{"id":4128,"date":"2009-01-15T11:28:41","date_gmt":"2009-01-15T09:28:41","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.o.pl\/jerzy-olek\/?p=17"},"modified":"2012-12-24T13:06:18","modified_gmt":"2012-12-24T12:06:18","slug":"nieluzja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja","title":{"rendered":"Nieluzja"},"content":{"rendered":"

Skoro iluzja ma by\u0107 odbiciem, skoro jej powinno\u015bci\u0105 jest ukazanie czego\u015b, czego de facto<\/em> nie ma, skoro wreszcie – jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy filozofowie – dane zmys\u0142owe nie m\u00f3wi\u0105 o przedmiocie, o jego istocie, lecz o sobie samych, nale\u017ca\u0142oby orzec, \u017ce na og\u00f3\u0142 nie z iluzj\u0105 mamy do czynienia, tylko z nieluzj\u0105. W ten spos\u00f3b pojmowana nie-iluzja zapo\u017cycza co\u015b z wygl\u0105d\u00f3w rzeczy, ale tak naprawd\u0119 niczego z nich nie przenosi. Nie dubluje realno\u015bci \u015bwiata, tylko go nihilizuje.<\/p>\n

Iluzja jest z\u0142udzeniem i r\u00f3wnocze\u015bnie ironicznym od\u017cegnywaniem si\u0119 od wiary w u\u0142ud\u0119. Wra\u017cenie jakie wywo\u0142uje jest kusz\u0105ce dlatego, \u017ce daje legitymacj\u0119 zniekszta\u0142conemu widzeniu przedmiotu oraz b\u0142\u0119dnej jego interpretacji, wyzwalaj\u0105c zachwyt nad nieograniczono\u015bci\u0105 z\u0142udy, powoduj\u0105c oczarowanie nieokie\u0142znaniem urojenia. C\u00f3\u017c bardziej od zwodniczo\u015bci, czyli z\u0142udno\u015bci, a wi\u0119c pozorno\u015bci, to znaczy nierealno\u015bci a tym samym fikcyjno\u015bci potrafi da\u0107 odpr\u0119\u017cenie oku, zm\u0119czonemu \u201eprawdami objawionymi”? Nic, zaiste. Oko uwolnione z porz\u0105dkuj\u0105cej powinno\u015bci zaczyna \u015bwiat odbiera\u0107 zupe\u0142nie inaczej. Nic nie musi by\u0107 tym, czym si\u0119 wydaje. Czy st\u00f3\u0142 to rzeczywi\u015bcie st\u00f3\u0142 i tylko st\u00f3\u0142? Wszak ka\u017cdy st\u00f3\u0142 jest w stanie si\u0119 odstoli\u0107, b\u0105d\u017a te\u017c zestoli\u0107, a nawet rozstoli\u0107. Podobnie oko, kt\u00f3re potrafi rozstroi\u0107 Postrzegane, rozostrzy\u0107 Widziane i rozhermetyzowa\u0107 Percypowane. Na tym polega pot\u0119ga oka, a w\u0142a\u015bciwie steruj\u0105cego nim m\u00f3zgu. Elementarn\u0105 powinno\u015bci\u0105 tw\u00f3rczego umys\u0142u nie jest potwierdzanie tego, co znane, lecz podwa\u017canie w\u0142asnej nieomylno\u015bci, a tym samym pow\u0105tpiewanie w jak\u0105kolwiek jednoznaczno\u015b\u0107 ocen.<\/p>\n

Ulegaj\u0105c iluzji, szukamy schronienia w nieluzji. Iluzja oszukuje taj\u0105c oszustwo, nieluzja z urojenia czyni paradygmat. K\u0142amstwo udaj\u0105ce prawd\u0119 jest po stokro\u0107 gorsze od k\u0142amstwa, kt\u00f3re ze sw\u0105 k\u0142amliwo\u015bci\u0105 si\u0119 obnosi, proponuj\u0105c nieobci\u0105\u017cone konwencj\u0105 i stereotypami zanurzenie si\u0119 w imaginatywno\u015bci spontanicznej, wolnej od nawyk\u00f3w i przyzwyczaje\u0144, obiecuj\u0105cej – o ile ju\u017c nie sam\u0105 prawd\u0119, to przynajmniej najprawdziwsz\u0105 nieprawd\u0119, nie-prawd\u0119 przekonuj\u0105c\u0105 swoj\u0105 jawn\u0105 fa\u0142szywo\u015bci\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Skoro iluzja ma być odbiciem, skoro jej powinnością jest ukazanie czegoś, czego de facto nie ma, skoro wreszcie – jak twierdzą niektórzy filozofowie – dane zmysłowe nie mówią o przedmiocie,…<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[7208,347,849],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[920],"yoast_head":"\nnieiluzja<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Skoro iluzja ma by\u0107 odbiciem, skoro jej powinno\u015bci\u0105 jest ukazanie czego\u015b, czego de facto nie ma, skoro wreszcie - jak twierdz\u0105...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja\",\"name\":\"nieiluzja\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-01-15T09:28:41+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-24T12:06:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/dfef763d91c0e0392f663d9d74e0134f\"},\"description\":\"Skoro iluzja ma by\u0107 odbiciem, skoro jej powinno\u015bci\u0105 jest ukazanie czego\u015b, czego de facto nie ma, skoro wreszcie - jak twierdz\u0105...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Nieluzja\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/dfef763d91c0e0392f663d9d74e0134f\",\"name\":\"Jerzy Olek\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jerzy-olek\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"nieiluzja","description":"Skoro iluzja ma by\u0107 odbiciem, skoro jej powinno\u015bci\u0105 jest ukazanie czego\u015b, czego de facto nie ma, skoro wreszcie - jak twierdz\u0105...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja","name":"nieiluzja","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"datePublished":"2009-01-15T09:28:41+00:00","dateModified":"2012-12-24T12:06:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/dfef763d91c0e0392f663d9d74e0134f"},"description":"Skoro iluzja ma by\u0107 odbiciem, skoro jej powinno\u015bci\u0105 jest ukazanie czego\u015b, czego de facto nie ma, skoro wreszcie - jak twierdz\u0105...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2009\/nieluzja#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Nieluzja"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/dfef763d91c0e0392f663d9d74e0134f","name":"Jerzy Olek","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/jerzy-olek"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4128"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4128"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4128\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4128"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=4128"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=4128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}