{"id":42174,"date":"2017-06-01T07:00:08","date_gmt":"2017-06-01T06:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42174"},"modified":"2020-11-04T14:45:33","modified_gmt":"2020-11-04T13:45:33","slug":"anna-michalik-nie-tylko-sapkowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski","title":{"rendered":"Nie tylko Sapkowski"},"content":{"rendered":"<p>Cho\u0107 od opublikowania pierwszego polskiego utworu fantasy min\u0119\u0142o ju\u017c niemal 35 lat<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>, dopiero od niedawna na rodzimym rynku wydawniczym pojawiaj\u0105 si\u0119 publikacje pr\u00f3buj\u0105ce uchwyci\u0107 i opisa\u0107 fenomen, jakim w Polsce by\u0142 boom na ten gatunek. Po wa\u017cnych i potrzebnych ksi\u0105\u017ckach traktuj\u0105cych o polskiej literaturze fantastycznej, kt\u00f3rymi by\u0142y m.in.&nbsp;<em>W cieniu Bia\u0142ego Drzewa. Powie\u015b\u0107 fantasy w XX wieku<\/em>&nbsp;Tomasza Z. Majkowskiego,&nbsp;<em>Czas fantastyki<\/em>&nbsp;oraz&nbsp;<em>Ma\u0142py Pana Boga. S\u0142owa<\/em>&nbsp;Macieja Parowskiego, czy te\u017c pozycje ukazuj\u0105ce si\u0119 w bia\u0142ej serii&nbsp;<em>Krytycy o fantastyce<\/em>&nbsp;wydawnictwa Solaris, polski czytelnik otrzymuje ksi\u0105\u017ck\u0119 Katarzyny Kaczor pt.&nbsp;<em>Z \u201egetta\u201d do mainstreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)<\/em>, po\u015bwi\u0119con\u0105 najwa\u017cniejszym etapom rozwoju i funkcjonowania tego gatunku w Polsce. Co wa\u017cne: pozycj\u0119 prekursorsk\u0105, poniewa\u017c do tej pory na podobne przedsi\u0119wzi\u0119cie nie powa\u017cy\u0142 si\u0119 \u017caden badacz<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42196\" aria-describedby=\"caption-attachment-42196\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004\/\" rel=\"attachment wp-att-42196\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42196\" title=\"Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 grafika z ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004-540x319.jpg\" alt=\"Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 grafika z ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" width=\"540\" height=\"319\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004-540x319.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004-900x532.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004-576x340.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004.jpg 1387w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42196\" class=\"wp-caption-text\">Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 grafika z ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Sama literatura fantasy ma korzenie o wiele g\u0142\u0119bsze, ni\u017c sugerowa\u0142by to tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Kaczor. Gatunek ten po raz pierwszy zawita\u0142 do Polski w 1891 roku wraz z przek\u0142adem ksi\u0105\u017cki&nbsp;<em>Kopalnie kr\u00f3la Salomona<\/em>&nbsp;Henry\u2019ego R. Haggarda, kt\u00f3rej pierwodruk ukaza\u0142 si\u0119 w 1885 roku. Na pocz\u0105tku lat 60. XX wieku w Polsce opublikowano kolejne przek\u0142ady wa\u017cnych utwor\u00f3w fantasy:&nbsp;<em>Hobbita, czyli tam i z powrotem<\/em>&nbsp;oraz&nbsp;<em>W\u0142adcy Pier\u015bcieni<\/em>&nbsp;J.R.R. Tolkiena. Na fali ich popularno\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 dalsze publikacje i nowatorskie przedsi\u0119wzi\u0119cia: definicja fantasy sformu\u0142owana przez Stanis\u0142awa Lema w&nbsp;<em>Fantastyce i futurologii<\/em>&nbsp;oraz inicjatywa fandomu<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>, by t\u0142umaczy\u0107 nieznane w Polsce ksi\u0105\u017cki nale\u017c\u0105ce do klasyki gatunku (m.in. autorstwa Rogera Zelaznego czy Ursuli K. Le Guin). Zapoznawanie si\u0119 z angloj\u0119zycznym kanonem ksi\u0105\u017ckowym i filmowym fantasy (wszak pod koniec lat 70. XX w. w kinach pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze produkcje tego typu) by\u0142o coraz \u0142atwiejsze, zw\u0142aszcza po roku 1989, kiedy Polska otworzy\u0142a granice na Zach\u00f3d.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-42174 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-003'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-003-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42195\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42195'>\n\t\t\t\tKatarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-004-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 grafika z ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42196\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42196'>\n\t\t\t\tKatarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 grafika z ok\u0142adki (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201ePolskie pole literackie fantasy w latach 1982\u20132012\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42197\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42197'>\n\t\t\t\t\u201ePolskie pole literackie fantasy w latach 1982\u20132012\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"\u201eDiagram przedstawiaj\u0105cy pozycj\u0119 wydawnictw: SuperNowa, MAG, Fabryka S\u0142\u00f3w i Runa w polu literackim, z uwzgl\u0119dnieniem pozycji pozosta\u0142ych podmiot\u00f3w w polu\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42198\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42198'>\n\t\t\t\t\u201eDiagram przedstawiaj\u0105cy pozycj\u0119 wydawnictw: SuperNowa, MAG, Fabryka S\u0142\u00f3w i Runa w polu literackim, z uwzgl\u0119dnieniem pozycji pozosta\u0142ych podmiot\u00f3w w polu\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p><strong>1. Od \u201eASa polskiej fantastyki\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a> do \u201ePierwszego Grafomana Rzeczpospolitej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a><\/strong><\/p>\n<p>Za pierwszy polski utw\u00f3r z gatunku fantasy Kaczor uznaje opowiadanie&nbsp;<em>Twierdza Trzech Studni<\/em>&nbsp;Jaros\u0142awa Grz\u0119dowicza, opublikowane w 1982 roku. Od tamtego momentu w\u015br\u00f3d polskich pisarzy i czytelnik\u00f3w nast\u0119puje boom na literatur\u0119 tego typu: w kolejnym roku na \u0142amach \u201eFantastyki\u201d debiutuje Feliks W. Kres, a w 1985 roku inicjuje cykl o Szererze. Zaledwie rok p\u00f3\u017aniej w konkursie na najlepsze opowiadanie fantasy g\u0142\u00f3wn\u0105 nagrod\u0119 zdobywa trzydziestoparoletni ekonomista trudni\u0105cy si\u0119 handlem sk\u00f3rami \u2013 Andrzej Sapkowski \u2013 rozpoczynaj\u0105c tym samym cykl o wied\u017aminie Geralcie z Rivii. P\u00f3\u017aniej wydarzenia tocz\u0105 si\u0119 lawinowo \u2013 r\u00f3wnocze\u015bnie z przek\u0142adami na j\u0119zyk polski najwybitniejszych tekst\u00f3w gatunku (<em>Opowie\u015bci z Narnii<\/em>&nbsp;C.S. Lewisa,&nbsp;<em>Kronik Amberu<\/em>&nbsp;R. Zelaznego,&nbsp;<em>Silmarillionu<\/em>&nbsp;J.R.R. Tolkiena,&nbsp;<em>Ziemiomorza<\/em>&nbsp;U.K. Le Guin) pojawiaj\u0105 si\u0119 kolejne g\u0142o\u015bne teksty i nazwiska z rodzimego rynku: Jacek Piekara (<em>Smoki Haldoru<\/em>), Rafa\u0142 A. Ziemkiewicz (<em>Skarby Stolin\u00f3w<\/em>), Anna Borkowska (<em>Gar\u2019Ingawi Wyspa Szcz\u0119\u015bliwa<\/em>), Konrad T. Lewandowski (<em>Ksin<\/em>), Ewa Bia\u0142o\u0142\u0119cka (<em>Tkacz iluzji<\/em>) i wiele innych.<\/p>\n<p>Stopniowy proces kolejnych zmian w obr\u0119bie literatury fantasy oraz wszelkich tworz\u0105cych j\u0105 instytucji (pisarzy, wydawnictw) zosta\u0142 opisany i sproblematyzowany przez autork\u0119 za pomoc\u0105 termin\u00f3w zaczerpni\u0119tych z my\u015bli francuskiego socjologa Pierre\u2019a Bourdieu. Przyj\u0119ta przez Katarzyn\u0119 Kaczor perspektywa, opieraj\u0105ca si\u0119 na wykorzystywaniu idei pola literackiego, ukazuje, \u017ce zasady odnosz\u0105ce si\u0119 do literatury wysokoartystycznej mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 tak\u017ce na regu\u0142y pola literackiego polskiej fantasy. Badaczka wskazuje poszczeg\u00f3lne zmiany w jego funkcjonowaniu: od pocz\u0105tkowego kwestionowania przez krytyk\u00f3w i akademi\u0119 przez przebijanie si\u0119 tw\u00f3rc\u00f3w z \u201egetta\u201d fantasy do szeroko rozpoznawalnej literatury wsp\u00f3\u0142czesnej a\u017c do zgody na jego funkcjonowanie. Czytelnik tej pracy otrzymuje imponuj\u0105cy szczeg\u00f3\u0142owo\u015bci\u0105 opis przekszta\u0142ce\u0144, jakie zachodzi\u0142y w obr\u0119bie pola fantasy, pocz\u0105wszy od jego wyodr\u0119bniania si\u0119 z pola fantastyki naukowej a\u017c do pe\u0142nego wykrystalizowania si\u0119. Oczywi\u015bcie, proces ten nie przebiega\u0142 w spos\u00f3b prosty i jednoznaczny; odbywa\u0142 si\u0119 przy sprzeciwie \u015brodowiska akademickiego oraz autorytet\u00f3w okre\u015blanych mianem \u201esalonu\u201d.<\/p>\n<p>Na d\u0142u\u017csz\u0105 refleksj\u0119 zas\u0142uguje chocia\u017cby szeroko omawiany przez autork\u0119 przypadek Andrzeja Sapkowskiego \u2013 od jego przybycia \u201eznik\u0105d\u201d a\u017c do zdobycia pozycji autora konsekrowanego. Ju\u017c po zas\u0142yni\u0119ciu swoim cyklem opowiada\u0144 o wied\u017aminie autor ten stosowa\u0142 rozmaite zabiegi, by zdoby\u0107 autonomi\u0119. Nieustannie podkre\u015bla\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 i obni\u017ca\u0142 presti\u017c pozosta\u0142ych autor\u00f3w, m.in. poprzez opublikowanie g\u0142o\u015bnego tekstu&nbsp;<em>Pir\u00f3g albo Nie ma z\u0142ota w Szarych G\u00f3rach<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>, krytykuj\u0105cego pozosta\u0142ych tw\u00f3rc\u00f3w fantasy, a sytuuj\u0105cego jego samego na niedost\u0119pnej pozosta\u0142ym wy\u017cynie autorytetu. Dzi\u0119ki pierwszej stronie internetowej po\u015bwi\u0119conej wy\u0142\u0105cznie Sapkowskiemu i jego utworom<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a> tw\u00f3rca ten zgromadzi\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie oddan\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 fanowsk\u0105; podobny wyczyn utworzenia wielkiej i zaanga\u017cowanej zbiorowo\u015bci czytelnik\u00f3w nie uda\u0142 si\u0119 \u017cadnemu innemu polskiemu pisarzowi, chocia\u017c pr\u00f3bowa\u0142o wielu. Seri\u0105 wydawnicz\u0105 Andrzej Sapkowski poleca oraz pierwszym leksykonem literatury fantasy&nbsp;<em>R\u0119kopis znaleziony w smoczej jaskini<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a> (niekorzystnie ocenionym przez znawc\u0119 tematu i krytyka towarzysz\u0105cego Jakuba Z. Licha\u0144skiego<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>) pisarz przypiecz\u0119towa\u0142 sw\u00f3j kapita\u0142 symboliczny i status autora konsekrowanego, co doprowadzi\u0142o go do przej\u015bcia w obr\u0119b pola literatury powszechnie rozpoznawanej i uznawanej. Wszystkie te dzia\u0142ania sprawi\u0142y, \u017ce \u2013 jak szacuje autorka \u2013 tylko do 2000 roku wydrukowano ponad p\u00f3\u0142 miliona egzemplarzy powie\u015bci o wied\u017aminie Geralcie z Rivii<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-10\" id=\"refmark-10\"><sup>[10]<\/sup><\/a>. Czas pokaza\u0142, \u017ce przyj\u0119ta przez Sapkowskiego strategia by\u0142a o wiele bardziej owocna ni\u017c zdystansowane podej\u015bcie do \u015bwiata medi\u00f3w i promocji, jakie wyznawa\u0142 bodaj najwi\u0119kszy jego konkurent, czyli Feliks W. Kres, pisz\u0105cy \u2013 zdaniem autorki \u2013 \u201eciesz\u0105ce si\u0119 mniejsz\u0105 popularno\u015bci\u0105, ale uchodz\u0105ce za bardziej wysublimowane literacko ni\u017c cykl wied\u017ami\u0144ski opowie\u015bci o Szererze\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-11\" id=\"refmark-11\"><sup>[11]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>R\u00f3wnocze\u015bnie z ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 literatury fantasy w\u015br\u00f3d m\u0142odych odbiorc\u00f3w konfrontuje si\u0119 starsze pokolenie mi\u0142o\u015bnik\u00f3w i tw\u00f3rc\u00f3w fantastyki spod znaku science-fiction, bli\u017cszej dzie\u0142om Janusza A. Zajdla czy Edmunda Wnuka-Lipi\u0144skiego. S\u0105 to osoby o wykszta\u0142ceniu g\u0142\u00f3wnie technicznym, debiutuj\u0105ce w czasopismach typu \u201eM\u0142ody technik\u201d, wychowane na powie\u015bciach kultywuj\u0105cych nauk\u0119, technik\u0119, a tak\u017ce zawieraj\u0105cych bogate zaplecze socjologiczne. Z ich perspektywy dzie\u0142a nale\u017c\u0105ce m.in. do kategorii \u201eliteratury magii i miecza\u201d s\u0105 najcz\u0119\u015bciej utworami b\u0142ahymi i s\u0142u\u017c\u0105cymi prostej rozrywce. Dla owego pokolenia, wychowanego w odmiennych czasach, ukszta\u0142towanego przez inne do\u015bwiadczenia generacyjne i historyczne, literatura fantasy sta\u0142a si\u0119 bli\u017csza eskapizmowi. Co wi\u0119cej, starsi pisarze i odbiorcy mieli przeciwko sobie tak\u017ce barier\u0119 j\u0119zykow\u0105: o ile sztandarowe rosyjskoj\u0119zyczne powie\u015bci SF braci Strugackich mog\u0142y by\u0107 przez nich czytane w oryginale, o tyle angloj\u0119zyczny kanon literatury fantasy stanowi\u0142 spor\u0105 barier\u0119. St\u0105d te\u017c pojawi\u0142a si\u0119 niech\u0119\u0107 \u201esmok\u00f3w fandomu\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-12\" id=\"refmark-12\"><sup>[12]<\/sup><\/a> \u2013 jak nazywa ich Katarzyna Kaczor \u2013 wobec fantasy, objawiaj\u0105ca si\u0119 m.in. niezgod\u0105 na publikacj\u0119 opowiadania&nbsp;<em>A kocha\u0142 j\u0105, \u017ce strach<\/em>&nbsp;Anny Brzezi\u0144skiej w \u201eNowej Fantastyce\u201d oraz jego zakwestionowaniem przez Macieja Parowskiego \u2013 co znamienne, ju\u017c jako opowiadania nagrodzonego Zajdlem<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-13\" id=\"refmark-13\"><sup>[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Podobnych wyczerpuj\u0105cych i drobiazgowych analiz jest w ksi\u0105\u017cce Kaczor wiele. Opisuje ona m.in. problemy ze zdobyciem statusu autora konsekrowanego przez wspomnianego wy\u017cej Feliksa W. Kresa, a tak\u017ce wcale nie\u0142atwe pocz\u0105tki Jacka Dukaja. Wskazuje i omawia tak\u017ce 4 generacje tw\u00f3rc\u00f3w fantasy, wyst\u0119puj\u0105ce w ci\u0105gu zaledwie 30 lat, wsp\u00f3\u0142zawodnictwo wydawc\u00f3w, ewolucj\u0119 polskiego dyskursu fantasy a\u017c do zmiany postrzegania tw\u00f3rczo\u015bci Andrzeja Sapkowskiego z autonomicznego produktu na zaledwie\u2026 suplement do gry komputerowej<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-14\" id=\"refmark-14\"><sup>[14]<\/sup><\/a>. Przyj\u0119te przez Kaczor w pracy ramy czasowe zamykaj\u0105 si\u0119 na roku 2012, kiedy to pole fantasy ostatecznie si\u0119 ukonstytuowa\u0142o za spraw\u0105 wydania pierwszej monografii po\u015bwi\u0119conej temu gatunkowi, czyli&nbsp;<em>Ba\u015bni zbyt prawdziwych<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-15\" id=\"refmark-15\"><sup>[15]<\/sup><\/a> autorstwa Ma\u0142gorzaty Tkacz, a opowiadania o wied\u017aminie zosta\u0142y wpisane na list\u0119 lektur szkolnych, wie\u0144cz\u0105c proces zmiany postrzegania i nobilitacji tego typu literatury.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42197\" aria-describedby=\"caption-attachment-42197\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001\/\" rel=\"attachment wp-att-42197\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42197\" title=\"\u201ePolskie pole literackie fantasy w latach 1982\u20132012\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001-540x395.jpg\" alt=\"\u201ePolskie pole literackie fantasy w latach 1982\u20132012\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" width=\"540\" height=\"395\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001-540x395.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001-900x659.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001-576x421.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-001.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42197\" class=\"wp-caption-text\">\u201ePolskie pole literackie fantasy w latach 1982\u20132012\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>2. Z\u0142oty Meteor<\/strong><\/p>\n<p>Nieprzypadkowo Katarzyna Kaczor po\u015bwi\u0119ci\u0142a swoj\u0105 kolejn\u0105 publikacj\u0119 polskiej literaturze fantasy. Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce zaczyna\u0142a ona swoj\u0105 karier\u0119 akademick\u0105 i krytyczn\u0105 jako anglistka. Jak podkre\u015bla Maciej Parowski: \u201eNiebanaln\u0105 konstrukcj\u0119 literack\u0105&nbsp;<em>Wied\u017amina<\/em>&nbsp;jako opowie\u015bci i postaci analizowa\u0142y potem Agnieszka Fuli\u0144ska, Dominika Materska (dzi\u015b Oramus), Kasia Kaczor\u2026 Wszystko anglistki tresowane na Tolkienie. Na polonistykach nie wyk\u0142adano chyba wtedy odpowiedniej do fantasy aparatury krytycznej\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-16\" id=\"refmark-16\"><sup>[16]<\/sup><\/a>. Od analizy dzie\u0142 Tolkiena i sagi o wied\u017aminie nie jest bowiem zbyt daleko do ca\u0142o\u015bciowego spojrzenia na polsk\u0105 literatur\u0119 fantasy.<\/p>\n<p>Co zastanawiaj\u0105ce, to zasadniczo niewiele zmieni\u0142o si\u0119 od niemal dekady, kiedy to wspomniany wy\u017cej Maciej Parowski napisa\u0142 recenzj\u0119 poprzedniej ksi\u0105\u017cki Kaczor,&nbsp;<em>Geralta, czarownic i wampira<\/em><a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-17\" id=\"refmark-17\"><sup>[17]<\/sup><\/a>. Autor&nbsp;<em>Czasu fantastyki<\/em>&nbsp;uwa\u017ca\u0142 wtedy, \u017ce \u201eksi\u0105\u017cka Kaczor jest owocem pasji, ale i niepoj\u0119tej rezerwy (\u2026). Kaczor imponuje erudycj\u0105 i uwa\u017cn\u0105 lektur\u0105, ale nie docenia artystycznego i emocjonalnego wk\u0142adu w\u0142asnego A[ndrzeja] Sa[pkowskiego] w opowie\u015bci o wied\u017aminie (\u2026). Krytycy-fanowie i uczestnicy, nie tak oczytani jak Kaczor, s\u0105 za to od niej lepsi w sztuce zachwytu. Ale nie robi\u0119 awantur, zachwytu si\u0119 mo\u017cna nauczy\u0107. A zw\u0142aszcza, bo o to naprawd\u0119 tu chodzi, mo\u017cna si\u0119 przesta\u0107 go wstydzi\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-18\" id=\"refmark-18\"><sup>[18]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<p>Podobnie jest w przypadku&nbsp;<em>Z \u201egetta\u201d do mainstreamu<\/em>: cho\u0107 publikacja jest uporz\u0105dkowana, rzetelna i drobiazgowa, to brak w niej pasji naukowca zafascynowanego przedmiotem swoich bada\u0144 i nowatorskim podej\u015bciem, jakie chcia\u0142by przybli\u017cy\u0107 swojemu odbiorcy. Cho\u0107 szkielet interpretacji, czyli tezy Pierre\u2019a Bourdieu, autorka zr\u0119cznie wype\u0142nia cia\u0142em drobiazgowych i zasadnych opis\u00f3w, to ca\u0142o\u015bci brak \u017cyciodajnej si\u0142y: czytelnik otrzymuje jedynie suchy opis \u2013 ch\u0142odn\u0105 analiz\u0119 poszczeg\u00f3lnych przesuni\u0119\u0107 zachodz\u0105cych w polu literatury fantasy, bez wchodzenia w najciekawsze, czyli ich interpretacj\u0119.<\/p>\n<p>Tak\u017ce zamieszczone w publikacji szczeg\u00f3\u0142owe kalendarium owych zmian zas\u0142uguje na komentarz, poniewa\u017c bez niego bardzo \u0142atwo mo\u017cna by pomin\u0105\u0107 tak ciekawe informacje, jak np. fakt, \u017ce konkuruj\u0105cy z Sapkowskim Kres debiutowa\u0142 od niego wcze\u015bniej (opublikowa\u0142&nbsp;<em>Ksi\u0119g\u0119 epizod\u00f3w. Tylko deszcz dla Ayany<\/em>, tom rozpoczynaj\u0105cy cykl o Szererze, na rok wcze\u015bniej ni\u017c jego wielki konkurent, Andrzej Sapkowski, kt\u00f3rego&nbsp;<em>Wied\u017amin<\/em>&nbsp;debiutowa\u0142 w 1986 roku). Wiele podobnych ciekawostek, bardzo atrakcyjnych z punktu widzenia odbiorcy m\u0142odszego lub mniej obeznanego, mo\u017ce zosta\u0107 przeoczonych w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na ich s\u0142abe wyeksponowanie i znikom\u0105 interpretacj\u0119.<\/p>\n<p>Kolejnym mankamentem tej ksi\u0105\u017cki jest brak pog\u0142\u0119bionej informacji o wielu pisarzach, wa\u017cnych z rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w. Posta\u0107 Anny Borkowskiej \u2013 autorki&nbsp;<em>Gar\u2019Ingawi Wyspy Szcz\u0119\u015bliwej<\/em>, kt\u00f3rej debiut ukaza\u0142 si\u0119 od razu w presti\u017cowym Wydawnictwie Literackim i zosta\u0142 bardzo dobrze przyj\u0119ty, a Katarzyna Kaczor umie\u015bci\u0142a j\u0105 na planszy po\u015bwi\u0119conej ewolucji polskiego pola literackiego fantasy w grupie autor\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przej\u015b\u0107 do g\u0142\u00f3wnego nurtu literatury i zyska\u0107 uznanie \u2013 zas\u0142ugiwa\u0142aby na d\u0142u\u017cszy komentarz. Podobnie Marek Huberath i Wit Szostak, kt\u00f3rzy wydostali si\u0119 z \u201egetta\u201d literatury fantasy i do\u0142\u0105czyli do pola literatury powszechnie uznawanej, s\u0105 niezbyt cz\u0119sto przywo\u0142ywani, a ich postawa jeszcze rzadziej obja\u015bniana.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42198\" aria-describedby=\"caption-attachment-42198\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002\/\" rel=\"attachment wp-att-42198\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42198\" title=\"\u201eDiagram przedstawiaj\u0105cy pozycj\u0119 wydawnictw: SuperNowa, MAG, Fabryka S\u0142\u00f3w i Runa w polu literackim, z uwzgl\u0119dnieniem pozycji pozosta\u0142ych podmiot\u00f3w w polu\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002-540x373.jpg\" alt=\"\u201eDiagram przedstawiaj\u0105cy pozycj\u0119 wydawnictw: SuperNowa, MAG, Fabryka S\u0142\u00f3w i Runa w polu literackim, z uwzgl\u0119dnieniem pozycji pozosta\u0142ych podmiot\u00f3w w polu\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\" width=\"540\" height=\"373\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002-540x373.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002-900x623.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002-576x398.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-002.jpg 2000w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42198\" class=\"wp-caption-text\">\u201eDiagram przedstawiaj\u0105cy pozycj\u0119 wydawnictw: SuperNowa, MAG, Fabryka S\u0142\u00f3w i Runa w polu literackim, z uwzgl\u0119dnieniem pozycji pozosta\u0142ych podmiot\u00f3w w polu\u201d, ryc. z publikacji Katarzyny Kaczor \u201eZ getta do maistreamu.. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Co wi\u0119cej, wielu wa\u017cnych badaczy literatury fantastycznej pojawia si\u0119 sporadycznie, cz\u0119sto w bardzo krytycznym i wybitnie pejoratywnym kontek\u015bcie. Maciej Parowski \u2013 wieloletni redaktor naczelny \u201eNowej Fantastyki\u201d oraz \u201eCzasu Fantastyki\u201d, swego rodzaju legenda oraz krytyk towarzysz\u0105cy \u2013 wyst\u0119puje w ksi\u0105\u017cce z racji otrzymania nagrody Z\u0142otego Meteora (za dzia\u0142alno\u015b\u0107 szkodliw\u0105 dla fandomu) oraz jako (zaledwie!) wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca komiks\u00f3w z cyklu o wied\u017aminie<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-19\" id=\"refmark-19\"><sup>[19]<\/sup><\/a>; dodatkowo w publikacji Kaczor brak informacji o jego bodaj najwa\u017cniejszej ksi\u0105\u017cce traktuj\u0105cej o literaturze fantastycznej, czyli o poka\u017anym zbiorze artyku\u0142\u00f3w i wywiad\u00f3w&nbsp;<em>Ma\u0142py Pana Boga. S\u0142owa<\/em>. Podobnie w przypadku Antoniego Smuszkiewicza, autora&nbsp;<em>Zaczarowanej gry<\/em>&nbsp;(prekursorskiej pozycji zbieraj\u0105cej i analizuj\u0105cej polskie dzie\u0142a b\u0119d\u0105ce podwalinami literatury fantastyczno-naukowej, w tym m.in.&nbsp;<em>Na srebrnym globie<\/em>&nbsp;J. \u017bu\u0142awskiego) \u2013 Katarzyna Kaczor wspomina o nim w kontek\u015bcie jego pomy\u0142ki pope\u0142nionej przy tworzeniu jednej z pierwszych definicji s\u0142ownikowych fantasy<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-20\" id=\"refmark-20\"><sup>[20]<\/sup><\/a>. Natomiast lista wa\u017cnych krytyk\u00f3w zaledwie wzmiankowanych w jej wywodzie jest d\u0142uga: od Lecha J\u0119czmyka (redaktora \u201eFantastyki\u201d i \u201eNowej Fantastyki\u201d) przez ma\u0142\u017ce\u0144stwo Oramus\u00f3w (Marka i Dominik\u0119 de domo Matersk\u0105) a\u017c po wymienionych wy\u017cej Parowskiego i Smuszkiewicza, kt\u00f3rych dorobek naukowy i krytyczny zdecydowanie zas\u0142uguje na d\u0142u\u017cszy opis. Szkoda, \u017ce obok przybli\u017cenia osoby-instytucji, jak\u0105 dla polskiej literatury fantastycznej jest Wojtek Sede\u0144ko, autorka nie pokusi\u0142a si\u0119 o gruntowniejsze prze\u015bledzenie wa\u017ckich my\u015bli powy\u017cszych krytyk\u00f3w, nie mniej istotnych dla poruszanego przez ni\u0105 tematu.<\/p>\n<p>Dosy\u0107 problematyczna jest tak\u017ce ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki, gdy\u017c mo\u017ce wprowadzi\u0107 w b\u0142\u0105d wielu czytelnik\u00f3w zainteresowanych szkicem po\u015bwi\u0119conym tw\u00f3rczo\u015bci konkretnego pisarza. Zapewne nie ma w tym winy autorki, niemniej umieszczenie na pierwszej stronie ok\u0142adki promuj\u0105cej ca\u0142\u0105 publikacj\u0119 takich nazwisk jak: Szczepan Twardoch (pojawiaj\u0105cy si\u0119 na niemal 300 stronach tekstu ksi\u0105\u017cki tylko dwa razy, na zasadzie napomknienia), Tomasz Pi\u0105tek i Zbigniew Nienacki (pojawiaj\u0105cy si\u0119 w wywodzie Kaczor zaledwie raz) lub nawet Marek Utkin czy Piotr Witold Lech (nie pojawiaj\u0105cy si\u0119 na stronach ksi\u0105\u017cki Kaczor wcale!) jest jednak cokolwiek niestosowne.<\/p>\n<p>Dopracowania wymagaj\u0105 tak\u017ce drobne b\u0142\u0119dy bibliograficzne, w tym konsekwentnie pojawiaj\u0105ca si\u0119 w ca\u0142ym tek\u015bcie liter\u00f3wka w imieniu Tolkiena (winien by\u0107 Reuel zamiast \u201eRuel\u201d), nieprawid\u0142owe imi\u0119 autora&nbsp;<em>Od Valinoru do Mordoru<\/em>&nbsp;(Szyjewski ma na imi\u0119 Andrzej, a nie Marek) i pomniejsze liter\u00f3wki oraz b\u0142\u0119dy stylistyczne. Jednak przy ogromie pracy, jaki wykona\u0142a autorka oraz redakcja, nale\u017cy przymkn\u0105\u0107 oko na te niewielkie niedostatki i doceni\u0107 trud, o kt\u00f3rym zapewne najbardziej obrazowo za\u015bwiadcz\u0105 liczby.<\/p>\n<p>Cho\u0107 sama ksi\u0105\u017cka ma 385 stron, to tekst g\u0142\u00f3wny zajmuje ich 270; na pozosta\u0142ych znajduje si\u0119 kalendarium najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 wchodz\u0105cych w zakres obj\u0119ty badaniem oraz wspania\u0142a, 70-stronicowa (!) bibliografia, w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodz\u0105 nie tylko teksty bardzo wa\u017cne lub r\u00f3wne istotne, cho\u0107 mniej znane, ale tak\u017ce pozycje (jeszcze) nieopublikowane, w tym praca licencjacka, a nawet recenzja z internetowego portalu BiblioNETka. Wprost benedykty\u0144sk\u0105 cierpliwo\u015bci\u0105 i niebywa\u0142\u0105 rzetelno\u015bci\u0105 wykaza\u0142a si\u0119 autorka podczas opracowywania przypis\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105 poka\u017an\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jej publikacji: na 270 stronach tekstu g\u0142\u00f3wnego znajduje si\u0119 ich niemal 900.<\/p>\n<p>Na pochwa\u0142\u0119 zas\u0142uguje pomys\u0142 z umieszczeniem w tek\u015bcie s\u0142owniczka wa\u017cniejszych, cho\u0107 nie zawsze oczywistych poj\u0119\u0107 pojawiaj\u0105cych si\u0119 w pracy (m.in. fandom,&nbsp;<em>pulp magazines<\/em>, fantasy mitopoetyczna, Klub Tfurc\u00f3w, Nebula, Zajdel,&nbsp;<em>urban fantasy<\/em>,&nbsp;<em>steampunk<\/em>). Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 tak\u017ce drobiazgowe opracowanie przez autork\u0119 kilkunastu wykres\u00f3w ukazuj\u0105cych przemieszczenia zachodz\u0105ce w obr\u0119bie polskiego pola literatury fantasy; co wi\u0119cej, diagramy te zosta\u0142y wydrukowane na przejrzystych, osobnych planszach do\u0142\u0105czonych do ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n<p>Publikacja Katarzyny Kaczor&nbsp;<em>Z \u201egetta\u201d do mainstreamu<\/em>&nbsp;stanowi prekursorsk\u0105 pr\u00f3b\u0119 zmapowania zmian, kt\u00f3re zachodzi\u0142y w obr\u0119bie polskiej fantasy na przestrzeni 30 lat. Autorka imponuje znajomo\u015bci\u0105 tematu i rzetelno\u015bci\u0105, a jej praca to pozycja wa\u017cna, bardzo potrzebna i ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 niebywa\u0142\u0105 szczeg\u00f3\u0142owo\u015b\u0107 i trosk\u0119 o szczeg\u00f3\u0142y bibliograficzne godna uznania.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">By\u0142o to opowiadanie Jaros\u0142awa Grz\u0119dowicza&nbsp;<em>Twierdza Trzech Studni<\/em>, opublikowane w 1982 r. na \u0142amach wychodz\u0105cego w \u0141odzi czasopisma \u201eOdg\u0142osy\u201d.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Anna Gemra, fragment recenzji zamieszczonej na 4. stronie ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki Katarzyny Kaczor&nbsp;<em>Z \u201egetta\u201d do mainstreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)<\/em>, Universitas 2017.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">Terminem tym okre\u015bla si\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 fan\u00f3w, skupion\u0105 wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnych zainteresowa\u0144. Na gruncie polskim oznacza on przede wszystkim mi\u0142o\u015bnik\u00f3w fantastyki.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">Okre\u015blenie nadane Andrzejowi Sapkowskiemu.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Takim terminem okre\u015bla siebie Andrzej Pilipiuk, jeden z najlepiej sprzedaj\u0105cych si\u0119 autor\u00f3w fantasy, zob. K. Kaczor, dz. cyt., s. 170.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Andrzej Sapkowski,&nbsp;<em>Pir\u00f3g albo Nie ma z\u0142ota w Szarych G\u00f3rach<\/em>, pierwodruk: \u201eNowa Fantastyka\u201d, nr 12\/1993.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">Na gruncie polskim w\u0142asn\u0105 stron\u0119 internetow\u0105 mieli do tej pory jedynie najwybitniejsi tw\u00f3rcy zagraniczni, m.in. J.R.R. Tolkien.<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Andrzej Sapkowski,&nbsp;<em>R\u0119kopis znaleziony w smoczej jaskini. Kompendium wiedzy o literaturze fantasy<\/em>, SuperNOWA, Warszawa 2001. W ksi\u0105\u017cce tej autor zamie\u015bci\u0142 w\u0142asn\u0105, skandalizuj\u0105c\u0105 i szeroko krytykowan\u0105 definicj\u0119 gatunku: \u201eFantasy to jest to, co opatrzono etykietk\u0105 z napisem \u00abfantasy\u00bb. Je\u015bli na grzbiecie ksi\u0105\u017cki, u samej g\u00f3ry, tu\u017c pod logo domu wydawniczego figuruje ma\u0142ymi literkami \u00abfantasy\u00bb \u2013 to dana ksi\u0105\u017cka nale\u017cy do gatunku fantasy\u201d.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Jakub Z. Licha\u0144ski,&nbsp;<em>Nadgryziony r\u0119kopis, czyli jak (nie)pisa\u0107 o fantasy<\/em>, \u201eNowe Ksi\u0105\u017cki\u201d, nr 11\/2001, s. 29, [za:] K. Kaczor, dz. cyt., s. 121.<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-10\" class=\"fn-text\">K. Kaczor, dz. cyt., s. 96.<a href=\"#refmark-10\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-11\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 74.<a href=\"#refmark-11\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-12\" class=\"fn-text\">K. Kaczor, dz. cyt., s. 178.<a href=\"#refmark-12\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-13\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 83\u201384.<a href=\"#refmark-13\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-14\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 144.<a href=\"#refmark-14\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-15\" class=\"fn-text\">Ma\u0142gorzata Tkacz,&nbsp;<em>Ba\u015bnie zbyt prawdziwe. Trzydzie\u015bci lat fantasy w Polsce<\/em>, GFK, 2012.<a href=\"#refmark-15\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-16\" class=\"fn-text\">Maciej Parowski,&nbsp;<em>P\u00f3\u017aniej m\u00f3wiono, \u017ce wygl\u0105da\u0142 na typowego autora jednego opowiadania<\/em>, [w:] tego\u017c, Ma\u0142py Pana Boga. S\u0142owa, NCK 2007, s. 144.<a href=\"#refmark-16\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-17\" class=\"fn-text\">Katarzyna Kaczor,&nbsp;<em>Geralt, czarownice i wampir. Recykling kulturowy Andrzeja Sapkowskiego<\/em>, s\u0142owo\/obraz terytoria 2006.<a href=\"#refmark-17\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-18\" class=\"fn-text\">Maciej Parowski,&nbsp;<em>AS \u2013 zachwyt i demaskacja<\/em>&nbsp;(recenzja ksi\u0105\u017cki K. Kaczor&nbsp;<em>Geralt, czarownice i wampir: recykling kulturowy Andrzeja Sapkowskiego<\/em>), [w:] tego\u017c, dz. cyt., s. 200.<a href=\"#refmark-18\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-19\" class=\"fn-text\">K. Kaczor,&nbsp;<em>Z \u201egetta\u201d\u2026<\/em>, s. 275<a href=\"#refmark-19\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-20\" class=\"fn-text\">\u201eW literaturze polskiej fantasy nie cieszy si\u0119 zbyt du\u017cym zainteresowaniem. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce tego typu fantastyki jest niewiele, np. Wiek \u017celazny Stanis\u0142awa Warcha\u0142a\u201d. Por. tam\u017ce, s. 233.<a href=\"#refmark-20\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Stopniowy proces kolejnych zmian w obr\u0119bie literatury fantasy oraz wszelkich tworz\u0105cych j\u0105 instytucji (pisarzy, wydawnictw) zosta\u0142 opisany i sproblematyzowany przez autork\u0119 za pomoc\u0105 termin\u00f3w zaczerpni\u0119tych z my\u015bli francuskiego socjologa Pierre\u2019a Bourdieu. Przyj\u0119ta przez Katarzyn\u0119 Kaczor perspektywa, opieraj\u0105ca si\u0119 na wykorzystywaniu idei pola literackiego, ukazuje, \u017ce zasady odnosz\u0105ce si\u0119 do literatury wysokoartystycznej mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 tak\u017ce na regu\u0142y pola literackiego polskiej fantasy.<\/p>\n","protected":false},"author":581,"featured_media":42195,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3768,6056,484,6057],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14093],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Anna Michalik: Nie tylko Sapkowski<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Z getta do mainstreamu. Polskie pole literackie fantasy to publikacja po\u015bwi\u0119cona najwa\u017cniejszym etapom rozwoju tego gatunku w Polsce.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-003.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-003.jpg\",\"width\":\"1387\",\"height\":\"2000\",\"caption\":\"Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\",\"name\":\"Anna Michalik: Nie tylko Sapkowski\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-06-01T06:00:08+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-04T13:45:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\"},\"description\":\"Z getta do mainstreamu. Polskie pole literackie fantasy to publikacja po\u015bwi\u0119cona najwa\u017cniejszym etapom rozwoju tego gatunku w Polsce.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Nie tylko Sapkowski\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6\",\"name\":\"Anna Michalik\",\"description\":\"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Anna Michalik: Nie tylko Sapkowski","description":"Z getta do mainstreamu. Polskie pole literackie fantasy to publikacja po\u015bwi\u0119cona najwa\u017cniejszym etapom rozwoju tego gatunku w Polsce.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-003.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/katarzyna-kaczor-z-getta-do-mainstreamu-universitas-2017-05-31-003.jpg","width":"1387","height":"2000","caption":"Katarzyna Kaczor, \u201eZ getta do maistreamu. Polskie pole literackie fantasy (1982\u20132012)\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski","name":"Anna Michalik: Nie tylko Sapkowski","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#primaryimage"},"datePublished":"2017-06-01T06:00:08+00:00","dateModified":"2020-11-04T13:45:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6"},"description":"Z getta do mainstreamu. Polskie pole literackie fantasy to publikacja po\u015bwi\u0119cona najwa\u017cniejszym etapom rozwoju tego gatunku w Polsce.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-michalik-nie-tylko-sapkowski#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Nie tylko Sapkowski"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/8c222bea4b1ef4615245240a9bf87eb6","name":"Anna Michalik","description":"ANNA MICHALIK \u2013 doktorantka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Interesuje si\u0119 literatur\u0105 XX i XXI wieku, now\u0105 polsk\u0105 fantastyk\u0105 oraz religioznawstwem.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-michalik"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42174"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/581"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42174"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48517,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42174\/revisions\/48517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42174"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42174"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}