{"id":42932,"date":"2017-07-26T11:30:02","date_gmt":"2017-07-26T10:30:02","guid":{"rendered":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?p=42932"},"modified":"2017-07-26T10:59:23","modified_gmt":"2017-07-26T09:59:23","slug":"weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc","title":{"rendered":"Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107"},"content":{"rendered":"

Sylwia Wojciechowicz: Chcia\u0142am Ci podzi\u0119kowa\u0107 za przypomnienie mi smaku tych czekoladowych lizak\u00f3w, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0105 si\u0119 jak kr\u00f3wki. W ksi\u0105\u017cce wiele razy odwo\u0142ujesz si\u0119 do r\u00f3\u017cnych smak\u00f3w z dzieci\u0144stwa. Du\u017co jest tam te\u017c lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Pojawia si\u0119 u Ciebie jaka\u015b nostalgia, t\u0119sknota za tym czasem? <\/strong><\/p>\n

Weronika Gogola:<\/strong> Jasne, \u017ce si\u0119 pojawia, ale trudno powiedzie\u0107, czy dlatego, \u017ce te czasy wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze wspomnieniami z dzieci\u0144stwa. Na pewno by\u0142o co\u015b innego w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, by\u0142 ogromny entuzjazm i bardzo du\u017co kolor\u00f3w. Dobrze pami\u0119tam czasy, kiedy jeszcze byli\u015bmy mali i cieszyli\u015bmy si\u0119, \u017ce ciocia przywioz\u0142a nam w prezencie pomara\u0144cze. Dzisiaj nie wyobra\u017cam sobie rado\u015bci dziecka z tego, \u017ce jaka\u015b ciocia mu przywiezie mandarynki. Pami\u0119tam te\u017c, kiedy pojawi\u0142y si\u0119 takie superrzeczy jak Kinder Czekolada, Kinder Niespodzianka i tak dalej. Ostatnio znalaz\u0142am ma\u0142ego zabawkowego krokodyla i prawie si\u0119 pop\u0142aka\u0142am. Pami\u0119tam te\u017c taki teledysk \u2013 czasami go ogl\u0105dam w\u0142a\u015bnie z sentymentu do lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych \u2013 Zabior\u0119 brata na koniec \u015bwiata<\/em>. Jest tam du\u017co fruwaj\u0105cych komputerowo zrobionych truskawek\u2026 Jest strasznie kiczowaty, ale bardzo go lubi\u0119. I lubi\u0119 te\u017c te stare filmy komediowe, kt\u00f3re s\u0105 bardzo \u015bmieszne, lubi\u0119 w nich to zach\u0142y\u015bni\u0119cie si\u0119 zachodem, polsk\u0105 gangsterk\u0119, sk\u00f3rzane fotele, kom\u00f3rki.<\/p>\n

\"Weronika<\/a>
Weronika Gogola, \u201ePo trochu\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)<\/figcaption><\/figure>\n

Dostrzegasz w\u015br\u00f3d swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w nostalgi\u0119 pokoleniow\u0105: dojrzeli\u015bmy, wi\u0119c teraz b\u0119dziemy wraca\u0107 do dzieci\u0144stwa i opisywa\u0107 ten lepszy \u015bwiat?<\/strong><\/p>\n

Tak. U wszystkich. Wiem, \u017ce du\u017co os\u00f3b o tym pisze. Du\u017co pojawi\u0142o si\u0119 takiej muzyki, na przyk\u0142ad p\u0142yta Fisza i Emade\u2019a Heavi Metal <\/em>jest te\u017c troch\u0119 o tym. Nie wiem, czy ka\u017cde pokolenie tak ma, czy teraz jest moda na lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te.<\/p>\n

My\u015blisz, \u017ce na wsi lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te by\u0142y lepsze, barwniejsze? <\/strong><\/p>\n

Nie, my\u015bl\u0119, \u017ce nie. Pisz\u0105c t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, zanurza\u0142am si\u0119 w r\u00f3\u017cnych wspomnieniach i wiem, \u017ce jako dziecko pewnych rzeczy nie widzia\u0142am. Niekt\u00f3rzy moi koledzy byli po prostu zaniedbani. Mieli jedn\u0105 par\u0119 spodni\u2026 Moja mama dosta\u0142a ochrzan od mojej polonistki w pierwszej klasie podstaw\u00f3wki. Bardzo chcia\u0142a mnie \u015bwietnie wyposa\u017cy\u0107 do szko\u0142y, wi\u0119c pojecha\u0142a do miasta, do Tarnowa, i kupi\u0142a mi zeszyty z Myszk\u0105 Miki. Polonistka powiedzia\u0142a, \u017ce przesadzi\u0142a, \u017ce inne dzieci takich rzeczy nie maj\u0105. Ja dopiero p\u00f3\u017aniej si\u0119 o tym dowiedzia\u0142am. Wi\u0119c pod wzgl\u0119dem braku pieni\u0119dzy i pewnych d\u00f3br mog\u0142o by\u0107 gorzej. Ale nie wiem, jak to wszystko wygl\u0105da\u0142o w mie\u015bcie.<\/p>\n

Wspominasz konkretne sytuacje, w Twojej ksi\u0105\u017cce jest du\u017co szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Czy robi\u0142a\u015b jaki\u015b wywiad w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w rodziny? Pyta\u0142a\u015b: \u201eMamo, jak by\u0142o wtedy?\u201d.<\/strong><\/p>\n

Nie konsultowa\u0142am niczego, chcia\u0142am to pisa\u0107 na takiej zasadzie, na jakiej dzia\u0142a pami\u0119\u0107: czyli wspomnienia generuj\u0105cego wspomnienie. Miejscami w takiej g\u0119sto\u015bci mo\u017ce to by\u0107 trudne do czytania, tak\u017ce z powodu j\u0119zyka dziecka, kt\u00f3re potrafi zacz\u0105\u0107 kilka temat\u00f3w na raz. Jest tam te\u017c wiele nie\u015bcis\u0142o\u015bci. Na premierze u mnie w Olszynach dowiedzia\u0142am si\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce te piecyki, kt\u00f3re wspominam w ksi\u0105\u017cce, nie by\u0142y \u017celiwne. Mog\u0142am konsultowa\u0107 kwestie zwi\u0105zane z rodzin\u0105, us\u0142yszane od wujk\u00f3w, ale stwierdzi\u0142am, \u017ce nie o to chodzi, to nie ma by\u0107 faktografia. Podoba mi si\u0119 to, jak sama sobie w pami\u0119ci pewne rzeczy modyfikuj\u0119. Wczoraj jecha\u0142am z wujkiem do Krakowa i m\u00f3wi\u0142, \u017ce u nich w domu by\u0142a dyskusja: czy m\u00f3j dziadek umar\u0142 przy zwo\u017ceniu gnoju, czy podczas kopania ziemniak\u00f3w. A ja nawet nie pami\u0119tam, czy napisa\u0142am, \u017ce przy dojeniu krowy, czy \u017ce przy kopaniu ziemniak\u00f3w, bo to nie by\u0142o dla mnie istotne. Istotne by\u0142o dla mnie to, \u017ce umar\u0142 w biegu, przy pracy, a nie jaka to by\u0142a pora roku.<\/p>\n

Zdecydowa\u0142a\u015b si\u0119 pisa\u0107 z perspektywy dziecka. A nie wola\u0142a\u015b napisa\u0107 tego jako Ty, doros\u0142a Weronika, kt\u00f3ra wraca i wspomina dawne Olszyny? <\/strong><\/p>\n

Nie, bo nie mia\u0142abym chyba takich jaj, \u017ceby o pewnych rzeczach pisa\u0107. Dzieci m\u00f3wi\u0105 wprost i nie maj\u0105 \u017cadnych zahamowa\u0144 i ja postanowi\u0142am nie mie\u0107 \u017cadnych zahamowa\u0144 w tej ksi\u0105\u017cce, nie chcia\u0142am autocenzury. Z perspektywy doros\u0142ego pewnych rzeczy bym nie powiedzia\u0142a albo nie wiedzia\u0142abym jak. Jak mog\u0142abym jako doros\u0142a Weronika napisa\u0107 co\u015b fajnego na temat sikania na stoj\u0105co? Mog\u0119 co najwy\u017cej opowiada\u0107 o tym przy piwie jak anegdot\u0119. Od pocz\u0105tku wiedzia\u0142am, \u017ce chc\u0119 troszeczk\u0119 w tej ksi\u0105\u017cce dojrzewa\u0107, ale nie wiem, czy mi si\u0119 to uda\u0142o. Trudno sprawi\u0107, \u017ceby j\u0119zyk si\u0119 zmienia\u0142. Czasami ta starsza Weronika dochodzi do g\u0142osu, na przyk\u0142ad w ostatnim rozdziale, ale jednak prosty j\u0119zyk dziecka bardziej mi odpowiada\u0142: wydawa\u0142 mi si\u0119 swobodniejszy i mog\u0142am sobie z nim pozwoli\u0107 na wi\u0119cej.<\/p>\n

Powiedzia\u0142a\u015b, \u017ce Weronika jest szczera. Mnie si\u0119 w niej bardzo podoba\u0142o to, \u017ce nie ma w niej tabu. <\/strong><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie, to ta dzieci\u0119ca perspektywa.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka jest i o \u015bmierci, i o dojrzewaniu, i o seksie, o jakich\u015b pierwszych do\u015bwiadczeniach. Ten brak tabu skojarzy\u0142 mi si\u0119 te\u017c ze wsi\u0105.<\/strong><\/p>\n

Dyskutowa\u0142am o tym z lud\u017ami ze wsi \u2013 wie\u015b na pewno si\u0119 zmienia, ale kiedy\u015b tak by\u0142o. Bardzo mi si\u0119 podoba\u0142o, \u017ce podej\u015bcie do \u015bmierci na wsi jest inne, bardziej naturalne, \u017ce nie ma tabu. Nieboszczyk jest w domu, ca\u0142uje si\u0119 go na po\u017cegnanie i odmawia mod\u0142y przy nim, jest bardziej obecny. W mie\u015bcie z wielu powod\u00f3w \u2013 powiedzmy, \u017ce bardziej \u201etechnicznych\u201d \u2013 nie jest to mo\u017cliwe, ale wiem, \u017ce teraz nawet na wsi zwyczaj czuwania przy zmar\u0142ym zanika, u nas te\u017c coraz mniej ludzi si\u0119 na to decyduje. Z drugiej strony moja nauczycielka, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a spotkanie promocyjne w Olszynach, powiedzia\u0142a mi, \u017ce jej mama sobie nie wyobra\u017ca, \u017ce b\u0119dzie trzymana w kaplicy, kiedy umrze, \u017ce chce by\u0107 trzymana w domu.<\/p>\n

U mojej babci na wsi w pogrzebie uczestniczy ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107. Najpierw trumna jest w domu, tam si\u0119 przychodzi i op\u0142akuje zmar\u0142ego, a potem przez ca\u0142\u0105 wie\u015b idzie za trumn\u0105 do ko\u015bcio\u0142a i na cmentarz. Mam wra\u017cenie, \u017ce przez to ca\u0142y obrz\u0119d jest inny, naturalniejszy. <\/strong><\/p>\n

Tak, jest te\u017c czas, \u017ceby si\u0119 po\u017cegna\u0107. Mnie si\u0119 wydaje, \u017ce to jest potrzebne, \u017ce ma\u0142o kto o tym m\u00f3wi. Tu nie chodzi nawet o jakie\u015b obrz\u0119dy religijne, ale o sam rytua\u0142. Dla mnie bardzo wa\u017cny jest gest rzucania grudy ziemi na trumn\u0119, bo to taki ostatni d\u017awi\u0119k. R\u00f3wnie\u017c d\u017awi\u0119k zabijania trumny gwo\u017adziami jest bardzo silnym doznaniem, ale wtedy ju\u017c sobie m\u00f3wisz: OK, to koniec.<\/p>\n

Tak, przynajmniej jest to konkretny moment zako\u0144czenia. \u015amier\u0107 si\u0119 nie rozmywa, tak \u017ce nie wiadomo, czy kto\u015b nadal jest, czy ju\u017c odszed\u0142. \u015amier\u0107 jest bardzo wa\u017cnym tematem Twojej ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3r\u0105 zreszt\u0105 zaczynasz od pie\u015bni \u017ca\u0142obnej. Sk\u0105d tyle \u015bmierci w Tobie? <\/strong><\/p>\n

Bo jest tyle \u017cycia we mnie! \u2013 ale to najta\u0144sza odpowied\u017a z mo\u017cliwych.<\/p>\n

Chyba w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce \u015bmier\u0107 jest owiana jakim\u015b tabu, a mnie bardzo interesuje to, o czym si\u0119 nie m\u00f3wi. Seks w dzisiejszych czasach ju\u017c nie jest tematem, kt\u00f3ry nie ma dla siebie przestrzeni, a \u015bmier\u0107 ci\u0105gle tak. To dla mnie troch\u0119 nienaturalne. Dlaczego nie m\u00f3wi\u0107 du\u017co o \u015bmierci? Przecie\u017c ona dotyczy wszystkich. No i jeszcze jej tajemnica \u2013 w zasadzie nie wiemy, co si\u0119 wtedy dzieje.<\/p>\n

I jest jeszcze jedna rzecz. Po \u015bmierci taty mia\u0142am potrzeb\u0119 poradzenia sobie z tym faktem. To jedna z najtrudniejszych \u015bmierci \u2013 \u015bmier\u0107 rodzica. Wiedzia\u0142am, \u017ce musz\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b przerobi\u0107 ten temat.<\/p>\n

Wi\u0119c ta ksi\u0105\u017cka to jaka\u015b forma oczyszczenia, rozpisania tego.<\/strong><\/p>\n

Wiem, to nic nowego, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest autobiograficzna i terapeutyczna, ale taka jest prawda.<\/p>\n

Uda\u0142o si\u0119?<\/strong><\/p>\n

Tak, bardzo dziwnie si\u0119 czuj\u0119, bo rzeczywi\u015bcie co\u015b zamkn\u0119\u0142am. To jest taki stan po\u0142\u0105czenia euforii z depresj\u0105, ale bardzo przyjemna rzecz. My\u015bl\u0119, \u017ce mi si\u0119 uda\u0142o, cho\u0107 tak naprawd\u0119 nie wiem \u2013 zostawiam to do oceny czytelnikom. Stara\u0142am si\u0119 nie by\u0107 hermetyczna w swoim \u015bwiecie, bo chcia\u0142am wej\u015b\u0107 w dialog z innymi lud\u017ami. Zale\u017ca\u0142o mi na tym, \u017ceby to si\u0119 dobrze czyta\u0142o, \u017ceby to by\u0142o te\u017c fajne prze\u017cycie dla innych.<\/p>\n

Gdyby przepisa\u0107 t\u0119 histori\u0119 z perspektywy doros\u0142ego, to znalaz\u0142o by si\u0119 tam du\u017co przera\u017caj\u0105cych moment\u00f3w. Dzi\u0119ki perspektywie dziecka i temu gaw\u0119dziarskiemu stylowi ksi\u0105\u017ck\u0119 czyta si\u0119 przyjemnie i a\u017c chcia\u0142oby si\u0119 troch\u0119 w takich Olszynach poby\u0107. Co my\u015blisz o tej swoistej ch\u0142opomanii, kt\u00f3rej jeszcze do\u015bwiadczamy? <\/strong><\/p>\n

Moda na wie\u015b mnie nie denerwuje, wr\u0119cz przeciwnie. Ale denerwuje mnie podej\u015bcie ludzi z miasta, kt\u00f3rzy niby s\u0105 zaciekawieni, ale mam wra\u017cenie, \u017ce traktuj\u0105 tych ze wsi egzotycznie, jak zwierz\u0105tka w zoo albo wr\u0119cz inn\u0105 ras\u0119. Mo\u017ce niekt\u00f3rzy maj\u0105 szczere ch\u0119ci, ale wygl\u0105da to tak, jakby przeczytali ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej jest u\u017cyta jaka\u015b nieistniej\u0105ca gwara, i pr\u00f3buj\u0105 m\u00f3wi\u0107 w ten spos\u00f3b: \u201eO, ty ch\u0142opku, ch\u0142opku, kupi\u0119 od ciebie ten ser kozi\u201d. By\u0142am kiedy\u015b na dyskusji \u2013 to by\u0142o na Folkowisku, festiwalu pogranicza w Gorajcu \u2013 w kt\u00f3rej uczestniczyli mi\u0119dzy innymi Andrzej Stasiuk i ludzie z \u201eGazety Wyborczej\u201d. To by\u0142a dyskusja inteligencka o wsi, ale brakowa\u0142o mi tam cho\u0107by jednego intelektualisty, kt\u00f3ry faktycznie wychowa\u0142 si\u0119 na wsi. By\u0142oby super, gdyby znalaz\u0142 si\u0119 kto\u015b, kto stamt\u0105d wyrasta i rozumie te dwie rzeczywisto\u015bci. M\u00f3j ojciec by\u0142 takim cz\u0142owiekiem \u2013 by\u0142 artyst\u0105, ale wr\u00f3ci\u0142 na wie\u015b i \u0142\u0105czy\u0142 obydwa \u015bwiaty. \u015awietnie si\u0119 porozumiewa\u0142 z m\u0119drcami, profesorami i z tymi ch\u0142opami pod sklepem. Takiego dialogu bym chcia\u0142a \u2013 \u017ceby nie przegina\u0107, nie teatralizowa\u0107 spotkania, tylko stara\u0107 si\u0119 rzeczywi\u015bcie rozumie\u0107. Ale to nie oznacza, \u017ce ludzie ze wsi nie traktuj\u0105 w ten sam spos\u00f3b ludzi z miasta. W\u0142a\u015bnie w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zacz\u0119\u0142a si\u0119 moda na kupowanie dom\u00f3w na prowincji. A po Stasiuku to ju\u017c wszyscy chc\u0105 mie\u0107 dom i wszyscy w Beskidzie. Je\u015bli przyje\u017cd\u017ca na wie\u015b artysta, kupuje sobie dom i maluje, to dla ludzi stamt\u0105d jest egzotyczny i si\u0119 z niego \u015bmiej\u0105.<\/p>\n

Zdarzy\u0142o Ci si\u0119 zetkn\u0105\u0107 z negatywnymi reakcjami z powodu tego, sk\u0105d pochodzisz? <\/strong><\/p>\n

Na studiach ju\u017c nie, tam by\u0142a du\u017ca mieszanka ludzi. Ale jako dziecko tak. Mia\u0142am straszne kompleksy. Moi przyjaciele z Nowej Huty \u2013 to s\u0105 bli\u017aniaki z ksi\u0105\u017cki\u2013 sp\u0119dzali wtedy ca\u0142\u0105 zim\u0119 i ca\u0142e lato u nas, ale wiedzieli rzeczy, kt\u00f3rych ja nie wiedzia\u0142am. Czu\u0142am si\u0119 odizolowana. Kiedy ju\u017c mia\u0142am kilkana\u015bcie lat, dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce jest takie s\u0142owo jak rozkmini\u0107<\/em>, kt\u00f3rego u nas na wsi jeszcze si\u0119 nie u\u017cywa\u0142o. Wstydzi\u0142am si\u0119, \u017ce nie wiem, co to jest serek ple\u015bniowy, \u017ce boj\u0119 si\u0119 go zje\u015b\u0107, tak samo z sokiem grejpfrutowym. Czu\u0142am si\u0119 przez to gorsza. Teraz nie ma ju\u017c tak wyra\u017anych granic. Dawniej dostrzega\u0142am je te\u017c podczas r\u00f3\u017cnych wyjazd\u00f3w. Pami\u0119tam, \u017ce byli\u015bmy nad morzem w 1997, kiedy by\u0142a pow\u00f3d\u017a. Wali\u0142y si\u0119 drzewa na polu namiotowym i musieli\u015bmy szuka\u0107 jakiego\u015b pensjonatu. By\u0142y tam dzieci z Warszawy. Przekomarza\u0142y si\u0119 z nami i zadawa\u0142y kompromituj\u0105ce pytania, na kt\u00f3re nie umieli\u015bmy odpowiedzie\u0107, na przyk\u0142ad: \u201eCzy byli\u015bcie kiedy\u015b w Disneylandzie?\u201d, \u201eCzy wiesz, gdzie jest syrenka? W Warszawie\u201d. Wszystko by\u0142o w tej Warszawie, wi\u0119c zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107, co jest w mojej wsi takiego, czego nie ma tam. I wymy\u015bli\u0142am. Zapyta\u0142am: \u201eA gdzie s\u0105 okopy z pierwszej wojny \u015bwiatowej?\u201d. I dzieci zamurowa\u0142o. Jeszcze gdyby przywo\u0142a\u0107 kontekst drugiej wojny \u015bwiatowej, ale pierwszej? I odpowiedzia\u0142am: \u201eW Olszynach w lesie\u201d. By\u0142am z siebie taka dumna. Tak wi\u0119c kompleksy na pocz\u0105tku mia\u0142am ogromne. Teraz tylko si\u0119 ze mnie \u015bmiej\u0105, \u017ce m\u00f3wi\u0119 z akcentem, ale to mi ju\u017c nie przeszkadza.<\/p>\n

W Twojej ksi\u0105\u017cce jest te\u017c du\u017co refleksji nad j\u0119zykiem. J\u0119zyk interesowa\u0142 Ci\u0119 ju\u017c od ma\u0142ego? Czy wsp\u00f3\u0142czesny j\u0119zyk wsi jest znacznie inny? <\/strong><\/p>\n

Coraz wi\u0119cej jest rodzin, w kt\u00f3rych nie m\u00f3wi si\u0119 gwar\u0105. Kiedy chodzi\u0142am do podstaw\u00f3wki, mieli\u015bmy w klasie trzydzie\u015bci trzy osoby i trzy z nich nie m\u00f3wi\u0142y gwar\u0105: ja, c\u00f3rka dyrektor\u00f3w i jeszcze jeden kolega. Reszta m\u00f3wi\u0142a i to by\u0142o co\u015b naturalnego. Teraz to si\u0119 zmienia, z gwary zostaj\u0105 pojedyncze s\u0142\u00f3wka \u2013 nie jestem z tego za bardzo zadowolona. Rodzice pewnego ch\u0142opaka wszcz\u0119li protest i za\u017c\u0105dali chocia\u017c jednego przedmiotu szkolnego w gwarze, bo nauczycielka mia\u0142a problem przy sprawdzaniu wypracowa\u0144. Nie wiem, czy im si\u0119 uda\u0142o co\u015b wsk\u00f3ra\u0107, ale bardzo mi si\u0119 to poda\u0142o. Jestem za tymi ma\u0142ymi ojczyznami, ma\u0142ymi j\u0119zykami. Wiem, \u017ce teraz du\u017co autor\u00f3w zwraca si\u0119 w ich stron\u0119, chyba jest to jaka\u015b tendencja. Ja na przyk\u0142ad nie umiem m\u00f3wi\u0107 nasz\u0105 gwar\u0105 olszy\u0144sk\u0105, ale j\u0105 rozumiem. Nie odznacza si\u0119 niczym specjalnym, nie jest najpi\u0119kniejsza moim zdaniem, ale lubi\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce zamiast zmarzli\u015bmy<\/em> m\u00f3wi si\u0119 zma\u017c\u0142ymy<\/em>. My\u015bla\u0142am, \u017ce pewne s\u0142owa istniej\u0105 w j\u0119zyku polskim, a pisz\u0105c te ksi\u0105\u017ck\u0119 i maj\u0105c trzydzie\u015bci lat dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce nie, nie istniej\u0105, nie s\u0105 po polsku.<\/p>\n

Tak, jest bardzo du\u017co kursyw w Twojej ksi\u0105\u017cce.<\/strong><\/p>\n

Tak, na przyk\u0142ad walczy\u0142am o s\u0142owo paryja. <\/em>Redakcja mia\u0142a z ni\u0105 problem, bo to nie jest oficjalnie uznane s\u0142owo. Ale uda\u0142o mi si\u0119 je zachowa\u0107 i to jedna z rzeczy, z kt\u00f3rych jestem bardzo dumna. Jestem te\u017c dumna z tego, \u017ce nasza wie\u015b stworzy\u0142a s\u0142owo, kt\u00f3re wyst\u0119puje tylko w Olszynach: zasieka\u0107<\/em> spodnie.<\/p>\n

Nie mam poj\u0119cia, co to znaczy.<\/strong><\/p>\n

To po prostu zakasa\u0107 spodnie. U nas m\u00f3wi si\u0119 zasieka\u0107<\/em>.<\/p>\n

M\u00f3j tata w si\u00f3dmej klasie podstaw\u00f3wki zacz\u0105\u0142 edukacj\u0119 w Krakowie. Pierwszego dnia szko\u0142y od razu go zwyzywali i pobili i wtedy zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce chyba jednak po polsku nie m\u00f3wi. To nie tak, \u017ce nie umia\u0142 czyta\u0107, po prostu m\u00f3wi\u0142 inaczej.<\/p>\n

Chcia\u0142abym porozmawia\u0107 z Tob\u0105 chwil\u0119 o kobietach. W Twojej ksi\u0105\u017cce jest wiele mocnych kobiecych charakter\u00f3w. Masz jakie\u015b wzorce kobiece w swojej rodzinie?<\/strong><\/p>\n

Sporo, wystarczy, \u017ce pomy\u015bl\u0119 o swojej prababce, kt\u00f3ra nazywa\u0142a si\u0119 tak jak ja: Weronika Gogola. Fakt, \u017ce mia\u0142a dziesi\u0119cioro dzieci, ju\u017c w zupe\u0142no\u015bci wystarcza. \u017by\u0142a w chacie z klepiskiem, zamiast krzese\u0142 mieli pie\u0144ki, by\u0142y krowy i ca\u0142e gospodarstwo \u2013 nie zna\u0142am prababki, ale wyobra\u017cam sobie, \u017ce musia\u0142a nie\u017ale harowa\u0107. Poza tym wszystkie ciocie w rodzinie maj\u0105 mocne charaktery, pewnie te\u017c przez to, \u017ce m\u0119\u017cowie ka\u017cdej z nich umarli bardzo wcze\u015bnie i zosta\u0142y same. Moja mama nie jest z rodziny Gogol\u00f3w, ale te\u017c zosta\u0142a sama. Ta si\u0142a to odporno\u015b\u0107 na stres, na z\u0142e rzeczy, kt\u00f3re si\u0119 zdarzaj\u0105, przy jednoczesnej ogromnej sprawczo\u015bci. To nie jest za\u0142amywanie si\u0119, tylko podejmowanie dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

Du\u017co jest w Twojej ksi\u0105\u017cce takiego sprawczego feminizmu. <\/strong><\/p>\n

Tak, wbrew pozorom. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce wie\u015b jest tradycyjna, patriarchalna, ale to tylko otoczka. Mamy ciotk\u0119 Wiktori\u0119, kt\u00f3ra jest ju\u017c w tej chwili chora i stara, le\u017cy w \u0142\u00f3\u017cku, ale ca\u0142y czas jest takim \u201ecentrum dowodz\u0105cym\u201d: wie wszystko o rodzinie, wszystko kontroluje. Ciekawa jestem, co powie o ksi\u0105\u017cce.<\/p>\n

Twoja bohaterka jest tak\u0105 mierz\u0105c\u0105 si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra zadaje pytania, pr\u00f3buj\u0105c zrozumie\u0107, dlaczego \u015bwiat dzia\u0142a w okre\u015blony spos\u00f3b.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Ja ju\u017c od pocz\u0105tku by\u0142am ma\u0142\u0105 feministk\u0105 \u2013 mia\u0142am na to przestrze\u0144, rodzice mi pozwolili. Pr\u00f3bowa\u0142am czyta\u0107 w gimnazjum feministyczne gazety, chyba \u201eZadr\u0119\u201d, ale w og\u00f3le ich nie rozumia\u0142am. Na podstawowym poziomie zawsze si\u0119 buntowa\u0142am. G\u0142\u00f3wnym problemem by\u0142o to, \u017ce nie mog\u0142am by\u0107 ministrantem i zarabia\u0107 na kol\u0119dzie, a moi koledzy za te pieni\u0105dze kupowali sobie zegarki. Zbuntowa\u0142am si\u0119 i powiedzia\u0142am, \u017ce nie b\u0119dziemy chodzi\u0107 z ksi\u0119dzem, ale za\u0142o\u017cymy grup\u0119 kol\u0119dnicz\u0105 \u2013 nawet mia\u0142y\u015bmy jednego feminist\u0119 w sk\u0142adzie.<\/p>\n

Twoja ksi\u0105\u017cka jest tak\u0105 pr\u00f3b\u0105 ocalenia tego dawnego, dziecinnego \u015bwiata, dawnej wsi?<\/strong><\/p>\n

Chcia\u0142am, \u017ceby tak by\u0142o. I zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce wie\u015b w tej ksi\u0105\u017cce mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 bardziej interesuj\u0105co ni\u017c w rzeczywisto\u015bci dla kogo\u015b, kto by tam przyjecha\u0142. Ale taki by\u0142 m\u00f3j cel \u2013 ksi\u0105\u017cka przedstawia raczej m\u00f3j stosunek do wsi ni\u017c jej obraz. Na przyk\u0142ad to \u201epor\u0119bisko\u201d, do kt\u00f3rego chodzi\u0142y\u015bmy, kt\u00f3re kiedy\u015b wydawa\u0142o mi si\u0119 ogromn\u0105 przestrzeni\u0105, teraz odbieram jako ma\u0142y zagajnik. Zabra\u0142am tam swojego ch\u0142opaka; opowiada\u0142am mu o tym miejscu p\u00f3\u0142 roku i spodziewa\u0142 si\u0119 jakiej\u015b puszczy, a zobaczy\u0142 dwa pag\u00f3rki, zagajniczki i jaki\u015b \u015bciek p\u0142yn\u0105cy przez \u015brodek. My\u015bl\u0119, \u017ce wiele si\u0119 zmieni\u0142o: mamy kino, nie ma geesu, mo\u017cna p\u0142aci\u0107 kart\u0105, kupi\u0107 broku\u0142y. Ale na pewno wiele stracili\u015bmy: brakuje mi tych ludowych element\u00f3w, na przyk\u0142ad \u015bpiewania maj\u00f3wek przy kapliczkach albo takich pogrzeb\u00f3w, o kt\u00f3rych rozmawia\u0142y\u015bmy.<\/p>\n

A jak my\u015blisz, dlaczego te dawne zwyczaje znikaj\u0105?<\/strong><\/p>\n

Mo\u017ce to wynika z ch\u0119ci wyr\u00f3wnania poziom\u00f3w i standard\u00f3w z miastem? Ale to chyba te\u017c jest naturalne, \u017ce cywilizacyjnie ca\u0142y czas idziemy do przodu \u2013 przecie\u017c nie o to chodzi, \u017ceby mie\u0107 w domu klepisko. Ale szkoda, \u017ce nie ma dzwonnik\u00f3w w ko\u015bcio\u0142ach; teraz dzwon jest zaprogramowany i brzmi zupe\u0142nie inaczej, ni\u017c gdy porusza\u0142 nim cz\u0142owiek \u2013 to mia\u0142o sw\u00f3j koloryt. Dla mnie bardzo wa\u017cny jest rytua\u0142, kt\u00f3ry wcale nie musi by\u0107 bardzo rozbudowany. Na przyk\u0142ad teraz m\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce rodzina jest bardzo wa\u017cna. Nie jestem za panuj\u0105c\u0105 obecnie opcj\u0105 polityczn\u0105, ale z tym si\u0119 zgadzam. Przyk\u0142adowo taki rytua\u0142 w rodzinie, \u017ceby przynajmniej raz w tygodniu zje\u015b\u0107 razem obiad, wystarczy. Albo s\u0142uchanie opowie\u015bci \u2013 wydaje mi si\u0119, \u017ce dzisiaj dzieci mimo komputer\u00f3w te\u017c ch\u0119tnie by ich s\u0142ucha\u0142y, my to uwielbiali\u015bmy. Prosili\u015bmy: \u201ePowiedz, jak to by\u0142o, kiedy byli\u015bcie mali\u201d \u2013 to niesamowite, jak wie\u015b od lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych si\u0119 zmieni\u0142a. Teraz mamy na wsi jednego konia, nic si\u0119 nie op\u0142aca, ten \u015bwiat odchodzi. Chcia\u0142am co\u015b ocali\u0107. Pani w Olszynach powiedzia\u0142a mi, \u017ce czuje w ksi\u0105\u017cce t\u0119 olszy\u0144sko\u015b\u0107, i to by\u0142 dla mnie najwi\u0119kszy komplement.<\/p>\n

Chcia\u0142abym Ci\u0119 jeszcze zapyta\u0107 o ok\u0142adk\u0119. <\/strong><\/p>\n

Ok\u0142adka jest fantastyczna. Jej autorami s\u0105 moi przyjaciele z Lwowa: Andriy Lesiv i Romana Romanyshyn, kt\u00f3rzy robi\u0105 ksi\u0105\u017cki dla dzieci, naprawd\u0119 \u015bwietne i pi\u0119kne. Kiedy w wydawnictwie zaproponowano, \u017ce oni mogliby zaprojektowa\u0107 ok\u0142adk\u0119, wiedzia\u0142am, \u017ce nie mog\u0142am trafi\u0107 lepiej. Mieli\u015bmy trzy projekty, ale wybrali\u015bmy ten, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce najbardziej oddaje tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki. S\u0105 tam lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, game boye, no i wie\u015b. I ko\u015bciotrupki \u2013 to by\u0142o bardzo istotne.<\/p>\n

Krak\u00f3w, 12 czerwca 2017 roku<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzisiaj nie wyobra\u017cam sobie rado\u015bci dziecka z tego, \u017ce jaka\u015b ciocia mu przywiezie mandarynki. Pami\u0119tam te\u017c, kiedy pojawi\u0142y si\u0119 takie superrzeczy jak Kinder Czekolada, Kinder Niespodzianka i tak dalej. Ostatnio znalaz\u0142am ma\u0142ego zabawkowego krokodyla i prawie si\u0119 pop\u0142aka\u0142am. Pami\u0119tam te\u017c taki teledysk \u2013 czasami go ogl\u0105dam w\u0142a\u015bnie z sentymentu do lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych \u2013 Zabior\u0119 brata na koniec \u015bwiata. Jest tam du\u017co fruwaj\u0105cych komputerowo zrobionych truskawek\u2026 Jest strasznie kiczowaty, ale bardzo go lubi\u0119. I lubi\u0119 te\u017c te stare filmy komediowe, kt\u00f3re s\u0105 bardzo \u015bmieszne, lubi\u0119 w nich to zach\u0142y\u015bni\u0119cie si\u0119 zachodem, polsk\u0105 gangsterk\u0119, sk\u00f3rzane fotele, kom\u00f3rki.<\/p>\n","protected":false},"author":761,"featured_media":42939,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[484,5816,6325,5356],"powerkit_post_featured":[],"coauthors":[6326,5815],"yoast_head":"\nLata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107. Weronika Gogola<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Weronika Gogola: Na pewno by\u0142o co\u015b innego w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, by\u0142 ogromny entuzjazm i bardzo du\u017co kolor\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/\",\"name\":\"Ownetic Magazine\",\"description\":\"Magazine\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/weronika-gogola-po-trochu-ksiazkowe-klimaty-2017.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/weronika-gogola-po-trochu-ksiazkowe-klimaty-2017.jpg\",\"width\":\"1275\",\"height\":\"2000\",\"caption\":\"Weronika Gogola, \u201ePo trochu\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#webpage\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc\",\"name\":\"Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107. Weronika Gogola\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2017-07-26T10:30:02+00:00\",\"dateModified\":\"2017-07-26T09:59:23+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3c33965c361dae6a635cac873aedd04a\"},\"description\":\"Weronika Gogola: Na pewno by\u0142o co\u015b innego w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, by\u0142 ogromny entuzjazm i bardzo du\u017co kolor\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107\"}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3c33965c361dae6a635cac873aedd04a\",\"name\":\"Weronika Gogola\",\"url\":\"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/weronika-gogola\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107. Weronika Gogola","description":"Weronika Gogola: Na pewno by\u0142o co\u015b innego w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, by\u0142 ogromny entuzjazm i bardzo du\u017co kolor\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/","name":"Ownetic Magazine","description":"Magazine","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#primaryimage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/weronika-gogola-po-trochu-ksiazkowe-klimaty-2017.jpg","contentUrl":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/weronika-gogola-po-trochu-ksiazkowe-klimaty-2017.jpg","width":"1275","height":"2000","caption":"Weronika Gogola, \u201ePo trochu\u201d \u2013 ok\u0142adka (\u017ar\u00f3d\u0142o: materia\u0142y prasowe wydawcy)"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#webpage","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc","name":"Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107. Weronika Gogola","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#primaryimage"},"datePublished":"2017-07-26T10:30:02+00:00","dateModified":"2017-07-26T09:59:23+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3c33965c361dae6a635cac873aedd04a"},"description":"Weronika Gogola: Na pewno by\u0142o co\u015b innego w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, by\u0142 ogromny entuzjazm i bardzo du\u017co kolor\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/2017\/weronika-gogola-sylwia-wojciechowicz-lata-dziewiecdziesiate-wies-game-boye-i-smierc#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Lata dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105te, wie\u015b, game boye i \u015bmier\u0107"}]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/#\/schema\/person\/3c33965c361dae6a635cac873aedd04a","name":"Weronika Gogola","url":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/author\/weronika-gogola"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/users\/761"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42932"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42932\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42932"},{"taxonomy":"powerkit_post_featured","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/powerkit_post_featured?post=42932"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/ownetic.com\/magazyn\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=42932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}