{"id":41411,"date":"2017-03-27T10:15:38","date_gmt":"2017-03-27T09:15:38","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=41411"},"modified":"2020-11-04T14:51:33","modified_gmt":"2020-11-04T13:51:33","slug":"lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko","title":{"rendered":"Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie"},"content":{"rendered":"<p>Przygotowana przez Ew\u0119 Opa\u0142k\u0119 wystawa Wandy Cze\u0142kowskiej w Kr\u00f3likarni jest pierwsz\u0105 od wielu lat tak du\u017c\u0105 prezentacj\u0105 dokona\u0144 rze\u017abiarki, jest te\u017c pewnym sensie \u2013 ponownym odkryciem, \u015bwie\u017cym spojrzeniem na jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i postaw\u0119 artystyczn\u0105. Nie jest to jedynie u\u0142o\u017cony chronologicznie przegl\u0105d, \u201eretrospektywa\u201d (celowe u\u017cycie w tytule s\u0142owa \u201eretrospekcja\u201d zawiera w sobie, poza odwo\u0142aniem do kr\u0119gu znacze\u0144 literacko-filmowych, tak\u017ce sprzeciw wobec muzealnych i galeryjnych przegl\u0105d\u00f3w retrospektywnych), lecz kuratorska interpretacja. Ekspozycyjna narracja o eliptycznej strukturze: z opuszczeniami, przemilczeniami, napi\u0119ciami, zag\u0119szczeniami niesymetrycznym i nielinearnym roz\u0142o\u017ceniem akcent\u00f3w. Zaczyna si\u0119 jednak bardzo klasycznie\u2026<\/p>\n<figure id=\"attachment_41419\" aria-describedby=\"caption-attachment-41419\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-4\/\" rel=\"attachment wp-att-41419\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-41419\" title=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-4-540x337.jpg\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"337\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-4-540x337.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-4-900x562.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-4-576x360.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-4.jpg 1112w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-41419\" class=\"wp-caption-text\">\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mi\u0119siste, ci\u0119\u017ckie, bardzo cielesne wczesne rze\u017aby artystki: niezgrabne, mocne, nie pozostawiaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do charakteru swojej natury \u2013 zwi\u0105zk\u00f3w z cielesno\u015bci\u0105, pulsem \u017cycia oraz pojmowaniem rze\u017aby jako pracy z materialno\u015bci\u0105, zmagania z mas\u0105, rozmiarem, kszta\u0142tem. Ewa Opa\u0142ka, interpretuj\u0105c ten aspekt tw\u00f3rczo\u015bci Wandy Cze\u0142kowskiej, odwo\u0142uje si\u0119 do poj\u0119cia \u201ela chair\u201d, zaproponowanego przez Maurice\u2019a Merleau-Ponty\u2019ego, oznaczaj\u0105cego \u201eo\u017cywione cia\u0142o\u201d, \u201e\u017cyj\u0105ce tworzywo cielesne\u201d. Te pierwsze figuralne rze\u017aby charakteryzuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce ekspresyjno\u015bci\u0105, cechami bliskimi sztuce archaicznej, greckiej i rzymskiej. Pisz\u0105c o tych pracach w tek\u015bcie do wcze\u015bniejszej monograficznej wystawy artystki w krakowskim Zderzaku, Jan Michalski, nazywa\u0142 je \u201eneoprymitywistycznymi\u201d. Najwyra\u017aniej te tendencje ujawniaj\u0105 si\u0119 w realizacjach z lat 60.: w <em>R\u00f3\u017cowej g\u0142owie<\/em> (1962), <em>Niebieskiej g\u0142owie<\/em> (1967). Cho\u0107 dostrzec je mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c w <em>Studium X-te<\/em> z roku 1957. Te najwcze\u015bniejsze z prezentowanych prac zosta\u0142y \u201ewpisane\u201d w najnowsz\u0105, specjalnie przygotowan\u0105 na wystaw\u0119 w Kr\u00f3likarni instalacj\u0119 <em>Elipsa<\/em> \u2013 metalow\u0105 form\u0119 o takim geometrycznym kszta\u0142cie, wskazuj\u0105c\u0105 jednocze\u015bnie na spos\u00f3b ekspozycyjnego opowiadania, ekspozycyjnej narracji. Elipsa, figura stylistyczna polegaj\u0105ca na opuszczeniu fragmentu tekstu, kt\u00f3ry w rekonstrukcji da si\u0119 przywo\u0142a\u0107, sta\u0142a si\u0119 dla kuratorki inspiracj\u0105 do uj\u0119cia tw\u00f3rczo\u015bci Wandy Cze\u0142kowskiej. To rekonstrukcja, spojrzenie wstecz z obecnego miejsca na jej drog\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 w spos\u00f3b nielinearny, niechronologiczny, akcentuj\u0105cy pewne punkty i pomijaj\u0105cy inne. Figura i forma elipsy, to zar\u00f3wno rze\u017abiarski kszta\u0142t, jak struktura kuratorskiej wypowiedzi: przemieszczenia w czasie, by nasyci\u0107 tre\u015b\u0107, wzm\u00f3c ekspresj\u0119, powi\u0105za\u0107 fakty i wskaza\u0107 pokrewie\u0144stwa pomi\u0119dzy niekt\u00f3rymi realizacjami. Ekspozycyjna opowie\u015b\u0107 tak\u017ce zatacza elips\u0119 \u2013 pocz\u0105tek jest r\u00f3wnie\u017c jej zako\u0144czeniem \u2013 <em>Elipsa<\/em> otwiera i zamyka wystaw\u0119 w Kr\u00f3likarni.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-41411 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-6'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-6-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41421\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41421'>\n\t\t\t\t\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-5'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-5-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41420\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41420'>\n\t\t\t\t\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-4'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-4-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41419\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41419'>\n\t\t\t\t\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-3'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-3-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41418\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41418'>\n\t\t\t\t\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-2'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-2-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41417\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41417'>\n\t\t\t\t\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-1'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-1-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41416\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41416'>\n\t\t\t\t\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Wanda Cze\u0142kowska urodzi\u0142a si\u0119 w 1930 roku, w 1954 uko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, obroni\u0142a dyplom w pracowni profesora Jerzego Bandury. Od lat 50. XX wieku uczestniczy\u0142a w wielu wystawach rze\u017aby, tak\u017ce mi\u0119dzynarodowych, m.in. w Norwegii (1958), Holandii (Wystawa Rze\u017aby Wsp\u00f3\u0142czesnej, 1964), Francji (III Mi\u0119dzynarodowym Biennale de Paris\u201963) i w Wielkiej Brytanii (Edinbourgh International Festival, 1972) oraz w licznych pokazach we wszystkich znacz\u0105cych galeriach w Polsce. Od schy\u0142ku lat 60. by\u0142a lu\u017ano zwi\u0105zana z Drug\u0105 Grup\u0105 Krakowsk\u0105. Z czasem coraz silniej pod\u0105\u017ca\u0142a w kierunku konceptualizmu, w ko\u0144cu lat 60. i na pocz. 70. XX wieku realizuje jedne ze swoich najwa\u017cniejszych prac \u2013 <em>St\u00f3\u0142<\/em> (1968\u20131971) i <em>\u015aciana<\/em> (1975\u20131976) \u2013 obydwie prezentowane na wystawie, b\u0119d\u0105ce jej dominantami.<\/p>\n<p>W marcu 1990 roku w galerii Zderzak w Krakowie odby\u0142a si\u0119 retrospektywa artystki zatytu\u0142owana <em>Przypomnienie po latach<\/em>. Do tej pory, do obecnej ekspozycji, by\u0142 to najwi\u0119kszy indywidualny pokaz artystki. Na prze\u0142omie lutego i marca 2010 roku Wanda Cze\u0142kowska uczestniczy\u0142a w jednej z najwa\u017cniejszych wystaw rze\u017aby ostatnich lat, w ekspozycji <em>Pa\u0144stwo Dydony<\/em>, kt\u00f3rej kuratork\u0105 by\u0142a Dorota Grubba, prezentowanej w PGS w Sopocie. Trop wytyczania obszaru, b\u0119d\u0105cy symbolem artystycznego procesu w niesprzyjaj\u0105cych warunkach wywiedziony z mitu Dydony, sta\u0142 si\u0119 nici\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 kilka pokole\u0144 rze\u017abiarzy: obok Wandy Cze\u0142kowskiej w ekspozycji uczestniczyli m.in.: Stanis\u0142aw Horno-Pop\u0142awski, Maria Jarema, Henryk Wici\u0144ski, Jerzy Jarnuszkiewicz, Jerzy Bere\u015b i Maria Pini\u0144ska-Bere\u015b, Barbara Falender, Katarzyna J\u00f3zefowicz, Leszek Golec. Od 2011 roku artystk\u0105 i jej dorobkiem opiekuje si\u0119 szczeci\u0144ska Fundacja Ars &amp; Bonum \u2013 zajmuj\u0105ca si\u0119 dokumentacj\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci oraz daj\u0105ca wsparcie w postaci przestrzeni pracowni-galerii. Ponadto w 2016 roku zawi\u0105za\u0142a si\u0119 Fundacja Introspekcja, kt\u00f3rej statutowym celem jest dokumentowanie i prezentowanie dorobku rze\u017abiarki. B\u0119dzie ona wydawc\u0105 ksi\u0105\u017cki i organizatorem konferencji, kt\u00f3ra w lutym 2017 roku odb\u0119dzie si\u0119 w Kr\u00f3likarni w zwi\u0105zku z obecnym pokazem.<\/p>\n<figure id=\"attachment_41417\" aria-describedby=\"caption-attachment-41417\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\/15-19-lena-wicherkiewicz-2\/\" rel=\"attachment wp-att-41417\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-41417\" title=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-2-540x341.jpg\" alt=\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\" width=\"540\" height=\"341\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-2-540x341.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-2-900x569.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-2-576x364.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-2.jpg 1280w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-41417\" class=\"wp-caption-text\">\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wystawa Wandy Cze\u0142kowskiej zbudowana zosta\u0142a wok\u00f3\u0142 dw\u00f3ch poj\u0119\u0107-w\u0105tk\u00f3w: retrospekcji i elipsy, zaczerpni\u0119tych z dziedzin j\u0119zykoznawstwa i teorii filmu, ukazuje realizowany w jej tw\u00f3rczo\u015bci proces przej\u015bcia od rze\u017aby tradycyjnej do instalacji, od figuracji i ekspresji do refleksji o przestrzeni, zajmowanym miejscu, od kszta\u0142tu, masy, materii do zjawiska \u201erozprzestrzeniania\u201d, wyznaczania, anektowania przestrzeni.<\/p>\n<p>Interesuj\u0105cym jest, i obecna prezentacja wydobywa to, \u017ce \u00f3w proces dematerializacji i refleksji o przestrzeni odbywa si\u0119 w oparciu o klasyczny temat rze\u017abiarski \u2013 g\u0142ow\u0119. Ten motyw, zwykle zwi\u0105zany z portretem, dla Wandy Cze\u0142kowskiej staje si\u0119 inspiracj\u0105 do wielokierunkowych poszukiwa\u0144. Pocz\u0105tkowo s\u0105 to dzia\u0142ania wobec kszta\u0142tu, woluminu, barwy (eksperymenty kolorystyczne z polichromowanymi gipsami), obejmuj\u0105ce deformacje, multiplikacje, opakowywania, a tak\u017ce dzia\u0142ania w innych mediach \u2013 w rysunku i malarstwie.<\/p>\n<p>G\u0142owa staje si\u0119 \u201emodelem\u201d w procesie \u201eotwierania\u201d rze\u017aby, otwierania jej ku przestrzeni. Zainicjowanie tego kierunku poszukiwa\u0144 ilustruje <em>G\u0142owa<\/em> z 1968 roku, prezentowana w pi\u0105tej, przedostatniej sali galerii. Kolejny etap, kolejne dzia\u0142anie w ramach tego procesu stanowi\u0142o rozmieszczanie samej rze\u017aby w przestrzeni \u2013 jak w instalacji <em>St\u00f3\u0142<\/em> (1968\u20131971). Jej monumentalne rozmiary wype\u0142niaj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 sal\u0119 wystawy: ogromny metalowy st\u00f3\u0142, na kt\u00f3rego blacie umieszczonych zosta\u0142o osiemna\u015bcie odlew\u00f3w g\u0142\u00f3w. G\u0142\u00f3w ponadnaturalnej wielko\u015bci, poddanych znacznej deformacji, niemal do stopnia, w kt\u00f3rym zacieraj\u0105 si\u0119 \u015blady analogii do rzeczywisto\u015bci. Potem artystka koncentruje si\u0119 ju\u017c na kre\u015bleniu przestrzeni, rezygnuje z kszta\u0142tu na rzecz okre\u015blania przestrzeni, na dzia\u0142aniach wobec niej, w relacji do niej. Dwa kierunki tego procesu \u2013 wykre\u015blanie przestrzeni poprzez p\u0142aszczyzn\u0119 oraz drugi, graniczny, bezkompromisowy gest <em>Bezwzgl\u0119dnego wyeliminowania rze\u017aby jako poj\u0119cia kszta\u0142tu<\/em> (1972\u20131995&nbsp;\/&nbsp;2016). Ilustracj\u0105 pierwszego kierunku jest rewolucyjna <em>\u015aciana<\/em> (1975\u20131976), instalacja wype\u0142niaj\u0105ca drug\u0105 sal\u0119 wystawy. Podobnie jak <em>St\u00f3\u0142<\/em>, tak\u017ce realizacja mocno zaznacza swoj\u0105 obecno\u015b\u0107: niemal\u017ce uniemo\u017cliwia poruszanie si\u0119 w przestrzeni ekspozycji. Na metalowej konstrukcji umieszczone s\u0105 panele z rysunkami kszta\u0142tu g\u0142\u00f3w, odrealnione, niemal abstrakcyjne, towarzyszy jej po\u0142o\u017cona na pod\u0142odze opakowana materia\u0142em rze\u017aba g\u0142owy. Do tej pracy nawi\u0105zuje portretowa fotografia artystki, b\u0119d\u0105ca \u201eikon\u0105\u201d wystawy, umieszczona r\u00f3wnie\u017c na plakacie towarzysz\u0105cym pokazowi: g\u0142owa os\u0142oni\u0119ta przezroczyst\u0105 materi\u0105 (folia?, woal?), z szyj\u0105, kt\u00f3r\u0105 chwyta d\u0142o\u0144mi, jakby w ge\u015bcie duszenia czy odcinania g\u0142owy. Przy ca\u0142ej dramatyczno\u015bci gestu, trudno nie ulec estetycznemu urokowi zdj\u0119cia. A tak\u017ce, post\u0119puj\u0105c za interpretacja kuratorki, nie w\u0142\u0105czy\u0107 zdj\u0119cia w kr\u0105g procesu dematerializacji, kt\u00f3ry tak intensywnie zaznacza\u0142 si\u0119 ju\u017c w jej tw\u00f3rczo\u015bci. Akt graniczny tego procesu, ekstremalny gest rze\u017abiarki tak bardzo oddanej pracy z materi\u0105, ujawni\u0142 si\u0119 w realizacji <em>Bezwzgl\u0119dne wyeliminowanie rze\u017aby<\/em>\u2026 Pocz\u0105tkowo praca ta istnia\u0142a w formie modelu (wykonanego w 1973 roku), jako pewna potencjalno\u015b\u0107: przestrze\u0144 wyznaczona podzia\u0142ami, minimalistyczno-konceptualne dzia\u0142anie. Ponad dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej idea ta zosta\u0142a zmaterializowana w postaci instalacji. Na wystawie zaprezentowana jest jako fotograficzne powi\u0119kszenie modelu z 1973 roku. Ca\u0142kowicie zgadzam si\u0119 z kuratork\u0105 wystawy, Ew\u0105 Opa\u0142k\u0105, \u017ce ten gest dematerializacji rze\u017aby, obiektu, by\u0142 jednocze\u015bnie podkre\u015bleniem, wydobyciem zasadniczej roli materii, znaczenia rze\u017abiarskiej pracy jako uciele\u015bnienia. Proces porzucania materii by\u0142 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142aniem skierowanym ku przestrzeni, nowemu obszarowi rze\u017abiarskiej ekspresji. Wzrastaj\u0105cej konceptualizacji towarzyszy te\u017c d\u0105\u017cenie do zaanektowania przestrzeni, rozprzestrzenianie, ekspansywno\u015b\u0107, energia. Jakby si\u0142\u0119 pracy z materi\u0105 prze\u0142o\u017cy\u0107 na okie\u0142znanie przestrzeni. Wobec tej koncepcji, oczywi\u015bcie przy odmienno\u015bci wykorzystywanych \u015brodk\u00f3w rze\u017abiarskich i innej ekspresji, trudno nie zauwa\u017cy\u0107 pewnych analogii z my\u015bl\u0105 i realizacjami Katarzyny Kobro, z jej ide\u0105 wy\u0142o\u017con\u0105 w napisanej wsp\u00f3lnie z m\u0119\u017cem, W\u0142adys\u0142awem Strzemi\u0144skim, ksi\u0105\u017cce <em>Kompozycja przestrzeni, obliczenia rytmu czasoprzestrzennego<\/em> oraz zmaterializowan\u0105 w rze\u017abach, kompozycjach przestrzennych. Wzrastaj\u0105ce zainteresowanie przestrzeni\u0105 w tw\u00f3rczo\u015bci Wandy Cze\u0142kowskiej zosta\u0142o tak\u017ce zilustrowane w sposobie prezentacji jej prac. Przebywaj\u0105c w salach Kr\u00f3likarni, poddajemy si\u0119 doznaniu \u201eprzyt\u0142aczania\u201d przez rze\u017aby i instalacje, coraz szczelniejszego wype\u0142niania przez nie ca\u0142ej przestrzeni. To odczucie stawia nas wobec zagadnienia relacji obiektu i przestrzeni, a tak\u017ce nas, odbiorc\u00f3w, do obiektu umieszczonego w przestrzeni.<\/p>\n<p>Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci Wandy Cze\u0142kowskiej, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dominuj\u0105ce u jej pocz\u0105tk\u00f3w pojmowanie rze\u017aby jako masy i kszta\u0142tu, bardzo cielesne w charakterze, zwi\u0105zane z poczuciem r\u00f3wnowagi, napi\u0119\u0107, skondensowania energii, stopniowo ust\u0119puje my\u015bli nad zajmowan\u0105 przestrzeni\u0105 i relacjami. Ju\u017c nie kszta\u0142t, lecz miejsce w przestrzeni, zajmowana przestrze\u0144, bardzo silna energia, lecz o innym charakterze i kierunku \u2013 \u201erozproszona\u201d. Jednocze\u015bnie tym, co zwraca uwag\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci Wandy Cze\u0142kowskiej, to r\u00f3wnowaga pomi\u0119dzy \u201eemocjonaln\u0105 zawarto\u015bci\u0105\u201d a intelektualnym procesem, mi\u0119sisto\u015b\u0107 i emocjonalne zabarwienie przy jednoczesnym zami\u0142owaniu do porz\u0105dku, dyscypliny, logiki. Splot umys\u0142u i serca, fizycznej pracy, dotyku i refleksji. Eliptyczna forma&nbsp;\/&nbsp;figura \u0142\u0105czy te przeciwstawne aspekty rze\u017abiarskiego \u015bwiata. Zawarta w tytule wystawy \u201eretrospekcja\u201d jest jednocze\u015bnie introspekcj\u0105 \u2013 zg\u0142\u0119bianiem w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci, pochyleniem si\u0119, refleksj\u0105, wgl\u0105dem, pr\u00f3b\u0105 systematyki, nadania porz\u0105dku, wskazania powi\u0105zanych ze sob\u0105, nie zawsze chronologicznie, w\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wystawa Wandy Cze\u0142kowskiej zbudowana zosta\u0142a wok\u00f3\u0142 dw\u00f3ch poj\u0119\u0107-w\u0105tk\u00f3w: retrospekcji i elipsy, zaczerpni\u0119tych z dziedzin j\u0119zykoznawstwa i teorii filmu, ukazuje realizowany w jej tw\u00f3rczo\u015bci proces przej\u015bcia od rze\u017aby tradycyjnej do instalacji, od figuracji i ekspresji do refleksji o przestrzeni, zajmowanym miejscu, od kszta\u0142tu, masy, materii do zjawiska \u201erozprzestrzeniania\u201d, wyznaczania, anektowania przestrzeni. <\/p>\n","protected":false},"author":727,"featured_media":41416,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[5885,372,3136,1532,5886,849,5884,190],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14185],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wanda Cze\u0142kowska urodzi\u0142a si\u0119 w 1930 roku, w 1954 uko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-1.jpg\",\"width\":\"948\",\"height\":\"1280\",\"caption\":\"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\",\"name\":\"Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-03-27T09:15:38+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-04T13:51:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/70196a6872ab4c9dd2ba6f51289b9dd9\"},\"description\":\"Wanda Cze\u0142kowska urodzi\u0142a si\u0119 w 1930 roku, w 1954 uko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/70196a6872ab4c9dd2ba6f51289b9dd9\",\"name\":\"Lena Wicherkiewicz\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/lena-wicherkiewicz\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie","description":"Wanda Cze\u0142kowska urodzi\u0142a si\u0119 w 1930 roku, w 1954 uko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/15-19-Lena-Wicherkiewicz-1.jpg","width":"948","height":"1280","caption":"\u201eWanda Cze\u0142kowska. Retrospekcja\u201d, Muzeum Rze\u017aby w Kr\u00f3likarni, 2016, fot. Sz. Rogi\u0144ski (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y kwartalnika Oro\u0144sko)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko","name":"Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#primaryimage"},"datePublished":"2017-03-27T09:15:38+00:00","dateModified":"2020-11-04T13:51:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/70196a6872ab4c9dd2ba6f51289b9dd9"},"description":"Wanda Cze\u0142kowska urodzi\u0142a si\u0119 w 1930 roku, w 1954 uko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/lena-wicherkiewicz-wanda-czelkowska-w-krolikarni-retrospekcja-po-elipsie-oronsko#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Wanda Cze\u0142kowska w Kr\u00f3likarni: retrospekcja, po elipsie"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/70196a6872ab4c9dd2ba6f51289b9dd9","name":"Lena Wicherkiewicz","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/lena-wicherkiewicz"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41411"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/727"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41411"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48538,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41411\/revisions\/48538"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41411"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=41411"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=41411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}