{"id":42273,"date":"2017-06-07T07:00:53","date_gmt":"2017-06-07T06:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42273"},"modified":"2020-11-04T14:44:49","modified_gmt":"2020-11-04T13:44:49","slug":"jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec","title":{"rendered":"Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka"},"content":{"rendered":"

W prze\u015bwicie istnienia<\/strong><\/p>\n

\u201eChcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b istnieje si\u0119 na tym \u015bwiecie, a mo\u017ce te\u017c chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, co to znaczy: czyli jakie sensy mo\u017ce mie\u0107 nasze tutaj istnienie\u201d \u2013 pisze Rymkiewicz w jednym z wywiad\u00f3w[1]<\/sup><\/a>, po raz kolejny przypominaj\u0105c jeden z najwa\u017cniejszych temat\u00f3w swej tw\u00f3rczo\u015bci. Poszukiwaniu sensu istnienia towarzyszy otwarcie na transcendencj\u0119, mimo i\u017c poetyckie pr\u00f3by tych poszukiwa\u0144 nie prowadz\u0105 do rozwik\u0142ania zagadki bytu. Rymkiewicz nie przestaje jednak pyta\u0107, prowadz\u0105c czytelnika w te rejony sztuki, w kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej \u201eobjawia si\u0119 Tajemnica\u201d.<\/p>\n

\"Marzena<\/a>
Marzena Wo\u017aniak-\u0141abieniec, \u201eJaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Najwa\u017cniejsze z nich to muzyka, malarstwo i literatura. W poezji i prozie Rymkiewicza dwie pierwsze spotykaj\u0105 si\u0119 w trzeciej. Dotychczas przywo\u0142ywanie w wierszach postaci wielkich muzyk\u00f3w mia\u0142o na celu albo uwydatnienie kontrastu mi\u0119dzy wielko\u015bci\u0105 ich dzie\u0142 a bezradno\u015bci\u0105 wobec przemijania (Mozart; Franz Schubert), albo ukazanie muzyki jako metody oswajania \u015bmierci (Schumann). Teraz Der Tod und das M\u00e4dchen<\/em> Schuberta jest niezb\u0119dnym towarzyszem utrwalania istnienia w s\u0142owie[2]<\/sup><\/a>, a kszta\u0142t jego Symfonii h-moll<\/em> i Fantazji w\u0119drowca<\/em> \u015bwiadczy o doznanym \u201eobjawieniu wieczno\u015bci\u201d, kt\u00f3rego zapisem jest Mein Traum<\/em>[3]<\/sup><\/a>. Literatura staje si\u0119 dla dawnego klasyka miejscem osobistych wyzna\u0144, zapisem chwil, kiedy utw\u00f3r Schuberta czy obraz Friedricha sta\u0142y si\u0119 \u201eprze\u015bwitem\u201d w ciemno\u015bci \u201enaszego tutejszego istnienia\u201d. Prze\u015bwit, rozumiany na spos\u00f3b heideggerowski, to s\u0142owo klucz otwieraj\u0105ce liczne utwory autora Mojego dzie\u0142a po\u015bmiertnego<\/em>. W wierszach liryka bezpo\u015brednia stopniowo eliminuje liryk\u0119 maski, a utwory historycznoliterackie staj\u0105 si\u0119 bliskie modernistycznej powie\u015bci autotematycznej. Poszukiwanie \u201eprze\u015bwitu\u201d determinuje kszta\u0142t Rymkiewiczowskich ksi\u0105\u017cek, czego przyk\u0142adem niech b\u0119dzie powie\u015b\u0107 cyklu mickiewiczowskiego Do Snowia i dalej<\/em>. Mickiewicz Rymkiewicza jest tu poszukiwaczem istnienia, pragn\u0105cym poprzez swoje teksty zaprzeczy\u0107 nico\u015bci. M\u0142odego Rymkiewicza fascynowa\u0142 j\u0119zyk wieszcza, umiej\u0119tno\u015b\u0107 takiego sk\u0142adania s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re nadawa\u0142o im moc niemal magiczn\u0105. Po latach istotniejsze od pytania o \u017ar\u00f3d\u0142a poetyckiego geniuszu staje si\u0119 pytanie: czy Mickiewicz wierzy\u0142 w duchy? Rymkiewicz szuka odpowiedzi w balladach, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce dla poety pie\u015b\u0144 gminna by\u0142a nie tylko \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji, by\u0142a tak\u017ce \u201eprze\u015bwitem w ciemno\u015bci istnienia; w prze\u015bwicie \u00abtym\u00bb co\u015b wida\u0107, \u015bwiat\u0142o ludowej m\u0105dro\u015bci co\u015b tam o\u015bwietli\u0142o i trzeba tam wej\u015b\u0107, gdy\u017c wtedy mo\u017ce uda si\u0119 zobaczy\u0107 co\u015b wi\u0119cej\u201d[4]<\/sup><\/a>. Je\u015bli dla m\u0142odego romantyka pie\u015b\u0144 gminna by\u0142a \u201eprze\u015bwitem\u201d, dla nas \u201eprze\u015bwitem\u201d mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 Mickiewiczowska ballada \u015awite\u017a<\/em>. Teksty naszej kultury tworz\u0105 zar\u00f3wno histori\u0119 literatury, jak i przede wszystkim histori\u0119 poszukiwa\u0144 sensu \u201enaszego tutaj istnienia\u201d. Dla Rymkiewicza nie tylko literatura jest miejscem prze\u015bwitu, lecz tak\u017ce niekt\u00f3re dzie\u0142a malarskie. Osoba patrz\u0105ca na obraz Caspara Davida Friedricha Samotne drzewo<\/em> odnajduje w nim wizerunek w\u0142asnego \u017cycia i przysz\u0142ego losu. Nie chodzi tu jednak wy\u0142\u0105cznie o symboliczn\u0105 czy alegoryczn\u0105 interpretacj\u0119 obrazu, ale o co\u015b wi\u0119cej. Nie tylko bowiem ja patrz\u0119 na obraz, lecz tak\u017ce obraz patrzy na mnie. \u201eSamotne drzewo widzi mnie [\u2026]. Widzi mnie te\u017c \u015bwiat\u0142o tego obrazu: jestem w tym widz\u0105cym \u015bwietle i to widz\u0105ce \u015bwiat\u0142o mnie o\u015bwietla\u201d[5]<\/sup><\/a>. Ko\u0144cz\u0105c rozwa\u017cania nad dzie\u0142em Friedricha, Rymkiewicz pisze:<\/p>\n

Friedrich [\u2026] otworzy\u0142 przed tym, kto patrzy, jakie\u015b miejsce, w kt\u00f3re ten patrz\u0105cy mo\u017ce wej\u015b\u0107 i w kt\u00f3rym mo\u017ce si\u0119 dowiedzie\u0107 (jednak niejasno, bo to jest w ukryciu, w sekrecie, to jest sekret tego widz\u0105cego miejsca), czym jest jego tutaj istnienie, mo\u017ce si\u0119 spotka\u0107 ze swoim tutaj istnieniem. Mo\u017ce w nie wej\u015b\u0107, bowiem ono [\u2026] otwiera si\u0119 przed nim i o\u015bwietla go swoim \u015bwiat\u0142em. Wszelka tutejsza pisanina, je\u015bli jest po co\u015b potrzebna, to tylko po to: powinna otwiera\u0107 takie miejsca[6]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Podobne refleksje nasuwa autorowi obserwacja miedziorytu, na kt\u00f3rym Chodowiecki przedstawia umieraj\u0105cego Wertera. Nienaturalnej wielko\u015bci blask \u015bwiecy o\u015bwietlaj\u0105cej trupa, pozornie bez znaczenia, zaczyna znaczy\u0107. \u201eAle znaczy niejasno i nie da si\u0119 jasno nazwa\u0107 niejasnego znaczenia tej jasno\u015bci\u201d[7]<\/sup><\/a>. Ostatnie przytoczone tu zdanie Rymkiewicza (takich zda\u0144 jest zreszt\u0105 w jego esejach wi\u0119cej) \u015bwiadczy o tym, i\u017c nie tylko diagnoza egzystencji czy poj\u0119cie prze\u015bwitu \u0142\u0105czy go z Heideggerem, ale \u017ce zaczyna go fascynowa\u0107 tak\u017ce mroczny, oparty na tautologii j\u0119zyk niemieckiego filozofa \u2013 j\u0119zyk, kt\u00f3ry wcze\u015bniej by\u0142 przecie\u017c przedmiotem poetyckiego \u017cartu w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce wed\u0142ug autora Thema regium<\/em> gubi\u0142 si\u0119 w sprzeczno\u015bciach. Rymkiewicz stwierdza, \u017ce w j\u0119zyku Heideggera \u201ejest co\u015b z poetyckiego be\u0142kotu\u201d, a s\u0142owa te s\u0105 pochwa\u0142\u0105 ciemnej mowy poety[8]<\/sup><\/a>. Takim poet\u0105 by\u0142 dla Rymkiewicza Rilke. Cho\u0107 jednak nasz klasyk podziwia jego hermetyczne wiersze, nie we\u017amie przyk\u0142adu z autora Elegii duinejskich<\/em>. Zbyt wa\u017cny jest dla niego bowiem kontakt z czytelnikiem, mo\u017cno\u015b\u0107 porozumiewania si\u0119 z nim. W jednym z wywiad\u00f3w m\u00f3wi, \u017ce podj\u0119ta przez niego pr\u00f3ba \u201ezlikwidowania granicy mi\u0119dzy histori\u0105 literatury a beletrystyk\u0105\u201d, kt\u00f3rej efektem s\u0105 biograficzne eseje, mia\u0142a na celu zbli\u017cenie do szerszego grona odbiorc\u00f3w[9]<\/sup><\/a>. Pisarz istnieje bowiem o tyle, o ile mo\u017ce zaszczepi\u0107 w czytelniku pragnienie poszukiwania sensu w\u0142asnego istnienia. Filologowi kierunek tych poszukiwa\u0144 wyznacza nierzadko intuicja (tak\u0105 intuicj\u0105 obdarzony by\u0142 \u2013 wed\u0142ug Rymkiewicza \u2013 Pigo\u0144). Jest ona czym\u015b w rodzaju \u201eg\u0142osu wewn\u0119trznego\u201d lub raczej \u201ewzroku\u201d (\u0142ac. intuitus<\/em>), \u201ezdolno\u015bci widzenia\u201d. Intuicja pozwala dotrze\u0107 do nieopisanych i zatartych w pami\u0119ci wydarze\u0144 z przesz\u0142o\u015bci, by je roz\u015bwietli\u0107, wyja\u015bni\u0107, zrozumie\u0107. Te wydarzenia to \u201epatrz\u0105ce miejsca\u201d, tak jak \u201epatrz\u0105cym\u201d by\u0142o przywo\u0142ane wy\u017cej Samotne drzewo<\/em> Friedricha. \u201eIntuicja, czymkolwiek jest, mo\u017ce [\u2026] pokaza\u0107 ten prze\u015bwit i wtedy, patrz\u0105c tam \u00abmo\u017cemy znale\u017a\u0107 si\u0119\u00bb w tym patrz\u0105cym [\u2026] miejscu\u201d[10]<\/sup><\/a>. Jak zatem wynika z powy\u017cszych rozwa\u017ca\u0144, \u201eprze\u015bwit\u201d dla Rymkiewicza nie jest wy\u0142\u0105cznie kluczem do transcendencji, ale r\u00f3wnie\u017c kluczem do historii literatury. Mia\u0142by on bowiem ujawni\u0107 nie tylko tajemnic\u0119 \u201enaszego tutaj istnienia\u201d, lecz tak\u017ce konkretne fakty z przesz\u0142o\u015bci. Mia\u0142by, ale nie ujawnia. Dlatego historyk literatury, taki, jakim chcia\u0142by go widzie\u0107 Rymkiewicz, skazany jest na zape\u0142nianie miejsc historycznie niedookre\u015blonych, stawianie hipotez, mimo pewno\u015bci ich niesprawdzalno\u015bci, wype\u0142nianie \u201eczarnych dziur\u201d istnienia, podj\u0119cie walki z niebytem. \u201eDowolno\u015b\u0107, na jak\u0105 decyduje si\u0119 Rymkiewicz \u2013 przekonuje Gondowicz \u2013 stanowi konsekwencj\u0119 szalonej ambicji: przezwyci\u0119\u017cenia nico\u015bci\u201d[11]<\/sup><\/a>. O fikcji, jak\u0105 autor \u017bmutu<\/em> wplata w swe mickiewiczowskie eseje, ciekawie pisze Krzysztof Rutkowski. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na koncepcj\u0119 uprawiania historii sformu\u0142owan\u0105 przez Recoura i Collingwooda, podkre\u015bla szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 wyobra\u017ani w badaniach historycznych. Historyk (tak\u017ce historyk literatury) winien by\u0107 w pewnej mierze artyst\u0105. Nie wystarczy bowiem zebra\u0107 informacji o faktach. Konieczna jest r\u00f3wnie\u017c ich interpretacja, powi\u0105zanie ich w sensown\u0105, logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, do czego niezb\u0119dna jest \u201ewyobra\u017ania aprioryczna\u201d. Historyk sam jest \u201es\u0119dzi\u0105 swoich \u017ar\u00f3de\u0142\u201d, a kryterium warto\u015bci jego s\u0105d\u00f3w staje si\u0119 \u201euda\u0142o\u015b\u0107 historycznej rekonstrukcji\u201d. Zatem \u201edroga do prawdy prowadzi przez fikcj\u0119\u201d[12]<\/sup><\/a>. Rymkiewicz nie broni przekonania, i\u017c jego utwory s\u0105 zapisem autentycznej historii Mickiewicza. Pytany o to wielokrotnie w wywiadach, podkre\u015bla:<\/p>\n

[\u2026] nie trudni\u0119 si\u0119 dochodzeniem do prawdy obiektywnej w historii, poniewa\u017c uwa\u017cam, \u017ce ta prawda jest w nas i tylko w nas, i \u017ce ona nie mo\u017ce by\u0107 obiektywna. Jednym s\u0142owem, \u017ce nauki humanistyczne nie zmierzaj\u0105 do prawdy empirycznej, zmierzaj\u0105 natomiast do czego\u015b, co mo\u017cna by nazwa\u0107 prawd\u0105 istnienia tych, kt\u00f3rzy je uprawiaj\u0105[13]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Dla Rymkiewicza drog\u0105 do poszukiwania sensu istnienia jest kult szczeg\u00f3\u0142u. Autor esej\u00f3w stawia pytania o konkretne przedmioty zwi\u0105zane z \u017cyciem Wielkich Duch\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, o ich wygl\u0105d i przeznaczenie. To jego spos\u00f3b na<\/p>\n

[\u2026] dotarcie do sensu naszego ziemskiego istnienia, a przynajmniej \u2013 je\u015bli nie na dotarcie do sensu, bo mo\u017ce tego sensu nie ma, albo mo\u017ce do tego sensu nie da si\u0119 nigdy dotrze\u0107, nawet je\u015bli on jest \u2013 to jest m\u00f3j spos\u00f3b na zatrzymanie istnienia po to, \u017ceby ono na chwil\u0119 z nami zosta\u0142o, \u017ceby\u015bmy zd\u0105\u017cyli zapyta\u0107 o jego sens[14]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

St\u0105d obecno\u015b\u0107 w \u017bmucie<\/em> pyta\u0144 o liczb\u0119 tuhanowickich lip, o kolor sukien m\u0142odej Wereszczak\u00f3wny czy o umiejscowienie okien w domu pa\u0144stwa Kowalskich w Kownie. Kult szczeg\u00f3\u0142u prowadzi do nobilitacji przypis\u00f3w. Przestaj\u0105 one by\u0107 tekstem pomocniczym, a staj\u0105 si\u0119 niemal g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o epoce i \u017cyciu Rymkiewiczowskich bohater\u00f3w[15]<\/sup><\/a>. Ta, jak pisze Alina Witkowska, \u201eadoracja szczeg\u00f3\u0142u\u201d jest zrozumia\u0142a tylko poprzez odwo\u0142anie si\u0119 do metafizyki. \u201eW sposobie my\u015blenia o przesz\u0142o\u015bci, jakie wyst\u0119puje u Rymkiewicza, szczeg\u00f3\u0142y zdaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 moc ocalaj\u0105c\u0105, przez nie \u015bwieci blask noumeniczny niezniszczalnej zasady istnienia\u201d[16]<\/sup><\/a>. Niew\u0105tpliwie najwa\u017cniejszym utworem Mickiewicza, w kt\u00f3rym przejawia si\u0119 owa \u201ezasada istnienia\u201d, jest Pan Tadeusz<\/em>. Poprzez to dzie\u0142o Mickiewicz stwarza zar\u00f3wno sobie, jak i czytelnikowi \u201emo\u017cliwo\u015b\u0107 innego \u017cycia\u201d, czyli \u201eposzerza istnienie\u201d, \u201epodwaja istnienie\u201d. Rymkiewicz podkre\u015bla, \u017ce utw\u00f3r ten odpowiada na jego osobiste potrzeby:<\/p>\n

wybieraj\u0105c lektury, szukamy czego\u015b [\u2026], co by nam pomog\u0142o \u017cy\u0107, co by pomog\u0142o nam usytuowa\u0107 nas samych \u2013 siebie samych \u2013 w istnieniu [\u2026], szukamy wsparcia. Ja to wsparcie odnajduj\u0119 przede wszystkim w Panu Tadeuszu<\/em>. [\u2026] Mickiewicz \u2013 gdzie\u015b od czas\u00f3w Pana Tadeusza<\/em> [\u2026] traktuje to, co pisze, jako \u015bwiadectwo istnienia [\u2026], jakby m\u00f3wi\u0142: jestem \u015bwiadkiem istnienia i za tych, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 \u015brodk\u00f3w, \u017ceby tego dokona\u0107, ja po\u015bwiadczam ich i swoje istnienie[17]<\/sup><\/a>.<\/p><\/blockquote>\n

Poka\u017c przypisy<\/span>    (\u21b5 returns to text)<\/p>\n
    \n
  1. Jak dobrze by\u0107 poet\u0105 powiatowym<\/em>, s. 74.\u21b5<\/a><\/li>\n
  2. Por. J. M. Rymkiewicz, Kilka szczeg\u00f3\u0142\u00f3w<\/em>, s. 212\u2013214.\u21b5<\/a><\/li>\n
  3.  Por. J. M. Rymkiewicz, Do Snowia i dalej<\/em>, Krak\u00f3w 1996, s. 194\u2013197.\u21b5<\/a><\/li>\n
  4.  Tam\u017ce, s. 101.\u21b5<\/a><\/li>\n
  5.  Tam\u017ce, s. 131\u2013132.\u21b5<\/a><\/li>\n
  6.  Tam\u017ce, s. 132.\u21b5<\/a><\/li>\n
  7.  Tam\u017ce, s. 166.\u21b5<\/a><\/li>\n
  8.  Rozmowa autorki z J. M. Rymkiewiczem (dnia 27.06.1997 roku).\u21b5<\/a><\/li>\n
  9. J. M. Rymkiewicz, Do Snowia i dalej<\/em>, s. 145.\u21b5<\/a><\/li>\n
  10. J. Gondowicz, Proust nowogr\u00f3dzkiego powiatu<\/em>, \u201eNowe Ksi\u0105\u017cki\u201d 1994, nr 11, s. 39.\u21b5<\/a><\/li>\n
  11. Por. K. Rutkowski, Pisanie Mickiewicza<\/em>, \u201eArcana\u201d 1995, nr 6, s. 70\u201384.\u21b5<\/a><\/li>\n
  12. \u015awiadectwa istnienia<\/em> (Z Jaros\u0142awem Markiem Rymkiewiczem rozmawia G. Kozyra), \u201eITD\u201d 1989, nr 36, s. 14\u201315.\u21b5<\/a><\/li>\n
  13.  \u017b\u00f3\u0142te spodnie, strzecha i kod genetyczny\u2026<\/em>, s. 6.\u21b5<\/a><\/li>\n
  14.  Tam\u017ce.\u21b5<\/a><\/li>\n
  15.  Ju\u017c dla m\u0142odego klasyka przypisy \u2013 niezb\u0119dne, niczym \u201ekorzenie dodane do potrawy\u201d \u2013 by\u0142y miejscem ocalania konkretnych postaci z przesz\u0142o\u015bci (por. J. M. Rymkiewicz, Przypisy<\/em>, \u201eOdg\u0142osy\u201d 1964, nr 20, s. 9).\u21b5<\/a><\/li>\n
  16.  A. Witkowska, Czytanie Mickiewicza \u2013 dzisiaj<\/em>, [w:] Ksi\u0119ga w 170. rocznic\u0119 wydania \u201eBallad i romans\u00f3w\u201d Adama Mickiewicza<\/em>, red. J. Kolbuszewski, Wroc\u0142aw 1993, s. 14.\u21b5<\/a><\/li>\n
  17. Mickiewicz czyli Wszystko<\/em> (Z Jaros\u0142awem Markiem Rymkiewiczem rozmawia Adam Poprawa), Warszawa 1994, s. 168 i 169. Takie spojrzenie na wieszcza ujawnia ju\u017c autor powie\u015bci Rozmowy polskie\u2026<\/em> Wyra\u017cenia buduj\u0105ce por\u00f3wnania, a niema\u0142o ich w Panu Tadeuszu<\/em>, s\u0105 niczym \u201egwo\u017adziki\u201d, kt\u00f3rymi soplicowskie grzyby, krajobrazy, ob\u0142oki zosta\u0142y \u201eprzybite do widzialnego \u015bwiata\u201d, zatem ocalone przed nico\u015bci\u0105.\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u201eChcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b istnieje si\u0119 na tym \u015bwiecie, a mo\u017ce te\u017c chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, co to znaczy: czyli jakie sensy mo\u017ce mie\u0107 nasze tutaj istnienie\u201d \u2013 pisze Rymkiewicz w jednym z wywiad\u00f3w, po raz kolejny przypominaj\u0105c jeden z najwa\u017cniejszych temat\u00f3w swej tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":749,"featured_media":42287,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6064,484,6065,5705],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14223],"yoast_head":"\nJaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b istnieje si\u0119 na tym \u015bwiecie, a mo\u017ce te\u017c chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, co to znaczy \u2013 pisze Rymkiewicz.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec-wul-2017-06-07.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec-wul-2017-06-07.jpg\",\"width\":\"518\",\"height\":\"817\",\"caption\":\"Marzena Wo\u017aniak-\u0141abieniec, \u201eJaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec\",\"name\":\"Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-06-07T06:00:53+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-04T13:44:49+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3eb6ffd07680966a9f38a073dd026f16\"},\"description\":\"Chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b istnieje si\u0119 na tym \u015bwiecie, a mo\u017ce te\u017c chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, co to znaczy \u2013 pisze Rymkiewicz.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3eb6ffd07680966a9f38a073dd026f16\",\"name\":\"Marzena Wo\u017aniak-\u0141abieniec\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marzena-wozniak-labieniec\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka","description":"Chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b istnieje si\u0119 na tym \u015bwiecie, a mo\u017ce te\u017c chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, co to znaczy \u2013 pisze Rymkiewicz.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec-wul-2017-06-07.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec-wul-2017-06-07.jpg","width":"518","height":"817","caption":"Marzena Wo\u017aniak-\u0141abieniec, \u201eJaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec","name":"Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#primaryimage"},"datePublished":"2017-06-07T06:00:53+00:00","dateModified":"2020-11-04T13:44:49+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3eb6ffd07680966a9f38a073dd026f16"},"description":"Chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b istnieje si\u0119 na tym \u015bwiecie, a mo\u017ce te\u017c chcia\u0142bym dowiedzie\u0107 si\u0119, co to znaczy \u2013 pisze Rymkiewicz.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/jaroslaw-marek-rymkiewicz-metafizyka-marzena-wozniak-labieniec#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Jaros\u0142aw Marek Rymkiewicz. Metafizyka"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3eb6ffd07680966a9f38a073dd026f16","name":"Marzena Wo\u017aniak-\u0141abieniec","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/marzena-wozniak-labieniec"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42273"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/749"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48512,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42273\/revisions\/48512"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42273"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42273"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}