![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-002-540x358.jpg\" "\\"\u201eDrzewo\u201d,")
<\/a>Stefan Szmidt urodzi\u0142 si\u0119 w Bi\u0142goraju, jego dziadek by\u0142 przed wojn\u0105 urz\u0119dnikiem las\u00f3w Ordynacji Zamoyskiej, a rodzice znanymi w okolicy lekarzami-spo\u0142ecznikami, wraca\u0142 wi\u0119c po latach do domu. Alicja Jachiewicz pochodzi z Olsztyna i cho\u0107 jej ciotka uczy\u0142a w bi\u0142gorajskim liceum j\u0119zyka polskiego, dla aktorki by\u0142 to wyjazd w nieznane. Oboje wiedzieli, \u017ce trudniej b\u0119dzie o role w kinie i w teatrze, bo w tym zawodzie trzeba by\u0107 pod r\u0119k\u0105, trzeba obraca\u0107 si\u0119 w \u015brodowisku. A jednak dzisiaj, po 20 latach, uwa\u017caj\u0105, \u017ce by\u0142o warto. Stworzyli w\u0142asn\u0105 przestrze\u0144 do grania i wychowali sobie publiczno\u015b\u0107, a projekty, kt\u00f3re podejmowali w ramach Fundacji Kresy 2000, znacznie wykroczy\u0142y poza przestrze\u0144 sceny. Powo\u0142ali do \u017cycia Dom S\u0142u\u017cebny Polskiej Sztuce S\u0142owa Muzyki i Obrazu. Do tej pory byli aktorami, w 1997 roku stali si\u0119 tak\u017ce animatorami \u017cycia teatralnego, re\u017cyserami, mened\u017cerami, du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119cali promowaniu lokalnych obyczaj\u00f3w. Na organizowanych przez nich imprezach spotykaj\u0105 si\u0119 tw\u00f3rcy ludowi z zawodowymi artystami, bo nie ma sztuki amatorskiej i profesjonalnej, jest jedynie dobra i z\u0142a. Przed laty przyjecha\u0142a do Nadrzecza Teresa Budzisz-Krzy\u017canowska. Aktorka mia\u0142a odpocz\u0105\u0107 przed w\u0142asnym spektaklem, ale zamiast zaszy\u0107 si\u0119 w pokoju, przysz\u0142a na widowisko obrz\u0119dowe. Patrzy\u0142a, jak amatorzy obieraj\u0105 kapust\u0119, sma\u017c\u0105 jajecznic\u0119 i opowiadaj\u0105 o wiejskim \u017cyciu. Wysz\u0142a wzruszona, bo oni niczego nie udawali, a jedynie przedstawiali sw\u00f3j los.<\/p>\n
![\"\u201eKl\u0105twa\u201d](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-2017-06-28-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-001-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-002-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-003-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-004-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t![\"Stefan](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-stefan-szmidt-2017-06-28-80x80.jpg\")
<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\u201eZaimponowa\u0142a mi pasja, z jak\u0105 rozpocz\u0119li dzia\u0142alno\u015b\u0107\u201d \u2013 wspomina Wies\u0142aw Ochman. \u2013 \u201ePami\u0119tam, \u017ce u nas w domu na Mokotowie odbyli\u015bmy powa\u017cn\u0105 narad\u0119 dotycz\u0105c\u0105 m.in. rejestracji fundacji i jej plan\u00f3w. Wida\u0107 by\u0142o, \u017ce bardzo im zale\u017cy na promowaniu kultury w tym regionie\u201d.<\/p>\n
Wies\u0142aw Ochman nie tylko koncertowa\u0142 w Nadrzeczu, ale tak\u017ce prezentowa\u0142 tam w\u0142asne prace malarskie. Na wyst\u0119p s\u0142awnego tenora przysz\u0142y \u015bpiewaczki z Rudy Solskiej. Owszem, spodoba\u0142 im si\u0119 pan Ochman. Wielki g\u0142os. Ale czemu on tyle \u015bpiewa po w\u0142osku? Chyba za ma\u0142o ma polskich pie\u015bni w repertuarze\u2026<\/p>\n
W naradach na temat dzia\u0142alno\u015bci fundacji bra\u0142 tak\u017ce udzia\u0142 Jerzy Duda-Gracz. Malarz by\u0142 sta\u0142ym go\u015bciem w Nadrzeczu. Kiedy Szmidtowie wystawiali spektakle na scenie polnej i prosili o konsultacje, m\u00f3wi\u0142: \u201eScenografia: Pan B\u00f3g\u201d. Naturalne warunki najlepiej budowa\u0142y nastr\u00f3j przedstawienia. Przyja\u017a\u0144 artyst\u00f3w owocowa\u0142a wsp\u00f3lnymi dzia\u0142aniami. Po\u0142\u0105czy\u0142a ich podobna wizja sztuki i \u015bwiata oraz przekonanie, \u017ce to, co jest filarem polsko\u015bci \u2013 obyczaje i kultura \u2013 powinno by\u0107 piel\u0119gnowane i nie mo\u017cna tego zaprzepa\u015bci\u0107. Malarz od pocz\u0105tku dzia\u0142alno\u015bci Domu S\u0142u\u017cebnego wspiera\u0142 gospodarzy pracami. Podczas jego pobyt\u00f3w w Nadrzeczu powsta\u0142o kilkaset obraz\u00f3w. Tu stworzy\u0142 s\u0142ynn\u0105 jasnog\u00f3rsk\u0105 drog\u0119 krzy\u017cow\u0105. Obraz Dudy-Gracza zdobi\u0105 te\u017c kaplic\u0119 w Nadrzeczu. Na jej budow\u0119 ka\u017cda rodzina z wioski przeznaczy\u0142a jedn\u0105 sosn\u0119, a Stefan Szmidt zaprojektowa\u0142 architektur\u0119 \u015bwi\u0105tyni i ufundowa\u0142 dzwon. To by\u0142a pierwsza wsp\u00f3lna inicjatywa. Mo\u017ce dlatego na kolejne wydarzenia w Domu S\u0142u\u017cebnym s\u0105siedzi przychodzili gromadnie.<\/p>\n
\u201eKiedy pierwszy raz og\u0142osili\u015bmy, \u017ce odb\u0119dzie si\u0119 u nas wernisa\u017c, Stefan chodzi\u0142 po domach i t\u0142umaczy\u0142, co to jest\u201d \u2013 opowiada Alicja Jachiewicz. \u2013 \u201eUwa\u017ca\u0142, \u017ce trzeba oswoi\u0107 ludzi ze sztuk\u0105 i nowym j\u0119zykiem. Potem mieszka\u0144cy wsi sami przychodzili, pytali, a nawet dyskutowali, np.: czyje malarstwo jest lepsze \u2013 Jerzego Dudy-Gracza czy Antoniego Fa\u0142ata. W sporze pada\u0142y rzeczowe argumenty\u201d.<\/p>\n
Antoni Fa\u0142at \u2013 malarz, tw\u00f3rca Europejskiej Akademii Sztuki w Warszawie \u2013 po paru latach tak\u017ce zbudowa\u0142 dom w Nadrzeczu. Wcze\u015bniej przyje\u017cd\u017ca\u0142 na plenery organizowane na Roztoczu. Urzek\u0142y go te tereny, chcia\u0142 mie\u0107 letni\u0105 pracowni\u0119 z dala od stolicy. Indywidualna wystawa prac artysty odby\u0142a si\u0119 w 1998 roku i by\u0142a jednym z pierwszych wydarze\u0144 fundacji.<\/p>\n
\u201eStefan i Alicja to urodzeni spo\u0142ecznicy, przy czym oni kochaj\u0105 sw\u00f3j zaw\u00f3d\u201d \u2013 twierdzi Antoni Fa\u0142at. \u2013 \u201eW kulturze najwi\u0119cej dokonuj\u0105 nie ministrowie i urz\u0119dnicy, tylko wariaci. Piwnica pod Baranami czy Klub Jazzowy Wandy Warskiej nie mog\u0142yby zaistnie\u0107, gdyby nie tacy \u015bwi\u0119ci \u2013 wariaci. Stefan te\u017c do nich nale\u017cy. Ale to wymaga ogromnego po\u015bwiecenia, a czasem nawet rezygnacji z osobistych ambicji czy dzia\u0142a\u0144\u201d.<\/p>\n
W Nadrzeczu przez lata organizowano wiele wystaw, bo malarstwo jest bez w\u0105tpienia bliskie gospodarzowi. Po maturze Stefan Szmidt d\u0142ugo waha\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy ASP a PWST. Wybra\u0142 jednak szko\u0142\u0119 teatraln\u0105, ale nie porzuci\u0142 malarstwa, ma na koncie wiele indywidualnych wystaw. Jest autorem m.in. Etiud polskich<\/em>, w kt\u00f3rych pokaza\u0142 aktor\u00f3w, statyst\u00f3w i sceny z planu filmowego podpatrzone przy okazji grania w Ogniem i mieczem<\/em> u Jerzego Hoffmana i w Panu Tadeuszu<\/em> u Andrzeja Wajdy. W Nadrzeczu wystawia\u0142 swoje obrazy tak\u017ce Stanis\u0142aw Baj \u2013 malarz, wyk\u0142adowca warszawskiej ASP, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c wspiera fundacj\u0119 swymi pracami. Artysta przyje\u017cd\u017ca raz w roku do pa\u0142acu w Sieniawie na odbywaj\u0105cy si\u0119 tam \u201eKarnawa\u0142 na kresach\u201d.<\/p>\n \u201eImpreza ma ciekawy charakter, mo\u017cna tam spotka\u0107 ludzi z du\u017c\u0105 wiedz\u0105 i \u015bwiadomo\u015bci\u0105 historyczn\u0105, a Stefan i Alicja, organizuj\u0105c bal, odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do najlepszych tradycji\u201d \u2013 twierdzi Stanis\u0142aw Baj. \u2013 \u201ePodziwiam ich za ten up\u00f3r i niezmordowanie, bo maj\u0105 skromne \u015brodki, ale potrafi\u0105 nimi dobrze gospodarowa\u0107\u201d.<\/p>\n Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci Alicji i Stefana Szmidt\u00f3w do Nadrzecza zacz\u0119li przyje\u017cd\u017ca\u0107 ludzie z odleg\u0142ych miejsc, bo \u015bci\u0105ga\u0142y ich tu wydarzenia i nazwiska o wymiarze og\u00f3lnopolskim. Do legendy przeszed\u0142 koncert Janusza Olejniczaka z orkiestr\u0105 AUKSO Marka Mosia. Muzycy siedzieli mi\u0119dzy drzewami, w dali pas\u0142y si\u0119 krowy i gdaka\u0142y kury. Bryczk\u0105 zaprz\u0119\u017con\u0105 w konie nadjecha\u0142 pianista\u2026 tak rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 koncert fortepianowy f-moll Fryderyka Chopina. Mieszka\u0144cy wsi do dzi\u015b jednak naj\u017cywiej wspominaj\u0105 nie wystawy i koncerty, ale teatr tworzony na scenie polnej w Nadrzeczu.<\/p>\n *<\/p>\n Zabawa w teatr z mieszka\u0144cami wsi zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1998 roku od Ch\u0142op\u00f3w<\/em> Reymonta. Szmidtowie uznali, \u017ce ten tekst pozwoli zatrze\u0107 granic\u0119 mi\u0119dzy tym, co teatralne, a wi\u0119c \u201esztuczne\u201d, a tym, co p\u0142ynie z codziennego \u017cycia. Stefan Szmidt, autor scenariusza, wybra\u0142 siedem obraz\u00f3w i stworzy\u0142 co\u015b na kszta\u0142t sceny symultanicznej, bo widzowie podchodzili do kolejnych stanowisk, w kt\u00f3rych rozgrywa\u0142y si\u0119 poszczeg\u00f3lne sytuacje. I tak scena Kartofliska dzia\u0142a si\u0119 na polu, gdzie kopano prawdziwe ziemniaki. Na potrzeby sztuki pozostawi\u0142 je tam gospodarz Stanis\u0142aw Kie\u0142basa, kt\u00f3ry udost\u0119pni\u0142 ziemi\u0119 graj\u0105cym. Rozmowa Agaty z Ksi\u0119dzem przy autentycznym wozie. W spektaklu obok profesjonalist\u00f3w wyst\u0105pili amatorzy. W rol\u0119 Ksi\u0119dza wcieli\u0142 si\u0119 Krzysztof Gajewski, proboszcz ze wsi Bukowa, a starego Boryn\u0119 zagra\u0142 Wojciech Malec, gospodarz z okolicznej wsi.<\/p>\n \u201eWojciech Malec przyje\u017cd\u017ca\u0142 na pr\u00f3b\u0119 o \u015bwicie, mia\u0142 prawie osiemdziesi\u0105t lat. Specjalnie wstawa\u0142 tu\u017c po trzeciej, poniewa\u017c musia\u0142 zrobi\u0107 obrz\u0105dek w swoimi gospodarstwie. O pi\u0105tej rano czeka\u0142 na mnie na polu, \u017ceby\u015bmy mogli \u0107wiczy\u0107\u201d \u2013 wspomina Alicja Jachiewicz w rozmowie z Natali\u0105 Matuszek.<\/p>\n Amatorzy zaproszeni do gry w spektaklu nie musieli uczy\u0107 si\u0119 r\u00f3l na pami\u0119\u0107, wiedzieli, o czym dana scena b\u0119dzie i m\u00f3wili od siebie. Tylko zawodowi aktorzy dostali skrypt scenariusza. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce j\u0119zyk Reymonta jest bliski mowie bi\u0142gorajskiej wsi. I tak autentyczna gwara wiejska splot\u0142a si\u0119 z literack\u0105 stylizacj\u0105 na dialekt stworzon\u0105 przez Reymonta. Aby wzmocni\u0107 si\u0142\u0119 przekazu, do udzia\u0142u w przedstawieniu zaproszono Kapel\u0119 ze wsi Warszawa. Amatorzy graj\u0105cy z profesjonalistami, zespo\u0142y ludowe takie jak niezapomniane \u015bpiewaczki z Rudy Solskiej, wiejskie rekwizyty i stroje \u2013 to sta\u0142e motywy powracaj\u0105ce w kolejnych przedsi\u0119wzi\u0119ciach Domu S\u0142u\u017cebnego.<\/p>\n \u201ePami\u0119tam, jak Stefan przywozi\u0142 schorowanego Stacha Kie\u0142bas\u0119 spod jego cha\u0142upy na plan. Jeszcze tydzie\u0144 przed \u015bmierci\u0105 gra\u0142 w Kl\u0105twie<\/em>\u201d \u2013 wspomina Stanis\u0142aw Baj.<\/p>\n Stanis\u0142aw Kie\u0142basa, amator obdarzony du\u017cym \u201es\u0142uchem teatralnym\u201d, zagra\u0142 tak\u017ce w dw\u00f3ch filmach. Na plan Przedwio\u015bnia<\/em> w re\u017cyserii Filipa Bajona trafi\u0142 dzi\u0119ki Stefanowi Szmidtowi. W dramacie Wyspia\u0144skiego jego s\u0142owa zamykaj\u0105 spektakl. Premiera Kl\u0105twy<\/em> w re\u017cyserii Janusza Opry\u0144skiego ze scenografi\u0105 Jaros\u0142awa Koziary odby\u0142a si\u0119 22 wrze\u015bnia 2007 roku na scenie polnej w Nadrzeczu. Sztuka bi\u0142a rekordy popularno\u015bci. Zdarza\u0142y si\u0119 spektakle wystawiane w obecno\u015bci tysi\u0105ca widz\u00f3w. W rol\u0119 M\u0142odej wcieli\u0142a si\u0119 Magdalena Warzecha \u2013 aktorka Teatru Narodowego, Alicja Jachiewicz zagra\u0142a Matk\u0119, Stefan Szmidt \u2013 Pustelnika, a Ksi\u0119dza \u2013 Jacek Kr\u00f3l, aktor Teatru Studio z Warszawy. Scena, w kt\u00f3rej M\u0142oda po\u015bwi\u0119ca dzieci, by ocali\u0107 wie\u015b, i sk\u0142ada je w ofierze na p\u0142on\u0105cym stosie, pozosta\u0142a mi na d\u0142ugo w pami\u0119ci. W finale widzowie ogl\u0105dali prawdziwy po\u017car, trawi\u0105cy cz\u0119\u015b\u0107 scenografii, i prze\u017cywali emocje bliskie antycznemu katharsis<\/em>. Efekt by\u0142 zamierzony, bo re\u017cyser w realizacji Kl\u0105twy<\/em> odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do \u017ar\u00f3de\u0142 antycznego teatru, cho\u0107 naturalnie umiejscowi\u0142 sztuk\u0119 w polskim krajobrazie. Wykorzysta\u0142 elementy ludowego stroju, bi\u0142gorajskie sita, gr\u0119 amator\u00f3w zwi\u0105zanych z t\u0105 ziemi\u0105, by uzmys\u0142owi\u0107 widzom, \u017ce to, co ogl\u0105daj\u0105 na scenie, mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 tak\u017ce u nich za p\u0142otem.<\/p>\n *<\/p>\n Jednak najwi\u0119kszy rozg\u0142os spo\u015br\u00f3d sztuk zrealizowanych w Nadrzeczu zyska\u0142o Drzewo<\/em>. Dramat Wies\u0142awa My\u015bliwskiego powsta\u0142 w latach osiemdziesi\u0105tych z my\u015bl\u0105 o Teatrze Polskim Kazimiera Dejmka, ale to Stefan Szmidt spopularyzowa\u0142 t\u0119 sztuk\u0119 i sprawi\u0142, \u017ce obejrzeli j\u0105 widzowie, kt\u00f3rzy rzadko maj\u0105 kontakt z teatrem. By\u0142o to mo\u017cliwe tak\u017ce dzi\u0119ki programowi Teatr Polska Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego. W ramach tego projektu Stefan Szmidt je\u017adzi\u0142 wraz z zespo\u0142em przez dwa lata do odleg\u0142ych miejsc, by gra\u0107 pod starymi pomnikowymi drzewami.<\/p>\n \u201e\u00abPan jest szalony? Sk\u0105d panu to przysz\u0142o do g\u0142owy? Na prawdziwych drzewach chce pan gra\u0107?\u00bb\u2013 pyta\u0142 mnie zaskoczony Kazimierz Dejmek. Tak, odpowiedzia\u0142em, nie ludzie do mnie b\u0119d\u0105 przyje\u017cd\u017ca\u0107, tylko ja b\u0119d\u0119 do nich je\u017adzi\u0142 i b\u0119d\u0119 wchodzi\u0142 jako Maciej Duda na ich drzewa, b\u0119d\u0119 gra\u0142 dla nich, o nich i z nimi\u201d \u2013 wspomina aktor.<\/p>\n W sztuce My\u015bliwskiego Maciej Duda broni przed wyci\u0119ciem drzewo \u2013 \u015bwiadka historii tej wsi. Jest ono \u0142\u0105cznikiem mi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105, na nim opiera si\u0119 sklepienie niebieskie, a ca\u0142a ziemia korzeniami si\u0119 jego trzyma. Pod drzewem spotyka si\u0119 przesz\u0142o\u015b\u0107 z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, \u017cywi i umarli. Wydarzenia pierwszych miesi\u0119cy 2017 roku pokazuj\u0105, \u017ce wielu urz\u0119dnik\u00f3w i zwyk\u0142ych obywateli nie odrobi\u0142o lekcji z My\u015bliwskiego, a rze\u017a pi\u0119knych alei i pojedynczych drzew, kt\u00f3ra odbi\u0142a si\u0119 echem tarczowej pi\u0142y po Polsce, jest dowodem na to, \u017ce sztuk\u0119 powinno obejrze\u0107 znacznie wi\u0119cej widz\u00f3w. Ogl\u0105da\u0142am spektakl kilka razy w r\u00f3\u017cnych miejscach i zawsze widzowie s\u0142yszeli ze sceny znajome nazwiska i okoliczne nazwy. Zamiany w tek\u015bcie zosta\u0142y wprowadzone po konsultacjach z pisarzem, jest to spos\u00f3b, by publiczno\u015b\u0107 zapomnia\u0142a, \u017ce znajduje si\u0119 w teatrze, ma uwierzy\u0107 w to, co dzieje si\u0119 pod jej prawdziwym drzewem.<\/p>\n \u201eZaprzyja\u017anili\u015bmy si\u0119 dzi\u0119ki temu spektaklowi\u201d \u2013 opowiada Zdzis\u0142aw Wardejn, kt\u00f3ry w Drzewie<\/em> gra od lat milicjanta. \u2013 \u201eWcze\u015bniej znali\u015bmy si\u0119 z teatru, Stefan gra\u0142 przed laty w moim przedstawieniu w Teatrze Polskim w Warszawie, ale prawdziwa blisko\u015b\u0107 zrodzi\u0142a si\u0119, kiedy zacz\u0105\u0142em z nim wyst\u0119powa\u0107. By\u0142em wzruszony, jak ludzie reagowali na sztuk\u0119, bo ten spektakl ma w sobie co\u015b z misterium. I ten widok\u2026 z odleg\u0142ych miejsc polnymi drogami ci\u0105gn\u0105 ludzie na przedstawienie. Czego\u015b takiego nie da si\u0119 prze\u017cy\u0107 w Warszawie\u201d.<\/p>\n![\"\u201eKl\u0105twa\u201d](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-2017-06-28-540x333.jpg\" "\\"\u201eKl\u0105twa\u201d")
<\/a>![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-001-540x358.jpg\" "\\"\u201eDrzewo\u201d,")
<\/a>
![\"\u201eDrzewo\u201d,](\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/fundacja-kresy-2000-fot-tomasz-mlynarczyk-2017-06-28-004.jpg\" "\\"\u201eDrzewo\u201d,")
<\/a>