{"id":41871,"date":"2017-05-11T10:00:22","date_gmt":"2017-05-11T09:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=41871"},"modified":"2020-11-04T14:49:08","modified_gmt":"2020-11-04T13:49:08","slug":"szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy","title":{"rendered":"Si\u0142a niemocy"},"content":{"rendered":"

Jola Workowska: Dzienniki Mro\u017cka i Gombrowicza k\u0142adzie pan w swojej ksi\u0105\u017cce na kozetk\u0119 psychoanalizy i orzeka o ich kondycji, pragnieniach, potrzebach\u2026 Staje si\u0119 pan bogiem i lekarzem, a czytelnik ma by\u0107 wyznawc\u0105 pa\u0144skiej metody i sposobu widzenia \u015bwiata?<\/strong><\/p>\n

Szymon Wr\u00f3bel: Przyst\u0119puj\u0105c do lektury dziennik\u00f3w S\u0142awomira Mro\u017cka, chcia\u0142em go poprzez nie zrozumie\u0107, ale ta znajomo\u015b\u0107 jego dziennik\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 w moim przypadku niewystarczaj\u0105ca. Dlatego zabra\u0142em si\u0119 jeszcze raz za lektur\u0119 dziennik\u00f3w Gombrowicza. I ta anatomiczna, drobiazgowa czy wr\u0119cz wiwisekcyjna, a zarazem skrzy\u017cowana lektura dw\u00f3ch czytanych osobno diariuszy okaza\u0142a si\u0119 \u2013 jak mi to u\u015bwiadomi\u0142 w korespondencji Bohdan Paczowski, cz\u0142owiek-mediator w relacji tych dw\u00f3ch wybitnych postaci polskiej literatury \u2013 wr\u0119cz okrutna. Nie by\u0142o jednak innej metody badawczej, kt\u00f3ra zaspokoi\u0142aby moje pragnienie zrozumienia Mro\u017cka. Gdybym skoncentrowa\u0142 si\u0119 tylko na analizie jednej wybranej po lekturze kategorii, czyli na przyk\u0142ad na emocjach \u2013 takich, kt\u00f3re wyra\u017caj\u0105 si\u0119 w j\u0119zyku pisanym \u2013 niewiele dowiedzia\u0142bym si\u0119 na temat rzeczywistych, czysto ludzkich pragnie\u0144 interesuj\u0105cego mnie \u201epodmiotu\u201d. A bardzo chcia\u0142em wiedzie\u0107, czego podmiot typu Mro\u017cka mo\u017ce chcie\u0107 w \u017cyciu, na jakiej podstawie dokonuje wybor\u00f3w. M\u00f3wi\u0105c wprost: specyfika mojej ksi\u0105\u017cki i jej celu polega na tym, \u017ce afekty i rozum w moim rozpoznaniu mieszaj\u0105 si\u0119 i nigdy nie uzyskuj\u0105 statusu stan\u00f3w suwerennych. Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce s\u0142owo \u201epozycja\u201d, kt\u00f3re znajduje si\u0119 w tytule mojej ksi\u0105\u017cki, ma oznacza\u0107 nie tyle raz zaj\u0119t\u0105 pozycj\u0119, ile raczej sztuk\u0119 pozycjonowania. Osoby takie jak Mro\u017cek i Gombrowicz pozostaj\u0105 wzgl\u0119dem siebie w okre\u015blonych pozycjach, kt\u00f3re s\u0105 wyznaczone jak na szachownicy, ale kt\u00f3re pozostaj\u0105 tak\u017ce w ruchu i w nieoczekiwanym systemie wymian. Gramatyka zajmowania pozycji wzgl\u0119dem siebie czy zjawisk wok\u00f3\u0142 nich nie jest przecie\u017c ani czyst\u0105 struktur\u0105, ani czyst\u0105 afektologi\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce ca\u0142y urok my\u015blenia bierze si\u0119 w\u0142a\u015bnie ze spotkania afekt\u00f3w, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o woli, pragnieniu i kierunku naszego dzia\u0142ania oraz pozycji, czyli miejsc, jakie podmiot mo\u017ce i chce zaj\u0105\u0107 wzgl\u0119dem tych pragnie\u0144 i marze\u0144. Je\u015bli wi\u0119c pragnienia nie odnajd\u0105 si\u0119 w strukturach, to s\u0105 pragnieniami nieszcz\u0119\u015bliwymi.<\/p>\n

\"Szymon<\/a>
Szymon Wr\u00f3bel, \u201ePolska pozycja depresyjna: od Gombrowicza do Mro\u017cka i z powrotem\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Nasze pragnienia, kt\u00f3re nie uzyskuj\u0105 miejsca w strukturze kognitywnej, s\u0105 tylko zachciankami istnienia?<\/strong><\/p>\n

Nie jest jasne, w jakim stopniu sztuka pozycjonowania uzale\u017cniona jest od nami\u0119tno\u015bci czy afekt\u00f3w i dlatego trudno m\u00f3wi\u0107 o istnieniu dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w: emocji i rozumu. Jest to mieszanina j\u0119zykowo-obrazowo-afektywna, co oznacza, \u017ce cz\u0142owieka nie zamyka si\u0119 w schemacie, wzorze czy modelu. Podmiot wymyka si\u0119 kalkulacjom. Mowa i gra sceniczna w dziennikach Mro\u017cka i Gombrowicza jest poza kalkulacj\u0105 i jest jednocze\u015bnie rezultatem wyrafinowanej kalkulacji. Jeden z nich, znudzony Europ\u0105, wymy\u015bla sobie exodus do Meksyku, aby spotka\u0107 tam zapatyst\u00f3w, drugi \u2013 znudzony Ameryk\u0105 Po\u0142udniow\u0105 \u2013 jedzie do Europy, kt\u00f3ra kusi go powrotem do j\u0119zyka cywilizacji, ale tu czeka go zasadzka: utrata zasob\u00f3w witalnych, kt\u00f3re odnalaz\u0142 z takim trudem na obczy\u017anie w Argentynie. Pewne jest jedno: ci panowie wci\u0105\u017c byli w ruchu, pytali, szukali w\u0142a\u015bciwej odpowiedzi na siebie.<\/p>\n

A czy w przypadku por\u00f3wnania tych dziennik\u00f3w nie daje o sobie zna\u0107 taki schemat: Gombrowicz-pan i niewolnik-Mro\u017cek?<\/strong><\/p>\n

Tak, daje. Ale ka\u017cdy z nich by\u0142 cz\u0142owiekiem wolnym i z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 walczy\u0142 o swoje miejsce na ziemi. Ani Gombrowicz, ani Mro\u017cek nie byli niewolnikami pewnych scenariuszy my\u015blenia czy dzia\u0142ania. \u017badna maszyna, \u017cadne urz\u0105dzenie nie my\u015bla\u0142o i nie odczuwa\u0142o za nich. Nie dali si\u0119 unie\u015b\u0107 i porwa\u0107 \u017cadnym prostym fantazmatem. W zamian stali si\u0119 ikonami pewnych \u015bwiat\u00f3w. W ksi\u0105\u017cce przypatruj\u0119 si\u0119 Mro\u017ckowi, jego drobnym zwyci\u0119stwom i wcale niedrobnym kl\u0119skom, jego pr\u00f3bom przewalczenia Gombrowicza w sobie i wok\u00f3\u0142 siebie, jego biadoleniom na brak zainteresowania ze strony \u201ePana\u201d Gombrowicza i stawiam diagnoz\u0119, \u017ce Mro\u017cek zajmuje wzgl\u0119dem Gombrowicza pozycj\u0119 depresyjn\u0105, kt\u00f3ra jest niczym innym jak rozpoznaniem tego, \u017ce pozycja, kt\u00f3r\u0105 sam chcia\u0142by zaj\u0105\u0107, jest ju\u017c dawno zaj\u0119ta.<\/p>\n

Lecz przecie\u017c Mro\u017cek wci\u0105\u017c walczy o nowe strefy swoich wp\u0142yw\u00f3w: porzuca W\u0142ochy, uczy si\u0119 nowych j\u0119zyk\u00f3w, zdobywa now\u0105 kobiet\u0119. Gdzie tu miejsce na depresj\u0119?<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, depresja wynika z faktu, \u017ce nie mo\u017ce on zaj\u0105\u0107 upragnionego miejsca, \u017ce znajduje si\u0119 poza \u201eprzestrzeni\u0105 gry\u201d. Mro\u017cek wyci\u0105ga z rozpoznania swego nie-miejsca wniosek, \u017ce cechuje go stronniczo\u015b\u0107, taka do \u015bmierci. Mro\u017cek staje si\u0119 demonem, duchem pozbawionym miejsca i spoczynku. Fascynuje mnie, \u017ce Mro\u017cek jest jak fantom, kt\u00f3ry przemieszcza si\u0119 i unosi nad ziemi\u0105 niczym zjawa i w ten zjawiskowy spos\u00f3b czuwa nad swoj\u0105 wolno\u015bci\u0105. W dziennikach Mro\u017cka jest taka zabawna scena, gdy tu\u017c po \u015bmierci Gombrowicza Mro\u017cek wreszcie czuje si\u0119 wolny i zdolny do powrotu na planet\u0119 Ziemia, czyli do owego zaj\u0119cia pozycji. Niestety przez okno w autobusie dostrzega, jak pewien m\u0142ody cz\u0142owiek czyta francuskie wydanie Kosmosu<\/em> Gombrowicza. W jednej chwili wracaj\u0105 demony\u2026 Witold G. ju\u017c nie \u017cyje, ale jego ksi\u0105\u017cki czytaj\u0105 m\u0142odzi ludzie na przystankach autobusowych, a to oznacza, \u017ce Mro\u017cek powraca na swoje miejsce, czyli jego brak, na pozycj\u0119 ca\u0142kowitej zale\u017cno\u015bci w stosunku do autora Kosmosu<\/em>. Czy jest to dialektyka pana i niewolnika? By\u0107 mo\u017ce. Cho\u0107 oczekiwa\u0142bym od siebie \u015bmielszego pomys\u0142u interpretacyjnego.<\/p>\n

Gdy nie walczy si\u0119 z tym, czego zmieni\u0107 nie mo\u017cna, to si\u0119 chyba nazywa\u2026 m\u0105dro\u015b\u0107. Mro\u017cek dokona\u0142 kolosalnego wysi\u0142ku i sam przepracowa\u0142 siebie. Pozna\u0142 pow\u00f3d swego nieszcz\u0119\u015bcia i co\u015b z tym robi\u0142. Ludzie w depresji s\u0105 raczej bierni\u2026<\/strong><\/p>\n

Mylimy depresj\u0119 z pozycj\u0105 depresyjn\u0105. Mro\u017cek nie by\u0142 w depresji, ale pozostawa\u0142 w u\u015bcisku pozycji depresyjnej. Moim zdaniem gdyby Mro\u017cek nie dokona\u0142 wysi\u0142ku przypominaj\u0105cego ruchy konika szachowego, nigdy nie sta\u0142by si\u0119 panem Mro\u017ckiem, a by\u0142by tylko \u201emateria\u0142em na Mro\u017cka\u201d. Nawet gdy przyjmiemy, \u017ce w ostatecznym rozrachunku Mro\u017cek ponosi pora\u017ck\u0119 jako podmiot pisz\u0105cy i by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce kochaj\u0105cy, to na pewno nie jest przegranym w szerszym aspekcie, w aspekcie wykonania pewnego eksperymentu przeobra\u017cenia siebie. Mro\u017cek staje si\u0119 w ko\u0144cu tym, kim zawsze chcia\u0142 si\u0119 sta\u0107. M\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem Heideggera, Mro\u017cek by\u0142 podmiotem projektuj\u0105cym siebie, \u017cy\u0142 nieustannym projektem. Mro\u017cek by\u0142 zatem projektantem stawania si\u0119 Mro\u017cka. Ojciec Tanga<\/em> mia\u0142 odwag\u0119 inwestowania w siebie i w tym sensie ma pani racj\u0119, \u017ce nie by\u0142 depresyjny. Mro\u017cek to po prostu Polak nieszcz\u0119\u015bliwy, ale gdy ten Polak u\u015bwiadamia sobie si\u0142\u0119 fantazmatu Polski w sobie, rozpoczyna natychmiastowy demonta\u017c swojego nieszcz\u0119\u015bcia.<\/p>\n

Gombrowicz i Mro\u017cek byli bezradni wobec fantazmatu polsko\u015bci i dlatego, jak s\u0105dz\u0119, zbudowali sw\u00f3j w\u0142asny j\u0119zyk, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 podwalin\u0105 ich nowego, niepolskiego \u015bwiata. Dlaczego tak trudno walczy si\u0119 z fantazmatami?<\/strong><\/p>\n

Odpowied\u017a jest prosta: antropologiczne demontowanie fantazmatu wymaga rozpoznania, wysi\u0142ku i gotowo\u015bci na do\u015bwiadczenie b\u00f3lu. Ojciec psychoanalizy, Freud, pos\u0142uguje si\u0119 dwoma metaforami. Jedna jest chirurgiczna, kt\u00f3ra zaprasza go do my\u015blenia o psychoanalizie jako interwencji chirurgicznej, wycinaniu naro\u015bli patogennej, uwieraj\u0105cego fantazmatu z m\u00f3zgu fantazmatycznego podmiotu. Druga to metafora rozpuszczenia chemicznego, czyli powolnego procesu udra\u017cniania obwod\u00f3w czuj\u0105cych. Ale i chirurg, i rozpuszczalnik maj\u0105 jedn\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119: b\u00f3l. Ponadto fantazmat nie jest obok nas, on stanowi cz\u0119\u015b\u0107 nas samych. Likwiduj\u0105c fantazmat, zabijamy w jakim\u015b sensie siebie i, jak s\u0105dz\u0119, lekarstwem na takie samookaleczenie jest kreacja nowego j\u0119zyka. Gombrowicz i Mro\u017cek pokazali nam, jak\u0105 rol\u0119 mo\u017ce spe\u0142ni\u0107 j\u0119zyk rozumiany jako dzia\u0142anie, jako praktyka m\u00f3wienia, a nie tylko zapisywania. To oni wymy\u015blaj\u0105 \u201ewalcz\u0105ce s\u0142owa\u201d i szukaj\u0105 nowych kontekst\u00f3w dla starych zwi\u0105zk\u00f3w frazeologicznych. Gombrowicz i Mro\u017cek zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak to jest \u201erobi\u0107 Polsk\u0119\u201d s\u0142owami. W j\u0119zyku szukaj\u0105 nowej to\u017csamo\u015bci, nawet robi\u0105c b\u0142\u0119dy i pomy\u0142ki. Gadaj\u0105c, wymy\u015blamy siebie i dlatego sp\u00f3r o j\u0119zyk jest sporem o cz\u0142owieka i ludzk\u0105 praxis<\/em>.<\/p>\n

Arystoteles m\u00f3wi\u0142 o r\u00f3\u017cnych modalno\u015bciach mowy, o etosie, logosie i patosie i zastanawia\u0142 si\u0119 nad r\u00f3\u017cnymi kontekstami u\u017cycia performatywnego j\u0119zyka, a ja proponuj\u0119, by bli\u017cej przygl\u0105dn\u0105\u0107 si\u0119 sposobom, w jaki j\u0119zyk organizuje nam nasz\u0105 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\n

Afazja Mro\u017cka zmieni\u0142a go?<\/strong><\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce jego afazja mia\u0142a nie tylko przyczyny medyczne. Ona jest kluczowa dla my\u015blenia o Mro\u017cku i my\u015blenia samego Mro\u017cka. Dzi\u0119ki afazji Mro\u017cek odkrywa swoje \u201erealne\u201d, to znaczy staje si\u0119 nie tylko podmiotem pragnienia, nie tylko podmiotem woli, nie tylko podmiotem my\u015blenia i m\u00f3wienia, ale tak\u017ce i nade wszystko podmiotem-m\u00f3zgiem. Mro\u017cek, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce nie ma potencji do wymy\u015blenia innego j\u0119zyka, wycofuje si\u0119 z tradycyjnego u\u017cycia j\u0119zyka jako zbioru s\u0142\u00f3w i zda\u0144 i wkracza do j\u0119zyka raz jeszcze. Upodmiotowia go i buduje siebie innego. By\u0107 mo\u017ce ju\u017c nie ze s\u0142\u00f3w, ale z radykalnego milczenia.<\/p>\n

Mo\u017cemy zaryzykowa\u0107 stwierdzenie, \u017ce polska pozycja depresyjna, czyli to, \u017ce Polacy czuj\u0105 si\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwi, wynika z niemo\u017cno\u015bci stworzenia nowego j\u0119zyka?<\/strong><\/p>\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce j\u0119zyk jest istotnym, ale nie najwa\u017cniejszym elementem kreacji nowej to\u017csamo\u015bci. Wa\u017cniejsza jest praktyka. Praktykowanie nieznanych sposob\u00f3w \u017cycia. Zaw\u0119\u017caj\u0105c si\u0119 jednak do j\u0119zyka, powiedzia\u0142bym, \u017ce historia mowy polskiej dokonuje si\u0119 w kilku zaledwie ods\u0142onach. Kochanowski wymy\u015bla j\u0119zyk literacki \u2013 to scena pierwsza, by\u0107 mo\u017ce pierwotna. Mowa zrodzona jest z \u017ca\u0142oby po \u015bmierci dziecka, mowa rodzi si\u0119 jako tren i od razu w trenie uzyskuje doskona\u0142o\u015b\u0107. Mickiewicz buduje g\u0142\u00f3wne mity i wi\u0105\u017ce mow\u0119 z cierpieniem, prac\u0105 \u017ca\u0142oby, kobiet\u0105, matk\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy op\u0142akiwa\u0107 bez ko\u0144ca, jako jedyny obiekt godny op\u0142akiwania. Wyspia\u0144ski przenosi te mity do wsi polskiej, gdzie rodzi si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wesela, a zatem przekroczenia. Wesele bowiem to najpierw \u015blub, a zatem przysi\u0119ga oficjalna i bardzo publiczna, a potem szale\u0144stwo zabawy i bezczeszczenia. Mas\u0142owska przenosi nas do blokowisk i mowy ju\u017c z betonu stworzonej. Gombrowicz i Mro\u017cek pr\u00f3buj\u0105 zdemontowa\u0107 j\u0119zyk jeszcze polski, jeszcze nie z\u0142o\u017cony z pustak\u00f3w i \u017celbetonu. Gombrowicz i Mro\u017cek, gdy m\u00f3wi\u0105, widz\u0105 jeszcze wie\u015b polsk\u0105, widz\u0105 Polsk\u0119 rozumian\u0105 jako wieczny odpoczynek po trudach walki o uznanie w mie\u015bcie, kt\u00f3re nie jest polskie. Gombrowicz i Mro\u017cek widz\u0105 polsk\u0105 mow\u0119 poza Polsk\u0105, w Europie i Ameryce. Pytanie fundamentalne brzmi: w imi\u0119 czego, w imi\u0119 jakiej wizji \u015bwiata, jakiej etyki poszukujemy nowego j\u0119zyka i nowego nawyku?<\/p>\n

Bez wymy\u015blenia nowego j\u0119zyka nie ma szansy, by cz\u0142owiek odnalaz\u0142 innego siebie?<\/strong><\/p>\n

Bez zmuszenia si\u0119 do u\u017cywania nowego j\u0119zyka nie mamy szans, by odkry\u0107 afekt u innych ludzi i innych ludzi. Przypadek Samuela Becketta pokazuje, \u017ce zmieniaj\u0105c j\u0119zyk angielski na francuski, ten Irlandczyk upodmiotowi\u0142 si\u0119. Beckett, jak sam twierdzi\u0142, czu\u0142 si\u0119 panem j\u0119zyka angielskiego i dlatego zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 po francusku, bo zapragn\u0105\u0142, by j\u0119zyk go uwiera\u0142, ogranicza\u0142, by czu\u0142 regu\u0142y j\u0119zykowe jak druty kolczaste, kt\u00f3re zmusza\u0142yby go stawania si\u0119 tym, co w nim konieczne. Chyba inaczej jest ze s\u0142ynnymi pacjentkami Freuda i Breuera, kt\u00f3re stale walcz\u0105 o mow\u0119, zastygaj\u0105c w milczeniu. Bardzo rozmi\u0142owana w s\u0142owie milcz\u0105ca Anna O. jest przecie\u017c sam\u0105 nomadyczno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra gubi i kompromituje mow\u0119 Breuera oraz pobudza i wyprzedza mow\u0119 Freuda. To Anna O. wymy\u015bla wyra\u017cenie talking cure<\/em>. Panowie psychoanalitycy jedynie kopiuj\u0105. Mam ogromny szacunek do Anny O. Ona stale m\u00f3wi: \u201eDr\u0119czy\u0107, dr\u0119czy\u0107\u201d i ja widz\u0119, jak ona staje si\u0119 dr\u0119czeniem mowy i jak staje si\u0119 Andersenem. Anna O., kt\u00f3ra w stanach radosnych m\u00f3wi po francusku i w\u0142osku, z personelem k\u0142\u00f3ci si\u0119 po angielsku, cierpi jednak po niemiecku, powtarzaj\u0105c to swoje: \u201eDr\u0119czy\u0107, dr\u0119czy\u0107\u201d. A panowie pragn\u0105, aby wypowiedzia\u0142a symptom w \u201eswoim\u201d j\u0119zyku na ich warunkach, czyli warunkach j\u0119zyka \u201eInnego\u201d. Anna pisze, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 antykw\u0105 wypo\u017cyczon\u0105 z dzie\u0142 Szekspira, opowiada bajki na poziomie Andersena, smutne i pi\u0119kne. Anna O. to z pewno\u015bci\u0105 wielka wieloj\u0119zyczna dama\/wied\u017ama\/bogini. \u017ba\u0142uj\u0119, \u017ce nie znam tw\u00f3rczo\u015bci Anny O., w szczeg\u00f3lno\u015bci jej dzie\u0142a o prostytucji. By\u0107 mo\u017ce Mro\u017cek jest tak\u0105 moj\u0105 Ann\u0105 O., wobec kt\u00f3rej stosuj\u0119 przemoc psychoanalizy, przemoc interpretacji. Z drugiej strony, zgodnie z tez\u0105 Derridy zawart\u0105 w Protezie oryginalnej, czyli jednoj\u0119zyczno\u015bci Innego<\/em>, zawsze skazani jeste\u015bmy na u\u017cywanie j\u0119zyka matki, kt\u00f3ry jest j\u0119zykiem cia\u0142a. Chc\u0105c zmieni\u0107 emocje, musimy zmieni\u0107 j\u0119zyk, by\u0107 mo\u017ce musimy tak\u017ce do pewnego stopnia, co brzmi paradoksalnie i prowokacyjnie, zmieni\u0107 te\u017c cia\u0142o. Lingua materna<\/em>, lakanowska lalangue<\/em> jest jednak w jakim\u015b sensie naszym przeznaczeniem lub przynajmniej naznaczeniem, pi\u0119tnem. Nie wiem, czy jeste\u015bmy zdolni do m\u00f3wienia innym j\u0119zykiem, skoro ca\u0142a przyjemno\u015b\u0107 oralna m\u00f3wienia skumulowa\u0142a si\u0119 w fonemach naszego ojczystego j\u0119zyka, j\u0119zyka naszej matki. Nie wiem, czy jeste\u015bmy zdolni wyj\u015b\u0107 poza zasad\u0119 rozkoszy skumulowanej w mowie ojczystej. Nie wiem nawet, czy Gombrowicz i Mro\u017cek opu\u015bcili rozkosz d\u017awi\u0119k\u00f3w zwi\u0105zanych z mow\u0105 ojczyst\u0105. By\u0107 mo\u017ce Mro\u017cek \u201ewybiera\u201d narzucon\u0105 mu afazj\u0119, by pozby\u0107 si\u0119 nadmiaru rozkoszy j\u0119zyka polskiego, a Gombrowicz \u201ewybiera\u201d Berlin, aby porzuci\u0107 \u0142atw\u0105 rozkosz pisz\u0105cego publiczne wyznania, m\u00f3wi\u0105cego intymnie tak, by da\u0107 si\u0119 s\u0142ysze\u0107, polskiego Dionizosa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ksi\u0105\u017cce przypatruj\u0119 si\u0119 Mro\u017ckowi, jego drobnym zwyci\u0119stwom i wcale niedrobnym kl\u0119skom, jego pr\u00f3bom przewalczenia Gombrowicza w sobie i wok\u00f3\u0142 siebie, jego biadoleniom na brak zainteresowania ze strony \u201ePana\u201d Gombrowicza i stawiam diagnoz\u0119, \u017ce Mro\u017cek zajmuje wzgl\u0119dem Gombrowicza pozycj\u0119 depresyjn\u0105, kt\u00f3ra jest niczym innym jak rozpoznaniem tego, \u017ce pozycja, kt\u00f3r\u0105 sam chcia\u0142by zaj\u0105\u0107, jest ju\u017c dawno zaj\u0119ta.<\/p>\n","protected":false},"author":740,"featured_media":41899,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[5970,484,665,1975,5969,586],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14355],"yoast_head":"\nSzymon Wr\u00f3bel: Si\u0142a niemocy<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Szymon Wr\u00f3bel, psycholog i filozof, autor ksi\u0105\u017cki Polska pozycja depresyjna, w wywiadzie opowiada o dziennikach Mro\u017cka i Gombrowicza.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/szymon-wrobel-polska-pozycja-depresyjna-universitas-2017-05-11.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/szymon-wrobel-polska-pozycja-depresyjna-universitas-2017-05-11.jpg\",\"width\":\"1284\",\"height\":\"2000\",\"caption\":\"Szymon Wr\u00f3bel, \u201ePolska pozycja depresyjna: od Gombrowicza do Mro\u017cka i z powrotem\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy\",\"name\":\"Szymon Wr\u00f3bel: Si\u0142a niemocy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-05-11T09:00:22+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-04T13:49:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8f45558b356f6c92a29e1d5fee1826b0\"},\"description\":\"Szymon Wr\u00f3bel, psycholog i filozof, autor ksi\u0105\u017cki Polska pozycja depresyjna, w wywiadzie opowiada o dziennikach Mro\u017cka i Gombrowicza.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Si\u0142a niemocy\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8f45558b356f6c92a29e1d5fee1826b0\",\"name\":\"Szymon Wr\u00f3bel\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/szymon-wrobel\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Szymon Wr\u00f3bel: Si\u0142a niemocy","description":"Szymon Wr\u00f3bel, psycholog i filozof, autor ksi\u0105\u017cki Polska pozycja depresyjna, w wywiadzie opowiada o dziennikach Mro\u017cka i Gombrowicza.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/szymon-wrobel-polska-pozycja-depresyjna-universitas-2017-05-11.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/szymon-wrobel-polska-pozycja-depresyjna-universitas-2017-05-11.jpg","width":"1284","height":"2000","caption":"Szymon Wr\u00f3bel, \u201ePolska pozycja depresyjna: od Gombrowicza do Mro\u017cka i z powrotem\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy","name":"Szymon Wr\u00f3bel: Si\u0142a niemocy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#primaryimage"},"datePublished":"2017-05-11T09:00:22+00:00","dateModified":"2020-11-04T13:49:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8f45558b356f6c92a29e1d5fee1826b0"},"description":"Szymon Wr\u00f3bel, psycholog i filozof, autor ksi\u0105\u017cki Polska pozycja depresyjna, w wywiadzie opowiada o dziennikach Mro\u017cka i Gombrowicza.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/szymon-wrobel-jola-workowska-sila-niemocy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Si\u0142a niemocy"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8f45558b356f6c92a29e1d5fee1826b0","name":"Szymon Wr\u00f3bel","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/szymon-wrobel"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41871"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/740"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41871"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48526,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41871\/revisions\/48526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41871"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41871"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41871"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=41871"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=41871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}