{"id":41953,"date":"2017-05-17T21:40:40","date_gmt":"2017-05-17T20:40:40","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=41953"},"modified":"2020-09-01T13:00:34","modified_gmt":"2020-09-01T12:00:34","slug":"marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany","title":{"rendered":"Nadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji"},"content":{"rendered":"<p>Polskie \u015brodowisko filmowe po prze\u0142omie roku 1989 wi\u0105za\u0142o du\u017ce nadzieje z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 szerszego wej\u015bcia w system europejskich koprodukcji. By\u0142 to wyraz ch\u0119ci integracji z upragnionym od dekad \u015bwiatem Zachodu i stania si\u0119 wreszcie jego nierozerwaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. Kusi\u0142y ogromne z perspektywy postsocjalistycznej Polski zasoby kapita\u0142owe europejskich przemys\u0142\u00f3w filmowych, jawi\u0105ce si\u0119 przede wszystkim jako szansa na podniesienie poziomu rodzimej kinematografii, zap\u00f3\u017anionej w\u00f3wczas technologicznie i produkcyjnie.<\/p>\n<figure id=\"attachment_41958\" aria-describedby=\"caption-attachment-41958\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=41958\" rel=\"attachment wp-att-41958\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-41958\" title=\"\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-002-540x405.jpg\" alt=\"\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" width=\"540\" height=\"405\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-002-540x405.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-002-900x675.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-002-576x432.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-002.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-41958\" class=\"wp-caption-text\">\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eJe\u015bli model nie mia\u0142by by\u0107 koprodukcyjny, to zupe\u0142nie nie wiem, jaki mia\u0142by by\u0107. Nie mamy \u017cadnych rozwi\u0105za\u0144 prawnych, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby komu\u015b w\u0142o\u017cy\u0107 pieni\u0105dze w film krajowy. Nikt nie w\u0142o\u017cy pieni\u0119dzy w co\u015b, co mu si\u0119 nie zwr\u00f3ci\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142 Krzysztof Zanussi w 1993 roku w redakcyjnej debacie \u201eKina\u201d zatytu\u0142owanej <em>Wsp\u00f3\u0142produkcje: hydra czy szansa?<\/em> (\u201eKino\u201d 1993, nr 6, s. 7).<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-41953 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany\/koprodukcje-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41958\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41958'>\n\t\t\t\t\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany\/koprodukcje-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-41957\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-41957'>\n\t\t\t\t\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>W czasie dyskusji Ryszard Straszewski, szef produkcji Studia Filmowego Tor, wylicza\u0142 na przyk\u0142adzie <em>Kolejno\u015bci uczu\u0107<\/em> (1993) Rados\u0142awa Piwowarskiego, \u017ce nawet je\u015bli film osi\u0105gn\u0105\u0142by widowni\u0119 rz\u0119du 200 tysi\u0119cy widz\u00f3w (\u201etylko <em>Psy<\/em> maj\u0105 takie wyniki w rozpowszechnianiu\u201d \u2013 dodawa\u0142 przy tym do\u015bwiadczony kierownik produkcji), to do studia wp\u0142yn\u0119\u0142oby z kin 400 milion\u00f3w \u00f3wczesnych z\u0142otych, a film kosztowa\u0142 7 miliard\u00f3w. \u201eZatem robienie czysto polskiego filmu bez realnych szans na sprzeda\u017c za granic\u0119 jest niemo\u017cliwie. A sprzeda\u0107 na Zach\u00f3d mo\u017cna jedynie w wyj\u0105tkowych wypadkach, kiedy jest to film bardzo dobrego re\u017cysera, albo jest tam bardzo znany aktor, albo film powsta\u0142 wr\u0119cz wspania\u0142y. Wtedy taka transakcja z Zachodem bywa mo\u017cliwa\u201d \u2013 konkluduje Straszewski i jako przyk\u0142ad takiej udanej transakcji podaje sprzeda\u017c niemieckiej telewizji <em>Ucieczki z kina \u201eWolno\u015b\u0107\u201d<\/em> (1990) Wojciecha Marczewskiego.<\/p>\n<p>Lektura rozmowy, w kt\u00f3rej 200 tysi\u0119cy widz\u00f3w w kinach uznaje si\u0119 za pu\u0142ap wielkiego sukcesu, a sprzeda\u017c praw do telewizyjnej emisji w Niemczech postrzegana jest jako nie lada osi\u0105gni\u0119cie, pozwala dostrzec skal\u0119 instytucjonalnego i rynkowego progresu, jaki dokona\u0142 si\u0119 w polskim kinie ostatnich dw\u00f3ch dekad. Czytaj\u0105c wypowiedzi z tamtych lat, mo\u017cna tymczasem odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce koprodukcje postrzegano jako jedyne remedium na wszelkie problemy pogr\u0105\u017conej w finansowym i instytucjonalnym kryzysie kinematografii kraju gwa\u0142towanie zwijaj\u0105cego system pa\u0144stwowego mecenatu i przechodz\u0105cego bolesn\u0105 transformacj\u0119 gospodarcz\u0105.<\/p>\n<p>Rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 bardziej z\u0142o\u017cona, szczeg\u00f3lnie je\u015bli nie by\u0142o si\u0119 Krzysztofem Kie\u015blowskim b\u0105d\u017a Krzysztofem Zanussim oraz ich producentami, innymi s\u0142owy \u2013 je\u015bli nie posiada\u0142o si\u0119 w Europie wyrazistej autorskiej marki zdobytej wcze\u015bniej w obiegu festiwalowym i arthouse\u2019owym. Ow\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 trze\u017awo i przenikliwie komentowa\u0142 Edward Zaji\u010dek: \u201eKoprodukcje \u2013 zw\u0142aszcza dla kinematografii nieposiadaj\u0105cych w\u0142asnych rozga\u0142\u0119zionych sieci kinowych i zagranicznych przedstawicielstw \u2013 s\u0105 wielk\u0105 szans\u0105. Nie ma jednak zjawisk, kt\u00f3re mia\u0142yby same pozytywne strony. Je\u017celi za wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cymi stronami stoj\u0105 zbli\u017cone systemy wytw\u00f3rczo-dystrybucyjne, to korzy\u015bci z koprodukcji bywaj\u0105 dzielone mniej wi\u0119cej s\u0142usznie, proporcjonalnie do rzeczowych wk\u0142ad\u00f3w umawiaj\u0105cych si\u0119 stron. W przeciwnym razie, jak to zwykle bywa\u0142o, dominuj\u0105cy ekonomicznie partner odnosi\u0142 ze wsp\u00f3\u0142pracy wi\u0119cej korzy\u015bci ni\u017c s\u0142abszy\u201d (<em>Zaji\u010dek 2009, s. 338).<\/em><\/p>\n<p>Dalej Zaji\u010dek przytacza ilustruj\u0105cy to zastrze\u017cenie przyk\u0142ad polsko-niemieckiej koprodukcji, jak\u0105 by\u0142 film Miros\u0142awa Borka <em>Cudze szcz\u0119\u015bcie<\/em> (1997). Film opowiada\u0142 o dw\u00f3ch parach ma\u0142\u017ce\u0144skich \u2013 polskiej i niemieckiej, kt\u00f3re przez przypadek odkrywaj\u0105, \u017ce ich obecnie o\u015bmioletni synowie najprawdopodobniej zostali przez przypadek zamienieni tu\u017c po urodzeniu w gda\u0144skim szpitalu.<\/p>\n<p>Bud\u017cet przedsi\u0119wzi\u0119cia wynosi\u0142 4,4 miliona z\u0142otych, przy \u00f3wczesnym \u015brednim bud\u017cecie filmu polskiego wynosz\u0105cym 2,2 miliona. Polski i niemiecki wk\u0142ad koproducencki roz\u0142o\u017cono r\u00f3wno po 50 procent, tyle \u017ce \u201eniemieckie\u201d 2,2 miliona z\u0142otych, czyli 1,2 miliona \u00f3wczesnych marek, wystarczy\u0142y na pokrycie koszt\u00f3w kilku dni zdj\u0119ciowych w Niemczech, wynagrodzenia dw\u00f3jki niemieckich aktor\u00f3w graj\u0105cych role drugoplanowe, honorarium re\u017cysera oraz wykonanie kopii na rynek niemiecki. Polski wk\u0142ad dotyczy\u0142 ca\u0142ej reszty. Z uwagi na s\u0142abo\u015b\u0107 waluty i przepa\u015b\u0107 w wycenie koszt\u00f3w strona polska w zasadzie sfinansowa\u0142a wi\u0119c film, przy wk\u0142adzie bud\u017cetowym wynosz\u0105cym r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 typowego rodzimego obrazu, a korzy\u015b\u0107 materialna by\u0142a niewielka, bo polski producent dysponowa\u0142 nast\u0119pnie prawami do tytu\u0142u ograniczonymi koprodukcyjnym kontraktem.<\/p>\n<p><strong>W poszukiwaniu europejskiego paszportu<\/strong><\/p>\n<p>Po uchwaleniu nowej ustawy o kinematografii i powo\u0142aniu w 2005 roku Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w trakcie pierwszych dw\u00f3ch\u2013trzech lat jego istnienia zapanowa\u0142 bardzo przychylny klimat dla koprodukcji, bo wsp\u00f3\u0142praca z re\u017cyserami o uznanym dorobku by\u0142a elementem strategii Instytutu, zmierzaj\u0105cej do uczynienia polskiej kinematografii bardziej rozpoznawaln\u0105 na rynku mi\u0119dzynarodowym i przysporzenia jej presti\u017cu. W\u00f3wczas zrealizowane zosta\u0142y przy finansowym wsp\u00f3\u0142udziale PISF-u (najcz\u0119\u015bciej tak\u017ce w polskich lokacjach) filmy Petera Greenawaya (<em>Nightwatching<\/em>, 2007), Volkera<em> <\/em>Schl\u00f6ndorffa (<em>Strajk<\/em>, 2006), Kena Loacha (<em>Polak potrzebny od zaraz<\/em>, 2007) i Petra Zelenki (<em>Bracia Karamazow<\/em>, 2008). Ten element strategii Instytutu by\u0142 jednak do\u015b\u0107 nieprzychylnie postrzegany przez cz\u0119\u015b\u0107 polskiego \u015brodowiska filmowego, powoli buduj\u0105cego dopiero swoj\u0105 pozycj\u0119 po trudnych kilkunastu latach rynkowej transformacji.<\/p>\n<p>Dzisiaj polska kinematografia jest zdecydowanie silniejsza organizacyjnie i instytucjonalnie, a dzi\u0119ki ustawie z 2005 roku sta\u0142a si\u0119 podmiotem europejskiego pejza\u017cu przemys\u0142\u00f3w filmowych i wzmocni\u0142a si\u0119 finansowo na tyle, \u017ce bywa postrzegana jako interesuj\u0105cy partner koprodukcyjny. Jednocze\u015bnie si\u0142y nabywczej z\u0142ot\u00f3wki i euro oraz koszt\u00f3w us\u0142ug nie cechuje ju\u017c przepa\u015b\u0107 wprowadzaj\u0105ca strukturaln\u0105 nier\u00f3wnowag\u0119 do koprodukcyjnych um\u00f3w. W takich krajach jak Dania, Portugalia, Belgia czy Niemcy u progu nowego stulecia koprodukcje stanowi\u0142y nawet do 90 procent powstaj\u0105cych film\u00f3w. W Polsce ten wsp\u00f3\u0142czynnik kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 na poziomie 30 procent, koprodukcje postrzega si\u0119 jednak wci\u0105\u017c jako fenomen o sporym potencjalne rozwoju (od 2016 roku dzia\u0142a w PISF specjalna po\u015bwi\u0119cona im komisja ekspercka w programie wspierania produkcji filmowej).<\/p>\n<p>Na kontynencie istniej\u0105 fundusze paneuropejskie wspieraj\u0105ce wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105, przede wszystkim Kreatywna Europa (spadkobierca dawnego programu MEDIA), wsp\u00f3\u0142finansuj\u0105ca zw\u0142aszcza przedsi\u0119wzi\u0119cia edukacyjne, promocyjne i dystrybucyjne, oraz utworzony w 1988 roku Eurimages. W tym ostatnim o dofinansowanie mog\u0105 ubiega\u0107 si\u0119 inicjatorzy projekt\u00f3w, w kt\u00f3re zaanga\u017cowane s\u0105 co najmniej dwa kraje cz\u0142onkowskie. Kwoty dofinansowania nie mog\u0105 przekroczy\u0107 15 procent koszt\u00f3w filmu z dodatkowym ograniczeniem kwoty bezwzgl\u0119dnej do 700 tysi\u0119cy euro. \u015arodki z tego funduszu s\u0105 zatem do\u015b\u0107 wygodnym rozwi\u0105zaniem pozwalaj\u0105cym na domkni\u0119cie bud\u017cetu. G\u0142\u00f3wny ci\u0119\u017car koprodukcyjnego finansowania spoczywa wci\u0105\u017c na narodowych instytutach, odpowiednich agendach ministerstw oraz prywatnych podmiotach poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich. Koprodukcje sta\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie popularne na kontynencie od prze\u0142omu lat 80 i 90., czemu sprzyja\u0142y mi\u0119dzy innymi zach\u0119ty prawne oraz instytucjonalne, w tym uchwalenie Europejskiej konwencji o koprodukcji filmowej w 1992 roku.<\/p>\n<p><strong>Wielkie nadzieje i stracone z\u0142udzenia<\/strong><\/p>\n<p>Trzy g\u0142\u00f3wne korzy\u015bci, jakie do\u015b\u0107 powszechnie kojarzone s\u0105 w bran\u017cy z koprodukcjami, polegaj\u0105 na: a) wi\u0119kszym bud\u017cecie, na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne kinematografie; b) dost\u0119pie do rynku kinowego koprodukcyjnego partnera; c) wzbogaceniu dzie\u0142a o aspekty mi\u0119dzykulturowe.<\/p>\n<p>W istocie jednak wszystkie te trzy korzy\u015bci s\u0105 dyskusyjne. Wi\u0119ksze nak\u0142ady bardzo cz\u0119sto konsumowane s\u0105 przez koszty obs\u0142ugi koprodukcji oraz relatywnie wy\u017cszy koszt ich powstania (transport, obs\u0142uga prawna, komplikacje logistyczne). Nawet je\u015bli dzi\u0119ki do\u015bwiadczeniom i organizacyjnym usprawnieniom koprodukcje nie s\u0105 ju\u017c dwukrotnie dro\u017csze ni\u017c inne filmy (jak szacowa\u0142 Zaji\u010dek, odnosz\u0105c si\u0119 do rzeczywisto\u015bci lat 90. i pocz\u0105tk\u00f3w kolejnego stulecia), to w bran\u017cy szacuje si\u0119 obecnie, i\u017c realne koprodukcje (czyli wykraczaj\u0105ce poza niewielki zewn\u0119trzny wk\u0142ad finansowy) poci\u0105gaj\u0105 za sob\u0105 koszty wi\u0119ksze o mniej wi\u0119cej 40 procent w stosunku do filmu produkowanego przez poszczeg\u00f3lne kinematografie. Szerszy dost\u0119p do rynku koprodukcyjnego partnera cz\u0119sto okazuje si\u0119 iluzoryczny, o czym wi\u0119cej poni\u017cej. Problemem jest jednak jeszcze inna kwestia. Ot\u00f3\u017c nawet na wewn\u0119trznym rynku polskim wsp\u00f3\u0142praca producenta i dystrybutora nie zawsze uk\u0142ada si\u0119 dobrze, a sprawy komplikuj\u0105 si\u0119 w dw\u00f3jnas\u00f3b, je\u015bli w gr\u0119 wchodzi rynek zagraniczny. Tajemnic\u0105 poliszynela jest, \u017ce nawet je\u017celi film polski teoretycznie osi\u0105ga przych\u00f3d na terytoriach zewn\u0119trznych, to i tak producentowi bardzo trudno jest otrzyma\u0107 wiarygodne szczeg\u00f3\u0142owe rozliczenia oraz id\u0105cy w \u015blad za nimi przelew. Jeden z przedstawicieli \u015brodowiska o du\u017cym mi\u0119dzynarodowym do\u015bwiadczeniu anonimowo opisuje t\u0119 sytuacj\u0119: \u201eProducenci cz\u0119sto mog\u0105 us\u0142ysze\u0107: jeste\u015b niezadowolony? Okej, pozwij mnie, na przyk\u0142ad przed s\u0105dem w Londynie. Zapraszam. I polski producent pasuje, a zagranicznemu dystrybutorowi po prostu bardziej op\u0142aca si\u0119 ryzykowa\u0107 pozew i wieloletni proces przed s\u0105dem we w\u0142asnym kraju, ni\u017c zap\u0142aci\u0107 od razu\u201d.<\/p>\n<p>Realia te wywo\u0142uj\u0105 pewien sceptycyzm wobec nadziei wi\u0105zanych ostatnio w Polsce z innym systemem rozlicze\u0144 z terytori\u00f3w poszczeg\u00f3lnych zaanga\u017cowanych w produkcj\u0119 partner\u00f3w. Ot\u00f3\u017c je\u017celi wcze\u015bniej dzielono si\u0119 wp\u0142ywami zgodnie z podzia\u0142em geograficznym i partnerowi polskiemu przypada\u0142y najcz\u0119\u015bciej tylko dochody z rynku rodzimego, to obecnie upowszechnia si\u0119 proporcjonalny system procentowy, na przyk\u0142ad w przypadku koprodukcji polsko-francuskiej z 50-procentowym wk\u0142adem partnera polskiego po\u0142owa dochodu ze wszystkich terytori\u00f3w, na kt\u00f3re sprzedano film. Po\u0142owa dochod\u00f3w z do\u015b\u0107 du\u017cych jak na warunki europejskie rynk\u00f3w francuskiego, niemieckiego czy brytyjskiego mo\u017ce by\u0107 dla polskiego producenta niezwykle kusz\u0105ca, c\u00f3\u017c jednak z tego, je\u015bli mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 opisane wy\u017cej problemy z rozliczeniami.<\/p>\n<p>Trzecia korzy\u015b\u0107, czyli wzbogacenie wymiaru mi\u0119dzykulturowego, r\u00f3wnie\u017c niejednokrotnie bywa iluzoryczna. Koprodukcje bardzo cz\u0119sto s\u0105 <em>stricte<\/em> technicznymi przedsi\u0119wzi\u0119ciami, z uwagi na swoist\u0105 in\u017cynieri\u0119 finansow\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z konieczno\u015bci\u0105 domkni\u0119cia bud\u017cetu nie przek\u0142adaj\u0105c si\u0119 na wspomniany wymiar kulturowy. Czy, przyk\u0142adowo, co\u015b istotnego wynika z faktu, \u017ce <em>Ida<\/em> (2013, P. Pawlikowski) formalnie jest koprodukcj\u0105 polsko-du\u0144sk\u0105? Prze\u015bled\u017amy to na przyk\u0142adzie wsp\u00f3\u0142pracy kinematografii kraj\u00f3w wyszehradzkich. Pr\u00f3\u017cno by\u0142oby tutaj szuka\u0107 przypadk\u00f3w szczeg\u00f3lnie intryguj\u0105cego artystycznego spotkania, ideowego fermentu lub mierzenia r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia. Bo trudno uzna\u0107 za takowy do\u015b\u0107 w\u0105tpliwy pomys\u0142 komediowego przedstawienia inwazji wojsk Uk\u0142adu Warszawskiego na Czechos\u0142owacj\u0119 w 1968 roku (<em>Operacja Dunaj<\/em> [2009] Jacka G\u0142omba).<\/p>\n<p>Mo\u017cna te\u017c si\u0119 zastanawia\u0107, czy <em>Wino truskawkowe<\/em> (2008)<em> <\/em>Dariusza Jab\u0142o\u0144skiego nie straci\u0142o na zaanga\u017cowaniu w g\u0142\u00f3wnej roli m\u0119skiej dubbingowanego przez Wojciecha Malajkata czeskiego aktora <em>Ji\u0159\u00edego Mach\u00e1\u010dka<\/em> i czy nie jest to klasyczny przypadek sytuacji, w kt\u00f3rej koprodukcyjne puzzle nie zawsze fortunnie determinuj\u0105 decyzje i wybory artystyczne.<\/p>\n<p>Znamienny jest tak\u017ce przyk\u0142ad <em>W cieniu<\/em> (2012) Davida Ond\u0159\u00ed\u010dka \u2013 dobrego kina gatunkowego, uznanego przez czeskich krytyk\u00f3w za jedno z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 roku. Film ten by\u0142 wsparty z funduszy PISF, koprodukowany przez Central\u0119 i Alvernia Studios, a cz\u0119\u015b\u0107 akcji rozgrywaj\u0105cej si\u0119 w stalinowskiej Pradze osadzono we wsp\u00f3\u0142czesnych \u0142\u00f3dzkich lokacjach. <em>W cieniu<\/em> uhonorowano o\u015bmioma Czeskimi Lwami (w tym dla najlepszego filmu oraz za najlepsz\u0105 re\u017cyseri\u0119, zdj\u0119cia, scenariusz i g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 m\u0119sk\u0105). Ca\u0142kowite zlekcewa\u017cenie go przez polsk\u0105 widowni\u0119 i wynik nieco ponad 5 tysi\u0119cy sprzedanych bilet\u00f3w (niezale\u017cnie od tego, jak oceniamy zaanga\u017cowanie dystrybutora oraz s\u0142abo widoczn\u0105 kampani\u0119 reklamow\u0105) w znamienny spos\u00f3b kwestionuje przekonanie o maj\u0105cym by\u0107 efektem koprodukcji zdobywaniu publiczno\u015bci kinowej na rynku partnera.<\/p>\n<p><strong>Nowa nadzieja<\/strong><\/p>\n<p>Now\u0105 nadziej\u0105 polskiego \u015brodowiska filmowego s\u0105 ulgi podatkowe b\u0105d\u017a odpisy dla podmiot\u00f3w inwestuj\u0105cych w produkcj\u0119 filmow\u0105, o kt\u00f3re \u015brodowisko walczy niemal od dekady. Polska jest jednym z zaledwie siedmiu kraj\u00f3w Unii Europejskiej, w kt\u00f3rych nie istniej\u0105 \u017cadne tego rodzaju zach\u0119ty. Postrzega si\u0119 je jako czynnik znacz\u0105co zwi\u0119kszaj\u0105cy inwestycj\u0119 w produkcj\u0119 filmow\u0105, przyci\u0105gaj\u0105cy zagranicznych partner\u00f3w i wszechstronnie o\u017cywiaj\u0105cy audiowizualny biznes poprzez jego umi\u0119dzynarodowienie. Jako wz\u00f3r wskazuje si\u0119 przy tym na Czechy i W\u0119gry, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y tego rodzaju mechanizmy i rywalizuj\u0105 dzi\u015b na rynku us\u0142ug produkcyjnych na rzecz wiod\u0105cych \u015bwiatowych producent\u00f3w. Warto jednak przyjrze\u0107 si\u0119 bli\u017cej rzeczywistemu dzia\u0142aniu owych mechanizm\u00f3w, ukazuje si\u0119 nam bowiem w\u00f3wczas ponownie obraz ciekawy w swej z\u0142o\u017cono\u015bci.<\/p>\n<p>Na przyk\u0142adzie Czech \u0142atwo dostrzec, \u017ce w praktyce doprowadzi\u0142y one do funkcjonowania r\u00f3wnolegle dw\u00f3ch kinematografii: czeskiej, dzia\u0142aj\u0105cej wed\u0142ug regu\u0142 podobnych jak przed wprowadzeniem rzeczonych mechanizm\u00f3w, oraz paralelnej kinematografii podwykonawc\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych us\u0142ugi na rzecz zagranicznych producent\u00f3w (o czym pisze Petr Szczepanik w tek\u015bcie zamieszczonym w niniejszym numerze \u201eEKRAN<em>\u00f3w<\/em>\u201d). Us\u0142ugi koprodukcyjne nie doprowadzi\u0142y przy tym do wi\u0119kszego umi\u0119dzynarodowienia, rozpoznawalno\u015bci czy budowy marki czeskiej kinematografii za granic\u0105.<\/p>\n<p>Takie dzia\u0142anie wci\u0105\u017c charakteryzuje jedynie festiwale filmowe.<\/p>\n<p><strong>Globalny podzia\u0142 pracy<\/strong><\/p>\n<p>Festiwale filmowe s\u0105 kluczem otwieraj\u0105cym filmowcom, producentom oraz ca\u0142ym kinematografiom dost\u0119p do kapita\u0142u (a raczej kilku jego rodzaj\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno finansowego, jak i kapita\u0142u kulturowego oraz relacyjnego bran\u017cowego), a tak\u017ce daj\u0105cym sposobno\u015b\u0107 do jego dalszej akumulacji. Przede wszystkim festiwale s\u0105 instytucj\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 akumulacj\u0119 \u201ekapita\u0142u presti\u017cu\u201d, wyniesienie nierzadko nieznanych wcze\u015bniej re\u017cyser\u00f3w do rangi autor\u00f3w i gwiazd obiegu festiwalowego oraz otwieraj\u0105c\u0105 ich dzie\u0142om drog\u0119 do mi\u0119dzynarodowej dystrybucji co najmniej w sieciach studyjnych. Innymi s\u0142owy, festiwale posiadaj\u0105 moc konsekracji.<\/p>\n<p>Kusi zarazem spojrzenie na funkcjonowanie skoncentrowanej przede wszystkim w Europie festiwalowej sieci w optyce system\u00f3w-\u015bwiat\u00f3w Fernanda Braudela czy Immanuela Wallersteina oraz opisywanej przez nich gospodarki-\u015bwiata. Ta ostatnia jest przestrzenn\u0105, ponadnarodow\u0105 ca\u0142o\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105 wok\u00f3\u0142 wymiany d\u00f3br oraz przep\u0142ywu kapita\u0142u i pracy, cechuj\u0105c\u0105 si\u0119 podzia\u0142em na centrum, p\u00f3\u0142peryferie i peryferie, istnieniem w centrum podmiot\u00f3w hegemonicznych, nier\u00f3wnowag\u0105 wymiany oraz naczeln\u0105 zasad\u0105 akumulacji kapita\u0142u.<\/p>\n<p>Wsp\u00f3\u0142czesna produkcja audiowizualna jawi si\u0119 w\u00f3wczas jako specyficzna filmowa gospodarka-\u015bwiat, w kt\u00f3rej rol\u0119 centrum odgrywa hollywoodzka \u201ewielka sz\u00f3stka\u201d panuj\u0105ca na rynku \u015bwiatowym. W 2014 roku wysoko\u015b\u0107 przychod\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiatowego rynku kinowego szacowano na 36,4 miliarda dolar\u00f3w, podczas gdy dochody sze\u015bciu wytw\u00f3rni hollywoodzkich by\u0142y od ca\u0142ego \u015bwiatowego rynku wi\u0119ksze (dzi\u0119ki wykorzystaniu dodatkowych \u017ar\u00f3de\u0142 zysku, takich jak m.in. prawa telewizyjne, dystrybucja na no\u015bnikach DVD\/Blu-ray czy licencje na gad\u017cety i zabawki) i wed\u0142ug oficjalnych danych podawanych przez owe studia wynosi\u0142y w tamtym roku 45,6 miliarda dolar\u00f3w (a ze wzgl\u0119d\u00f3w podatkowych maj\u0105 one raczej interes w ich zani\u017caniu ni\u017c zawy\u017caniu). Konkurencja z \u201ewielk\u0105 sz\u00f3stk\u0105\u201d dla ka\u017cdego potencjalnego rywala przemys\u0142owego stanowi niemal\u017ce \u201emisj\u0119 niemo\u017cliw\u0105\u201d z uwagi na ca\u0142y szereg czynnik\u00f3w (rozmiar ameryka\u0144skiego rynku wewn\u0119trznego, system gwiazd, poziom bud\u017cet\u00f3w, \u201eakumulacja preferencji\u201d globalnej widowni etc.).Niemniej jednak w filmowej gospodarce-\u015bwiecie rysuje si\u0119 pewien typowy dla opisywanych przez Braudela czy Wallersteina struktur podzia\u0142 pracy, w kt\u00f3rym funkcjonuj\u0105 zar\u00f3wno wiod\u0105cy producenci z centrum, jak i producenci z p\u00f3\u0142peryferii oraz peryferii. Dla globalnego centrum produkcyjnego umiejscowionego w Hollywood korzystne jest skoncentrowanie si\u0119 produkcji europejskiej na niszowym obiegu kina artystycznego i festiwalowego, ma\u0142o istotnym w rachubach \u015bci\u015ble ekonomicznych. Jest on jednocze\u015bnie obiegiem wygodnym dla subsydiowanych przemys\u0142\u00f3w europejskich oraz jego bran\u017cowych przedstawicieli. Obieg festiwalowy i dystrybucja studyjna pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 schronienia przed rzeczywisto\u015bci\u0105 rynku zdominowanego przez hegemoniczn\u0105 \u201ewielk\u0105 sz\u00f3stk\u0119\u201d. Jednocze\u015bnie istotny element p\u00f3\u0142peryferii, czyli skoncentrowane w Europie (a raczej zachodniej jej cz\u0119\u015bci) najwa\u017cniejsze festiwale, ma wspomnian\u0105 moc konsekracji i stanowi \u017ar\u00f3d\u0142o wielorakich kapita\u0142\u00f3w po\u017c\u0105danych przez podmioty jeszcze bardziej peryferyjne. W \u201eodwr\u00f3conej ekonomii\u201d, w kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wn\u0105 stawk\u0105 nie s\u0105 zyski finansowe, lecz uznanie i presti\u017c, pozycja tej p\u00f3\u0142peryferyjnej struktury jest niezwykle mocna.<\/p>\n<p>C\u00f3\u017c wsp\u00f3lnego maj\u0105 z tym koprodukcje? Ot\u00f3\u017c szczeg\u00f3lnie mile widzianymi koprodukcyjnymi partnerami s\u0105 kinematografie produkcyjnego rdzenia tych p\u00f3\u0142peryferii, dysponuj\u0105ce te\u017c istotnymi festiwalami organizowanymi na swoim terytorium \u2013 przede wszystkim francuska i niemiecka. Korzy\u015bci\u0105 s\u0105 nie tylko finansowe transfery z relatywnie najbogatszych kinematografii kontynentu. Przedstawicielka francuskiego Centre National du Cin\u00e9ma (CNC), Megalie Armand, zach\u0119caj\u0105c polsk\u0105 bran\u017c\u0119 do udzia\u0142u we francuskim programie koprodukcyjnym Cin\u00e9mas du Monde, stwierdza wprost: \u201e(&#8230;) otwiera ci\u0119 to na rynek francuski czy pomoc przy francuskiej dystrybucji. Zawsze te\u017c dobrze jest mie\u0107 to francuskie powi\u0105zanie, aby dosta\u0107 si\u0119 na festiwale\u201d, i dodaje, m\u00f3wi\u0105c o francuskich koprodukcjach: \u201eTegoroczny festiwal w Cannes zaprezentowa\u0142 36 z nich. 12 by\u0142o wspartych przez Cin\u00e9mas du Monde. W roku 2015 w Cannes by\u0142o 18 tytu\u0142\u00f3w dofinansowanych przez Cin\u00e9mas du Monde\u201d (\u201eMagazyn Filmowy SFP\u201d 2016, nr 63, s. 79).<\/p>\n<p>Rzeczywi\u015bcie, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 ostatniej dekadzie festiwalu organizowanego na Lazurowym Wybrze\u017cu, mo\u017cna dostrzec, \u017ce a\u017c osiem z ostatnich dziesi\u0119ciu Z\u0142otych Palm oraz dziewi\u0119\u0107 z ostatnich jedenastu nagr\u00f3d za najlepsz\u0105 re\u017cyseri\u0119 przypad\u0142o filmom francuskim lub koprodukowanym przez Francj\u0119, wliczaj\u0105c w to bez wyj\u0105tku nagrody dla kinematografii tureckiej, meksyka\u0144skiej, filipi\u0144skiej, tajlandzkiej czy tajwa\u0144skiej w postaci laur\u00f3w dla Nuriego Bilge Ceylana, Carlosa Reygadasa, Amata Escalante, Brillante Mendozy, Apichatponga Weerasethakula czy Hou Hsiao-hsiena. Ciekawe s\u0105 te\u017c wyj\u0105tki od tej regu\u0142y. Ot\u00f3\u017c wszystkie Z\u0142ote Palmy oraz nagrody za najlepsz\u0105 re\u017cyseri\u0119 dla film\u00f3w niemaj\u0105cych produkcyjnych zwi\u0105zk\u00f3w z kinematografi\u0105 francusk\u0105 przypad\u0142y w ostatniej dekadzie trzem filmom ameryka\u0144skim oraz jednemu rumu\u0144skiemu \u2013 <em>4 miesi\u0105com, 3 tygodniom i 2 dniom<\/em> (2007)<em> <\/em>Cristiana Mungiu.<\/p>\n<p>Przypadek triumfuj\u0105cego bez tych zwi\u0105zk\u00f3w filmu Mungiu stanowi niespodziank\u0119 wobec tradycyjnych francusko-rumu\u0144skich relacji kulturowych oraz p\u00f3\u017aniejszego zainteresowania francuskich agent\u00f3w sprzeda\u017cy i podmiot\u00f3w produkcyjnych rumu\u0144sk\u0105 now\u0105 fal\u0105. Jest nie tyle wyj\u0105tkiem potwierdzaj\u0105cym regu\u0142\u0119, ile przede wszystkim faktem przestrzegaj\u0105cym przed nadmiernymi uproszczeniami. Nie tylko dlatego, \u017ce dla odmiany tylko dwa z ostatnich dziesi\u0119ciu Z\u0142otych Nied\u017awiedzi w Berlinie przypad\u0142y filmom koprodukowanym przez Niemcy i Francj\u0119.<\/p>\n<p>Wszelkie instytucjonalne zale\u017cno\u015bci w \u015bwiecie koprodukcji i festiwali nie przekre\u015blaj\u0105 tego, \u017ce nadal stanowi\u0105 one cz\u0119sto jedyn\u0105 szans\u0119 mi\u0119dzynarodowej kariery i artystycznego rozwoju dla re\u017cyser\u00f3w z kinematografii peryferyjnych (pami\u0119tajmy, i\u017c w momencie wy\u0142onienia si\u0119 rumu\u0144skiej nowej fali w kraju zamieszkiwanym przez 20 milion\u00f3w obywateli istnia\u0142o 38 kin sta\u0142ych). Koprodukcje s\u0105 bez w\u0105tpienia istotnym elementem o\u017cywiania europejskiego krwiobiegu produkcyjnego, wzmacniania sieciowej natury rynku filmowego oraz uwalniania talent\u00f3w filmowych z jedynie lokalnych kontekst\u00f3w. Rzecz w tym, aby koprodukcji nie idealizowa\u0107, lecz traktowa\u0107 je jako jeden z instrument\u00f3w budowy pozycji na rynku mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n<p>Pozbycie si\u0119 z\u0142udze\u0144, \u017ce koprodukcje zawsze s\u0105 korzystne, posiadanie w\u0142asnych atut\u00f3w, kt\u00f3re nie czyni\u0105 z nich jedynie ratunku w sytuacji rozpaczliwej sytuacji rynku wewn\u0119trznego, a nast\u0119pnie trze\u017awe, \u015bwiadome i selektywne wykorzystywanie tej formy mog\u0105 umo\u017cliwi\u0107 polskiemu kinu sprawne poruszanie si\u0119 w festiwalowo-koprodukcyjnych p\u00f3\u0142peryferiach filmowego systemu-\u015bwiata i trwa\u0142e w nich osadzenie. Innymi s\u0142owy, otwiera ono drog\u0119 dalszemu awansowi z peryferyjnego statusu, w jaki polska kinematografia popad\u0142a u schy\u0142ku okresu socjalistycznego i kt\u00f3ry trwa\u0142 a\u017c do pierwszych lat XXI wieku.<\/p>\n<p><strong>Cytowane lektury:<\/strong><\/p>\n<p><em>Jak koprodukowa\u0107 z Francj\u0105?<\/em>, z Megalie Armand rozmawia Kalina Cybulska, \u201eMagazyn Filmowy SFP\u201d 2016, nr 63.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Wsp\u00f3\u0142produkcje: hydra czy szansa?<\/em>, rozmowa przeprowadzona przez Jerzego P\u0142a\u017cewskiego i Wand\u0119 Wertenstein, \u201eKino\u201d 1993, nr 6.<em><\/em><\/p>\n<p><em>Zaji\u010dek<\/em> E., <em>Poza ekranem. Kinematografia polska 1896<\/em><em>\u20132005<\/em>, Stowarzyszenie Filmowc\u00f3w Polskich i Studio Filmowe Montevideo, Warszawa 2009.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Polskie \u015brodowisko filmowe po prze\u0142omie roku 1989 wi\u0105za\u0142o du\u017ce nadzieje z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 szerszego wej\u015bcia w system europejskich koprodukcji. By\u0142 to wyraz ch\u0119ci integracji z upragnionym od dekad \u015bwiatem Zachodu i stania si\u0119 wreszcie jego nierozerwaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105. Kusi\u0142y ogromne z perspektywy postsocjalistycznej Polski zasoby kapita\u0142owe europejskich przemys\u0142\u00f3w filmowych, jawi\u0105ce si\u0119 przede wszystkim jako szansa na podniesienie poziomu rodzimej kinematografii, zap\u00f3\u017anionej w\u00f3wczas technologicznie i produkcyjnie.<\/p>\n","protected":false},"author":30,"featured_media":41957,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1607,377,7270],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[755],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nadzieje i z\u0142udzenia. Koprodukcje<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Koprodukcje sta\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie popularne na kontynencie od prze\u0142omu lat 80 i 90.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-001.jpg\",\"width\":\"1024\",\"height\":\"674\",\"caption\":\"\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany\",\"name\":\"Nadzieje i z\u0142udzenia. Koprodukcje\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-05-17T20:40:40+00:00\",\"dateModified\":\"2020-09-01T12:00:34+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/39c6d90892d8a8baa63d19f6d34d7124\"},\"description\":\"Koprodukcje sta\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie popularne na kontynencie od prze\u0142omu lat 80 i 90.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Nadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/39c6d90892d8a8baa63d19f6d34d7124\",\"name\":\"Marcin Adamczak\",\"description\":\"Marcin Adamczak \u2013 wyk\u0142ada w Instytucie Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu, w PWSFTviT w \u0141odzi oraz na Uniwersytecie Gda\u0144skim. Dyrektor festiwalu Cinemaforum w Warszawie. Stypendysta Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (2010 i 2011). Laureat konkursu im. Krzysztofa M\u0119traka dla m\u0142odych krytyk\u00f3w filmowych (2011). Autor ksi\u0105\u017cek Globalne Hollywood, filmowa Europa i polskie kino po 1989 roku (2010) oraz Obok ekranu. Perspektywa bada\u0144 produkcyjnych a spo\u0142eczne istnienie filmu (2014). Publikowa\u0142 m.in. w \\\"Odrze\\\", \\\"Kwartalniku Filmowym\\\", \\\"Panoptikum\\\", \\\"EKRANach\\\", \\\"Kinie\\\", \\\"Magazynie Filmowym SFP\\\" oraz w kilkunastu tomach zbiorowych.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marcin-adamczak\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nadzieje i z\u0142udzenia. Koprodukcje","description":"Koprodukcje sta\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie popularne na kontynencie od prze\u0142omu lat 80 i 90.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-001.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/koprodukcje-001.jpg","width":"1024","height":"674","caption":"\u201eNadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y czasopisma EKRANy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany","name":"Nadzieje i z\u0142udzenia. Koprodukcje","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#primaryimage"},"datePublished":"2017-05-17T20:40:40+00:00","dateModified":"2020-09-01T12:00:34+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/39c6d90892d8a8baa63d19f6d34d7124"},"description":"Koprodukcje sta\u0142y si\u0119 szczeg\u00f3lnie popularne na kontynencie od prze\u0142omu lat 80 i 90.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/marcin-adamczak-nadzieje-i-zludzenia-polskie-wizje-koprodukcji-ekrany#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Nadzieje i z\u0142udzenia. Polskie wizje koprodukcji"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/39c6d90892d8a8baa63d19f6d34d7124","name":"Marcin Adamczak","description":"Marcin Adamczak \u2013 wyk\u0142ada w Instytucie Kulturoznawstwa UAM w Poznaniu, w PWSFTviT w \u0141odzi oraz na Uniwersytecie Gda\u0144skim. Dyrektor festiwalu Cinemaforum w Warszawie. Stypendysta Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej (2010 i 2011). Laureat konkursu im. Krzysztofa M\u0119traka dla m\u0142odych krytyk\u00f3w filmowych (2011). Autor ksi\u0105\u017cek Globalne Hollywood, filmowa Europa i polskie kino po 1989 roku (2010) oraz Obok ekranu. Perspektywa bada\u0144 produkcyjnych a spo\u0142eczne istnienie filmu (2014). Publikowa\u0142 m.in. w \"Odrze\", \"Kwartalniku Filmowym\", \"Panoptikum\", \"EKRANach\", \"Kinie\", \"Magazynie Filmowym SFP\" oraz w kilkunastu tomach zbiorowych.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marcin-adamczak"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/30"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41953\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41957"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41953"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=41953"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=41953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}