{"id":40863,"date":"2017-02-17T15:30:52","date_gmt":"2017-02-17T14:30:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=40863"},"modified":"2017-02-17T15:08:01","modified_gmt":"2017-02-17T14:08:01","slug":"monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze","title":{"rendered":"Na skraju rozpaczy. O Witkacym raz jeszcze"},"content":{"rendered":"

\u201eMimo wszystko widok tej pot\u0119\u017cnej postaci krocz\u0105cej po \u015bniegu w gwia\u017adziste noce g\u00f3rskie z tym swoim orszakiem niedojd\u00f3w zas\u0142uchanych i zapatrzonych by\u0142 naprawd\u0119 dramatyczny. Mia\u0142o si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce co\u015b znakomitego ulega spaczeniu, zepchni\u0119te na dno bolesnego b\u0142aze\u0144stwa\u201d<\/p>\n

Witold Gombrowicz, Wspomnienia polskie<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Od wydanego w 1992 roku reporta\u017cu Joanny Siedleckiej (Mahatma Witkac<\/em>) w zasadzie trudno si\u0119 oderwa\u0107. Autorka, id\u0105c \u015bladem Stanis\u0142awa Ignacego Witkiewicza, czyli Witkacego, dotar\u0142a do dziesi\u0105tk\u00f3w os\u00f3b bezpo\u015brednio lub po\u015brednio z nim zwi\u0105zanych. Niemal w ostatniej chwili zebra\u0142a ich opinie i wspomnienia. Dotycz\u0105 one przede wszystkim \u017cycia osobistego artysty. Wiele ze spisanych \u015bwiadectw nie\u015bwiadomie powiela wcze\u015bniejsze opinie, przyczyniaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b do pewnej schematyczno\u015bci, toruj\u0105cej drog\u0119 dla mitu. Ale materia\u0142u do jego powstania dostarcza\u0142 przede wszystkim sam Witkacy, maj\u0105c by\u0107 mo\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jego \u017cycie staje si\u0119 niemal idealn\u0105 po\u017cywk\u0105 dla masowej wyobra\u017ani. \u017bycie zakrojone po szekspirowsku, rozegrane przed wielk\u0105 widowni\u0105 i na jej oczach kreowane przez g\u0142\u00f3wnego aktora.<\/p>\n

\"Ma\u0142gorzata<\/a>
Ma\u0142gorzata Czy\u0144ska, \u201eMetafizyczny harem. Kobiety Witkacego\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. pras. wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Wyczuwa\u0142 i przepowiada\u0142 w swych utworach konsekwencje powszechnej \u201eszcz\u0119\u015bliwo\u015bci\u201d: dyktat przeci\u0119tno\u015bci, wulgaryzacj\u0119 \u017cycia pozbawionego potrzeb duchowych.<\/p>\n

Dawniej m\u0119k\u0105 by\u0142 strach przed Nieznanym i gro\u017anym dzi\u015b jest to raczej strach przed pospolito\u015bci\u0105 i codzienno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra nas zalewa ze wszystkich stron[1]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n

Obawia\u0142 si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa zuniformizowanego. Nie chcia\u0142 by\u0107 tworem jego wyobra\u017ani. Pozostawi\u0142 nam wi\u0119c siebie w dziesi\u0105tkach ods\u0142on i aran\u017cacji, z kt\u00f3rych ka\u017cda ukazuje tylko niewielk\u0105 cz\u0105stk\u0119 jego osobowo\u015bci, skrywaj\u0105c to co istotne, pozostawiaj\u0105c odbiorc\u00f3w zdezorientowanych i oszo\u0142omionych. Ch\u0119tnie si\u0119 fotografowa\u0142, lecz pozowa\u0142 nie tylko do fotografii. Wciela\u0142 si\u0119 w postacie znanych artyst\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142, b\u0142aznowa\u0142. W listach do \u017cony (napisa\u0142 ich ponad tysi\u0105c dwie\u015bcie) bawi\u0142 si\u0119 w s\u0142owne dowcipy, zniekszta\u0142ca\u0142 imiona znajomych, wymy\u015bla\u0142 pseudonimy po to, by nagle zako\u0144czy\u0107 wyznaniem o otaczaj\u0105cej go zewsz\u0105d pustce.<\/p>\n

Jak wiemy Witkacy by\u0142 aktywny na wielu polach tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci i na ka\u017cdym z nich pozostawi\u0142 sw\u00f3j oryginalny \u015blad. Dramaturg, autor powie\u015bci podwa\u017caj\u0105cych kanony gatunkowe, malarz, teoretyk sztuki, filozof, autor znakomitych fotografii. Dzie\u0142o Witkacego jest wielkim wyzwaniem dla badaczy, intelektualist\u00f3w i dla \u201ezwyk\u0142ych\u201d odbiorc\u00f3w. Najbardziej jednak frapuje on sam. Cz\u0142owiek do\u015bwiadczony w m\u0142odo\u015bci traumatycznym prze\u017cyciami, kt\u00f3re utrwali\u0142y w nim przekonanie o nie daj\u0105cym si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 tragizmie ludzkiego istnienia.<\/p>\n

Samotno\u015b\u0107 i tragiczna ironia towarzysz\u0105 mu przez ca\u0142e \u017cycie. W gruncie rzeczy nie\u015bmia\u0142y, w towarzystwie przyjmowa\u0142 \u2013 jak wspomina\u0142 Roman Ingarden \u2013 zgo\u0142a niepotrzebnie pozycj\u0119 obronno-agresywn\u0105, ekstrawagancj\u0105 pokrywa\u0142 zmieszanie lub niepewno\u015b\u0107. Nieprzeci\u0119tnie zdolny, przewy\u017csza\u0142 intelektem swe otoczenie, kt\u00f3re \u2013 poza nielicznymi wyj\u0105tkami \u2013 nie rozumia\u0142o go i nie docenia\u0142o; ceni\u0142 wolno\u015b\u0107, a wci\u0105\u017c wpada\u0142 w r\u00f3\u017cnego rodzaju zale\u017cno\u015bci; otacza\u0142 si\u0119 kobietami, wra\u017cliwy na ich urod\u0119, lecz nie zazna\u0142 uroku spe\u0142nionej mi\u0142o\u015bci. By\u0107 mo\u017ce sztuka by\u0142a jedyn\u0105 sfer\u0105, w kt\u00f3rej czu\u0142 si\u0119 po\u017cyteczny i w uprawianiu kt\u00f3rej widzia\u0142 usprawiedliwienie swego istnienia:<\/p>\n

Sztuka (\u2026) to konieczno\u015b\u0107 powiedzenia drugim istotom w formie Pi\u0119kna o potworno\u015bci\u00a0 samotnego istnienia w niesko\u0144czonym wszech\u015bwiecie[2]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n

W ksi\u0105\u017cce Anny Mici\u0144skiej, Witkacy \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107<\/em> pojawia si\u0119 w wielu ods\u0142onach (fotograficznych). Jako niemowlak o wielkich, smutnych oczach na r\u0119kach zatroskanej matki, jako kilkuletni ch\u0142opak na spacerach z Saba\u0142\u0105; jako znudzony, a mo\u017ce zniech\u0119cony m\u0142odzieniec na werandzie pensjonatu Nosal z matk\u0105 i Helen\u0105 Czerwijowsk\u0105; po latach na rynku w Kie\u017cmarku na S\u0142owacji, w czasie automobilowej eskapady z przyjaci\u00f3\u0142mi, w warszawski mieszkaniu Kochanowskich, na zakopia\u0144skiej werandzie z Karolem Szymanowskim, Jaros\u0142awem i Ann\u0105 Iwaszkiewiczami… Pozuje na drodze na Hal\u0119 G\u0105sienicow\u0105, na kt\u00f3r\u0105 si\u0119 wybra\u0142 z Nen\u0105 Stachursk\u0105 i Micha\u0142em Choroma\u0144skim; pozuje przed schroniskiem: w berecie i du\u017cych s\u0142onecznych okularach. Rzadko spotkamy uj\u0119cia przypadkowe. Witkacy aran\u017cuje sytuacje i siebie w nich. Pojawiaj\u0105 si\u0119 wtedy s\u0142ynne miny i grymasy, kt\u00f3re wykrzywiaj\u0105 jego twarz tak, \u017ce trudno odnale\u017a\u0107 w niej podobie\u0144stwo do przystojnego, lecz najcz\u0119\u015bciej powa\u017cnego m\u0119\u017cczyzny o surowym spojrzeniu. Ale i ta ods\u0142ona jest prawdopodobnie na pokaz \u2013 jako jeszcze jedna maska. Trafiaj\u0105 si\u0119 jednak spontaniczne uj\u0119cia, jak to w wagoniku kolejki linowej na Kasprowy Wierch z Eugeni\u0105 Budynkow\u0105, na krakowskiej ulicy z Boles\u0142awem Mici\u0144skim, czy te\u017c z przygodnymi psami podczas spaceru. Spo\u015br\u00f3d kilkudziesi\u0119ciu wybranych do albumu jest jedno przecz\u0105ce jego stylowi, zupe\u0142nie nie \u201ewitkacowskie\u201d, na kt\u00f3rym trudno go pozna\u0107 \u2013 jest na nim nie\u015bmia\u0142o, lecz pogodnie u\u015bmiechni\u0119ty (podobnie niepewny u\u015bmiech go\u015bci na jego twarzy na jednej z niewielu fotografii z Czes\u0142aw\u0105 Okni\u0144sk\u0105).<\/p>\n

Skrywane traumy m\u0142odo\u015bci<\/strong><\/p>\n

Zdobycie wsi Witonie\u017c mia\u0142o otworzy\u0107 wojskom rosyjskim drog\u0119 na Kowel. By jednak dosta\u0107 si\u0119 w pobli\u017ce niemieckich pozycji broni\u0105cych wsi, trzeba by\u0142o pokona\u0107 Stochod \u2013 rzek\u0119 z jej rozlewiskami, a przedtem ponad kilometrowe b\u0142otniste pole, poprzecinane niewidocznymi rowami i kana\u0142ami.<\/p>\n

\u017bo\u0142nierze, kt\u00f3rych nie omin\u0119\u0142y kule wroga potykali si\u0119 i przewracali na brzegach kolejnych row\u00f3w, wpadali w wod\u0119 lub b\u0142otnist\u0105, cuchn\u0105c\u0105 ma\u017a[3]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n

(…) nad polem walki pojawi\u0142y si\u0119 klucze niemieckich samolot\u00f3w. (…) Wybuchy wzbija\u0142y wysoko w g\u00f3r\u0119 fontanny g\u0119stego, rozbryzguj\u0105cego si\u0119 b\u0142ota, a powstaj\u0105ce w ich miejsce g\u0142\u0119bokie leje zasysa\u0142y w bagienn\u0105 to\u0144 le\u017c\u0105cych \u017co\u0142nierzy[4]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n

To lipiec 1916 roku. W takich w\u0142a\u015bnie warunkach bojowych prze\u017cywa Witkacy swoj\u0105 wojenn\u0105 inicjacj\u0119. Jak wykazuje szczeg\u00f3\u0142owo Krzysztof Dubi\u0144ski, podporucznik Witkiewicz dotar\u0142 ze sw\u0105 rot\u0105 na drugi brzeg rzeki, a potem broni\u0142 zdobytego przez wojska rosyjskie wzniesienia 90,0. \u017bo\u0142nierze obydwu stron opu\u015bcili okopy i walczyli wr\u0119cz. Na bagnety. Fizjologiczna strona takiego morderczego zwarcia odziera je z naros\u0142ych mit\u00f3w i romantycznej otoczki. To, co dominuje to trudny do zniesienia mdl\u0105cy zapach krwi, spoconych \u017co\u0142nierskich cia\u0142 przemieszany z odorem \u015bmierci. Operacja kowelska nie powiod\u0142a si\u0119. Droga na Kowel nie zosta\u0142a zdobyta, a Paw\u0142owski Pu\u0142k, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142 Witkiewicz, straci\u0142 prawie trzy tysi\u0105ce ludzi[5]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p>\n

Do kilku okres\u00f3w ze swego \u017cycia Witkacy w\u0142a\u015bciwie nie wraca\u0142, jakby chcia\u0142 by zapad\u0142y si\u0119 g\u0142\u0119boko w niepami\u0119ci. To samob\u00f3jcza \u015bmier\u0107 jego narzeczonej Jadwigi Janczewskiej w 1914 roku, i cztery dni na pierwszej linii frontu I wojny \u015bwiatowej. Trzeba do tego doda\u0107 do\u015bwiadczenie najwcze\u015bniejsze \u2013 rozbicie rodziny spowodowane za\u017cy\u0142\u0105 przyja\u017ani\u0105 ojca z Mari\u0105 Dembowsk\u0105, towarzyszk\u0105 \u017cycia ostatnich lat, trwaj\u0105c\u0105 przy nim a\u017c do jego \u015bmierci we w\u0142oskiej Lovranie. Jak wspomina przyjaciel domu Jerzy Mieczys\u0142aw Rytard, \u201eSta\u015b nosi\u0142 w sobie ukryty i zadawniony \u017cal do ojca.(…) Historia z Dembowsk\u0105 zatru\u0142a d\u0142ugi okres jego \u017cycia. (…) wzrasta\u0142 i dojrzewa\u0142 w ci\u0119\u017ckiej atmosferze\u201d[6]<\/sup><\/a>.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

W niewoli mitu<\/strong><\/p>\n

Popkultura, korzystaj\u0105c z kultury wysokiej, zaw\u0142aszcza motywy, w\u0105tki i bohater\u00f3w. Odtwarza, przysposabia, przybli\u017ca. Upraszcza to, co zawi\u0142e i niejednoznaczne. Sp\u0142ycaj\u0105c i \u015blizgaj\u0105c si\u0119 po powierzchni zjawisk, kt\u00f3re chce oswoi\u0107 oddala si\u0119 od ich istoty. Powstaj\u0105 \u201eprodukty\u201d lekkostrawne, przeznaczone dla masowego odbiorcy. Nonszalancko traktuj\u0105c fakty uwzgl\u0119dnia je o tyle, o ile potrzebne s\u0105 one do snutej opowie\u015bci. W ko\u0144cu tak \u015bci\u015ble spaja je z interpretacj\u0105, \u017ce trudno jest je od siebie oddzieli\u0107. Powstaje mit \u2013 rodzaj skostnia\u0142ej opowie\u015bci. Nie podlega \u017cadnym zmianom, nie poddaje si\u0119 czasowi. Interpretacja wydarze\u0144, od kt\u00f3rej wzi\u0105\u0142 pocz\u0105tek, zamienia si\u0119 w niepodwa\u017caln\u0105 prawd\u0119, staje si\u0119 modelowa, funkcjonuje poza czasem. Nic nie jest jej stanie naruszy\u0107.<\/p>\n

Z wielkiego mitu, jakim obros\u0142o \u201eistnienie poszczeg\u00f3lne\u201d Witkacego masowa wyobra\u017ania\u00a0 wybra\u0142a jako no\u015bny temat \u2013 jego niezwyk\u0142e \u017cycie, zw\u0142aszcza romanse i przygody z kobietami. Najnowszym wyrazem tej fascynacji jest ksi\u0105\u017cka Ma\u0142gorzaty Czy\u0144skiej <\/a>Kobiety Witkacego. Metafizyczny harem<\/a>. <\/em>Temat kobiet jako \u017con, kochanek, towarzyszek \u017cycia s\u0142awnych ludzi XX wieku od kilku lat jest mocno eksploatowany, zw\u0142aszcza, \u017ce istnieje bogata literatura wspomnieniowa i epistolografia. W przypadku Witkacego <\/em>to Pami\u0119tniki<\/em> Ireny Solskiej, Wyznania gorszycielki<\/em> Ireny Krzywickiej, Dzienniki i wspomnienia<\/em> Anny Iwaszkiewicz, ksi\u0105\u017cka Barbary Winklowej o Zofii i Tadeuszu \u017bele\u0144skich, Kobiety Kossak\u00f3w<\/em> Joanny Jurga\u0142y-Jureczki. Informacji o epoce dostarczaj\u0105 tak\u017ce wspomnienia Witolda Gombrowicza, Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza, Rafa\u0142a Malczewskiego. Najcenniejszym jednak \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o Witkacym i jego \u015bwiecie s\u0105 listy, a w\u015br\u00f3d nich ponad tysi\u0105c dwie\u015bcie jego list\u00f3w do \u017cony Jadwigi z Unrug\u00f3w Witkiewiczowej. S\u0105 one bowiem jedynym w swoi rodzaju zapisem jego stan\u00f3w psychicznych. Przemawia w nich z mi\u0142o\u015bci\u0105, ale potrafi tak\u017ce pisa\u0107 w paroksyzmie zazdro\u015bci, prosi o zgod\u0119 na \u015blub nie kryj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce jest nieprzewidywalny, wiecznie bez pieni\u0119dzy, nie chce dzieci. Przyznaje si\u0119 do romans\u00f3w i przyg\u00f3d zaznaczaj\u0105c, \u017ce musi mie\u0107 sw\u0105 przestrze\u0144 wolno\u015bci, \u017ce nie potrafi i\u015b\u0107 na smyczy. Lektura kilku tom\u00f3w tych list\u00f3w to wgl\u0105d w psychik\u0119 jednego z najbardziej frapuj\u0105cych i niejednoznacznych tw\u00f3rc\u00f3w XX wieku. Wiedz\u0119 o arty\u015bcie uzupe\u0142nia bogata epistolografia z epoki, do kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c odwo\u0142uje si\u0119 autorka Metafizycznego haremu.<\/em><\/p>\n

Centrum rekonstruowanych zdarze\u0144 czyni Czy\u0144ska w\u0142a\u015bnie posta\u0107 \u017cony, Jadwigi. Od niej ta opowie\u015b\u0107 si\u0119 zaczyna, jej wspomnieniami przeplatane s\u0105 relacje o pozosta\u0142ych \u201ebohaterkach\u201d i na jej czu\u0142ych my\u015blach o \u201eStasiu\u201d si\u0119 ko\u0144czy.<\/p>\n

Wyrazem jego fascynacji kobiet\u0105 by\u0142a przemo\u017cna ch\u0119\u0107 jej sportretowania. I tak najcz\u0119\u015bciej zaczyna\u0142a si\u0119 znajomo\u015b\u0107. W ksi\u0105\u017cce pojawiaj\u0105 si\u0119 \u2013 poza \u017con\u0105 i ostatni\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105, Czes\u0142aw\u0105 Okni\u0144sk\u0105-Korzeniowsk\u0105 \u2013 sylwetki o\u015bmiu pa\u0144. To Eugenia Wyszomirska (Hanka), \u017cona jubilera z Cz\u0119stochowy poznana na warszawskiej ulicy, hrabianka Ewa Tyszkiewicz\u00f3wna, m\u0142odzie\u0144cza mi\u0142o\u015b\u0107, Irena Solska (toksyczny zwi\u0105zek z uwodzicielk\u0105), Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Helena Czerwijowska (serdeczna wi\u0119\u017a duchowa), narzeczona Jadwiga Janczewska, Janina Turowska, Maria Zaroty\u0144ska, m\u0142oda dziewczyna \u201euprowadzona\u201d z zakopia\u0144skiego zak\u0142adu fryzjerskiego.<\/p>\n

Mimo, \u017ce autorka nie szcz\u0119dzi nam informacji o witkacowskich kobietach, a zw\u0142aszcza o ich dalszym losie, szybko jasnym si\u0119 staje, \u017ce g\u0142\u00f3wnym bohaterem ksi\u0105\u017cki pozostaje jednak On. Historie, kt\u00f3re si\u0119 przed nami przesuwaj\u0105, uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w psychologiczny portret Stanis\u0142awa Ignacego Witkiewicza. Portret znany ju\u017c i opisany. Egotyzm, poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i godno\u015bci sz\u0142y w parze z samotno\u015bci\u0105; wra\u017cliwo\u015b\u0107, czu\u0142o\u015b\u0107 potrzeba ciep\u0142a i blisko\u015bci by\u0142a ukrywana pod mask\u0105 ironisty, szydercy. W li\u015bcie do Heleny Czerwijowskiej wyznaje:<\/p>\n

(\u2026) Pani kocha\u0142a mnie bez zastrze\u017ce\u0144 cz\u0142owieka pe\u0142nego perwersji i zastawek, zas\u0142aniaj\u0105cych rzeczy prawdziwie wielkie[7]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n

We wspomnianym reporta\u017cu sprzed lat Joanna Siedlecka przy okazji dziennikarskiego \u201e\u015bledztwa\u201d przedstawi\u0142a tak\u017ce kawa\u0142ek nie\u0142atwego \u017cycia w PRL ludzi z tamtej, witkacowskiej epoki. Zd\u0105\u017cy\u0142a jeszcze dotrze\u0107 do tych, kt\u00f3rzy znali go osobi\u015bcie, pami\u0119tali. Portret, kt\u00f3ry powstawa\u0142 na pewno nie by\u0142 obiektywny, nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 w pe\u0142ni prawdziwy. Czerpali ze swej pami\u0119ci, si\u0119gali do zdarze\u0144 sprzed dziesi\u0119cioleci, przefiltrowywali go przez swoje sympatie, urazy i uprzedzenia. Mimo woli tworzyli zr\u0119by mitu, od kt\u00f3rego si\u0119 ju\u017c Witkacy nie uwolni. Utrwala go tak\u017ce ksi\u0105\u017cka Czy\u0144skiej.<\/p>\n

Autorka bogato cytuje Witkacego z trzy tomowej edycji List\u00f3w do \u017cony<\/em>, opiera si\u0119 na wspomnieniach Jadwigi Witkiewiczowej spisanych po wojnie i na wielu innych opracowaniach, jak cho\u0107by W\u0119dr\u00f3wki bez powrotu<\/em> Anny Mici\u0144skiej. R\u00f3wnie ch\u0119tnie i cz\u0119sto przywo\u0142uje \u015bwiadectwa os\u00f3b utrwalone przez Joann\u0119 Siedleck\u0105 we wspominanym ju\u017c reporta\u017cu. Nie wychodzi ju\u017c jednak poza pewien ustalony schemat. Schemat \u2013 czujemy to \u2013 za ciasny dla Witkacego i jak ka\u017cdy schemat upraszczaj\u0105cy. Jakby na potwierdzenie tego wydawca umie\u015bci\u0142 na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki utrzyman\u0105 w typowo marketingowym stylu notk\u0119 zach\u0119caj\u0105c\u0105 do lektury.<\/p>\n

Wy\u0142ania si\u0119 z niej bohater ksi\u0105\u017cki \u2013 ale to nie Witkacy, lecz dandys uwodz\u0105cy \u201ez b\u0142yskiem w oku\u201d. Nie maj\u0105cy nic wsp\u00f3lnego z niepowtarzaln\u0105 osobowo\u015bci\u0105 Stanis\u0142awa Ignacego, artysty wyprzedzaj\u0105cego swych wsp\u00f3\u0142czesnych bolesn\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 maj\u0105cych nadej\u015b\u0107 nieuchronnych i tragicznych zmian.<\/p>\n

***<\/p>\n

W okresie poprzedzaj\u0105cym wyjazd ojca, Stanis\u0142awa Witkiewicza do Lovrany i w czasie jego tam pobytu syn by\u0142 z nim w konflikcie, stara\u0142 si\u0119 nie poddawa\u0107 osobowo\u015bci ojca, wywalczy\u0107 dla siebie woln\u0105 przestrze\u0144. Jednak dwukrotnie odwiedza\u0142 go we W\u0142oszech, korespondowali. W jednym z list\u00f3w ojciec napisa\u0142:<\/p>\n

St\u00f3j ci\u0105gle na wirchu, z kt\u00f3rego wida\u0107 najdalsze horyzonty i szykuj skrzyd\u0142a my\u015bli i czynu do lotu poza nie. Da ci to wielk\u0105 miar\u0119 do poznawania ludzi i oceniania warto\u015bci ich czyn\u00f3w[8]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n

Przekonany o nieprzeci\u0119tnych zdolno\u015bciach syna namawia\u0142 do nadludzkiej wprost aktywno\u015bci i doskona\u0142o\u015bci, nawet gdyby przysz\u0142o za ni\u0105 p\u0142aci\u0107 wysok\u0105 cen\u0119:<\/p>\n

Bierz raczej m\u0119cze\u0144stwo ni\u017c roztapianie si\u0119 w p\u0142askim \u0142atwym \u017cyciu ludzi oddanych na pastw\u0119 odruch\u00f3w instynktownych[9]<\/sup><\/a><\/span>.<\/p><\/blockquote>\n

P.S.<\/p>\n

Osob\u0105, kt\u00f3ra wspomina\u0142a pogrzeb Witkacego na wiejskim cmentarzu na Polesiu we wrze\u015bniu 1939 roku by\u0142 W\u0142odzimierz Ziemla\u0144ski, syn Walentego Ziemla\u0144skiego, w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku w Jeziorach.<\/p>\n

Ulica, przy kt\u00f3rej znajdowa\u0142\u00a0 si\u0119 w Zakopanem zak\u0142ad fryzjerski Adolfa Pinno nosi\u0142a przed wojn\u0105 nazw\u0119 Przecznica. Imieniem Stanis\u0142awa Witkiewicza zosta\u0142a opatrzona dopiero po wojnie.<\/p>\n

<\/p>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. \u00a0Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz,\u00a0Polemika z krytykami<\/em>, \u00a0za: A Mici\u0144ska,\u00a0Witkacy. \u017bycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107<\/em>, \u00a0Wydawnictwo Interpress Warszawa b. r. w\u00a0 s.164.\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. S.I. Witkiewicz,\u00a0Nowe formy w malarstwie<\/em>, za: A. Mici\u0144ska,\u00a0op. cit<\/em>., s.165.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3. \u00a0K. Dubi\u0144ski,Wojna Witkacego, czyli kumbo\u0142 w galifetach<\/em>, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2015, s.145.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4. \u00a0Tam\u017ce.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5. Tam\u017ce, s.156.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6. \u00a0Jerzy Mieczys\u0142aw Rytard,\u00a0Witkacy,czyli po drugiej stronie rozpaczy<\/em>, [w:]\u00a0Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz. Cz\u0142owiek i tw\u00f3rca, Ksi\u0119ga pami\u0105tkowa pod redakcj\u0105 T. Kotarbi\u0144skiego i J. P\u0142omie\u0144skiego<\/em>, Warszawa 1957, s.271.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7. \u00a0<\/span>Stanis\u0142aw Ignacy Witkiewicz, Listy I<\/em>, PIW, za: M. Czy\u0144ska, op. cit.<\/em>,\u00a0s.117.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8. Stanis\u0142aw Witkiewicz w li\u015bcie do syna, za: A. Mici\u0144ska, op. cit.<\/em>, s.74.\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. Tam\u017ce, s.80.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Dzie\u0142o Witkacego jest wielkim wyzwaniem dla badaczy, intelektualist\u00f3w i dla \u201ezwyk\u0142ych\u201d odbiorc\u00f3w. Najbardziej jednak frapuje on sam. Cz\u0142owiek do\u015bwiadczony w m\u0142odo\u015bci traumatycznym prze\u017cyciami, kt\u00f3re utrwali\u0142y w nim przekonanie o nie daj\u0105cym si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 tragizmie ludzkiego istnienia.<\/p>\n","protected":false},"author":690,"featured_media":40875,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[484,5401,1176,849,5795,1058,4730],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5400],"yoast_head":"\nNa skraju rozpaczy. Witkacy i kobiety<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jak wiemy Witkacy by\u0142 aktywny na wielu polach tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci i na ka\u017cdym z nich pozostawi\u0142 sw\u00f3j oryginalny \u015blad.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze\/2\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/malgorzata-czynska-kobiety-witkacego-znak-2016-08-03.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/malgorzata-czynska-kobiety-witkacego-znak-2016-08-03.jpg\",\"width\":\"711\",\"height\":\"1041\",\"caption\":\"Ma\u0142gorzata Czy\u0144ska, \u201eMetafizyczny harem. Kobiety Witkacego\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. pras. wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze\",\"name\":\"Na skraju rozpaczy. Witkacy i kobiety\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-02-17T14:30:52+00:00\",\"dateModified\":\"2017-02-17T14:08:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6\"},\"description\":\"Jak wiemy Witkacy by\u0142 aktywny na wielu polach tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci i na ka\u017cdym z nich pozostawi\u0142 sw\u00f3j oryginalny \u015blad.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Na skraju rozpaczy. O Witkacym raz jeszcze\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6\",\"name\":\"Monika Malessa-Drohomirecka\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-malessa-drohomirecka\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Na skraju rozpaczy. Witkacy i kobiety","description":"Jak wiemy Witkacy by\u0142 aktywny na wielu polach tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci i na ka\u017cdym z nich pozostawi\u0142 sw\u00f3j oryginalny \u015blad.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze","next":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze\/2","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/malgorzata-czynska-kobiety-witkacego-znak-2016-08-03.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/malgorzata-czynska-kobiety-witkacego-znak-2016-08-03.jpg","width":"711","height":"1041","caption":"Ma\u0142gorzata Czy\u0144ska, \u201eMetafizyczny harem. Kobiety Witkacego\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: mat. pras. wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze","name":"Na skraju rozpaczy. Witkacy i kobiety","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#primaryimage"},"datePublished":"2017-02-17T14:30:52+00:00","dateModified":"2017-02-17T14:08:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6"},"description":"Jak wiemy Witkacy by\u0142 aktywny na wielu polach tw\u00f3rczej dzia\u0142alno\u015bci i na ka\u017cdym z nich pozostawi\u0142 sw\u00f3j oryginalny \u015blad.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/monika-malessa-drohomirecka-na-skraju-rozpaczy-o-witkacym-raz-jeszcze#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Na skraju rozpaczy. O Witkacym raz jeszcze"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/42857b99a697b07117cf05ae43844ae6","name":"Monika Malessa-Drohomirecka","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/monika-malessa-drohomirecka"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40863"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/690"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40863"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40863\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40863"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=40863"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=40863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}