{"id":42149,"date":"2017-05-31T22:30:35","date_gmt":"2017-05-31T21:30:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42149"},"modified":"2017-05-31T22:25:45","modified_gmt":"2017-05-31T21:25:45","slug":"pawel-bien-piony-poziomy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy","title":{"rendered":"Piony. Poziomy"},"content":{"rendered":"<p>Synteza, medytacja, barwa \u2013 je\u015bli zmuszono by mnie do sprowadzenia formu\u0142y malarskiej Ha\u0142asa do triady poj\u0119\u0107, wybra\u0142bym zapewne w\u0142a\u015bnie te, zdaj\u0105c sobie jednak bole\u015bnie spraw\u0119 z uproszczenia, kt\u00f3re one ze sob\u0105 nios\u0105. Szcz\u0119\u015bliwie, mam mo\u017cliwo\u015b\u0107 podj\u0119cia pr\u00f3by uj\u0119cia tw\u00f3rczo\u015bci wroc\u0142awskiego malarza w nieco d\u0142u\u017cszym, ni\u017c zawieraj\u0105cym trzy s\u0142owa, tek\u015bcie. Czym s\u0105 zatem prezentowane w Muzeum Architektury obrazy Ha\u0142asa?<\/p>\n<figure id=\"attachment_42219\" aria-describedby=\"caption-attachment-42219\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42219\" rel=\"attachment wp-att-42219\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42219\" title=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePrzeciwstawienie O\u201d, 1979 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x446.jpg\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePrzeciwstawienie O\u201d, 1979 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"446\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x446.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-900x744.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-576x476.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42219\" class=\"wp-caption-text\">J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePrzeciwstawienie O\u201d, 1979 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zacznijmy od barwy, kt\u00f3ra podlega w tw\u00f3rczo\u015bci artysty chyba najbardziej widocznym przemianom. We wczesnych pracach z ko\u0144ca lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych czy siedemdziesi\u0105tych artysta operuje \u015bci\u015ble zaw\u0119\u017con\u0105 palet\u0105. Prym wiod\u0105 z\u0142amane b\u0142\u0119kity, ca\u0142e spektrum szaro\u015bci \u2013 od po\u0142yskliwie-ch\u0142odnych, do mi\u0119kko-ciep\u0142ych \u2013 oraz subtelne, rozbielone szmaragdowe zielenie. Nie spos\u00f3b nie zatrzyma\u0107 si\u0119 cho\u0107 na moment przed <em>Podzia\u0142em K<\/em> z 1976 roku, delektuj\u0105c si\u0119 wykwintem przezornie zaw\u0119\u017conej skali barwnej.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-42149 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\/jozef-halas-z-cyklu-przeciwstawienia-l50-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-z-cyklu-przeciwstawienia-l50-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, z cyklu \u201ePrzeciwstawienia\u201d, lata 50. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42221\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42221'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Ha\u0142as, z cyklu \u201ePrzeciwstawienia\u201d, lata 50. (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\/jozef-halas-z-cyklu-piony-i-skosy-2014-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-z-cyklu-piony-i-skosy-2014-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, Z Cyklu \u201ePiony i skosy\u201d, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42220\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42220'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Ha\u0142as, Z Cyklu \u201ePiony i skosy\u201d, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-przeciwstawienie-o-1979-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePrzeciwstawienie O\u201d, 1979 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42219\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42219'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePrzeciwstawienie O\u201d, 1979 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\/jozef-halas-powrot-do-gostwicy-1969-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-powrot-do-gostwicy-1969-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePowr\u00f3t do Gostwicy\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42218\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42218'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Ha\u0142as, \u201ePowr\u00f3t do Gostwicy\u201d, 1969 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42217\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x530.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42217'>\n\t\t\t\tJ\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Z czasem, kiedy malarska sk\u0142adnia J\u00f3zefa Ha\u0142asa krystalizuje si\u0119 i krzepnie, dochodzi do feerycznego rozb\u0142ysku barw. Odwa\u017cnych lub wr\u0119cz jaskrawych. \u017bywych lub nawet dysonansowych i krzykliwych. Jest jednak co\u015b, co sprawa, \u017ce mi\u0119dzy p\u0142\u00f3tnami z 1968 a 2014 roku jeste\u015bmy w stanie rozpozna\u0107 bez trudu wi\u0119zy formalnego pokrewie\u0144stwa. To niebywa\u0142a sp\u00f3jno\u015b\u0107, jednomy\u015blno\u015b\u0107 <em>dossier<\/em> wroc\u0142awskiego artysty, pot\u0119guje fascynacj\u0119 jego tajemniczym malarstwem.<\/p>\n<p>Rytm. W obrazach Ha\u0142asa pulsuje jakie\u015b drobne, zorganizowane \u017cycie. Kiedy patrz\u0119 na wczesne prace, b\u0119d\u0105ce pr\u00f3bami i b\u0142\u0119dami, maj\u0105cymi doprowadzi\u0107 do ikonicznej formu\u0142y prac wroc\u0142awskiego malarza, odnosz\u0119 niekiedy wra\u017cenie, \u017ce s\u0105 one jak fotografie eksperymentu wykonywanego podczas gimnazjalnych lekcji fizyki. To jakby bezwolne opi\u0142ki \u017celaza, powodowane tajemnicz\u0105 i fascynuj\u0105c\u0105 moc\u0105 magnesu, uk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 w okre\u015blonym porz\u0105dku. Tutaj do\u015bwiadczenie s\u0142u\u017cy rozpoznaniu metafory zupe\u0142nie innej si\u0142y, wi\u0119c zamiast szkolnych opi\u0142k\u00f3w, widzimy kr\u00f3tkie kawa\u0142ki sznurka naklejanego na p\u0142\u00f3tno.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42220\" aria-describedby=\"caption-attachment-42220\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42220\" rel=\"attachment wp-att-42220\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42220\" title=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, Z Cyklu \u201ePiony i skosy\u201d, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-z-cyklu-piony-i-skosy-2014-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x519.jpg\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, Z Cyklu \u201ePiony i skosy\u201d, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"519\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-z-cyklu-piony-i-skosy-2014-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x519.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-z-cyklu-piony-i-skosy-2014-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-576x553.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-z-cyklu-piony-i-skosy-2014-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg 750w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42220\" class=\"wp-caption-text\">J\u00f3zef Ha\u0142as, Z Cyklu \u201ePiony i skosy\u201d, 2014 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ale ten drobny rytm kr\u00f3tkich odcink\u00f3w, b\u0119d\u0105cy jak muzyczne <em>staccato<\/em>, m\u00f3g\u0142 ust\u0119powa\u0107 miejsca d\u0142ugim odcinkom sznura, wprowadzaj\u0105cym w obr\u0119b obrazu pionowe, poziome lub diagonalne podzia\u0142y. Tworz\u0105c rytmy albo mantrycznie jednostajne, albo zaburzone nagle niespodziewan\u0105 zmian\u0105 dystansu. Znakomicie r\u00f3\u017cnic\u0119 t\u0119 oddaje dyptyk <em>IV\/72 B<\/em> pochodz\u0105cy z lat siedemdziesi\u0105tych. Ch\u0142odna szara p\u0142aszczyzna jest t\u0142em dla r\u00f3wnoleg\u0142ych uk\u0142ad\u00f3w pas\u00f3w \u2013 ci\u0105g\u0142ych lub przerywanych, daj\u0105cych z\u0142udzenie dw\u00f3ch diametralnie innych rodzaj\u00f3w ruchu. Mies van der Rohe mia\u0142 racj\u0119 \u2013 <em>less is more<\/em>.<\/p>\n<p>Potrzeba rytmu mog\u0142a znale\u017a\u0107 swoje uj\u015bcie nie tylko w dodawaniu do podobrazia \u201ecia\u0142a obcego\u201d, jakim jest sznurek. Artysta podejmowa\u0142 intryguj\u0105ce pr\u00f3by z dziurawieniem kartki, uzyskuj\u0105c w ten spos\u00f3b reliefow\u0105 faktur\u0119, wynikaj\u0105c\u0105 z samej natury papieru, bez wprowadzania w obr\u0119b tak purystycznego cia\u0142a jakichkolwiek komponent\u00f3w niezwi\u0105zanych z kartk\u0105. T\u0105 metod\u0105 powsta\u0142a niewielka praca z 1968 roku, wchodz\u0105ca w sk\u0142ad cyklu <em>Wn\u0119trza<\/em>, zachwycaj\u0105ca klarowno\u015bci\u0105 konceptu.<\/p>\n<p>Zatem kartka, b\u0119d\u0105ca niegdy\u015b tylko medium, podniesiona zosta\u0142a do rangi no\u015bnika akcji obrazu, sta\u0142a si\u0119 jego g\u0142\u00f3wnym, zasadniczym tematem. Bezpretensjonalna kompozycja znakomicie wpisuje si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodn\u0105 list\u0119 poszukiwa\u0107 nowych \u015brodk\u00f3w wyrazu w sztuce XX stulecia.<\/p>\n<p>W p\u00f3\u017aniejszym okresie, wyra\u017ana wypuk\u0142o\u015b\u0107 sznurka, wyznaczaj\u0105ca surow\u0105 geometri\u0119 pion\u00f3w b\u0105d\u017a poziom\u00f3w, podkre\u015blona zostaje dodatkowo barw\u0105. I to barw\u0105 nie tylko samego szpagatu, ale tak\u017ce t\u0142a, pozostaj\u0105cego w jego najbli\u017cszym s\u0105siedztwie. W ten spos\u00f3b p\u0142\u00f3tno \u201ereaguje\u201d na obecno\u015b\u0107 \u201ecia\u0142a obcego\u201d. W tych pracach dochodzi do dramatycznego dialogu mi\u0119dzy barw\u0105 a rytmem. W obrazie <em>NS 23<\/em> pochodz\u0105cym z 1990 roku, wzrok \u2013 ju\u017c z daleka \u2013 przykuwaj\u0105 dwie pod\u0142u\u017cne plamy \u015bwietlistej czerwieni. A\u017c z ty\u0142u g\u0142owy ko\u0142acze si\u0119 skojarzenie: Dan Flavin! Ale Ha\u0142as osi\u0105ga ten efekt \u015brodkami czysto malarskimi. Pulsuj\u0105ca czerwie\u0144 okazuje si\u0119 \u201ewynika\u0107\u201d ze sznurka, kt\u00f3rego pion wytycza o\u015b plamy. Na peryferiach p\u0142\u00f3tna przeb\u0142yskuj\u0105 jeszcze dalekie echa tego kluczowego akcentu barwnego w postaci plam fiolet\u00f3w lub ciep\u0142ych br\u0105z\u00f3w na tle ziemistego, lekko rdzawego t\u0142a. I chyba to w\u0142a\u015bnie tu tkwi \u00f3w zmys\u0142 syntezy. Syntezy barwy i rytmu. Wzajemnej zale\u017cno\u015bci; wynikania koloru z linii lub odwrotnie. Przyjemno\u015b\u0107 tego rozstrzygni\u0119cia zdaje si\u0119 pozostawa\u0107 w gestii widza.<\/p>\n<p>Cyklowi <em>Wn\u0119trza<\/em> \u2013 dot\u0105d raptem wspomnianemu \u2013 nale\u017cy si\u0119 jednak znacznie wi\u0119cej uwagi. Tytu\u0142owe wn\u0119trze jest sugesti\u0105 nakierowuj\u0105c\u0105 wyobra\u017ani\u0119 wiedza, stoj\u0105cego wobec zorganizowanej chmary plam, tworz\u0105cej <em>sui generis<\/em> ornamentalny dese\u0144. Wzorzyste p\u0142aszczyzny, pokryte drobnymi plamami lub liniami zdaj\u0105 si\u0119 otwiera\u0107, prowadz\u0105c wzrok widza ku tajemniczemu i \u2013 raczej niedost\u0119pnemu \u2013 wn\u0119trzu. Iluzj\u0119 t\u0119 uda\u0142o si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 zar\u00f3wno w malowanym olejno na p\u0142\u00f3tnie <em>Wn\u0119trzu A<\/em> z 1973 roku, jak i przy pomocy tuszu na niedatowanym rysunku pochodz\u0105cym r\u00f3wnie\u017c z lat siedemdziesi\u0105tych. Nagromadzenie pochy\u0142ych linii przypomina rysunek g\u0119sto us\u0142ojonego drewna, kojarz\u0105cego si\u0119 z ciep\u0142em archetypicznego domu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42217\" aria-describedby=\"caption-attachment-42217\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42217\" rel=\"attachment wp-att-42217\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42217\" title=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x530.jpg\" alt=\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"530\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-540x530.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-900x883.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23-576x565.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42217\" class=\"wp-caption-text\">J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Reperkusje <em>Wn\u0119trz<\/em> dostrzegalne s\u0105 jeszcze nawet w obrazach z <em>Pion\u00f3w skos\u00f3w <\/em>(2014) \u2013 p\u0142aszczyzny kobaltowe i o barwie indygo przeprute s\u0105, w rygorystycznym porz\u0105dku, sznurkami, kt\u00f3rych uk\u0142ad przywodzi na my\u015bl \u201eotwarcia\u201d rodem z wcze\u015bniejszych poszukiwa\u0144. Spo\u015br\u00f3d wielu cykli, tworzonych przez J\u00f3zefa Ha\u0142asa, to w\u0142a\u015bnie <em>Wn\u0119trza<\/em> i <em>Piony Skosy <\/em>zajmuj\u0105 lwi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 eskpozycji; cho\u0107 nie mniej frapuj\u0105cych jest tak\u017ce sze\u015b\u0107 akwarel wychodz\u0105cych w sk\u0142ad cyklu <em>Przeciwstawienia<\/em>. <em>Prace na papierze<\/em>, 1969 rok.<\/p>\n<p>To jeden z nielicznych wy\u0142om\u00f3w w linearnej tradycji malarstwa Ha\u0142asa. Nieokrzesana, swobodna plama akwareli rozlewa si\u0119 po papierze niejednolicie, wymykaj\u0105c si\u0119 perfekcjonistycznej dyscyplinie prac olejnych ucznia Gepperta. Kompozycj\u0119 organizuj\u0105 okr\u0119gi, daj\u0105ce pocz\u0105tek barwnym formom, kt\u00f3re skrz\u0105 si\u0119 uranowymi zieleniami i \u015bwietlistymi oran\u017cami. <em>Przeciwstawienia <\/em>to bodaj najbardziej r\u00f3\u017cnorodny cykl. I to zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem technik, jak i osi\u0105gni\u0119tych efekt\u00f3w wyrazu.<\/p>\n<p>Nie ma ram. Prace na papierze oprawiono, odnosi si\u0119 jednak wra\u017cenie, \u017ce wy\u0142\u0105cznie z konieczno\u015bci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u0142\u00f3cien pozostaje nieoprawiona. Ha\u0142asa \u2013 jak mo\u017cemy przypuszcza\u0107 \u2013 nie przera\u017ca\u0142y fizyczne ograniczenia p\u0142\u00f3tna. Godzi\u0142 si\u0119 on na zaw\u0119\u017cenie przestrzeni obrazu do jego szeroko\u015bci i wysoko\u015bci, bez potrzeby iluzji przerywania ram. Sznurek Ha\u0142asa nie ma w sobie nic z caravaggiowskich \u0142okci. Co wi\u0119cej \u2013 wroc\u0142awski artysta zdaje si\u0119 podchodzi\u0107 do dwuwymiarowo\u015bci p\u0142\u00f3tna afirmatywnie. <em>Bia\u0142y podzia\u0142<\/em> z 1977 roku to jednolita p\u0142aszczyzna barwna, obramiona b\u0142\u0119kitnym pasem. Troch\u0119 w tych ech wielkich nowo\u017cytnych bordiur \u2013 uginaj\u0105cych si\u0119 pod ci\u0119\u017carem wybuja\u0142ej ornamentyki \u2013 ujmuj\u0105cych brzegi tapiserii. Albo inaczej \u2013 to wci\u0105gni\u0119cie przestrzeni ramy w \u015bwiat\u0142o samego obrazu. Podobnie artysta post\u0105pi\u0142 komponuj\u0105c wczesny <em>Podzia\u0142 B<\/em> (1972) i wiele p\u00f3\u017aniejszych dzie\u0142. Zabieg ten to zgoda na przestrzenne ograniczenie dzie\u0142a, to krytyczna weryfikacja dawnych paradygmat\u00f3w.<\/p>\n<p>Mark Rothko \u2013 my\u015bl\u0119, patrz\u0105c na wiele spo\u015br\u00f3d prezentowanych obraz\u00f3w. Rzecz jasna, absurdem by\u0142oby pos\u0105dzenie s\u0142ynnego ucznia Eugeniusza Gepperta o wt\u00f3rno\u015b\u0107. <em>Color field painting<\/em> to jakby jeden z korzeni \u201estylu\u201d Ha\u0142asa.<\/p>\n<p>Wychodzimy z nawy g\u0142\u00f3wnej, w kt\u00f3rej eksponowana jest znaczna cz\u0119\u015b\u0107 prac i po skrzypi\u0105cych schodach, wspinamy si\u0119 do przestrzeni gotyckiego prezbiterium. Tutaj zaaran\u017cowano cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 znacznych rozmiar\u00f3w p\u0142\u00f3tnom z p\u00f3\u017anymi obrazami. <em>Piony skosy<\/em> to monumentalne, kontemplacyjne dzie\u0142a, kt\u00f3rych akcja zarysowana jest napi\u0119ciami rytmu linii wytyczanych przez \u2013 znane nam ju\u017c doskonale \u2013 naklejane sznurki. W tym szczeg\u00f3lnym kontek\u015bcie przestrzennym, skojarzenie z Rohtko zdaje si\u0119 by\u0107 potwierdzane tak, \u017ce nie spos\u00f3b unikn\u0105\u0107 zestawienia tej przestrzeni ze s\u0142ynn\u0105 kaplic\u0105 <em>University of St. Thomas w Houston<\/em> \u2013 <em>opus vitae<\/em> Amerykanina.<\/p>\n<p>Oba wn\u0119trza tchn\u0105 jaka\u015b majestatyczn\u0105 a nieretoryczn\u0105 si\u0142\u0105. Obie maj\u0105 w sobie co\u015b kontemplacyjnego, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie pozbawionymi jakichkolwiek emblemat\u00f3w religijnych. Poka\u017anych rozmiar\u00f3w p\u0142\u00f3tna Ha\u0142asa tworzone g\u0142\u00f3wnie na przestrzeni roku 2014 \u2013 zatem kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 artysty 1 stycznia 2015 roku \u2013 wymagaj\u0105 sporej przestrzeni, w kt\u00f3rej mog\u0142yby nale\u017cycie \u201ewybrzmie\u0107\u201d. Widz potrzebuje dystansu, by m\u00f3c obj\u0105\u0107 je spojrzeniem z daleka i wreszcie \u2013 zobaczy\u0107 jako silnie spleciony \u0142a\u0144cuch.<\/p>\n<p>Artysta umiera, kurator chce pokaza\u0107 go\u015bciom wystawy ca\u0142e \u2013 zamkni\u0119te ju\u017c \u2013 <em>oeuvre<\/em>. \u015aciany oblepiane s\u0105 pracami ze wszystkich okres\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci niedawno \u2013 i jak zawsze \u201eprzedwcze\u015bnie\u201d \u2013 zmar\u0142ego artysty. Ujmuj\u0105c\u0105 ciekawostk\u0105 s\u0105 rysunki z okresu dzieci\u0119cego, nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 tak\u017ce zapisk\u00f3w wykonanych dr\u017c\u0105c\u0105, starcz\u0105 d\u0142oni\u0105. Zwiedzaj\u0105cy lawiruj\u0105 mi\u0119dzy tysi\u0105cznymi tablicami z biografi\u0105 malarza, unikaj\u0105c ich dyskretnie, by nie narazi\u0107 si\u0119 na pos\u0105dzenie o ignorancj\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie kuratorowi wroc\u0142awskiej ekspozycji \u2013 Bogus\u0142awowi Deptule \u2013 uda\u0142o si\u0119 wymkn\u0105\u0107 z side\u0142 tego postromantycznego paradygmatu. Wspomnienie o Ha\u0142asie to pr\u00f3ba ponownego spojrzenia na jego dzie\u0142a. Nie ma tu sentymentalnych artefakt\u00f3w, nie rozprasza nadmiar informacji biograficznych, nie uciekano si\u0119 tak\u017ce do ciekawostek czy anegdot. Ekspozycja jest surowa, rygorystyczna i przemy\u015blana wzorem prezentowanych dzie\u0142.<\/p>\n<p>Jakkolwiek obrazy Ha\u0142asa mog\u0105 by\u0107 wielkimi metaforami, nie odbiera im to jednej z podstawowych zalet, kt\u00f3rymi szczyci\u0107 si\u0119 mo\u017ce \u2013 lub wr\u0119cz, zdaniem wielu, powinno \u2013 dzie\u0142o sztuki; prace wroc\u0142awianina s\u0105 <em>pi\u0119kne<\/em>. Nie jest to jednak uroda nachalna i zalecaj\u0105ca si\u0119 desperacko. Jest w nich przestrze\u0144 pozwalaj\u0105ca widzowi delektowa\u0107 si\u0119 barw\u0105, jest rytm odsuwaj\u0105cy gro\u017ab\u0119 monotonii, jest wreszcie i cisza gotyckiego wn\u0119trza, tej szczeg\u00f3lnie atrakcyjnej, cho\u0107 trudnej w aran\u017cacji, przestrzeni wroc\u0142awskiego Muzeum Architektury. A przecie\u017c z Wroc\u0142awiem zwi\u0105za\u0142 si\u0119 Ha\u0142as nie tylko wybieraj\u0105c to miasto jako swoje wieloletnie miejsce zamieszkania, ale tak\u017ce \u2013 pozostawiaj\u0105c w nim wiele swoich dzie\u0142 wplecionych w miejsk\u0105 tkank\u0119, jak chocia\u017cby mozaiki przy Podwalu czy witra\u017ce w ko\u015bciele \u015bw. Rodziny na S\u0119polnie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z czasem, kiedy malarska sk\u0142adnia J\u00f3zefa Ha\u0142asa krystalizuje si\u0119 i krzepnie, dochodzi do feerycznego rozb\u0142ysku barw. Odwa\u017cnych lub wr\u0119cz jaskrawych. \u017bywych lub nawet dysonansowych i krzykliwych. Jest jednak co\u015b, co sprawa, \u017ce mi\u0119dzy p\u0142\u00f3tnami z 1968 a 2014 roku jeste\u015bmy w stanie rozpozna\u0107 bez trudu wi\u0119zy formalnego pokrewie\u0144stwa. To niebywa\u0142a sp\u00f3jno\u015b\u0107, jednomy\u015blno\u015b\u0107 <em>dossier<\/em> wroc\u0142awskiego artysty, pot\u0119guje fascynacj\u0119 jego tajemniczym malarstwem.<\/p>\n","protected":false},"author":665,"featured_media":42217,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6059,6058,3234,5248,849,402],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[5247],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Piony. Poziomy. J\u00f3zef Ha\u0142as<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"J\u00f3zef Ha\u0142as (1927\u20132015) \u2013 malarz, profesor Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onek Grupy Wroc\u0142awskiej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg\",\"width\":\"1000\",\"height\":\"982\",\"caption\":\"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\",\"name\":\"Piony. Poziomy. J\u00f3zef Ha\u0142as\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-05-31T21:30:35+00:00\",\"dateModified\":\"2017-05-31T21:25:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\"},\"description\":\"J\u00f3zef Ha\u0142as (1927\u20132015) \u2013 malarz, profesor Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onek Grupy Wroc\u0142awskiej.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Piony. Poziomy\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0\",\"name\":\"Pawe\u0142 Bie\u0144\",\"description\":\"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Piony. Poziomy. J\u00f3zef Ha\u0142as","description":"J\u00f3zef Ha\u0142as (1927\u20132015) \u2013 malarz, profesor Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onek Grupy Wroc\u0142awskiej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/jozef-halas-nowe-przeciwstawienie-2013-muzeum-architektury-wroclaw-2017-03-23.jpg","width":"1000","height":"982","caption":"J\u00f3zef Ha\u0142as, \u201eNowe przeciwstawienie\u201d, 2013 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy","name":"Piony. Poziomy. J\u00f3zef Ha\u0142as","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#primaryimage"},"datePublished":"2017-05-31T21:30:35+00:00","dateModified":"2017-05-31T21:25:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0"},"description":"J\u00f3zef Ha\u0142as (1927\u20132015) \u2013 malarz, profesor Akademii Sztuk Pi\u0119knych we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onek Grupy Wroc\u0142awskiej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/pawel-bien-piony-poziomy#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Piony. Poziomy"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/6497469df21f978f797124a10aeb66c0","name":"Pawe\u0142 Bie\u0144","description":"PAWE\u0141 BIE\u0143 \u2013 absolwent Kolegium MISH Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego oraz MISH Uniwersytetu Warszawskiego.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/pawel-bien"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42149"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/665"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42149"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42149\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42149"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42149"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}