![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-19-540x405.jpg\" "\\"Anka")
<\/a>Anka Le\u015bniak, artystka, historyczka sztuki, r\u00f3wnie\u017c jako \u201earchiwistka\u201d i \u201eantropolo\u017cka\u201d dokumentuje \u017cycie trzech kobiet: Michaliny Tatark\u00f3wny-Majkowskiej, Fifi Zastrow oraz Stanis\u0142awy Przybyszewskiej. Nie wpisuj\u0105 si\u0119 one w aktualnie definiowane wzorce kobiece \u2013 konserwatywny i feministyczny, dlatego mo\u017cna powiedzie\u0107 o Le\u015bniak, \u017ce poszukuje kobieco\u015bci \u2013 ego female<\/em>. Pod\u0105\u017ca za jej symptomami, nie tylko biologicznymi, ale i zakodowanymi w tkance urbanistycznej, miejscach lokalnych, opustosza\u0142ych. To ulice, kamienice, kt\u00f3re zostaj\u0105 na nowo o\u017cywione dzi\u0119ki historiom kobiet, postaciom, kt\u00f3re staj\u0105 si\u0119 widoczne. Ich biografie to modelowy przyk\u0142ad herstory<\/em>, historii, kt\u00f3re uwalniaj\u0105 emocje. Czym s\u0105 biografie dla lokalnej (i tymczasowej) spo\u0142eczno\u015bci, a czym dla Le\u015bniak, czy, przede wszystkim, dla kobiet?<\/p>\n Artystka pierwszy raz ws\u0142uchuje si\u0119 w opowie\u015bci kobiet i pos\u0142uguje si\u0119 odtworzeniem (reenactment<\/em>) ich biografii w realizacji Top Models. <\/em>To siedem fotografii parafrazuj\u0105cych dzie\u0142a dawnych mistrz\u00f3w, mi\u0119dzy innymi Danae <\/em>Rembrandta, Wenus z Urbino <\/em>Tycjana, Maja naga <\/em>Goyi oraz wideo, w kt\u00f3rym artystka relacjonuje w pierwszej osobie historie modelek tych obraz\u00f3w. Siedem kobiecych mit\u00f3w \u2013 w postaci wyimaginowanych opowie\u015bci, podkre\u015blaj\u0105cych ich anonimowo\u015b\u0107. Z kolei w projekcie Grodzka 5<\/em> (Lublin 2014) artystka si\u0119ga do archiwum O\u015brodka \u201eBrama Grodzka \u2013 Teatr NN\u201d i\u00a0 dokonuje reenactment nagrania z panem Ch\u0119tko, wspominaj\u0105cym swoj\u0105 narzeczon\u0105 Rysi\u0119, kt\u00f3ra mieszka\u0142a w czasie wojny w tej kamienicy. Le\u015bniak si\u0119ga po archiwa typu oral history<\/em>, fakty z przesz\u0142o\u015bci, mikro-historie. Mieszka\u0144cy kamienicy, mikrospo\u0142eczno\u015b\u0107 i zarazem pierwsza publiczno\u015b\u0107, s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dzie\u0142a sztuki, \u017cywym organizmem podkre\u015blaj\u0105cym zwi\u0105zek dzia\u0142ania artystycznego z konkretnym obszarem (site-specific<\/em>).<\/p>\n Miejscami wybranymi do projektu Niewidzialne Widzialnego<\/em> by\u0142y Gda\u0144sk i \u0141\u00f3d\u017a, tematem \u2013\u00a0historie kobiet zwi\u0105zanych z tymi miastami. Jedna z nich \u2013\u00a0\u00a0historia Fifi Zastrow \u2013\u00a0ma sw\u00f3j pocz\u0105tek w czasach Rosji bolszewickiej, w sieroci\u0144cu w Petersburgu zwanym \u201efabryk\u0105 anio\u0142k\u00f3w\u201d. Wychowankowie tych o\u015brodk\u00f3w opieku\u0144czych nie mieli \u0142atwego \u017cycia. Domy by\u0142y przepe\u0142nione, sze\u015bcioro, o\u015bmioro dzieci spa\u0142o na jednym \u0142\u00f3\u017cku. Brakowa\u0142o im \u017cywno\u015bci, cierpia\u0142y na opuchlizn\u0119 g\u0142odow\u0105, nie mia\u0142y ubra\u0144, lek\u00f3w, zim\u0105 odmra\u017ca\u0142y sobie stopy. \u017byj\u0105c w niegodziwych warunkach buntowa\u0142y si\u0119 od najm\u0142odszych lat \u2013 jako tak zwani \u201ebezprizorni\u201d tworzy\u0142y przesi\u0105kni\u0119te patologi\u0105, niebezpieczne dla otoczenia bandy. Fifi Zastrow histori\u0119 z sieroci\u0144ca i czas\u00f3w m\u0142odo\u015bci w teatrze zachowa\u0142a w pude\u0142ku, kt\u00f3re trzyma\u0142a pod \u0142\u00f3\u017ckiem w domu opieki. Pozostawi\u0142a tam fotografie, programy teatralne i kontrakty z pracy w Theater zu Litzmannstadt z lat 1942\/43. O pude\u0142ku dowiadujemy si\u0119 od Leah Zazulyer, ameryka\u0144skiej pisarki dzia\u0142aj\u0105cej w fundacji Stevena Spielberga Survivors of the Shoah (organizacji rekonstruuj\u0105cej losy europejskich \u017byd\u00f3w z czas\u00f3w wojny). To ona odtworzy\u0142a ostatnie lata \u017cycia Fifi. Niemieckie nazwisko, kt\u00f3re wtedy nosi\u0142a, wskaza\u0142o trop prowadz\u0105cy na deski teatru. \u017byd\u00f3wka, ukrywaj\u0105c si\u0119 pod nazwiskiem m\u0119\u017ca, mog\u0142a wykonywa\u0107 sw\u00f3j upragniony zaw\u00f3d. Scena by\u0142a jedynym miejscem, gdzie czu\u0142a si\u0119 bezpiecznie, mog\u0142a odgrywa\u0107 role , do kt\u00f3rych nie by\u0142a zmuszana, pomimo i\u017c teatr \u0142\u00f3dzki s\u0142u\u017cy\u0142 umacnianiu niemieckiego ducha. W artystycznej realizacji Le\u015bniak widoczna jest pi\u0119tnastometrowa czerwona kotara zwisaj\u0105ca z g\u00f3rnej elewacji budynku niczym kurtyna sceniczna (ul. Jaracza 34). Tu\u017c pod ni\u0105 znajduje si\u0119 nazwisko \u201eFifi Zastrow\u201d zapisane szwabach\u0105 (popularny gotycki kr\u00f3j pisma z czas\u00f3w III Rzeszy), kt\u00f3rym drukowano programy Theater zu Litzmannstadt. Rz\u0105dy polityki dobieg\u0142y ko\u0144ca: \u201eActa est fabula\u201d \u2013 \u201esztuka dobieg\u0142a ko\u0144ca\u201d, teraz klaszczcie i mierzcie si\u0142\u0119 politycznej propagandy!<\/p>\n Robotnica Michalina Tatark\u00f3wna-Majkowska tak\u017ce mieszka\u0142a w \u0141odzi \u2013 mie\u015bcie kobiet. Artystka namalowa\u0142a nad oknami opuszczonej \u0142\u00f3dzkiej kamienicy has\u0142o: \u201eMichalina zuch dziewczyna\u201d. W jej oknach zosta\u0142y rozpi\u0119te wydziergane przez artystk\u0119 paj\u0119czyny, \u015blady Arachne \u2013 patronki prz\u0105dek; towarzysz\u0105 im czerwone koronkowe flagi uszyte przez \u0142\u00f3dzkiego krawca. Has\u0142o nawi\u0105zuje do radzieckiego filmu w re\u017cyserii Konstantina Judina z 1939 roku, kt\u00f3rego polski tytu\u0142 brzmi Zuch dziewczyna<\/em>. Prosta, o twardym charakterze, sta\u0142a si\u0119 emisariuszk\u0105 w\u0142adzy komunistycznej. Jedna z \u0142\u00f3dzkich ulic do dzisiaj przypomina mieszka\u0144com jej nazwisko. Pracownik \u0142\u00f3dzkiego Muzeum Niepodleg\u0142o\u015bci m\u00f3wi o niej: \u201eKontrowersje zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 ju\u017c po jej \u015bmierci, mno\u017cone przez tych, kt\u00f3rym nie pasowa\u0142o, \u017ce to komunistka. A to by\u0142a bardzo porz\u0105dna kobieta\u201d[1]<\/sup><\/a>. Michalina wychowywa\u0142a si\u0119 w jednoizbowym lokalu robotniczym bez sanitari\u00f3w, w kt\u00f3rym mieszka\u0142o od pi\u0119ciu do siedemnastu os\u00f3b. By\u0142o to \u017ale wykonane budownictwo, z niskiej jako\u015bci materia\u0142\u00f3w, gro\u017c\u0105ce zawaleniem. Michalina prac\u0119 podj\u0119\u0142a ju\u017c jako czternastolatka w Widzewskiej Manufakturze. Tam kszta\u0142towa\u0142a sw\u00f3j charakter, osobowo\u015b\u0107, pogl\u0105dy, kt\u00f3re popchn\u0119\u0142y j\u0105 w stron\u0119 dzia\u0142aczy komunistycznych. Michalina Tatarkowna-Majkowska jako pierwsza kobieta zosta\u0142a I sekretarzem KW PZPR w \u0141odzi i zarz\u0105dza\u0142a wojew\u00f3dztwem \u0142\u00f3dzkim w latach 1953-55, nast\u0119pnie w p\u00f3\u017aniejszym okresie lat 50. zaj\u0119\u0142a stanowisko I sekretarza K\u0141 PZPR. \u201eStalin\u00f3wka\u201d mia\u0142a te\u017c s\u0142abo\u015b\u0107 do dzieci \u2013 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek zapisa\u0142a miejscowemu Towarzystwu Przyjaci\u00f3\u0142 Dzieci.<\/p>\n Ostatnia przywo\u0142ana przez Le\u015bniak bohaterka, to c\u00f3rka i, wed\u0142ug plotkarskich domniema\u0144, kochanka poety Stanis\u0142awa Przybyszewskiego. Stanis\u0142awa ma najbardziej wyrazisty, balansuj\u0105cy na granicy etyki \u017cyciorys, opatrzony przywo\u0142anym wy\u017cej has\u0142em: \u201eZastrzegam sobie wy\u0142\u0105czne posiadanie swego \u017cycia\u201d \u2013 to cytat z listu Stanis\u0142awy Przybyszewskiej do jej ciotki (siostry matki) Heleny Barli\u0144skiej. S\u0142owa Przybyszewskiej brzmi\u0105 jak manifest zwrotu ku osobistej pasji, jak\u0105 jest pisarstwo. Fascynacji, w kt\u00f3rej kobieta jest aktywna i wolna, stanowi o swoim \u015bwiecie, a nie tylko odtwarza wyznaczon\u0105 jej przez granice spo\u0142eczne drugoplanow\u0105 rol\u0119. Le\u015bniak przywo\u0142uje tutaj Simone de Beauvoir: \u201eKobiet\u0119 okre\u015bla si\u0119 i r\u00f3\u017cnicuje w stosunku do m\u0119\u017cczyzny, a nie m\u0119\u017cczyzn\u0119 w stosunku do kobiety; kobieta jest czym\u015b nieistotnym w obliczu czego\u015b istotnego. M\u0119\u017cczyzna jest Podmiotem, jest Absolutem: Kobieta jest Inn\u0105\u201d.<\/p>\n Cytat z Przybyszewskiej wraz z zapiskami z notatnika pisarki dotycz\u0105cymi napisanego przez ni\u0105 dramatu, Sprawa Dantona<\/em>, artystka umie\u015bci\u0142a w oknach i na fragmentach tynku kamienicy (I, II i III pi\u0119tro) znajduj\u0105cej si\u0119 bardzo blisko dawnego miejsca zamieszkania Przybyszewskiej, na ulicy Przy Bia\u0142ej Bramie 13, w samym centrum Gda\u0144ska. Zastosowana czcionka Robespierre, kt\u00f3ra sw\u0105 nazw\u0105 wskazuje na jednego z najwa\u017cniejszych rewolucjonist\u00f3w w historii Europy, nadaje instalacji charakter kodu, rezolucji, listu otwartego. Ca\u0142o\u015b\u0107 sygnowana jest stal\u00f3wk\u0105 zako\u0144czon\u0105 lotk\u0105, niczym z gry w darta.<\/p>\n Trzy biografie postaci wybrane przez Le\u015bniak s\u0105 pr\u00f3b\u0105 nawi\u0105zania dialogu z lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105. Artystyczny przekaz z\u0142o\u017cony jest z kr\u00f3tkich dzia\u0142a\u0144 performatywnych i instalacji site-specific<\/em>. Emblematyczne dekoracyjne napisy, czerwone elementy: kotara, strza\u0142ka\/stal\u00f3wka, flagi, to wyra\u017ana zach\u0119ta i wyzwanie do udzia\u0142u w performatywnym kobiecym manife\u015bcie.<\/p>\n Interesuj\u0105ce jest to, \u017ce Le\u015bniak w swoich pracach niejednokrotnie (np. w fotokola\u017cach z pracy Acta est fabula<\/em> Fifi Zastrow lub fotografii ma\u0142\u017ce\u0144stwa Eugenii Steinbart i Joanny Ogrodnik z projektu Eugenia \u017beni si\u0119, <\/em>2015) przybiera wizerunki swoich poszczeg\u00f3lnych bohaterek. Jest niby ukryt\u0105 Cindy Sherman. A jednocze\u015bnie jej performance raczej towarzyszy \u017cyciu i tw\u00f3rczej pracy. Happening<\/em> Michaela Stanley\u2019a Kirby\u2019ego polega na teatralizowaniu wybranych sytuacji \u017cyciowych, zwyczajnych i potocznych. G\u0142\u0119biej ku \u017cyciowym aspektom zwraca si\u0119 Allan Kaprow \u2013 nazywa on happeningiem<\/em> ka\u017cd\u0105 przypadkow\u0105 lub inscenizowan\u0105 sum\u0119 przedmiot\u00f3w lub os\u00f3b w jednym miejscu. Le\u015bniak tak\u017ce zrywa z definiowanymi formami sztuki. W jej pracach znajdziemy po cz\u0119\u015bci elementy performance indywidualnego pola psychologicznego, o kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0142 Vito Acconci, body artu \u2013 gdzie cia\u0142o jest znakiem, czy staged happeningu, kt\u00f3rego scen\u0105 jest najcz\u0119\u015bciej konstrukcja urbanistyczna, \u015bciana budynku.<\/p>\n Przebywaj\u0105c w pracach Le\u015bniak, czujemy si\u0119 jak na planie filmowym, czy w \u017cywej bibliotece. Sztuka \u0142\u00f3dzkiej artystki to ci\u0105g\u0142e poszukiwanie \u201epude\u0142ka z fotografiami\u201d, interesuj\u0105cych opowie\u015bci, potem tworzenie scenariusza tych realnych historii, w kt\u00f3rym ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 odnale\u017a\u0107. Aby dojrze\u0107 prawdziwy portret kobiety, widz nieustannie przygl\u0105da si\u0119 i przegl\u0105da. Ten performance si\u0119 nie ko\u0144czy.<\/p>\n Planowana publikacja projektu artystyczno-badawczego Le\u015bniak w formie bliskiej nie tyle ksi\u0105\u017cki artystycznej co beletrystyki, ju\u017c niebawem \u2013 warto \u015bledzi\u0107 strony internetowe Stowarzyszenia Publish Art<\/a> oraz Miejskiego Biura Wystaw Artystycznych w Lesznie<\/a>.<\/p>\n![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-19-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-18-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-17-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-16-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-15-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-14-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-13-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-11-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-10-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-8-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-6-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-4-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-11.jpg\" "\\"Anka")
<\/a>![\"Anka](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/a-lesniak-8-540x405.jpg\" "\\"Anka")
<\/a>