{"id":42537,"date":"2017-06-28T08:00:12","date_gmt":"2017-06-28T07:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42537"},"modified":"2017-06-27T10:22:27","modified_gmt":"2017-06-27T09:22:27","slug":"daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc","title":{"rendered":"Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"<p>Niedaleko <em>Odnowy<\/em> Witka Orskiego, w niezbyt wyeksponowanym miejscu, wy\u0142o\u017cona zosta\u0142a ksi\u0105\u017cka Nicolasa Grospierre\u2019a. Na jej ok\u0142adce znalaz\u0142a si\u0119 ona sama, le\u017c\u0105ca na drewnianym parkiecie. Na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra widnieje na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki, jest kolejna ok\u0142adka i kolejna ksi\u0105\u017cka na drewnianym parkiecie&#8230; Figura <em>mise en abyme<\/em>, wizualny labirynt, w \u015bwietle bada\u0144 poststruktualnych interpretowana bywa jako pu\u0142apka, utkni\u0119cie w strukturach dyskursywnych, z kt\u00f3rych nie ma ucieczki. Bo nie ma innej rzeczywisto\u015bci ni\u017c ta uj\u0119ta w struktury. Ta perwersyjna obsesja poststrukturalist\u00f3w do rozpatrywania wszystkich aspekt\u00f3w rzeczywisto\u015bci w kontek\u015bcie relacji w\u0142adzy, kategorii j\u0119zykowych i politycznych wydaje si\u0119 jednak w doskona\u0142y spos\u00f3b s\u0142u\u017cy\u0107 badaniu to\u017csamo\u015bci. Tak jak w <em>Ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki<\/em> Grospierre\u2019a hipnotyzuj\u0105ca wizualna p\u0119tla symbolizuje utkni\u0119cie w strukturach zarz\u0105dzaj\u0105cych rzeczywisto\u015bci\u0105, tak tw\u00f3rcy wystawy <em>P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107<\/em> pr\u00f3bowali rozpozna\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 <em>formy narodowej to\u017csamo\u015bci, <\/em>nieuchronnie popadaj\u0105c w taki w\u0142a\u015bnie strukturalny labirynt bez wyj\u015bcia. Tym samym, by\u0107 mo\u017ce nie intencjonalnie, starali si\u0119 dowie\u015b\u0107, \u017ce nie istnieje \u017cadna forma to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ra funkcjonowa\u0142aby poza dyskursem, kt\u00f3ra nie by\u0142aby uwik\u0142ana w wielowarstwowe narracje j\u0119zykowe. Podobnie jak aran\u017cacja wystawy, narracje te przybieraj\u0105 momentami formy k\u0142\u0105cza. Ma to swoje zalety, ale i powa\u017cne wady.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42557\" aria-describedby=\"caption-attachment-42557\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42557\" rel=\"attachment wp-att-42557\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42557\" title=\"Irena Kalicka, \u201eBez tytu\u0142u\u201d z serii \u201eSmoka pokona\u0107 trudno ale stara\u0107 si\u0119 trzeba\u201d, 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-540x540.jpg\" alt=\"Irena Kalicka, \u201eBez tytu\u0142u\u201d z serii \u201eSmoka pokona\u0107 trudno ale stara\u0107 si\u0119 trzeba\u201d, 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"540\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-540x540.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-576x576.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42557\" class=\"wp-caption-text\">Irena Kalicka, \u201eBez tytu\u0142u\u201d z serii \u201eSmoka pokona\u0107 trudno ale stara\u0107 si\u0119 trzeba\u201d, 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>By\u0107 mo\u017ce z tej pu\u0142apki uda\u0142oby si\u0119 znale\u017a\u0107 drog\u0119 wyj\u015bcia, gdyby tylko autorzy projektu kuratorskiego <em>P\u00f3\u017anej polsko\u015bci<\/em> nie podj\u0119li si\u0119 karko\u0142omnej pr\u00f3by stworzenia wystawy totalnej, kt\u00f3rej przestrze\u0144 wype\u0142ni\u0142y pr\u00f3by ustrukturyzowania form narodowej to\u017csamo\u015bci we wszystkich dziedzinach sztuki. I tak, opr\u00f3cz sztuk wizualnych, ekspozycja zbudowana zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c w oparciu o film i \u201eeseje filmowe\u201d oraz teatr. Jednak tym, co okaza\u0142o si\u0119 dla nas szczeg\u00f3lnie prowokuj\u0105ce i irytuj\u0105ce w kontek\u015bcie <em>P\u00f3\u017anej polsko\u015bci<\/em>, okaza\u0142a si\u0119 cze\u015b\u0107 wystawy, w kt\u00f3rej o to\u017csamo\u015bci opowiada\u0107 mia\u0142 teatr. Jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w tego totalnego tworu jest nieodpowiednie, niedopasowane do koncepcji wystawy i w tej formie niepotrzebne, wyj\u015bcie poza sztuki wizualne. Na krytyk\u0119 cz\u0119\u015bci teatralnej i filmowej przyjdzie jednak jeszcze czas.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-42537 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\/006-michal-budny-granice-2006'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/006-michal-budny-granice-2006-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Micha\u0142 Budny, \u201eGranice\u201d, 2006 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42560\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/006-michal-budny-granice-2006-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/006-michal-budny-granice-2006-540x541.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/006-michal-budny-granice-2006-898x900.jpg 898w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/006-michal-budny-granice-2006-576x577.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/006-michal-budny-granice-2006.jpg 1077w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42560'>\n\t\t\t\tMicha\u0142 Budny, \u201eGranice\u201d, 2006 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Maurycy Gomulicki, \u201eKompozycja z Topor\u0142\u00f3w\u201d, 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42559\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-540x540.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-576x576.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42559'>\n\t\t\t\tMaurycy Gomulicki, \u201eKompozycja z Topor\u0142\u00f3w\u201d, 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\/004-pawel-susid-inter'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/004-pawel-susid-inter-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Pawe\u0142 Susid, \u201eBez tytu\u0142u \/NUDA\/\u201d, 2007 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42558\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42558'>\n\t\t\t\tPawe\u0142 Susid, \u201eBez tytu\u0142u \/NUDA\/\u201d, 2007 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\/003-kalicka-irena'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Irena Kalicka, \u201eBez tytu\u0142u\u201d z serii \u201eSmoka pokona\u0107 trudno ale stara\u0107 si\u0119 trzeba\u201d, 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42557\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-540x540.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena-576x576.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/003-kalicka-irena.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 80px) 100vw, 80px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42557'>\n\t\t\t\tIrena Kalicka, \u201eBez tytu\u0142u\u201d z serii \u201eSmoka pokona\u0107 trudno ale stara\u0107 si\u0119 trzeba\u201d, 2016 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Igor Omulecki, \u201eMaria Janion\u201d, 2002, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Artysty (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42556\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42556'>\n\t\t\t\tIgor Omulecki, \u201eMaria Janion\u201d, 2002, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Artysty (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Oskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42555\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42555'>\n\t\t\t\tOskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Wystaw\u0119 otwiera \u201eSala Szukalskiego\u201d \u2013 rozplanowana w spos\u00f3b bardzo konwencjonalny. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce tyle\u017c nudny, co przera\u017caj\u0105co higieniczny. Czysto\u015b\u0107 i despotyczna aran\u017cacja tego miejsca wydaje si\u0119 z pozoru nie przystawa\u0107 do reszty wystawy. W oczy rzuca si\u0119 osobno\u015b\u0107 sali, jakby by\u0142a odklejona od pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci ekspozycji. To poczucie nieprzystawalno\u015bci pojawi si\u0119 zreszt\u0105 jeszcze nie raz. Podobnie jest w przypadku d\u0142ugiego ci\u0105gu \u201eesej\u00f3w filmowych\u201d czy przeskoku w przestrze\u0144 teatru. W przypadku Szukalskiego jednak to zderzenie z nieuporz\u0105dkowan\u0105, rozproszon\u0105 narracj\u0105 tego, co nast\u0119puje, wydaje si\u0119 zasadne. Przede wszystkim dlatego, \u017ce prezentowana tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Szukalskiego dotyczy okresu, kt\u00f3ry w polskiej historii, pod wzgl\u0119dem polityki to\u017csamo\u015bciowej, by\u0142 uporz\u0105dkowany i skodyfikowany \u2013 opartego przede wszystkim na romantyczno-neos\u0142owia\u0144skiej ideologii, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142graj\u0105cej z w\u0105tkami nacjonalistycznymi, antysemickimi, katolickimi, poga\u0144skimi i autorytarnymi (sic!). W Sali Szukalskiego pojawia si\u0119 zatem dobrze zaprezentowane zaplecze historyczno-socjologiczne okresu dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego i lat 40. (z racji wprowadzonej odg\u00f3rnie doktryny socrealizmu). Je\u015bli chodzi o okres mi\u0119dzywojenny, w oczy rzuca si\u0119 przede wszystkim kult J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Znamienna idea \u201eDuchtyni\u201d, \u015bwieckiej \u015bwi\u0105tyni sztuki zaprojektowanej przez Szukalskiego, wi\u0105\u017ce si\u0119 poniek\u0105d tak\u017ce z Pi\u0142sudskim, bo jego pomnik stan\u0105\u0107 mia\u0142 na wyeksponowanym miejscu. Na \u015bcianach Sali Szukalskiego zawis\u0142y liczne grafiki, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o to\u017csamo\u015bci, tworz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 poprzez operowanie symbolami narodowymi, ale tak\u017ce poprzez kreowanie nowych symboli lub reaktywowanie tych \u201ezapomnianych\u201d. Takim budz\u0105cym groz\u0119 i wskazuj\u0105cym na d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 polskich nacjonalizm\u00f3w emblematem jest konsekwentnie propagowany przez Szukalskiego Toporze\u0142, kt\u00f3ry patronowa\u0142 ideologii artysty. Ideologii, kt\u00f3ra oparta by\u0142a na radykalnym wykluczeniu.<\/p>\n<p>Zaznaczenie obecno\u015bci antysemickich i nacjonalistycznych tendencji w my\u015bli politycznej i spo\u0142ecznej w latach 30. stanowi wa\u017cny i wci\u0105\u017c zbyt ma\u0142o dyskutowany w przestrzeni publicznej aspekt naszej historii. I za jego zaznaczenie, chwa\u0142a tw\u00f3rcom wystawy. Szkoda jednak, \u017ce podobnej odwagi, a przede wszystkim konsekwencji, zabrak\u0142o w konstruowaniu dalszych cz\u0119\u015bci wystawy.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42559\" aria-describedby=\"caption-attachment-42559\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42559\" rel=\"attachment wp-att-42559\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42559\" title=\"Maurycy Gomulicki, \u201eKompozycja z Topor\u0142\u00f3w\u201d, 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-540x540.jpg\" alt=\"Maurycy Gomulicki, \u201eKompozycja z Topor\u0142\u00f3w\u201d, 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"540\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-540x540.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-80x80.jpg 80w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow-576x576.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/005-maurycy-gomulicki-kompozycja-z-toporlow.jpg 900w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42559\" class=\"wp-caption-text\">Maurycy Gomulicki, \u201eKompozycja z Topor\u0142\u00f3w\u201d, 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Sal\u0119 Szukalskiego zamyka praca Maurycego Gomulickiego, odpowiedzialnego zarazem na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w aran\u017cowaniu tej przestrzeni. Przedstawia ko\u0142o utworzone z bia\u0142ych topor\u0142\u00f3w na czerwonym tle, rozchodz\u0105cych si\u0119, rozpraszaj\u0105cych. Gomulicki niejako rozpoczyna t\u0105 prac\u0105 krytyczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wystawy i wyra\u017anie wskazuje na to, \u017ce warto\u015bci wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z topor\u0142em nie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 wraz z \u201eczerwieni\u0105\u201d. Mocny pocz\u0105tek tej cz\u0119\u015bci wystawy obiecuje <em>Orze\u0142 Czarny<\/em> Grzegorza Klamana. Zdeformowany symbol sp\u0142ywa po \u015bcianie niczym czarny cie\u0144 historii, wskazuj\u0105c na wszystkie te miejsca, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy z historii wymaza\u0107. W s\u0105siedztwie, w jeszcze wzgl\u0119dnie uporz\u0105dkowanej formie ekspozycyjnej, znalaz\u0142o si\u0119 kilka prac, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c podejmuj\u0105 polemik\u0119 z symbolami pa\u0144stwowymi, w tym wspania\u0142e <em>To nie jest flaga<\/em> Oskara Dawickiego, <em>Pacan\u00f3w<\/em> Paw\u0142a Althamera, a tak\u017ce <em>Bia\u0142e nad<\/em> <em>czerwonym<\/em> Ewy Sadowskiej. To cz\u0119\u015b\u0107 wystawy, gdzie krytyce poddane zosta\u0142y nie tyle konkretne formy polityczno\u015bci, ile fundamenty identyfikacji narodowej i pa\u0144stwowej, takie jak flaga, hymn, god\u0142o, granice pa\u0144stwa czy mity \u201epolsko\u015bci\u201d. Sadowska udowadnia, jak g\u0142\u0119boko s\u0105 wdrukowane w nasz\u0105 pami\u0119\u0107 narodowe \u201ekody\u201d wizualne i jak nie\u015bwiadomie rzutujemy je nawet na abstrakcyjne poj\u0119cia, kt\u00f3re wizualnie przypominaj\u0105 to, co w naszej pod\u015bwiadomo\u015bci \u0142\u0105czy si\u0119 z nienaruszalnymi wizualnie symbolami. Podobny zabieg co Sadowska stosuje Oskar Dawicki w pracy <em>To nie jest flaga<\/em>, gdzie pod czerwonym dywanem kryje si\u0119 cia\u0142o m\u0119\u017cczyzny. Te prace w swoim s\u0105siedztwie wydaj\u0105 si\u0119 jednak powiela\u0107 znane i strywializowane tre\u015bci, nie wnosz\u0105c nic nieoczywistego czy niewygodnego. Wydaje si\u0119, \u017ce najwi\u0119kszy potencja\u0142 krytyczny mia\u0142 orze\u0142 Klamana, szkoda, \u017ce nie zosta\u0142 bardziej wyeksponowany. Inn\u0105 jako\u015b\u0107 reprezentuje <em>Pacan\u00f3w<\/em> Paw\u0142a Althamera. Porzucony w k\u0105cie kostium bohatera wskazuje na kl\u0119sk\u0119, jak\u0105 zako\u0144czy\u0142o si\u0119 (lub zako\u0144czy\u0107 si\u0119 mo\u017ce) poszukiwanie mitycznej ojczyzny. Samo poszukiwanie, rozwa\u017canie dr\u00f3g i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zderzenia si\u0119 z upad\u0142ym idea\u0142em stanowi\u0105 jednak przywilej, kt\u00f3rego brak rzuca\u0142 si\u0119 w oczy w Sali Szukalskiego.<\/p>\n<p>Bo dr\u00f3g i mo\u017cliwo\u015bci, jak wida\u0107 na przyk\u0142adzie kolejnych przestrzeni wystawy, jest wiele. Ka\u017cda z nich nieuchronnie dialoguje lub podejmuje polemik\u0119 z kluczowymi dla g\u0142\u00f3wnych nurt\u00f3w w\u0105tkami polskiej to\u017csamo\u015bci narodowej, a wi\u0119c: miejscem, pozycj\u0105 i funkcj\u0105 symboli religijnych, mocno, ale i nies\u0142usznie utrwalonym w polskiej \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej podzia\u0142em lewica-prawica, mitem \u201eSolidarno\u015bci\u201d i bohater\u00f3w narodowych, funkcjonowaniem spo\u0142eczno\u015bci LGBT w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie i homofobi\u0105, (nie)obecno\u015bci\u0105 \u017byd\u00f3w w oficjalnych dyskursach i obecnie najsilniejszym wsp\u00f3\u0142czesnym mitem narodowym \u2013 Smole\u0144skiem. Dobrze, \u017ce na wystawie znalaz\u0142a si\u0119 przeciwwaga w postaci obserwacji czysto obyczajowych \u2013 spojrzenie ch\u0142odnym okiem na wszystkie sfery prywatnego \u017cycia Polak\u00f3w wprowadza Micha\u0142 Szlaga. W osobnej, zaciemnionej sali zaprezentowana zosta\u0142a na projekcji slajd\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 z jego kilkutysi\u0119cznego zbioru fotografii wykonywanych i kolekcjonowanych od 2004 roku. Ale im dalej w las, tym g\u0119\u015bciej od mno\u017c\u0105cych si\u0119 narracji.<\/p>\n<p>Obok siebie znalaz\u0142y si\u0119 dwie prace, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 opisa\u0107 kondycj\u0119 polskiej demokracji. Pierwsza z nich, <em>Gorzka lewica, s\u0142odka prawica<\/em> Jadwigi Sawickiej, k\u0142adzie nacisk na ukazanie niemo\u017cliwego do roz\u0142adowania napi\u0119cia mi\u0119dzy formacjami politycznymi. W tym miejscu warto zaznaczy\u0107, \u017ce w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie konflikt mi\u0119dzy lewic\u0105 a prawic\u0105 tak naprawd\u0119 reprodukuje resentymenty i ca\u0142\u0105 mas\u0119 stereotyp\u00f3w, bo akcenty zosta\u0142y przesuni\u0119te i zamiast konfliktu lewica-prawica dominuje obecnie konflikt mi\u0119dzy formacjami umiarkowanymi i konserwatywnymi a ultraprawicowymi. Jest to podzia\u0142, kt\u00f3ry organizuje nasze \u017cycie polityczne i polaryzuje spo\u0142ecze\u0144stwo, a jednocze\u015bnie powoduje, \u017ce reprezentanci tych formacji \u2013 na co zwraca uwag\u0119 Iwona Kurz<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>\u00a0\u2013 czuj\u0105 si\u0119 w takim samym stopniu wykluczani przez swoich oponent\u00f3w. Kto tu zatem jest mniejszo\u015bci\u0105, kto \u201enarodem\u201d i gdzie jest lewica?<\/p>\n<figure id=\"attachment_42555\" aria-describedby=\"caption-attachment-42555\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42555\" rel=\"attachment wp-att-42555\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42555\" title=\"Oskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga-540x360.jpg\" alt=\"Oskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga-540x360.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga-900x600.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga-576x384.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42555\" class=\"wp-caption-text\">Oskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Niedaleko pracy Sawickiej wy\u015bwietlany jest materia\u0142 dokumentalny z\u0142o\u017cony z kilku kr\u00f3tkich zapis\u00f3w r\u00f3\u017cnych manifestacji, czyli wielogodzinny cykl <em>Demokracje <\/em>Artura \u017bmijewskiego. \u017bmijewski udokumentowa\u0142 manifestacje anarchist\u00f3w, marsze ONR-u, marsz na rzecz tolerancji, rekonstrukcje historyczne i wiele innych. O ile Sawicka wydaje si\u0119 traktowa\u0107 napi\u0119cie ideologiczne dziel\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwo jako co\u015b raczej niewygodnego, uwieraj\u0105cego, \u017bmijewski pokazuje pluralistyczny charakter spo\u0142ecze\u0144stwa demokratycznego, gdzie r\u00f3\u017cne opcje, nawet te postrzegane przez nas jako \u201ez\u0142e\u201d, maj\u0105 swoje miejsce i prawo do funkcjonowania. Przestrze\u0144 publiczna jako miejsce sporu, polemiki, \u015bcierania si\u0119 r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w politycznych stanowi o demokratycznym charakterze tego pola. Wyeliminowanie sporu z przestrzeni publicznej jest prawdziwym zagro\u017ceniem demokracji. Wiemy o tym. A jednak. Cykl \u017bmijewskiego ogl\u0105da si\u0119 z uczuciem niepokoju, napi\u0119cia. W\u0105tek podj\u0119ty przez artyst\u0119 nie znalaz\u0142 kontynuacji; mamy punkt zapalny, brakuje rozwini\u0119cia. Tylko dlaczego tego prawdziwego, bezpo\u015bredniego pluralizmu na wystawie nie wida\u0107? Tylko jakie\u015b smaganie, muskanie tematu? Dlaczego w gruncie rzeczy tak ma\u0142o kuratorzy po\u015bwi\u0119cili uwagi wizerunkowi spo\u0142ecze\u0144stwa? Jaki z tego wniosek? Taki, \u017ce <em>P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107<\/em> to jedna z wielu wystaw, kt\u00f3re uciekaj\u0105 przed krytyk\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa. Jest \u2013 wprawdzie powierzchowna \u2013 krytyka symboli, jest te\u017c krytyka dyskurs\u00f3w nacjonalistycznych, jest, i owszem, krytyka katolickiego ultrakonserwatyzmu, a nie ma porz\u0105dnej, gruntownej i g\u0142\u0119bokiej krytyki wsp\u00f3\u0142czesnego polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Koniec ko\u0144c\u00f3w, \u0142atwiej o krytyk\u0119 symboli ni\u017c o uderzanie w kondycj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n<p>O autocenzorskiej praktyce kuratorskiej doskonale \u015bwiadczy to, jak zosta\u0142 ukazany jeden z wa\u017cniejszych, je\u015bli nie najwa\u017cniejszy wsp\u00f3\u0142czesny mit polaryzuj\u0105cy spo\u0142ecze\u0144stwo. Katastrofa prezydenckiego Tupolewa w 2010 roku. Nie da si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o Polsce ostatnich lat bez kontekstu Smole\u0144ska. I nie da si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o tym, co sta\u0142o si\u0119 ze Smole\u0144skiem po latach \u017conglowania tym problemem, misternej politycznej rozgrywki, bez wywo\u0142ywania medialnego i obyczajowego skandalu. Kuratorzy <em>P\u00f3\u017anej polsko\u015bci<\/em> mieli unikaln\u0105 szans\u0119 na przeprowadzenie krytyki spo\u0142eczno-politycznej recepcji tej tragedii. Nie skorzystali z niej. Nawet praca Artura \u017bmijewskiego nie wnios\u0142a wiele do problemu. Z dzisiejszej perspektywy <em>Katastrofa<\/em> \u2013 dokument ukazuj\u0105cy punkt widzenia uczestnik\u00f3w manifestacji smole\u0144skich na Krakowskim Przedmie\u015bciu w 2010 roku \u2013 jest dowodem p\u0119kni\u0119cia krytycznej narracji. Warto przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce wspomniane ju\u017c <em>Demokracje<\/em> \u017bmijewskiego to nie tylko rejestracja manifestacji, ale i rekonstrukcji wydarze\u0144 historii nowoczesnej \u2013 w\u0119z\u0142owych dla kszta\u0142towania to\u017csamo\u015bci narodowej. Ch\u0142odne oko kamery niweluje krytyczny dystans wobec rejestrowanych demonstracji. Widz jest stawiany w roli zaanga\u017cowanego obserwatora, a jednocze\u015bnie nie otrzymuje \u017cadnego komentarza, poza podpisami wskazuj\u0105cymi jedynie nazw\u0119, dat\u0119 i miejsce ka\u017cdego rejestrowanego ulicznego zdarzenia. I to dzia\u0142a. Z pozoru bardziej dalekosi\u0119\u017cne ambicje przejawia film <em>Katastrofa<\/em>. \u017bmijewski dokumentuje w nim manifestacje na Krakowskim Przedmie\u015bciu w obronie krzy\u017ca przed pa\u0142acem prezydenckim. <em>Katastrofa<\/em> jest jednak tworem chaotyczny, pozbawionym spajaj\u0105cej linii narracyjnej i odartym z krytyczno-ideowego zaci\u0119cia. \u017bmijewski widzi w manifestacjach w 2010 roku romantyczny zryw, oddaje g\u0142os obro\u0144com krzy\u017ca, ale zdaje si\u0119 ignorowa\u0107 \u0142adunek symbolicznej przemocy, jaki manifestacjom towarzyszy\u0142. Z kolei kuratorzy <em>P\u00f3\u017anej polsko\u015bci<\/em> powierzchownie wkleili film \u017bmijewskiego w tkank\u0119 wystawy, odzieraj\u0105c go z kontekst\u00f3w, kt\u00f3re decydowa\u0142y o kszta\u0142towaniu si\u0119 postaw obywatelskich w Polsce w ostatnich siedmiu latach. Problem zosta\u0142 tym samym \u201eodhaczony\u201d, za\u015b z jego prezentacji nic nie wynik\u0142o.<\/p>\n<p>Na wystawie sporo uwagi po\u015bwi\u0119cono wizerunkom dw\u00f3ch bohater\u00f3w narodowych: papie\u017ca Jana Paw\u0142a II i Lecha Wa\u0142\u0119sy. Zaskakuj\u0105ce jest to, \u017ce prac dotycz\u0105cych papie\u017ca na wystawie jest wi\u0119cej. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o zatem, \u017ce temat ten \u2013 w Polsce znajduj\u0105cy si\u0119 pod szczeg\u00f3ln\u0105 ochron\u0105 \u2013 zosta\u0142 niejako oswojony, \u017ce wielki narodowy mit papie\u017ca Polaka powoli poddaje si\u0119 dekonstrukcji. Tymczasem prace reprezentuj\u0105ce to zagadnienie przewa\u017cnie nawet nie otar\u0142y si\u0119 o problemy \u0142\u0105cz\u0105ce si\u0119 z pontyfikatem Jana Paw\u0142a II, takie jak ukrywanie pedofilii i pedofili w Ko\u015bciele, olbrzymie afery finansowe, przyczynienie si\u0119 do rozprzestrzeniania si\u0119 epidemii HIV i AIDS w Afryce poprzez kategoryczne pot\u0119pianie antykoncepcji, a tak\u017ce konserwatywne pogl\u0105dy dotycz\u0105ce roli kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, Ko\u015bciele i rodzinie. <em>Santo Subito<\/em> Petera Fussa oraz jedno czy dwa zdj\u0119cia Micha\u0142a Szlagi, dotycz\u0105 zagadnienia komercjalizacji wizerunku papie\u017ca i zwi\u0105zanego z ni\u0105 papa-biznesu. Gdzie\u015b po\u015brodku sytuuje si\u0119 Robert Rumas ze swoj\u0105 prac\u0105 <em>Roztocze JPII<\/em>, kt\u00f3ra wskazuje na resentymenty i fa\u0142szywe mity kreuj\u0105ce wizerunek papie\u017ca w spo\u0142ecznym dyskursie. Rumas jednak demontuje wizerunek papie\u017ca w spos\u00f3b metaforyczny i niezdecydowany. Na wystawie w Zamku Ujazdowskim nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 jednej z bardziej rozpoznawalnych prac Piotra Ukla\u0144skiego: <em>JPII<\/em>. W portrecie papie\u017ca u\u0142o\u017conym z tysi\u0119cy brazylijskich \u017co\u0142nierzy, mo\u017cna odczyta\u0107 krytyczne aluzje do granic hierarchicznych i przemocowych struktur Ko\u015bcio\u0142a, jednak sam artysta od\u017cegnuje si\u0119 od takich interpretacji. Tymczasem figura Jana Paw\u0142a II w polskiej przestrzeni publicznej nadal cieszy si\u0119 szczeg\u00f3lnymi przywilejami, nie ima si\u0119 jej krytyka, podczas gdy na Zachodzie dyskusja toczy si\u0119 od kilkunastu lat. Wystarczy wspomnie\u0107 o zako\u0144czonym rok temu procesie w sprawie uszkodzenia rze\u017aby <em>La nona ora<\/em> (<em>Godzina dziewi\u0105ta)<\/em> Maurizio Catellana w 2000 roku przez polityka prawicy Witolda Tomczaka. Sprawa zosta\u0142a umorzona z powodu \u201eznikomej szkodliwo\u015bci\u201d czynu. <em>P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107<\/em> tylko potwierdza status quo \u2013 owszem mo\u017cna krytykowa\u0107, ale tylko w spos\u00f3b metaforyczny, mi\u0119dzy wierszami, a najlepiej jedynie kwestie wizerunkowe. L\u0119k przez \u201eobraz\u0105 uczu\u0107 religijnych\u201d w polskich instytucjach kultury zdaje si\u0119 coraz silniej kszta\u0142towa\u0107 podsk\u00f3rn\u0105 autocenzur\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42556\" aria-describedby=\"caption-attachment-42556\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?attachment_id=42556\" rel=\"attachment wp-att-42556\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42556\" title=\"Igor Omulecki, \u201eMaria Janion\u201d, 2002, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Artysty (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002-540x704.jpg\" alt=\"Igor Omulecki, \u201eMaria Janion\u201d, 2002, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Artysty (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"540\" height=\"704\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002-540x704.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002-690x900.jpg 690w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002-576x750.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/002-igor-omulecki-maria-janion-fotografia-2002.jpg 800w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42556\" class=\"wp-caption-text\">Igor Omulecki, \u201eMaria Janion\u201d, 2002, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Artysty (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Zupe\u0142nie inaczej przedstawia si\u0119 problem wizerunku drugiego wsp\u00f3\u0142czesnego bohatera narodowego \u2013 Lecha Wa\u0142\u0119sy. Tutaj krytyczne spory toczone wok\u00f3\u0142 jego osoby od wielu lat wykraczaj\u0105 poza nask\u00f3rkowe zagadnienia wizerunku czy jego komercjalizacji. W debacie publicznej krytyka przybiera przede wszystkim form\u0119 dyskusji o postawie Wa\u0142\u0119sy, sztuka pr\u00f3buje bada\u0107 mechanizmy, kt\u00f3re buduj\u0105 dwie antagonistyczne wobec siebie narracje historyczne, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na mit i anty-mit bohatera narodowego. Na wystawie problem ten reprezentuj\u0105 trzy prace Grzegorza Klamana. Klaman, inaczej ni\u017c Fuss, kt\u00f3ry skupia si\u0119 na wizerunku, poddaje gruntownej analizie procesy polityczne i historyczne, a tak\u017ce wp\u0142ywaj\u0105ce na ich kszta\u0142towanie nastroje spo\u0142eczne. <em>Przezroczysty<\/em> pokazuje wewn\u0119trzne mechanizmy pisania historii. Klaman kontestuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 dotarcia do prawdy, ale i podkre\u015bla fakt, \u017ce polityczne uwik\u0142anie Wa\u0142\u0119sy uniemo\u017cliwia dokonanie oceny moralnej, sytuuje zarazem posta\u0107 przyw\u00f3dcy \u201eSolidarno\u015bci\u201d w polu symbolicznym i mitologicznym. Bardzo ciekawym punktem wystawy w CSW jest sala, w kt\u00f3rej znalaz\u0142a si\u0119 inna praca Klamana: <em>Oto jest g\u0142owa zdrajcy<\/em>. Wykonana z plastiku naturalnej wielko\u015bci g\u0142owa Lecha Wa\u0142\u0119sa wisi pod sufitem z\u0142owiona w sie\u0107; z g\u0142owy wystaj\u0105 kable elektryczne. Klaman nie jeden raz podkre\u015bla\u0142, \u017ce Lech Wa\u0142\u0119sa to dla niego niekwestionowany mit, deklaruj\u0105c jednocze\u015bnie: \u201eNie wierz\u0119 w krystalicznych bohater\u00f3w, bo takich nie ma\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>. Artysta zajmuje stanowisko po stronie by\u0142ego prezydenta. Uci\u0119ta g\u0142owa Wa\u0142\u0119sy zarzucona na rozpi\u0119t\u0105 pod sufitem czarn\u0105 siatk\u0119 wydaje si\u0119 obrazowa\u0107 brutalno\u015b\u0107 i przemoc symboliczn\u0105 kategorycznie formu\u0142owanych s\u0105d\u00f3w i ocen, jakich domagaj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bni Polacy. Prace Klamana dobrze koresponduj\u0105 i wsp\u00f3\u0142brzmi\u0105 z kilkoma pracami pokazanymi w CSW, chocia\u017cby z prac\u0105 Doroty Nieznalskiej <em>Jestem Polakiem, wi\u0119c mam obowi\u0105zki polskie<\/em>. Nieznalska w bezb\u0142\u0119dny spos\u00f3b zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119 na nieznosz\u0105cy sprzeciwu nacjonalizm, kt\u00f3ry okazuje si\u0119 chorobliwym miksem pseudo-patriotyzmu, identyfikacji wizualnej \u201eultras\u00f3w\u201d (fanatycznych pseudokibic\u00f3w) i podbudowy intelektualnej na wyrywki kleconej z pism Romana Dmowskiego i pseudo-nauk prawicowo zorientowanych duchownych katolickich. Por\u00f3wnuj\u0105c to, jak reprezentowani s\u0105 na wystawie Jan Pawe\u0142 II i Lech Wa\u0142\u0119sa, trudno nam nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce podczas kiedy ten pierwszy jest pod ochron\u0105, drugi ju\u017c nie. Je\u015bli kuratorom mo\u017cemy zarzuca\u0107 brak odwagi, to prawdziwe sedno problemu tkwi w polu spo\u0142ecznym. Ot\u00f3\u017c atakowanie Wa\u0142\u0119sy jest dozwolone i cz\u0119sto nie spotyka si\u0119 z krytyk\u0105 dotycz\u0105c\u0105 formy, w jakiej zarzuty wobec niego s\u0105 formu\u0142owane. Krytyki papie\u017ca, cho\u0107by w pe\u0142nej taktu formie, w polskiej telewizji (tak\u017ce tej prywatnej) si\u0119 nie do\u015bwiadczy. \u017baden z prominentnych polityk\u00f3w nie odwa\u017cy\u0142by si\u0119 powiedzie\u0107 z\u0142ego s\u0142owa na temat tego pontyfikatu, bo dobrze wie, \u017ce tym samym skaza\u0142by si\u0119 na polityczny niebyt.<\/p>\n<p>A kiedy jeste\u015bmy przy kwestii krytyki Ko\u015bcio\u0142a, to przyzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce wypad\u0142a ona odrobin\u0119 odwa\u017cniej ni\u017c ta dotycz\u0105ca samego papie\u017ca. Spraw\u0119 uratowa\u0142 \u017bmijewski. Jego <em>Msza<\/em>, czyli spektakl w ca\u0142o\u015bci odtwarzaj\u0105cy porz\u0105dek liturgii Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, mia\u0142 premier\u0119 w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w 2011 roku. Kazanie Ksi\u0119dza w wykonaniu Jana Peszka to stereotypowy \u201ekoncert \u017cycze\u0144\u201d ultrakonserwatywnego polskiego duchownego: aborcja, ideologia gender, homoseksualizm, laicyzacja spo\u0142ecze\u0144stwa i wiele innych temat\u00f3w spotyka si\u0119 z do\u015b\u0107 oczywist\u0105 i wyra\u017an\u0105 krytyk\u0105. Oprawa inscenizowanej mszy niczym si\u0119 przy tym nie r\u00f3\u017cni od oprawy \u201eprawdziwej\u201d mszy \u015bwi\u0119tej \u2013 z udzia\u0142em ksi\u0119dza, z udzia\u0142em asystuj\u0105cego mu ministranta lub wikarego (w tej roli w spektaklu pami\u0119tny wikary z serialu <em>Plebania<\/em> \u2013 Bogdan Brzyski), z udzia\u0142em grupy muzycznej z\u0142o\u017conej z kilkorga nastolatk\u00f3w, z udzia\u0142em organisty\u2026 Wyb\u00f3r <em>Mszy<\/em> \u017bmijewskiego jako emblematycznego wydarzenia dla polskiej kultury ostatnich lat okaza\u0142 si\u0119 wyj\u0105tkowo trafiony: ko\u0142tuneria duchownego katolickiego wyg\u0142aszaj\u0105cego swoje opinie, a nawet pogl\u0105dy z ambony ko\u015bcielnej, trafnie oddaje i punktuje silnie obecny w Ko\u015bciele i polskim spo\u0142ecze\u0144stwie rys dominacji ultrakonserwatywnego autorytetu i ultrakonserwatywnych stereotyp\u00f3w nad indywidualizmem, warto\u015bciami demokracji, tolerancji i nowoczesno\u015bci. Scena teatralna wzmacnia przekaz pewnego typu retoryki, a jednocze\u015bnie obna\u017ca j\u0105 jako absurdaln\u0105, irytuj\u0105c\u0105 i pozbawion\u0105 elementarnej logiki.<\/p>\n<p>Szkoda jednak, \u017ce podobna refleksja krytyczna kurator\u00f3w <em>P\u00f3\u017anej polsko\u015bci<\/em> nie towarzyszy\u0142a doborowi pozosta\u0142ych prac teatralnych i filmowych. Uwidacznia si\u0119 tu brak konsekwencji. Chocia\u017cby kontekst <em>Dziad\u00f3w<\/em> Mickiewicza. Na ekspozycji znalaz\u0142a si\u0119 projekcja Krzysztofa Wodiczki na pomnik Mickiewicza na krakowskim Rynku. S\u0105 te\u017c fragmenty film\u00f3w, spektakli\u2026 No, i pojawia si\u0119 problem. O ile rzeczywi\u015bcie histori\u0119 polskiego teatru XX i XXI wieku symbolicznie otwieraj\u0105, pocz\u0105wszy od Wyspia\u0144skiego, inscenizacje <em>Dziad\u00f3w<\/em> \u2013 kt\u00f3re powstawa\u0142y zawsze w okresach niepokoj\u00f3w, przemian i spor\u00f3w politycznych i ideowych \u2013 o tyle historia polskiej kultury ukazuje histori\u0119 nieuchronnego rozpadu, kulturowej, religijnej i ideowej schizmy. Fatalne okazuje si\u0119 rozpoczynanie wystawy od wielkiej improwizacji Holoubka<em> <\/em>z filmu <em>Lawa<\/em> Konwickiego. Fatalne, bo Konwicki usi\u0142owa\u0142 wykreowa\u0107 konsoliduj\u0105cy mit polskiego cierpienia. Fatalne okaza\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c umieszczenie na wystawie fragmentu wielkiej improwizacji Radziwi\u0142\u0142owicza ze spektaklu \u2013 sk\u0105din\u0105d wspania\u0142ego, cho\u0107 bardzo szkicowego \u2013 <em>Dziady \u2013 dwana\u015bcie improwizacji <\/em>Grzegorzewskiego. Te porozrzucane fragmenty, umieszczone w r\u00f3\u017cnych salach, opr\u00f3cz literackiej kanwy pozbawione jakiegokolwiek zwi\u0105zku, z jednej strony lokuj\u0105ce <em>Dziady<\/em> w sferze ca\u0142o\u015bciowej metafory tragicznej polskiej historii XX wieku (Holoubek i Konwicki), z drugiej \u2013 sytuuj\u0105ce si\u0119 w obszarze wyobra\u017ani, w obszarze osobistego, prawie intymnego do\u015bwiadczania \u015bwiata w obliczu samotno\u015bci (Radziwi\u0142owicz i Grzegorzewski) \u2013 pokazuj\u0105 jedynie rozpi\u0119to\u015b\u0107 romantycznej mitologii, a nie jej ideowy czy krytyczny \u0142adunek. Poza tym zwiedzaj\u0105cy otrzymuje niedwuznaczny przekaz: bo niby dlaczego wielka improwizacja z <em>Lawy <\/em>mia\u0142aby otwiera\u0107 wystaw\u0119? Czy dlatego, \u017ce tw\u00f3rcy wystawy zgadzaj\u0105 si\u0119 z metafor\u0105 Konwickiego? Czy ca\u0142a XX-wieczna historia Polski to pasmo cierpie\u0144? Czy naprawd\u0119 <em>Lawa<\/em> dostarcza narz\u0119dzi metodologicznych do badania polskiej to\u017csamo\u015bci w ostatnich dekadach?<\/p>\n<p>Fa\u0142szywa wydaje si\u0119 nam r\u00f3wnie\u017c w nazbyt oczywisty spos\u00f3b serwowana teza Tomasza Platy \u2013 autora wyboru prac z dziedziny teatru \u2013 jakoby to spektakle teatralne stanowi\u0142y o to\u017csamo\u015bci polskiego widza. Ju\u017c nie. Widz polskiego teatru jest inny ni\u017c jeszcze dziesi\u0119\u0107 lat temu. Dzisiaj widz teatralny jest figur\u0105 wielkiego nieobecnego. Teatr sta\u0142 si\u0119 sfer\u0105 nara\u017con\u0105 na konflikt, a tym samym \u2013 obszarem skandalu, grzechu, niemoralno\u015bci i nieodpartego sporu polityczno-religijno-instytucjonalnego. Okazuje si\u0119, \u017ce wi\u0119cej o polsko\u015bci w teatrze ma do powiedzenia widz, kt\u00f3ry wychodzi ze spektaklu, krzycz\u0105c \u201eHa\u0144ba!\u201d; \u017ce konkursy na stanowiska kierownicze wygrywaj\u0105 ludzie z rozdania politycznego obecnej w\u0142adzy; \u017ce o teatrze mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 ka\u017cdy, kto nie jest widzem teatralnym, kto nie ogl\u0105da spektakli, przeciwko kt\u00f3rym protestuje. Histori\u0119 teatru pisz\u0105 teraz na nowo ludzie tacy, jak (nie)by\u0142y dyrektor Teatru Polskiego we Wroc\u0142awiu Cezary Morawski, minister kultury Piotr Gli\u0144ski, pos\u0142owie i radni PiS, aktorka-\u015bwi\u0119toszka Dominika Figurska, a nawet Roman Giertych, kt\u00f3ry mia\u0142 zamiar z\u0142o\u017cy\u0107 w prokuraturze zawiadomienie o mo\u017cliwo\u015bci pope\u0142nienia przest\u0119pstwa przez tw\u00f3rc\u00f3w spektaklu <em>Kl\u0105twa<\/em> w Teatrze Powszechnym w Warszawie, a wraz z nimi rzesze protestuj\u0105cych \u015brodowisk katolickich \u2013 a nie Krystian Lupa, Micha\u0142 Zadara, Krzysztof Warlikowski, a nawet Wojciech Ziemilski, Marta G\u00f3rnicka czy kt\u00f3rykolwiek z uznanych artyst\u00f3w czy dramaturg\u00f3w, kt\u00f3rych spektakle i akcje teatralne zosta\u0142y pokazane na <em>P\u00f3\u017anej polsko\u015bci<\/em>. Rzecz w tym, \u017ce nie chodzi o pozwy \u2013 ale o realny wp\u0142yw instytucji pa\u0144stwowych, polityk\u00f3w, katolicko-konserwatywnej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa oraz Ko\u015bcio\u0142a na kszta\u0142t polskich instytucji kultury. Czy na wystawie znalaz\u0142o si\u0119 cho\u0107by zdanie o tym? Nie. Otrzymujemy w zamian jedynie edukacyjny skrypt na temat historii teatru najnowszego, a nie krytyczn\u0105 dyskusj\u0119 o polsko\u015bci w teatrze. Brakuje kilku w\u0119z\u0142owych wydarze\u0144: protest\u00f3w przeciwko <em>Golgocie Picnic<\/em> Rodriga Garcii, protest\u00f3w przeciwko <em>Kl\u0105twie<\/em> Olivera Frlji\u0107a. Brakuje nawet symptomatycznych wypowiedzi polityk\u00f3w i artyst\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 wystawy pod szyldem \u201eteatr\u201d kompletnie nie zdaje egzaminu, r\u00f3wnie\u017c dlatego \u017ce rejestracje zosta\u0142y \u201edoklejone\u201d, umieszczone w osobnych salach, obok prac, z kt\u00f3rymi nie maj\u0105 \u017cadnego zwi\u0105zku tematycznego (Radziszewski, Klaman, Baumgart, Surowiec). To samo mo\u017cna powiedzie\u0107 o \u201eesejach filmowych\u201d Majmurka na temat \u201ep\u00f3\u017anej polsko\u015bci\u201d. M\u00f3wi\u0105c zupe\u0142nie wprost: nie chce si\u0119 tego ogl\u0105da\u0107. Kilkana\u015bcie prac wykonanych technik\u0105 found footage to przypadkowa zbieranina mniej lub bardziej rozpoznawalnych cytat\u00f3w, klisz, uj\u0119tych w ramy wypreparowanych \u201ezagadnie\u0144\u201d, a nie dyskursywna pr\u00f3ba uchwycenia problemu medium filmowego.<\/p>\n<p>I tak, mniej lub bardziej wybi\u00f3rczo, przebrn\u0119li\u015bmy przez kilkana\u015bcie sal, gdzie znalaz\u0142o si\u0119 blisko sto (czy mo\u017ce wi\u0119cej\u2026) dzie\u0142 z zakresu sztuk wizualnych, teatru, filmu i sztuki performance. Wystawa jest olbrzymia, monumentalna, ale jakby pozbawiona tezy \u2013 zesp\u00f3\u0142 kuratorski wrzuci\u0142 do jednego wora pod tytu\u0142em \u201ewielka wystawa o polsko\u015bci\u201d konteksty najnowszej polityki, obrazy wsi, folklor, krytyk\u0119 instytucjonaln\u0105 i ledwie kilka naprawd\u0119 \u015bwietnych prac (jak wspomniana <em>Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki<\/em> Nicolasa Grospierre\u2019a albo <em>Jestem Polakiem, wi\u0119c mam obowi\u0105zki polskie<\/em> Doroty Nieznalskiej). S\u0105 oczywi\u015bcie takie fragmenty ekspozycji, kt\u00f3re znakomicie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105, gdzie narracja wed\u0142ug zasady k\u0142\u0105cza (rhizome) dzia\u0142a wci\u0105gaj\u0105co i o\u017cywczo. Ale <em>P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107<\/em> to wystawa m\u0119cz\u0105ca. Sp\u0119dzili\u015bmy w murach Zamku Ujazdowskiego prawie cztery godziny, niekoniecznie bogatsi o nowe tre\u015bci. A mo\u017cna by by\u0142o straci\u0107 czasu jeszcze wi\u0119cej, je\u015bli obliczy si\u0119 ca\u0142kowity czas trwania na przyk\u0142ad film\u00f3w czy spektakli. Kuratorzy wystawy w obliczu wyzwania wobec tematu, kt\u00f3rego krytyczna analiza wymaga kontrowersyjnych decyzji i tez \u2013 wpadli w pu\u0142apk\u0119, oferuj\u0105c zamiast spo\u0142ecznej krytyki quasi-krytyczn\u0105 formu\u0142\u0119, prze\u015blizguj\u0105c si\u0119 po powierzchni poszczeg\u00f3lnych zagadnie\u0144. Wszystko zosta\u0142o tak zrealizowane, \u017ceby unikn\u0105\u0107 kontrowersji. I wilk syty, i owca ca\u0142a \u2013 lewica ma na wystawie swoich reprezentant\u00f3w, prawica i frakcje umiarkowane w gruncie rzeczy nie maj\u0105 si\u0119 czego przyczepi\u0107, a wystawa mo\u017ce by\u0107 bez cenzury komentowana w TVP Kultura. Mimo prac o du\u017cym potencjale, wystawa w tych najbardziej newralgicznych punktach debaty publicznej bli\u017csza jest s\u0142owom Piotra Pawlenskiego, kt\u00f3ry tak opisuje r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy sztuk\u0105 o polityce a sztuk\u0105 polityczn\u0105: \u201eSztuka o polityce skupia si\u0119 na tym, co na zewn\u0105trz. Wykorzystuje r\u00f3\u017cne atrybuty czy symbole w\u0142adzy i na przyk\u0142ad poddaje je ironicznej obr\u00f3bce. Natomiast sztuk\u0119 polityczn\u0105 interesuje przede wszystkim, jak dzia\u0142a system w\u0142adzy, jak dzia\u0142aj\u0105 jego mechanizmy samokontroli. Sztuka polityczna koncentruje si\u0119 nie na tym, co na zewn\u0105trz, a tym, jak pracuj\u0105 mechanizmy wewn\u0119trzne, w jaki spos\u00f3b system zmusza je do pracy. [\u2026] Sztuka polityczna wchodzi w interakcj\u0119 z systemem, a sztuka o polityce to powierzchowna gra z atrybutami w\u0142adzy\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>.<\/p>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">http:\/\/www.dwutygodnik.com\/artykul\/3719-gol-kicz-ojczyzna.html<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">http:\/\/trojmiasto.wyborcza.pl\/trojmiasto\/1,35636,19685281,t-shirty-z-lechem-walesa-to-tez-forma-wsparcia.html<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\"><em>Pawlenski<\/em>, red. J. Kuty\u0142a, P. Walaszkowski, Warszawa 2016, s. 17-18.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>I tak, mniej lub bardziej wybi\u00f3rczo, przebrn\u0119li\u015bmy przez kilkana\u015bcie sal, gdzie znalaz\u0142o si\u0119 blisko sto (czy mo\u017ce wi\u0119cej\u2026) dzie\u0142 z zakresu sztuk wizualnych, teatru, filmu i sztuki performance. Wystawa jest olbrzymia, monumentalna, ale jakby pozbawiona tezy \u2013 zesp\u00f3\u0142 kuratorski wrzuci\u0142 do jednego wora pod tytu\u0142em \u201ewielka wystawa o polsko\u015bci\u201d konteksty najnowszej polityki, obrazy wsi, folklor, krytyk\u0119 instytucjonaln\u0105 i ledwie kilka naprawd\u0119 \u015bwietnych prac (jak wspomniana <em>Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki<\/em> Nicolasa Grospierre\u2019a albo <em>Jestem Polakiem, wi\u0119c mam obowi\u0105zki polskie<\/em> Doroty Nieznalskiej).<\/p>\n","protected":false},"author":541,"featured_media":42555,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[3168,547,5474,1444,2945,3580,613,6146,6147,6148,6149,1100,3867,1685,2501,3301,6150,178,6151,2430,4656,6145,6152,176,4196,1535,5139,2952,5512,548,2260,7231,2263,6153,3655,1353,6154,2641,3978,6155,6156,396,6157,7380,7337,229,6158,1105,6159,1925,5350,2271,2390,5527,6111,849,4090,190,114,4560,1103,2956,391],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[3590,6143],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107. \u201eP\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\u201d w CSW<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tw\u00f3rcy wystawy &quot;P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107&quot; pr\u00f3bowali rozpozna\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 formy narodowej to\u017csamo\u015bci...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga.jpg\",\"width\":\"1200\",\"height\":\"800\",\"caption\":\"Oskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\",\"name\":\"Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107. \u201eP\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\u201d w CSW\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-06-28T07:00:12+00:00\",\"dateModified\":\"2017-06-27T09:22:27+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/fa7e85b7dbfd24148f3b80af9fa74618\"},\"description\":\"Tw\u00f3rcy wystawy \\\"P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\\\" pr\u00f3bowali rozpozna\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 formy narodowej to\u017csamo\u015bci...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/fa7e85b7dbfd24148f3b80af9fa74618\",\"name\":\"Daria Skok\",\"description\":\"DARIA SKOK \u2013 historyczka sztuki i krytyczka. Publikowa\u0142a min. w \u201eMagazynie Szum\u201d, \u201eRicie Baum\u201d, \u201eQUARCIE\u201d i \u201eArtluku\u201d. W ramach studi\u00f3w doktoranckich bada zwi\u0105zki sztuki partycypacyjnej i zmian gospodarczo-politycznych w Polsce po 1989 roku.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/daria-skok\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107. \u201eP\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\u201d w CSW","description":"Tw\u00f3rcy wystawy \"P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\" pr\u00f3bowali rozpozna\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 formy narodowej to\u017csamo\u015bci...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/001-oskar-dawicki-to-nie-jest-flaga.jpg","width":"1200","height":"800","caption":"Oskar Dawicki, \u201eTo nie jest flaga\u201d, 2014, fotografia, dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci galerii Raster, Warszawa (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc","name":"Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107. \u201eP\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\u201d w CSW","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#primaryimage"},"datePublished":"2017-06-28T07:00:12+00:00","dateModified":"2017-06-27T09:22:27+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/fa7e85b7dbfd24148f3b80af9fa74618"},"description":"Tw\u00f3rcy wystawy \"P\u00f3\u017ana polsko\u015b\u0107\" pr\u00f3bowali rozpozna\u0107 i uporz\u0105dkowa\u0107 formy narodowej to\u017csamo\u015bci...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/daria-skok-jaroslaw-wojtowicz-poza-strukturami-nie-istnieje-zadna-tozsamosc#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Poza strukturami nie istnieje \u017cadna to\u017csamo\u015b\u0107"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/fa7e85b7dbfd24148f3b80af9fa74618","name":"Daria Skok","description":"DARIA SKOK \u2013 historyczka sztuki i krytyczka. Publikowa\u0142a min. w \u201eMagazynie Szum\u201d, \u201eRicie Baum\u201d, \u201eQUARCIE\u201d i \u201eArtluku\u201d. W ramach studi\u00f3w doktoranckich bada zwi\u0105zki sztuki partycypacyjnej i zmian gospodarczo-politycznych w Polsce po 1989 roku.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/daria-skok"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/541"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42537"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42537\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42537"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42537"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}