{"id":42706,"date":"2017-07-13T10:20:48","date_gmt":"2017-07-13T09:20:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42706"},"modified":"2020-11-04T14:43:04","modified_gmt":"2020-11-04T13:43:04","slug":"zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg","title":{"rendered":"Sztuka i m\u00f3zg"},"content":{"rendered":"<p>Neurobiologia i kognitywistyka to dzi\u015b jedne z najpr\u0119\u017cniej i najszybciej rozwijaj\u0105cych si\u0119 nauk o ludzkim m\u00f3zgu, kt\u00f3ry nie przestaje fascynowa\u0107. Jerzy Vetulani, jeden z najwybitniejszych i najs\u0142ynniejszych polskich neurobiolog\u00f3w podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u00f3w narz\u0105d, swego rodzaju \u201epanel sterowania\u201d, jest wielk\u0105, elektryczno-chemiczn\u0105 maszyn\u0105<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-1\" id=\"refmark-1\"><sup>[1]<\/sup><\/a>. \u201eS\u0142owo \u00abwielka\u00bb odnosi si\u0119 naturalnie nie do rozmiar\u00f3w m\u00f3zgu, tylko jego geniuszu, funkcjonalno\u015bci i liczby kom\u00f3rek nerwowych, czyli neuron\u00f3w. Mamy ich a\u017c osiemdziesi\u0105t sze\u015b\u0107 miliard\u00f3w!\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-2\" id=\"refmark-2\"><sup>[2]<\/sup><\/a>&nbsp;\u2013 opowiada\u0142 z zachwytem Vetulani, dla kt\u00f3rego, wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, m\u00f3zg nie mia\u0142 ju\u017c \u017cadnych tajemnic. \u201eTa mi\u0119kka masa, wa\u017c\u0105ca oko\u0142o 1,4 kilograma, ma w sobie tyle wody, \u017ce kiedy u\u0142o\u017cy si\u0119 go swobodnie na twardym pod\u0142o\u017cu, to ma tendencj\u0119 do rozp\u0142ywania si\u0119 jak galareta migda\u0142owa\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-3\" id=\"refmark-3\"><sup>[3]<\/sup><\/a>&nbsp;\u2013 barwnie opowiada\u0142 o tym niezwyk\u0142ym narz\u0105dzie Anthony Smith w swojej ksi\u0105\u017cce <em>Cia\u0142o<\/em>, kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0105\u0142 od s\u0142ynnych s\u0142\u00f3w Roberta Boyle\u2019a: \u201e\u017by\u0107 w tak znakomicie zbudowanym domu, jakim jest cia\u0142o, bez zapoznania si\u0119 z jego nadzwyczajn\u0105 budow\u0105, przynosi ujm\u0119 duszy rozumnej\u201d. Nie spos\u00f3b nie zgodzi\u0107 si\u0119 z tym stwierdzeniem \u2013 \u015bwiadomo\u015b\u0107 funkcjonowania organ\u00f3w, kt\u00f3re towarzysz\u0105 nam a\u017c do ostatniego oddechu, powinna dotyczy\u0107 ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42712\" aria-describedby=\"caption-attachment-42712\" style=\"width: 460px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\/malgorzata-jablonska-neuro-szkice-bwa-katowice-2017-04-27\/\" rel=\"attachment wp-att-42712\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-42712\" title=\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/malgorzata-jablonska-neuro-szkice-bwa-katowice-2017-04-27.jpg\" alt=\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" width=\"460\" height=\"365\"\/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42712\" class=\"wp-caption-text\">Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>W trakcie rozwoju nauki powstawa\u0142o wiele teorii dotycz\u0105cych dzia\u0142ania m\u00f3zgu. Pojawi\u0142 si\u0119 nawet pomys\u0142, \u017ce w trakcie naszego \u017cycia wykorzystujemy tylko 10% jego potencja\u0142u. Szybko zreszt\u0105 ten spos\u00f3b my\u015blenia zosta\u0142 zweryfikowany i w spos\u00f3b jednoznaczny oznajmiono, \u017ce jest to po prostu niemo\u017cliwe. M\u00f3zg pracuje nieustannie, na najwy\u017cszych obrotach. Jego g\u0142\u00f3wn\u0105, zasadnicz\u0105 funkcj\u0105 jest zdobywanie wiedzy, budowanie poj\u0119\u0107, adaptowanie si\u0119 do otaczaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci. Zreszt\u0105, kto z nas nie zadawa\u0142 sobie kiedy\u015b elementarnych, egzystencjalnych pyta\u0144 \u2013 dlaczego na przyk\u0142ad \u017cywo reagujemy na zapachy, \u015bnimy w taki a nie inny spos\u00f3b, podobaj\u0105 nam si\u0119 takie a nie inne osoby, albo dlaczego si\u0119 starzejemy? Wszystkie te pytania nieod\u0142\u0105cznie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z m\u00f3zgiem i jego dzia\u0142aniem. Stanley Kubrick w jednym z wywiad\u00f3w podkre\u015bla\u0142, \u017ce chcia\u0142by zidentyfikowa\u0107 moment, kiedy cia\u0142o zaczyna traci\u0107 powoli swoje mo\u017cliwo\u015bci regeneracyjne i zatrzyma\u0107 proces starzenia, kt\u00f3ry wed\u0142ug najnowszych bada\u0144 zaczyna si\u0119 po 35 roku \u017cycia, kiedy organizm osi\u0105ga tak zwane maksimum swojego biologicznego potencja\u0142u. Od tego momentu zaczyna si\u0119 r\u00f3wnia pochy\u0142a i z czasem cia\u0142o, w tym oczywi\u015bcie m\u00f3zg, zaczynaj\u0105 odmawia\u0107 pos\u0142usze\u0144stwa. Zmiany s\u0105 trudno akceptowalne \u2013 twarz traci m\u0142odzie\u0144cz\u0105 j\u0119drno\u015b\u0107, pojawiaj\u0105 si\u0119 choroby, sprawiaj\u0105ce, \u017ce to co fizyczne, staje si\u0119 jedn\u0105 wielk\u0105 przeszkod\u0105, kt\u00f3rej nie spos\u00f3b jest przeskoczy\u0107. Ale taka jest naturalna kolej rzeczy. Nieunikniona i nieuchronna.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-42706 gallery-columns-5 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\/bwa-katowice'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42711\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42711'>\n\t\t\t\tMa\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\/malgorzata-jablonska-neuro-szkice-bwa-katowice-2017-04-27'><img width=\"80\" height=\"80\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/malgorzata-jablonska-neuro-szkice-bwa-katowice-2017-04-27-80x80.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\" loading=\"lazy\" aria-describedby=\"gallery-1-42712\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-42712'>\n\t\t\t\tMa\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe organizatora)\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n<p>Neurobiologia, jak i kognitywistyka sporo uwagi po\u015bwi\u0119caj\u0105 badaniu sztuki i jej wp\u0142ywu na ten fascynuj\u0105cy, anatomiczny organ. Semir Zeki w swojej koncepcji neuroestetyki stwierdza wprost: \u201esztuki plastyczne musz\u0105 by\u0107 na ka\u017cdym etapie (planowania, tworzenia i ogl\u0105dania) zgodne z prawami percepcji wzrokowej. Artyst\u00f3w zatem mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do badaczy m\u00f3zgu, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 jedynie tym, \u017ce w swoich poszukiwaniach pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 odmiennym rodzajem metod\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-4\" id=\"refmark-4\"><sup>[4]<\/sup><\/a>. Oczywi\u015bcie, najwa\u017cniejszym elementem staje si\u0119 przede wszystkim wzrok, dzi\u0119ki kt\u00f3remu do m\u00f3zgu trafia najwi\u0119cej informacji. \u201eSztuk\u0119, mi\u0142o\u015b\u0107 i pi\u0119kno uwa\u017ca si\u0119 powszechnie za poj\u0119cia abstrakcyjne, cho\u0107 coraz wi\u0119cej przemawia za tym, \u017ce nasze prze\u017cycia w tych obszarach s\u0105 bezpo\u015brednio skorelowane z aktywno\u015bci\u0105 wyspecjalizowanych cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-5\" id=\"refmark-5\"><sup>[5]<\/sup><\/a>. Innymi s\u0142owy, odbi\u00f3r dzie\u0142a sztuki, ale tak\u017ce literatury to skomplikowany proces, odbywaj\u0105cy si\u0119 na poziomie neuronalnym. \u201eUwa\u017cam, \u017ce arty\u015bci rzutuj\u0105 na swoje dzie\u0142a \u2013 powie\u015bci, symfonie czy obrazy \u2013 pewne style my\u015blenia i odczuwania, kt\u00f3re s\u0105 wsp\u00f3lne wielu ludziom, poniewa\u017c nasze m\u00f3zgi, na swym podstawowym poziomie, dzia\u0142aj\u0105 wed\u0142ug bardzo podobnych wzor\u00f3w. Dzie\u0142a te zas\u0142uguj\u0105 zatem na badanie, poniewa\u017c mog\u0105 rzuca\u0107 pewne \u015bwiat\u0142o na przebieg og\u00f3lnoludzkich proces\u00f3w zachodz\u0105cych w m\u00f3zgu, a zw\u0142aszcza na zdolno\u015b\u0107 m\u00f3zgu do tworzenia poj\u0119\u0107\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-6\" id=\"refmark-6\"><sup>[6]<\/sup><\/a>&nbsp;\u2013 stwierdza Zeki. Tymczasem V. S. Ramachandran zauwa\u017ca, \u017ce nasz m\u00f3zg nieustannie ewoluuje, z czym trudno jest si\u0119 nie zgodzi\u0107, zw\u0142aszcza, \u017ce jego obj\u0119to\u015b\u0107 zmienia\u0142a si\u0119 na przestrzeni wiek\u00f3w. T\u0119 ewolucj\u0119 ogl\u0105damy zreszt\u0105 na co dzie\u0144, si\u0119gaj\u0105c na przyk\u0142ad do historii sztuki, dzi\u0119ki kt\u00f3rej obserwujemy zmiany, jakie dokona\u0142y si\u0119 w ludzkiej percepcji. Dlatego te\u017c Ramachandran traktuje prace artyst\u00f3w jako pewien unikalny bodziec, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z trzech element\u00f3w: zwr\u00f3cenia uwagi, odrzucenia przez system percepcyjny konwencjonalnego odbioru ogl\u0105danego dzie\u0142a oraz wywo\u0142ania estetycznej emocji<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-7\" id=\"refmark-7\"><sup>[7]<\/sup><\/a>, na kt\u00f3r\u0105 oczywi\u015bcie sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wra\u017cenia zwi\u0105zane z odczuwaniem pi\u0119kna czy ekstatycznego uniesienia. Ramachandran \u015bmia\u0142o potwierdza spostrze\u017cenia Zekiego, \u017ce artysta to tak naprawd\u0119 \u201enie\u015bwiadomy neurobiolog\u201d, kt\u00f3ry posiada \u201eukryt\u0105 wiedz\u0119\u201d na temat tworzenia dzie\u0142 sztuki. Arty\u015bci potrafi\u0105 tak dobrze \u201espreparowa\u0107\u201d wspominany wcze\u015bniej bodziec, stymuluj\u0105c do dzia\u0142ania r\u00f3\u017cne obszaru m\u00f3zgu, o kt\u00f3rych istnieniu nawet by\u015bmy go nie podejrzewali. \u201eDzie\u0142o sztuki wizualnej jest z jednej strony bod\u017acem, kt\u00f3rego oddzia\u0142ywanie na system percepcyjno-emocjonalny podlega standardowym prawom ludzkiej psychologii i fizjologii, a z drugiej strony \u2013 jest to szczeg\u00f3lny bodziec. Dzi\u0119ki artystycznym deformacjom, pomini\u0119ciom i kompozycyjnym przesuni\u0119ciom jest on cz\u0119sto dla tego systemu silniejszym wyzwaniem ni\u017c zwyczajny przedmiot\u201d<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-8\" id=\"refmark-8\"><sup>[8]<\/sup><\/a>&nbsp;\u2013 podkre\u015blaj\u0105 Piotr Markiewicz i Piotr Przybysz w artykule <em>Neuroestetyczne aspekty komunikacji wizualnej i wyobra\u017ani<\/em>.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42711\" aria-describedby=\"caption-attachment-42711\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\/bwa-katowice\/\" rel=\"attachment wp-att-42711\"><img loading=\"lazy\" class=\"size-medium wp-image-42711\" title=\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\" src=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice-540x303.jpg\" alt=\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\" width=\"540\" height=\"303\" srcset=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice-540x303.jpg 540w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice-900x506.jpg 900w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice-576x324.jpg 576w, https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-42711\" class=\"wp-caption-text\">Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Intryguj\u0105co z tezami Zekiego oraz Ramachandrana zmierzy\u0142a si\u0119 Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska w swojej wystawie <em>Neuro. Szkice<\/em>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 w katowickim BWA. Dla artystki by\u0142a to ekspozycja niezwykle osobista, intymna. Pretekstem do jej stworzenia sta\u0142y si\u0119 prywatne do\u015bwiadczenia Jab\u0142o\u0144skiej, w tym neurorehabilitacja, w trakcie kt\u00f3rej, na przyk\u0142ad w celu ponownej nauki chodzenia, prowokuje si\u0119 m\u00f3zg do stworzenia nowych po\u0142\u0105cze\u0144 neuronalnych, zast\u0105pienia starych mechanizm\u00f3w i wzorc\u00f3w zupe\u0142nie nowymi<a class=\"fn-ref-mark\" href=\"#footnote-9\" id=\"refmark-9\"><sup>[9]<\/sup><\/a>. Jej prace pokazywane na wystawie sta\u0142y si\u0119 pewnego rodzaju wizualnymi cytatami, wzi\u0119tymi z bada\u0144 Zekiego i Ramachandrana. Grafiki Jab\u0142o\u0144skiej wymykaj\u0105 si\u0119 jednoznacznej klasyfikacji, nie chc\u0105 si\u0119 tak \u0142atwo podda\u0107 interpretacji, nak\u0142adaniu poj\u0119ciowych klisz i uporz\u0105dkowaniu. W tym tkwi najwi\u0119kszy potencja\u0142 artystki, kt\u00f3rej prace posiadaj\u0105 charakterystyczny, trudny do podrobienia wizualny j\u0119zyk. Nie jest on krzykliwy, ha\u0142a\u015bliwy. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 minimalistyczny, wyciszony, pozbawiony zb\u0119dnych element\u00f3w. Dla Jab\u0142o\u0144skiej grafika staje si\u0119 form\u0105 komunikacji ze \u015bwiatem. Werbalny j\u0119zyk zast\u0119puje tym obrazkowym, przez siebie wykreowanym i wymy\u015blonym. I zupe\u0142nie abstrakcyjnym, kt\u00f3ry nies\u0142ychanie wci\u0105ga i zaskakuje. Z dystansem, wnikliwo\u015bci\u0105 i czu\u0142o\u015bci\u0105, Jab\u0142o\u0144ska pokazuje w swoich pracach sam\u0105 siebie, w r\u00f3\u017cnych konfiguracjach i kontekstach. Jest daleka od banalnego, dos\u0142ownego, nachalnego pokazywania rzeczywisto\u015bci czy prywatnych do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re w ten spos\u00f3b mog\u0142yby si\u0119 sta\u0107 zbyt uproszczone i oczywiste. Punktem odniesienia dla Jab\u0142o\u0144skiej sta\u0142y si\u0119 s\u0142owa Semira Zekiego: \u201eArty\u015bci wymazuj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 \u2013 w mniejszym czy wi\u0119kszym stopniu \u2013 i zast\u0119puj\u0105 j\u0105 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 zast\u0105pion\u0105 przez m\u00f3zg\u201d. Jab\u0142o\u0144ska stwarza wizualne metafory oraz formy. Przypominaj\u0105 one pewnego rodzaju komiks, z du\u017c\u0105 dawk\u0105 humoru, kt\u00f3rego tre\u015bci\u0105 staj\u0105 si\u0119 zdolno\u015bci ludzkiego m\u00f3zgu. Niemal ka\u017cda praca pokazywana na wystawie okraszona by\u0142a jej komentarzem, zwi\u0105zanym z dzia\u0142aniem tego organu. Jab\u0142o\u0144ska doskonale wie, \u017ce m\u00f3zg uwielbia powt\u00f3rzenia, wi\u0119c przedstawia siebie w zwielokrotnionej postaci. Wie r\u00f3wnie\u017c, \u017ce rozpoznaje twarze, niezale\u017cnie od ich wyrazu i k\u0105ta patrzenia (cho\u0107 s\u0105 oczywi\u015bcie takie choroby i urazy m\u00f3zgu, kiedy to nie nast\u0119puje, co doskonale opisywa\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce <em>M\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry pomyli\u0142 swoj\u0105 \u017con\u0119 z kapeluszem<\/em> Oliver Zacks), wi\u0119c do swojego graficznego wizerunku szkicuje dwie takie same postaci, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 tak, jakby ca\u0142owa\u0142y j\u0105 w policzek. Artystka zdaje sobie tak\u017ce spraw\u0119 z tego, \u017ce ten narz\u0105d poszukuje trwa\u0142ych, istotnych cech, wi\u0119c powsta\u0142a graficzna praca, kt\u00f3ra pokazuje jej charakterystyczne atrybuty: czarne w\u0142osy do ramion i kwadratowa twarz. Na tym nie koniec jej spostrze\u017ce\u0144 \u2013 artystka ma te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce m\u00f3zg kategoryzuje, wiec przedstawia ponownie sam\u0105 siebie, w r\u00f3\u017cnych graficznych kontekstach. A to jej twarz jest w paski, albo jest czarna, w\u0142osy raz s\u0105 bia\u0142e, raz s\u0105 czarne. Jab\u0142o\u0144ska bawi si\u0119 utartymi schematami percepcji, wodzi m\u00f3zg na pokuszenie i wymaga od niego poznawczego wysi\u0142ku. Namawia tak\u017ce do ruchu, wykorzystywania cielesnego potencja\u0142u. Jedna z jej prac podpisana jest \u201eu\u017cywaj albo stra\u0107\u201d. Posta\u0107 (albo raczej jej alter ego), kopie czerwon\u0105 pi\u0142eczk\u0119. Tymczasem druga, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 poni\u017cej, pozbawiona by\u0142a dolnej ko\u0144czyny i nie jest ju\u017c w stanie tej prozaicznej, jak by si\u0119 wydawa\u0142o, czynno\u015bci wykona\u0107. Realizacja ta nawi\u0105zywa\u0142a bezpo\u015brednio do trudnego, niezwykle bolesnego zmagania si\u0119 z ograniczeniami cia\u0142a, do utraty jego mo\u017cliwo\u015bci, a tak\u017ce dokuczliwych b\u00f3l\u00f3w fantomowych, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 po usuni\u0119ciu nogi czy r\u0119ki. Oczywi\u015bcie, trzeba te\u017c w tym miejscu doda\u0107, \u017ce m\u00f3zg potrafi zrekompensowa\u0107 sobie tego rodzaju straty, budz\u0105c w sobie zupe\u0142nie zaskakuj\u0105ce umiej\u0119tno\u015bci.<\/p>\n<p>Jab\u0142o\u0144ska jest niezwykle wra\u017cliw\u0105 artystk\u0105, kt\u00f3ra delikatnie, subtelnie sugeruje w\u0105tpliwo\u015bci, kt\u00f3re rodz\u0105 si\u0119 w jej wyobra\u017ani. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 jej pracom, zawieszonym na bia\u0142ych, wr\u0119cz sterylnych \u015bcianach galerii, widz odnosi\u0142 wra\u017cenie, \u017ce znalaz\u0142 si\u0119 w laboratorium stworzonym specjalnie przez artystk\u0119, w kt\u00f3rym nie chodzi tylko o ogl\u0105danie, patrzenie, ale przede wszystkim o reakcj\u0119, spos\u00f3b do\u015bwiadczenia, cielesnego odczuwania. G\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 gra\u0142y tu nie tyle same prace Jab\u0142o\u0144skiej, ale przede wszystkim m\u00f3zg. Niczym Sherlock Holmes, docieka ona istoty jego funkcjonowania, nie chc\u0105c da\u0107 si\u0119 zaskoczy\u0107. Chce pozna\u0107 wszelkie jego tajemnice i umie\u0107 z nimi wizualnie igra\u0107 za pomoc\u0105 swoich prac, kt\u00f3re staja si\u0119 b\u0142yskotliwym komentarzem, wprowadzaj\u0105cym widz\u00f3w w obszar funkcjonowania umys\u0142u. A jest to sztuka, kt\u00f3ra udaje si\u0119 tylko artystom.<\/p>\n<div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"footnote-list\" style=\"display:inherit\"><span id=fn-heading>Poka\u017c przypisy<\/span> &nbsp;&nbsp;&nbsp;(\u21b5 returns to text)<\/p>\n<ol>\n<li id=\"footnote-1\" class=\"fn-text\">J. Vetulani, M. Mazurek<em>, A w konopiach strach<\/em>, Warszawa 2016, s. 11.<a href=\"#refmark-1\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-2\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s.11.<a href=\"#refmark-2\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-3\" class=\"fn-text\">A. Smith, <em>Cia\u0142o<\/em>, Warszawa 1971,s. &nbsp;378.<a href=\"#refmark-3\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-4\" class=\"fn-text\">S. Zeki<em>, Blaski i cienie pracy m\u00f3zgu. O mi\u0142o\u015bci, sztuce i pogoni za szcz\u0119\u015bciem<\/em>, Warszawa 2012,&nbsp; s. 2.<a href=\"#refmark-4\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-5\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 17.<a href=\"#refmark-5\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-6\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce, s. 19.<a href=\"#refmark-6\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-7\" class=\"fn-text\">P. Markiewicz, P. Przybysz, <em>Neuroestetyczne aspekty komunikacji wizualnej i wyobra\u017ani<\/em>. Dost\u0119pny w Internecie [data dost\u0119pu: 28.05.2017], http:\/\/www.neurohistoriasztuki.umk.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/4NeuroestAspekKomWizual.pdf<a href=\"#refmark-7\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-8\" class=\"fn-text\">Tam\u017ce.<a href=\"#refmark-8\">\u21b5<\/a><\/li>\n<li id=\"footnote-9\" class=\"fn-text\">Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, <em>Neuro. Szkice<\/em>,&nbsp; tekst towarzysz\u0105cy wystawie. Dost\u0119pny w Internecie: [data dost\u0119pu: 28.05.2017],&nbsp; http:\/\/www.bwa.katowice.pl\/p\/553\/malgorzata_jablonska_neuroszkice__wystawa_w_male\/<a href=\"#refmark-9\">\u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neurobiologia, jak i kognitywistyka sporo uwagi po\u015bwi\u0119caj\u0105 badaniu sztuki i jej wp\u0142ywu na ten fascynuj\u0105cy, anatomiczny organ. Semir Zeki w swojej koncepcji neuroestetyki stwierdza wprost: \u201esztuki plastyczne musz\u0105 by\u0107 na ka\u017cdym etapie (planowania, tworzenia i ogl\u0105dania) zgodne z prawami percepcji wzrokowej. Artyst\u00f3w zatem mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do badaczy m\u00f3zgu, r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 jedynie tym, \u017ce w swoich poszukiwaniach pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 odmiennym rodzajem metod\u201d. Oczywi\u015bcie, najwa\u017cniejszym elementem staje si\u0119 przede wszystkim wzrok, dzi\u0119ki kt\u00f3remu do m\u00f3zgu trafia najwi\u0119cej informacji. <\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":42711,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[1406,503,5143,849,92],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[14401],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v18.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sztuka i m\u00f3zg. Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Intryguj\u0105co z tezami Zekiego oraz Ramachandrana zmierzy\u0142a si\u0119 Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska w swojej wystawie &quot;Neuro. Szkice&quot; w katowickim BWA.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice.jpg\",\"width\":\"1024\",\"height\":\"576\",\"caption\":\"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\",\"name\":\"Sztuka i m\u00f3zg. Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-07-13T09:20:48+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-04T13:43:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5\"},\"description\":\"Intryguj\u0105co z tezami Zekiego oraz Ramachandrana zmierzy\u0142a si\u0119 Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska w swojej wystawie \\\"Neuro. Szkice\\\" w katowickim BWA.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Sztuka i m\u00f3zg\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5\",\"name\":\"Zuzanna Soko\u0142owska\",\"description\":\"ZUZANNA SOKO\u0141OWSKA (1982) \u2013 absolwentka historii i filozofii, wyk\u0142adowca akademicki. Publikowa\u0142a na \u0142amach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zuzanna-sokolowska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sztuka i m\u00f3zg. Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska","description":"Intryguj\u0105co z tezami Zekiego oraz Ramachandrana zmierzy\u0142a si\u0119 Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska w swojej wystawie \"Neuro. Szkice\" w katowickim BWA.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bwa-katowice.jpg","width":"1024","height":"576","caption":"Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska, \u201eNeuro.Szkice\u201d, widok wystawy, BWA Katowice, fot. Piotr Szewczyk (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg","name":"Sztuka i m\u00f3zg. Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#primaryimage"},"datePublished":"2017-07-13T09:20:48+00:00","dateModified":"2020-11-04T13:43:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5"},"description":"Intryguj\u0105co z tezami Zekiego oraz Ramachandrana zmierzy\u0142a si\u0119 Ma\u0142gorzata Jab\u0142o\u0144ska w swojej wystawie \"Neuro. Szkice\" w katowickim BWA.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/zuzanna-sokolowska-sztuka-i-mozg#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Sztuka i m\u00f3zg"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/ac1bdf883946a5d13a834ff1dad9a7c5","name":"Zuzanna Soko\u0142owska","description":"ZUZANNA SOKO\u0141OWSKA (1982) \u2013 absolwentka historii i filozofii, wyk\u0142adowca akademicki. Publikowa\u0142a na \u0142amach Arteonu, Polskiego Portalu Kultury O.pl, Rity Baum, artPapieru oraz czasopisma kulturalnego Fragile.","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/zuzanna-sokolowska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42706"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48502,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42706\/revisions\/48502"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42706"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42706"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}