{"id":42826,"date":"2017-07-24T10:30:42","date_gmt":"2017-07-24T09:30:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42826"},"modified":"2017-07-24T11:34:36","modified_gmt":"2017-07-24T10:34:36","slug":"anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc","title":{"rendered":"Julia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

\u0141atwo zrozumie\u0107 stan ducha tak szcz\u0119\u015bliwej w Pary\u017cu stypendystki, kiedy zbli\u017ca\u0142 si\u0119 termin zako\u0144czenia pobytu. Z pewno\u015bci\u0105 trudno jej by\u0142o pogodzi\u0107 si\u0119 z my\u015bl\u0105, \u017ce trzeba wraca\u0107 do kraju. Uda\u0142o si\u0119 jednak dosta\u0107 prac\u0119 w polskiej ambasadzie (kierowanej w\u00f3wczas przez Jerzego Putramenta), gdzie zosta\u0142a asystentk\u0105 Miros\u0142awa \u017bu\u0142awskiego \u2013 w obowi\u0105zkach s\u0142u\u017cbowych mia\u0142a organizowanie spraw polskich stypendyst\u00f3w. Znalaz\u0142a si\u0119 teraz w innym \u015brodowisku, poznawa\u0142a nowych ludzi. Ale i wcze\u015bniej zdarzy\u0142o jej si\u0119 by\u0107 na przyj\u0119ciu (\u201e\u017curku\u201d) w domu stare\u0144kiego Bierdiajewa, spotyka\u0142a te\u017c ksi\u0119dza Glasberga \u2013 przyjaznego opiekuna polskich uchod\u017ac\u00f3w, zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 z Piotrem S\u0142onimskim (wybitnym genetykiem, synem Antoniego), tak\u017ce z pracuj\u0105cym w polskiej ambasadzie Jerzym Zag\u00f3rskim (kt\u00f3ry przed wojn\u0105 wraz z Mi\u0142oszem i innymi tworzy\u0142 wile\u0144sk\u0105 grup\u0119 katastrofist\u00f3w, \u017bagary). Do ambasady zagl\u0105dali francuscy sympatycy komunizmu, jak Louis Aragon i Paul \u0116luard, bywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c Pablo Picasso i jego La Pasionaria (czyli Dolores Ib\u00e1rruri G\u00f3mez, baskijska komunistka).<\/p>\n

\"Anna<\/a>
Anna Lege\u017cy\u0144ska, \u201eJulia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d, Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego \u2013 ok\u0142adka, premiera: pa\u017adziernik 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci wydawnictwa)<\/figcaption><\/figure>\n

Sama praca nie by\u0142a specjalnie atrakcyjna, wymaga\u0142a odsiadywania d\u0142ugich godzin w biurze. Zdarza\u0142y si\u0119 jednak sytuacje, gdy Julia jako t\u0142umaczka mia\u0142a okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w uroczystych spotkaniach z go\u015b\u0107mi ambasady. Na jednej z oficjalnych kolacji pojawi\u0142 si\u0119 Ksawery Pruszy\u0144ski. \u201eZa\u017cartowa\u0142, a ja by\u0142am tak onie\u015bmielona, \u017ce nie odpowiedzia\u0142am, tylko si\u0119 zaczerwieni\u0142am. Strasznie si\u0119 \u015bmia\u0142. To by\u0142 wyb\u00f3r od pierwszego spojrzenia.\u201d Od tej chwili paryska przygoda zacz\u0119\u0142a stawa\u0107 si\u0119 w \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci poetki rodzajem osobistego mitu biograficznego:<\/p>\n

Nigdy ju\u017c (\u2026) poczucie ol\u015bniewaj\u0105cej nowo\u015bci nie powt\u00f3rzy\u0142o si\u0119 w takim nat\u0119\u017ceniu, co za pierwszym pobytem w tym mie\u015bcie. Nie tylko zreszt\u0105 miasto by\u0142o sprawc\u0105 takiego doznania. W roku 1948 pozna\u0142am tam Ksawerego Pruszy\u0144skiego, z kt\u00f3rym zwi\u0105za\u0142y mnie serdeczne wi\u0119zy.<\/p><\/blockquote>\n

By\u0142 przystojnym czterdziestoletnim m\u0119\u017cczyzn\u0105 o ziemia\u0144sko-arystokratycznym pochodzeniu, z wielkim urokiem osobistym. Jak pisa\u0142 Czes\u0142aw Mi\u0142osz, \u201ejego bardzo m\u0119ska uroda podbija\u0142a kobiety\u201d. Mia\u0142 te\u017c barwn\u0105 biografi\u0119: \u201e\u017bycie bujne, rycerskie, romantyczne (\u2026) i zawsze na \u015bcie\u017cce honoru.\u201d Dwudziestopi\u0119cioletnia Julia, pi\u0119kna i inteligentna, naturalnie zwr\u00f3ci\u0142a te\u017c jego uwag\u0119. Ju\u017c nazajutrz rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 snu\u0107 historia ich stosunkowo kr\u00f3tkiej, lecz wielkiej mi\u0142o\u015bci. W czu\u0142ym, pami\u0119ciowym portrecie dojrza\u0142ej poetki Pruszy\u0144ski jawi si\u0119 jako posta\u0107 charyzmatyczna:<\/p>\n

To by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry od pierwszego momentu zagarnia\u0142 drug\u0105 osob\u0119, je\u015bli tylko tego zapragn\u0105\u0142, a w tym przypadku tak by\u0142o. Ta fascynacja by\u0142a dla mnie ogromna, pierwszy raz spotka\u0142am cz\u0142owieka, kt\u00f3ry mia\u0142 tak \u017cywy stosunek do ludzi i \u015bwiata, tak by\u0142 bezpo\u015bredni, tak nie kry\u0142 tego, co m\u00f3wi. (\u2026)<\/p>\n

Trudno o nim opowiedzie\u0107, bo to by\u0142a osobowo\u015b\u0107 tak wyj\u0105tkowa, tak rzadka\u2026 Bardzo wielu ludzi spotka\u0142am, i to wielu \u015bwietnych, ale nigdy tego rodzaju cz\u0142owieka. Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest troch\u0119 dzieckiem, a r\u00f3wnocze\u015bnie ma ogromn\u0105 wiedz\u0119 i sprawno\u015b\u0107 umys\u0142ow\u0105, a tak\u017ce gotowo\u015b\u0107 polityczn\u0105 i umiej\u0119tno\u015b\u0107 trwania przy swoich pogl\u0105dach. On nigdy swoich pogl\u0105d\u00f3w si\u0119 nie wyrzek\u0142.<\/p><\/blockquote>\n

Ksawery Pruszy\u0144ski by\u0142 w\u00f3wczas ambasadorem w Hadze, przyjecha\u0142 tam po oddelegowaniu z plac\u00f3wki ameryka\u0144skiej (co Mi\u0142osz interpretowa\u0142 jako \u201eodstawienie na boczny tor\u201d). Mia\u0142 za sob\u0105 burzliwe lata, wiele do\u015bwiadcze\u0144 wojennych, politycznych i literackich. Urodzony w 1907 roku w Wolicy Kierekieszynej na Wo\u0142yniu (gdzie rodzina utraci\u0142a maj\u0105tek na mocy postanowie\u0144 traktatu ryskiego), przed wojn\u0105 studiowa\u0142 prawo na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim i w\u00f3wczas by\u0142 prezesem Akademickiego Ko\u0142a Kresowego. Jego pogl\u0105dy z biegiem lat ewoluowa\u0142y przedziwnie, tote\u017c dla jednych by\u0142 cz\u0142owiekiem pe\u0142nym sprzeczno\u015bci, dla niekt\u00f3rych \u2013 naiwnym, dla innych \u2013 pr\u00f3buj\u0105cym zachowa\u0107 trze\u017awy os\u0105d historii. Zwi\u0105zany z konserwatywn\u0105 organizacj\u0105 studenck\u0105 \u201eMy\u015bl Mocarstwowa\u201d, zaj\u0105\u0142 si\u0119 publicystyk\u0105 i reporta\u017cem. Publikowa\u0142 na \u0142amach krakowskiego \u201eCzasu\u201d, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z \u201eWiadomo\u015bciami Literackimi\u201d. W latach 30. mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105 liczne dokonania literackie, cieszy\u0142 si\u0119 s\u0142aw\u0105 \u201eksi\u0119cia reporta\u017cu\u201d (miano kr\u00f3la zdoby\u0142 Wa\u0144kowicz). Debiutowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0105 Sarajewo 1914, Szanghaj 1932, Gda\u0144sk 193?<\/em> (wyd. 1932), w kt\u00f3rej przewidywa\u0142, \u017ce antypolska ideologia nazistowska stanie si\u0119 zarzewiem kolejnej wojny. Potem jeszcze wyda\u0142 tom Palestyna po raz trzeci <\/em>(1933), a tak\u017ce Podr\u00f3\u017c po Polsce<\/em> (1937). Po przeniesieniu si\u0119 w 1932 roku z Krakowa do Wilna zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w redakcji \u201eS\u0142owa\u201d, prowadzonego przez Stanis\u0142awa Mackiewicza. W 1933 roku z \u201eMy\u015bli Mocarstwowej\u201d przeszed\u0142 do Zjednoczenia Zachowawczych Organizacji Politycznych. By\u0142 pi\u0142sudczykiem i zdeklarowanym antykomunist\u0105, ale publikowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c na \u0142amach redagowanego przez Jerzego Giedroycia \u201eBuntu M\u0142odych\u201d. W latach 1933 i 1934 odby\u0142 praktyk\u0119 w konsulacie polskim w Kijowie, w tym samym czasie o\u017ceni\u0142 si\u0119 z poznan\u0105 jeszcze na studiach Mari\u0105 Meysztowicz\u00f3wn\u0105. W 1934 roku, gdy Pruszy\u0144ski zosta\u0142 sto\u0142ecznym korespondentem \u201eS\u0142owa\u201d, zamieszkali w Warszawie.<\/p>\n

W 1936 roku otrzyma\u0142 zagraniczne stypendium prasowe i wyruszy\u0142 jako korespondent (oraz zwolennik armii republika\u0144skiej) do Hiszpanii, sk\u0105d nadsy\u0142a\u0142 relacje, komplikuj\u0105ce stereotypowy obraz trwaj\u0105cej tam wojny domowej. Ogl\u0105daj\u0105c j\u0105 z bliska, opisywa\u0142 w taki spos\u00f3b, \u017ce redakcja konserwatywnego \u201eCzasu\u201d telegramem wypowiedzia\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119\u2026 Reporta\u017ce te, zebrane w tomie Czerwona Hiszpania<\/em> (1939) przynios\u0142y autorowi s\u0142aw\u0119, ale i oddali\u0142y od obozu prawicowego. W pogl\u0105dach Pruszy\u0144skiego narasta\u0142 bowiem krytycyzm wobec r\u00f3\u017cnych niepokoj\u0105cych zjawisk spo\u0142ecznych i politycznych, od bezrobocia, radykalizacji wsi, konflikt\u00f3w narodowo\u015bciowych \u2013 do antysemityzmu. Jego artyku\u0142y publikowane na pocz\u0105tku wojny w \u201eCzasie\u201d (wychodz\u0105cym w\u00f3wczas we Francji) b\u0119d\u0105 mia\u0142y ju\u017c charakter jawnie antyrz\u0105dowy.<\/p>\n

\u017bo\u0142niersk\u0105 kart\u0119 Pruszy\u0144skiego wype\u0142niaj\u0105 liczne zmiany miejsc, od Francji, przez Hiszpani\u0119 i Portugali\u0119, do Wielkiej Brytanii. Bra\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej 1939 roku, walczy\u0142 jako \u017co\u0142nierz Brygady Podhala\u0144skiej w s\u0142ynnej bitwie o Narvik (Norwegia, 1940), a potem z Pierwsz\u0105 Dywizj\u0105 Pancern\u0105 pod Falaise (Francja, 1944). W okresie pobytu w Anglii wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z redakcj\u0105 emigracyjnych \u201eWiadomo\u015bci Polskich\u201d i publikowa\u0142 kolejne ksi\u0105\u017cki: dwie broszury rozliczaj\u0105ce kl\u0119sk\u0119 wrze\u015bniow\u0105: Ksi\u0119ga ponurych niedopowiedze\u0144. 1000 mil od prawdy <\/em>(Londyn 1941) oraz adresowane do obcego odbiorcy Polish Invasion<\/em> (1941) i Poland Fights Back <\/em>(1941). Gdy rz\u0105d W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego nawi\u0105za\u0142 stosunki ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim, Pruszy\u0144ski w latach 1941-42 pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki attach\u00e9<\/em> prasowego RP w Kujbyszewie (ZSRR). Tu mia\u0142 okazj\u0119 pozna\u0107 sytuacj\u0119 rodak\u00f3w, a tak\u017ce z bliska zobaczy\u0107 mechanizm sowieckiego re\u017cimu. Zacz\u0105\u0142 redagowa\u0107 pismo \u201ePolska\u201d, podejmowa\u0142 te\u017c r\u00f3\u017cne formy pomocy wywiezionym z kraju Polakom.<\/p>\n

Gdy w 1942 roku wskutek ci\u0119\u017ckiej choroby (tyfusu) wraca\u0142 do Londynu, by\u0142 przekonany, \u017ce polski rz\u0105d powinien dogada\u0107 si\u0119 ze Stalinem. W \u201eWiadomo\u015bciach Polskich\u201d opublikowa\u0142 wywo\u0142uj\u0105cy burzliw\u0105 polemik\u0119 artyku\u0142 Wobec Rosji<\/em> (1942\/40), w kt\u00f3rym przyznawa\u0142 racj\u0119 przedwojennej koncepcji Romana Dmowskiego, dotycz\u0105cej polityki wschodniej. W swym \u2013 jak ocenia\u0142 \u2013 realizmie mia\u0142 na uwadze dobro wywiezionych lub pozamykanych w sowieckich wi\u0119zieniach rodak\u00f3w. Dla swoich racji szuka\u0142 te\u017c argument\u00f3w w polskiej historii, z czego zrodzi\u0142 si\u0119 kolejny g\u0142o\u015bny tekst, publikowany najpierw w odcinkach prasowych, a potem wydany w ca\u0142o\u015bci pt. Margrabia Wielopolski<\/em> (Londyn 1944, wznowiony w 1947 i 1956). Po wojnie Pruszy\u0144ski publikowa\u0142 kolejne ksi\u0105\u017cki, w\u015br\u00f3d nich Trzyna\u015bcie opowie\u015bci <\/em>(1946) oraz Karabela z Meschedu<\/em> (1948). Natomiast zagin\u0105\u0142 w czasie wojny \u2013 przyj\u0119ty do druku jeszcze w 1939 roku \u2013 maszynopis tomu Wo\u0142y\u0144<\/em>, po\u015bwi\u0119cony mniejszo\u015bciom ukrai\u0144skim.<\/p>\n

W \u015brodowisku emigracyjnym Pruszy\u0144ski by\u0142 dla wielu postaci\u0105 kontrowersyjn\u0105 ze wzgl\u0119du na obrachunki wojenne, jak te\u017c poparcie dla linii politycznej Sikorskiego. Natomiast dla komunistycznej w\u0142adzy w Polsce stanowi\u0142 \u2013 jak wielu innych przedwojennych pisarzy \u2013 obiekt politycznych nadziei. Dobrze wykszta\u0142cony, zorientowany w zagranicznej polityce, znaj\u0105cy j\u0119zyki obce i posiadaj\u0105cy ju\u017c szlif dyplomatyczny, m\u00f3g\u0142 by\u0107 bardzo dobrym kandydatem do realizacji g\u0142\u00f3wnego zadania: legitymizacji nowego re\u017cimu. Kiedy w 1945 roku wr\u00f3ci\u0142 z Londynu do kraju, podj\u0105\u0142 proponowane funkcje. Najpierw zosta\u0142 radc\u0105 ambasady w Waszyngtonie, potem radc\u0105 prasowym polskiej delegacji przy ONZ, a wreszcie ambasadorem w Hadze.<\/p>\n

O tym wszystkim, co dzia\u0142o si\u0119 w Polsce w ko\u0144cu lat 40. i co wkr\u00f3tce mog\u0142o si\u0119 zmieni\u0107 w sytuacji ludzi s\u0142u\u017c\u0105cych re\u017cimowi w Warszawie, prawdopodobnie ani Julia, ani nawet znacznie bardziej od niej dojrza\u0142y i do\u015bwiadczony Ksawery nie mieli pe\u0142nego wyobra\u017cenia. Spotkali si\u0119 w s\u0142onecznym miejscu Europy, oddychali powietrzem wolnego kraju. W 1949 roku latem przejechali autem niemal przez ca\u0142\u0105 Francj\u0119. W okolicach Biarritz \u2013 u st\u00f3p Pirenej\u00f3w sp\u0119dzili dwa tygodnie w ma\u0142ej wiosce Col de Roland, pojechali te\u017c nad granic\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105.<\/p>\n

Wielka mi\u0142o\u015b\u0107 nie zosta\u0142a przez poetk\u0119 bezpo\u015brednio utrwalona w tw\u00f3rczo\u015bci, pozosta\u0142y listy, o kt\u00f3rych powiedzia\u0142a: \u201eNie chc\u0119, \u017ceby kto\u015b je czyta\u0142, i na pewno zniszcz\u0119 t\u0119 korespondencj\u0119.\u201d Po latach wspomina\u0142a o Pruszy\u0144skim w autobiograficznych wywiadach, ale nigdy nie m\u00f3wi\u0142a niczego, co ods\u0142ania\u0142oby intymny klimat tego zwi\u0105zku. Natomiast w drugim tomie p\u00f3\u017ano pisanego Dziennika<\/em>, sumuj\u0105c ju\u017c kolejny raz sw\u00f3j pierwszy pobyt we Francji, wyzna\u0142a: \u201e\u017bycie uczuciowe skoncentrowa\u0142o si\u0119 na osobie Ksawerego Pruszy\u0144skiego.\u201d<\/p>\n

W kilku dawnych utworach znale\u017a\u0107 mo\u017cna reminiscencje tamtego zwi\u0105zku. Na przyk\u0142ad w wierszu Sare <\/em>z tomu Po\u017cegnania<\/em> czytamy:<\/p>\n

[\u2026]\n

W wiosce Sare, w p\u00f3\u0142-miasteczku<\/p>\n

Jest stary dom nad zboczem,<\/p>\n

Nad przepa\u015bci\u0105 wys\u0142an\u0105 koronami drzew<\/p>\n

Jak zielonymi jab\u0142kami piwnica ch\u0142odna.<\/p>\n

Na tarasie, gdy niebo ciemnieje,<\/p>\n

Dziewczyna w bia\u0142ym czepku<\/p>\n

Podaje soczyste pstr\u0105gi na p\u00f3\u0142misku.<\/p>\n[\u2026]<\/blockquote>\n

Miasteczko Sare le\u017cy u st\u00f3p Pirenej\u00f3w, mniej wi\u0119cej tam, gdzie dojechali Julia i Ksawery w swej romantycznej wyprawie. I mo\u017ce to tam Ksawery zrobi\u0142 jej zdj\u0119cie, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki \u017bycie to podr\u00f3\u017c, to ocean<\/em>, przedstawiaj\u0105ce roze\u015bmian\u0105 m\u0142od\u0105 dziewczyn\u0119 w letniej sukni, na tle g\u00f3rskiego krajobrazu\u2026<\/p>\n[\u2026]\n

Spotykali si\u0119 w Pary\u017cu, Julia je\u017adzi\u0142a te\u017c do Hagi, gdzie dwukrotnie sp\u0119dzi\u0142a Bo\u017ce Narodzenie. Pozna\u0142a dzieci Ksawerego, kt\u00f3re j\u0105, jak wspomina, akceptowa\u0142y. (Po dziesi\u0119cioleciach b\u0119dzie spotyka\u0107 jednego z syn\u00f3w, Stanis\u0142awa, w jego warszawskiej restauracji na Alejach Jerozolimskich.) Przy okazji tych wyjazd\u00f3w mog\u0142a zobaczy\u0107 Amsterdam, Delft, Rotterdam i Haarlem \u2013 miasta, kt\u00f3re do dzi\u015b \u015bni\u0105 si\u0119 jej jeszcze po nocach. Holenderskie wizyty dawa\u0142y sposobno\u015b\u0107, by pozna\u0107 nieznany fragment Europy i odebra\u0107 lekcj\u0119 historii dawnej sztuki. Zwiedzi\u0142a Rijksmuseum i Muzeum van Gogha, odkry\u0142a dla siebie Rembrandta i Veermera. Por\u00f3wnuj\u0105c ukochan\u0105 Francj\u0119 z Holandi\u0105, m\u00f3wi\u0142a: \u201eto w\u0142a\u015bnie w Niderlandach odczuwa\u0142am ten rodzaj zadomowienia, kt\u00f3re sprzyja przygl\u0105daniu si\u0119 \u017cyciu codziennemu, i samej sztuce.\u201d<\/p>\n

A zatem spotykali si\u0119, odbywali podr\u00f3\u017ce, snuli plany na przysz\u0142o\u015b\u0107. I nagle w t\u0119 mi\u0142osn\u0105 idyll\u0119 uderzy\u0142 grom historii.<\/p>\n

W 1950 roku, gdy nasili\u0142a si\u0119 \u201ezimna wojna\u201d, Julia nagle straci\u0142a posad\u0119 w ambasadzie. Plac\u00f3wka bowiem znalaz\u0142a si\u0119 pod czujn\u0105 obserwacj\u0105 policji i francuskiego wywiadu, za\u015b wewn\u0105trz niej w\u0142adza krajowa przeprowadzi\u0142a czystk\u0119 kadrow\u0105. (Wprawdzie wym\u00f3wienie Julia us\u0142ysza\u0142a jeszcze z ust w pe\u0142ni oddanego tej w\u0142adzy Putramenta, ale i on wkr\u00f3tce przesta\u0142 by\u0107 ambasadorem.) Kiedy atmosfera w kraju zacz\u0119\u0142a g\u0119stnie\u0107 wskutek nasilenia terroru i walki politycznej, Pruszy\u0144ski\u00a0 m\u00f3g\u0142 ze wzgl\u0119du na sw\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 jawi\u0107 si\u0119 ju\u017c jako niezbyt pewny sojusznik. Natomiast \u015brodowiska emigracyjne uzna\u0142y go za zdrajc\u0119. Sytuacja stawa\u0142a si\u0119 trudna, a nawet niebezpieczna. Mi\u0142osz w pami\u0119tniku Rok my\u015bliwego<\/em> pisze tak:<\/p>\n

W Hadze Pruszy\u0144ski by\u0142 nale\u017cycie obstawiony, kichn\u0105\u0107 nie m\u00f3g\u0142, \u017ceby nie dosta\u0142o si\u0119 to do raportu o jego zachowaniu, jako \u017ce wszystko musia\u0142o mie\u0107 sens polityczny. Rok 1950 by\u0142 z\u0142owrogi, z aur\u0105 oskar\u017ce\u0144 o dewiacje, proces\u00f3w, wieszania niewinnych ludzi i \u015bmierci w niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach. Na plac\u00f3wkach w Ameryce tego jeszcze si\u0119 nie czu\u0142o, ale znalaz\u0142szy si\u0119 w ambasadzie w Pary\u017cu jesieni\u0105 tego roku, orzek\u0142em: mordownia. W tych warunkach ka\u017cdy miesi\u0105c za granic\u0105 by\u0142 zyskiem.<\/p><\/blockquote>\n

Mimo sprzeciwu serca, Julia musia\u0142a opu\u015bci\u0107 Pary\u017c. Ksawery by\u0142 dyplomat\u0105, nie m\u00f3g\u0142 z dnia na dzie\u0144 wypl\u0105ta\u0107 si\u0119 ze swych zobowi\u0105za\u0144, ale tak\u017ce podj\u0105\u0142 starania, by wr\u00f3ci\u0107 do kraju. By\u0107 mo\u017ce planowali, \u017ce tam wezm\u0105 \u015blub. Oboje mieli jeszcze skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119, bo Julia wci\u0105\u017c by\u0142a \u017con\u0105 Ka\u0142u\u017cy\u0144skiego, a Ksawery wprawdzie rozwi\u00f3d\u0142 si\u0119 z Mari\u0105 Meysztowicz\u00f3wn\u0105 (w 1948 roku), ale mia\u0142 z tego ma\u0142\u017ce\u0144stwa nie ca\u0142kiem doros\u0142e dzieci (syn\u00f3w, Aleksandra i Stanis\u0142awa oraz c\u00f3rk\u0119, Mari\u0119 Rit\u0119), kt\u00f3re wymaga\u0142y ojcowskiej troski. Jednak to nie problemy \u017cycia prywatnego by\u0142y w tym czasie najtrudniejsze; powr\u00f3t do kraju oznacza\u0142 bowiem konieczno\u015b\u0107 adaptacji do nowych warunk\u00f3w politycznych. Czy oboje zdawali sobie dok\u0142adnie spraw\u0119 z tego, co czeka ich w ludowej ojczy\u017anie?<\/p>\n

Na lotnisko Juli\u0119 odprowadzi\u0142 \u2013 a raczej eskortowa\u0142 jaki\u015b urz\u0119dnik (zapewne funkcjonariusz s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa). I tak oto znalaz\u0142a si\u0119 w Polsce, w kt\u00f3rej trwa\u0142y ju\u017c polityczne procesy, nasila\u0142y represje i na dobre rozszala\u0142 si\u0119 stalinowski re\u017cim.<\/p>\n[\u2026]\n

Julia nie mia\u0142a \u017cadnego w\u0142asnego k\u0105ta w Warszawie, opu\u015bci\u0142a j\u0105 dawno, po powrocie jednak trzeba by\u0142o gdzie\u015b osi\u0105\u015b\u0107. Zatrzyma\u0142a si\u0119 u Joanny Guze, kt\u00f3ra wr\u00f3ci\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej; potem przenios\u0142a si\u0119 do podwarszawskich Ob\u00f3r, gdzie w starym pa\u0142acu urz\u0105dzano po wojnie dom literat\u00f3w. Tutaj przemieszka\u0142a kilka miesi\u0119cy.<\/p>\n

Pewnego czerwcowego ranka dosta\u0142a telegram: \u201ePrzyje\u017cd\u017cam o 12. Ksawery\u201d. Czeka\u0142a, spaceruj\u0105c po pi\u0119knym ogrodzie. I nagle kto\u015b wezwa\u0142 j\u0105 do telefonu.<\/p>\n

Us\u0142ysza\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o jego \u015bmierci.<\/p>\n

Pruszy\u0144ski, jad\u0105c do niej 13 czerwca, na terenie Niemiec mia\u0142 wypadek samochodowy. Nie wiadomo, czy zderzy\u0142 si\u0119 z ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, bo by\u0142y trudne warunki, a on je\u017adzi\u0142 fatalnie, czy te\u017c mo\u017ce w gr\u0119 wchodzi\u0142y \u2013 jak niekt\u00f3rzy przypuszczali \u2013 polityczne przyczyny. Pruszy\u0144ski co prawda pracowa\u0142 dla nowej w\u0142adzy, ale by\u0142 dla niej (jak i dla emigracyjnego rz\u0105du, z kt\u00f3rym przecie\u017c zerwa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119) postaci\u0105 niejednoznaczn\u0105. Czes\u0142aw Mi\u0142osz w Roku my\u015bliwego<\/em> relacjonuje domys\u0142y:<\/p>\n

Jecha\u0142 samochodem przez Niemcy, sam, noc\u0105. Gdzie\u015b ko\u0142o Hanoweru zderzy\u0142 si\u0119 czo\u0142owo z ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105 i zgin\u0105\u0142 na miejscu. Szoferowi ci\u0119\u017car\u00f3wki nic si\u0119 nie sta\u0142o. By\u0107 mo\u017ce w innym, mniej politycznie strasz\u0105cym okresie, uznano by to za zwyk\u0142y wypadek, ale wtedy miliony wychodzi\u0142y codziennie do pracy w gu\u0142agach na tym samym kontynencie i morowe powietrze sz\u0142o ze wschodu na ca\u0142\u0105 Europ\u0119. Oficjalnie Ksawery zgin\u0105\u0142 w wypadku samochodowym, jednak kr\u0105\u017cy\u0142y r\u00f3\u017cne wersje i to zar\u00f3wno za granic\u0105, jak i w\u015br\u00f3d oficja\u0142\u00f3w w Warszawie. Podaj\u0119 tutaj co s\u0142ysza\u0142em.<\/p>\n

Przede wszystkim od Cecylii, pi\u0119knej Angielki z zawodow\u0105 karier\u0105, jedynej osoby kt\u00f3rej on, obstawiony w Hadze, m\u00f3g\u0142 si\u0119 zwierza\u0107. Cecylia specjalnie odby\u0142a ze mn\u0105 w Pary\u017cu t\u0119 rozmow\u0119, zale\u017ca\u0142o jej na tym, \u017cebym wiedzia\u0142. Wed\u0142ug niej Ksawery jecha\u0142 do Warszawy w pe\u0142ni \u015bwiadomy niebezpiecze\u0144stwa, na jakie si\u0119 nara\u017ca\u0142, by\u0142 to akt odwagi czy wyzwania; jak na froncie wierzy\u0142 w swoj\u0105 szcz\u0119\u015bliw\u0105 gwiazd\u0119. Bo zosta\u0142 ostrze\u017cony. Przez kogo? Ni mniej ni wi\u0119cej, przez Jerzego Borejsz\u0119. \u201eOni tobie tam chc\u0105 zrobi\u0107 proces o Hiszpani\u0119, \u017ce by\u0142e\u015b tam z ramienia polskiej Dw\u00f3jki\u201d, mia\u0142 mu powiedzie\u0107 Borejsza \u2013 i w\u0105tpi\u0119, czy Cecylia mog\u0142aby to wymy\u015bli\u0107. Wierz\u0119, \u017ce tak by\u0142o i \u017ce Borejsza odradza\u0142 mu przyjazd.<\/p><\/blockquote>\n

Dalej Mi\u0142osz zbiera kolejne poszlaki. I tak pewna dawniej zwi\u0105zana z Pruszy\u0144skim Amerykanka, Jane, uparcie dr\u0105\u017c\u0105c tajemnic\u0119 jego \u015bmierci powo\u0142ywa\u0142a si\u0119 na informacje J\u00f3zefa \u015awiat\u0142y (wysokiego urz\u0119dnika UB, kt\u00f3ry w 1953 uciek\u0142 na Zach\u00f3d i w audycjach Radia Wolna Europa ods\u0142oni\u0142 wiele tajnych dokument\u00f3w), kt\u00f3ry mia\u0142 twierdzi\u0107, \u017ce \u201eTa sprawa zosta\u0142a przekazana towarzyszom niemieckim\u201d, a wi\u0119c wypadek zosta\u0142 zaaran\u017cowany. Tak\u017ce sam Mi\u0142osz, kt\u00f3ry w grudniu 1950 roku przyjecha\u0142 z ameryka\u0144skiej plac\u00f3wki na kr\u00f3tki \u015bwi\u0105teczny pobyt do Warszawy i dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce ju\u017c nie wr\u00f3ci, w rozmowie z innym partyjnym notablem \u2013 Skrzeszewskim \u2013 us\u0142ysza\u0142, \u017ce zostaje, aby nie spotka\u0142o go to, co Pruszy\u0144skiego. \u201eCo spotka\u0142o? \u2013 zapyta\u0142em \u2013 Przecie\u017c to by\u0142 wypadek\u201d. \u201eNie, wed\u0142ug naszych danych zosta\u0142 sprz\u0105tni\u0119ty przez Dw\u00f3jk\u0119 londy\u0144sk\u0105.\u201d<\/p>\n

Jak wida\u0107, hipotezy na temat przyczyn wypadku by\u0142y skrajnie odmienne, lecz poza wersj\u0105 rodzinn\u0105 wyklucza\u0142y zdarzenie losowe. Je\u015bli do tego do\u0142\u0105czy\u0107 sugestie samej Julii, wedle kt\u00f3rej Ksawery przed wyjazdem wyra\u017anie odczuwa\u0142 jaki\u015b niepok\u00f3j, to sprawa nabiera znamion tragicznych. Albowiem gdyby nawet Pruszy\u0144ski dojecha\u0142 do kraju, to prawdopodobnie czeka\u0142oby go tam \u2013 jak wielu innych \u2013 wi\u0119zienie, proces i straszny wyrok. Tak\u017ce Julia jako jego narzeczona znalaz\u0142aby si\u0119 w nie\u0142atwym po\u0142o\u017ceniu. Zreszt\u0105 do jakiego\u015b stopnia musia\u0142a po powrocie do kraju u\u015bwiadamia\u0107 sobie trudno\u015b\u0107 sytuacji, bo je\u015bli nawet Ksawery nie ods\u0142ania\u0142 przed ni\u0105 politycznych tajemnic, to dla w\u0142adzy mog\u0142aby pozostawa\u0107 osob\u0105 podlegaj\u0105c\u0105 jawnemu nadzorowi czy dyskretniejszej obserwacji. Poza straszliwym b\u00f3lem utraty, musia\u0142a w tym okresie mie\u0107 poczucie zagro\u017cenia, skoro ju\u017c w paryskiej ambasadzie pachnia\u0142o \u2013 jak pisa\u0142 Mi\u0142osz \u2013 \u201emordowni\u0105\u201d. (Pami\u0119tamy te\u017c wers z Echa<\/em> o kochankach, kt\u00f3rzy kryli si\u0119 \u201eprzed okiem nienawi\u015bci pogardy i zdrady\u201d, a \u201enoc\u0105 niepok\u00f3j \u015bciska\u0142 ich za gard\u0142o\u201d). Je\u015bli nawet liczy\u0142a na wsparcie dawnych, wp\u0142ywowych przyjaci\u00f3\u0142, to nie mog\u0142a czu\u0107 si\u0119 bezpieczna.<\/p>\n

By\u0142 przecie\u017c rok 1950, re\u017cim trzyma\u0142 si\u0119 mocno, propaganda szala\u0142a, czuwa\u0142 rozbudowywany aparat represji. Cho\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo ofiarnie uprz\u0105ta\u0142o wojenne zgliszcza, trwa\u0142a ostra walka ideologiczna. \u017byli Stalin i Bierut, a w Ministerstwie Bezpiecze\u0144stwa Publicznego utworzono Biuro Specjalne do \u015bledzenia wysokich dzia\u0142aczy partyjnych. Jednocze\u015bnie wprowadzono ustaw\u0119 o powszechnym nakazie pracy i zniesiono samorz\u0105dy terytorialne. A Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych og\u0142osi\u0142o prasowy komunikat o zrzuceniu na polskie wybrze\u017ce masowych ilo\u015bci stonki ziemniaczanej przez ameryka\u0144skie samoloty\u2026 Przyj\u0119to ustaw\u0119 o powszechnej elektryfikacji i rozpocz\u0119to budow\u0119 Nowej Huty, ale r\u00f3wnie\u017c jeszcze w tym samym roku oddzia\u0142y partyzanckie toczy\u0142y walki z oddzia\u0142ami UB w Lasach Janowskich, za\u015b w \u0141odzi aresztowano legendarnego genera\u0142a Augusta Fieldorfa\u2026 Nic jeszcze nie zapowiada\u0142o Odwil\u017cy.<\/p>\n

Julia straci\u0142a sw\u0105 wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107.\u00a0 Los, o kt\u00f3rym poetka napisze, \u017ce jak zawsze uderza celnie i \u201etak \u017ceby najbardziej zabola\u0142o\u201d, nie dopu\u015bci\u0142 do spotkania. By\u0142a to ju\u017c druga w jej \u017cyciu g\u0142\u0119boka trauma utraty. Zar\u00f3wno matka, jak i Ksawery zostali jej odebrani nagle, cho\u0107 w innej fazie \u017cycia i w odmiennych okoliczno\u015bciach, ale tak samo gwa\u0142townie, brutalnie, bez przygotowania na straszn\u0105 chwil\u0119. Odeszli \u201ebez po\u017cegnania\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Julia straci\u0142a sw\u0105 wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. Los, o kt\u00f3rym poetka napisze, \u017ce jak zawsze uderza celnie i \u201etak \u017ceby najbardziej zabola\u0142o\u201d, nie dopu\u015bci\u0142 do spotkania. By\u0142a to ju\u017c druga w jej \u017cyciu g\u0142\u0119boka trauma utraty. Zar\u00f3wno matka, jak i Ksawery zostali jej odebrani nagle, cho\u0107 w innej fazie \u017cycia i w odmiennych okoliczno\u015bciach, ale tak samo gwa\u0142townie, brutalnie, bez przygotowania na straszn\u0105 chwil\u0119. Odeszli \u201ebez po\u017cegnania\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":760,"featured_media":42844,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[6281,6284,6282,6285,484,5705,6283],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6280],"yoast_head":"\nJulia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W 1950 roku, gdy nasili\u0142a si\u0119 \u201ezimna wojna\u201d, Julia Hartwig nagle straci\u0142a posad\u0119 w ambasadzie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc-okladka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc-okladka.jpg\",\"width\":\"638\",\"height\":\"1024\",\"caption\":\"Anna Lege\u017cy\u0144ska, \u201eJulia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d, Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego \u2013 ok\u0142adka, premiera: pa\u017adziernik 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc\",\"name\":\"Julia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-07-24T09:30:42+00:00\",\"dateModified\":\"2017-07-24T10:34:36+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3635be5ce56d2d82803c6e0eefd2cdc8\"},\"description\":\"W 1950 roku, gdy nasili\u0142a si\u0119 \u201ezimna wojna\u201d, Julia Hartwig nagle straci\u0142a posad\u0119 w ambasadzie.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Julia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3635be5ce56d2d82803c6e0eefd2cdc8\",\"name\":\"Anna Lege\u017cy\u0144ska\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-legezynska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Julia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107","description":"W 1950 roku, gdy nasili\u0142a si\u0119 \u201ezimna wojna\u201d, Julia Hartwig nagle straci\u0142a posad\u0119 w ambasadzie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc-okladka.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc-okladka.jpg","width":"638","height":"1024","caption":"Anna Lege\u017cy\u0144ska, \u201eJulia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107\u201d, Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego \u2013 ok\u0142adka, premiera: pa\u017adziernik 2017 (\u017ar\u00f3d\u0142o: dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci organizatora)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc","name":"Julia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#primaryimage"},"datePublished":"2017-07-24T09:30:42+00:00","dateModified":"2017-07-24T10:34:36+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3635be5ce56d2d82803c6e0eefd2cdc8"},"description":"W 1950 roku, gdy nasili\u0142a si\u0119 \u201ezimna wojna\u201d, Julia Hartwig nagle straci\u0142a posad\u0119 w ambasadzie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/anna-legezynska-julia-hartwig-wdziecznosc#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Julia Hartwig. Wdzi\u0119czno\u015b\u0107"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3635be5ce56d2d82803c6e0eefd2cdc8","name":"Anna Lege\u017cy\u0144ska","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/anna-legezynska"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42826"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/760"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42826"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42826\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42826"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42826"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}