy Zamkowej (dzi\u015b ju\u017c nieistniej\u0105cej), ale zdo\u0142a\u0142 uciec z wi\u0119zienia na zamku lubelskim. Przepi\u0142owanie krat przy pomocy pilnika zaj\u0119\u0142o Glazerowi dwie godziny, nast\u0119pnie po murze opu\u015bci\u0142 si\u0119 na zrobionym przez siebie sznurze. W tym czasie domy Podzamcza podchodzi\u0142y pod samo wzg\u00f3rze zamkowe, z\u0142odziejowi \u0142atwo wi\u0119c by\u0142o znikn\u0105\u0107, tym bardziej \u017ce na dole czeka\u0142 na niego wsp\u00f3lnik. Glazer ponownie wpad\u0142, gdy okrada\u0142 kobiet\u0119 w R\u00f3wnem. To tylko dow\u00f3d, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 cz\u0119sto bywa du\u017co bardziej interesuj\u0105ca ni\u017c to, co mo\u017ce wymy\u015bli\u0107 pisarz.<\/p>\n

Po tej dygresji wr\u00f3\u0107my do najnowszej powie\u015bci Szczepana Twardocha. Istotny element konstrukcji\u00a0Kr\u00f3la<\/em>\u00a0stanowi obecno\u015b\u0107 drugiego narratora, kt\u00f3ry od Warszawy trzeciej dekady XX wieku oddalony jest zar\u00f3wno w czasie, jak i w przestrzeni, ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 gorzkich do\u015bwiadcze\u0144 kolejnych lat i posiada wiedz\u0119, jakiej pozbawieni s\u0105 tak przedwojenni bohaterowie, jak i narrator z tamtego okresu.<\/p>\n

Drugi narrator z pocz\u0105tku wydaje si\u0119 mniej istotny, podobnie jak mniej istotne zdaj\u0105 si\u0119 jego nieco deliryczne monologi. To przerywniki spowalniaj\u0105ce w\u0142a\u015bciw\u0105 akcj\u0119. Autorowi jest on jednak potrzebny, aby zbudowa\u0107 napi\u0119cie i we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b zapowiedzie\u0107 zako\u0144czenie. Nie dziwmy si\u0119 wi\u0119c, \u017ce ten drugi narrator \u2013 starszy i du\u017co bardziej do\u015bwiadczony \u017cyciowo \u2013 podaje w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 to, co przedstawi\u0142 nam naiwny Moj\u017cesz Bernsztajn. Ale i sam Moj\u017cesz ma w\u0105tpliwo\u015bci, czy wszystko wygl\u0105da\u0142o w\u0142a\u015bnie tak, jak to zapami\u0119ta\u0142.<\/p>\n

Interesuj\u0105cy jest te\u017c ostatni zwrot akcji, w kt\u00f3rego efekcie poznajemy prawd\u0119. Niezwyk\u0142\u0105 wag\u0119 ma to, kto zdejmuje nam z oczu zas\u0142on\u0119. Zako\u0144czenie\u00a0Kr\u00f3la<\/em>\u00a0jest jak gwa\u0142towne ci\u0119cie no\u017ca, po kt\u00f3rym pozostaje tylko mrok. Ale czy inny fina\u0142 by\u0142 mo\u017cliwy? To zako\u0144czenie otwiera pole do nowych pyta\u0144. Pyta\u0144, na kt\u00f3re nie ma prostych odpowiedzi. Bo wybory nie zawsze s\u0105 proste, a rzeczywisto\u015b\u0107 rzadko jest czarno-bia\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na szcz\u0119\u015bcie Kr\u00f3l<\/em> to nie tylko splot zabawnych i ironicznych dialog\u00f3w po\u0142\u0105czony z opisami kolejnych perypetii przest\u0119pc\u00f3w z tej mniej eleganckiej Warszawy [\u2026]. Ogl\u0105damy przecie\u017c \u015bwiat, kt\u00f3ry za chwil\u0119 poch\u0142oni\u0119ty zostanie przez piek\u0142o wojny \u2013 Atlantyd\u0119 dzie\u0144 przed katastrof\u0105. Kiedy czyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 Twardocha, mia\u0142am skojarzenie z filmami, jakie amatorskimi kamerami kr\u0119cili w latach 30. w Polsce \u017bydzi.<\/p>\n","protected":false},"author":297,"featured_media":40860,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7321,484,2033,1599,905],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[2032],"yoast_head":"\nMa\u0142gorzata Szlachetka o Kr\u00f3lu Szczepana Twardocha<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Prawie ka\u017cda ksi\u0105\u017cka Twardocha okazuje si\u0119 wydawniczym przebojem. Nie inaczej jest z Kr\u00f3lem.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/szczepan-twardoch-krol-wydawnictwo-literackie-2017-02-21.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/szczepan-twardoch-krol-wydawnictwo-literackie-2017-02-21.jpg\",\"width\":\"709\",\"height\":\"994\",\"caption\":\"Szczepan Twardoch, \u201eKr\u00f3l\u201d \u2013 ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza\",\"name\":\"Ma\u0142gorzata Szlachetka o Kr\u00f3lu Szczepana Twardocha\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-02-21T05:30:51+00:00\",\"dateModified\":\"2017-02-17T09:03:40+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1c6d7dbe8a14ca0c35201c9355e05869\"},\"description\":\"Prawie ka\u017cda ksi\u0105\u017cka Twardocha okazuje si\u0119 wydawniczym przebojem. Nie inaczej jest z Kr\u00f3lem.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Dwie Warszawy i gwa\u0142towne ci\u0119cie no\u017ca\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1c6d7dbe8a14ca0c35201c9355e05869\",\"name\":\"Ma\u0142gorzata Szlachetka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/malgorzata-szlachetka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ma\u0142gorzata Szlachetka o Kr\u00f3lu Szczepana Twardocha","description":"Prawie ka\u017cda ksi\u0105\u017cka Twardocha okazuje si\u0119 wydawniczym przebojem. Nie inaczej jest z Kr\u00f3lem.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/szczepan-twardoch-krol-wydawnictwo-literackie-2017-02-21.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/szczepan-twardoch-krol-wydawnictwo-literackie-2017-02-21.jpg","width":"709","height":"994","caption":"Szczepan Twardoch, \u201eKr\u00f3l\u201d \u2013 ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza","name":"Ma\u0142gorzata Szlachetka o Kr\u00f3lu Szczepana Twardocha","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#primaryimage"},"datePublished":"2017-02-21T05:30:51+00:00","dateModified":"2017-02-17T09:03:40+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1c6d7dbe8a14ca0c35201c9355e05869"},"description":"Prawie ka\u017cda ksi\u0105\u017cka Twardocha okazuje si\u0119 wydawniczym przebojem. Nie inaczej jest z Kr\u00f3lem.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/malgorzata-szlachetka-dwie-warszawy-i-gwaltowne-ciecie-noza#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Dwie Warszawy i gwa\u0142towne ci\u0119cie no\u017ca"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/1c6d7dbe8a14ca0c35201c9355e05869","name":"Ma\u0142gorzata Szlachetka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/malgorzata-szlachetka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40858"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/297"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40858"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40858\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40858"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=40858"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=40858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}